ءوڭىردى داعدىلى ۋاقىت ولشەمىنە كوشىرگەن ۇتىمدى

جاقىندا وتكەن پارلامەنت سەناتىنىڭ جالپى وتىرىسىندا ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى. وندا تومەندەگى ماسەلە قوزعالىپ, بىلاي دەلىنەدى: «ءبىزدىڭ وسى دەپۋتاتتىق ساۋالىمىزعا نەگىز بولعان ماسەلە جۋىردا عانا ءوڭىر­لەردە بولىپ, حالىقپەن بولعان كەز­دەسۋ­­لەردە سوڭعى ون جىل بويى ۇنەمى اي­تى­لىپ, جازىلىپ جۇرگەن گەو­گرا­فيا­لىق ساعاتتىق بەلدەۋدەگى ۋاقىت ءول­شەمى­نىڭ قولايسىزدىعى تۋرالى ۇسى­نىس-تىلەكتەر مەن ارال جانە قازالى اۋدان­دىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ءوتىنىش حاتتارى سەبەپ بولىپ وتىر. ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى­نىڭ 2005 جىلعى 15 ناۋرىزداعى № 231 قاۋ­لىسىنا سايكەس, قازاقستاندا «جاز­عى» جانە «قىسقى» ۋاقىتقا كوشۋ توقتا­تى­لىپ, بۇعان دەيىن كورشى اقتوبە وب­لى­سى­مەن ءبىر ساعاتتىق بەلدەۋدە جات­قان قىزىلوردا جانە قوستاناي وبلىس­تارى­نىڭ ۋاقىت ولشەمىن داعدىلى ۋاقىتىنا ءبىر ساعات ىلگەرى جىلجىتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. ۋاقىتتىڭ تابيعي ۋاقىتتان ءبىر ساعات ىلگەرى اۋىسقاندىعى شىعىستان باتىسقا دەيىن 850 شاقىرىم سوزىلىپ جاتقان جەر كولەمى بار, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-باتىس وڭىرىندە ورنالاسقان قىزىلوردا حالقى ءۇشىن وتە قولايسىز بولىپ وتىر. ءبىز وسىدان ەكى جىل بۇرىن ۇكىمەت الدىنا وسى ماسەلەنى جان-جاقتى زەرتتەپ, وڭ شەشىم قابىلداۋ تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋال دا جولداعانبىز. وكىنىشكە قاراي, قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جاساعان جۇ­مى­س­تارى بويىنشا وبلىستا ۋاقىت ساناۋ ءتارتىبىنىڭ اۋىسۋىنا بايلا­نىس­تى تۇرعىندار كوزقاراسىن انىقتاۋ ماق­ساتىندا جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك ساۋال­داما دا, دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لىگىنە قاراستى «ەڭبەك گيگيە­ناسى جانە كاسىبي اۋرۋلاردىڭ ۇلتتىق ورتا­لى­عى» مەكەمەسىنىڭ ايماق حالقىنىڭ دەن­ساۋ­لىعىنا اسەرىن عىلىمي تۇرعىدا زەرت­تەۋ جۇمىستارى دا ءوز دارەجەسىندە جۇرگى­زىلمەگەندىكتەن, ەش ناتيجە بەرگەن جوق. گەوگرافيالىق بەلدەۋگە سايكەس قالىپ­تاسىپ قالعان تابيعي, ۇيرەنشىكتى بيولو­گيالىق ۋاقىتتى بۇزۋ ءوڭىر حالقى­نىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە, كوڭىل-كۇيىنە, دەن­ساۋ­لىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ, جىل­دار بويى قالىپتاسقان ءومىر ىرعاعىن بۇزۋ­دا. وعان دالەل رەتىندە ادام ەۆول­يۋ­تسيا­سى, سومنولوگيا, فيزيولوگيا, حرونومەديتسينا سالالارىن ونداعان جىلدار بويى زەرتتەگەن ۆ.كوۆالزون, س.را­پو­پورت, ۆ.دوروحوۆ, ا.پانين سياقتى رەس­ەي­دىڭ ءىرى عالىمدارى «ادامدى ءوز گەو­گرافيا­لىق ۋاقىتىمەن تاڭنىڭ اتۋىنان بۇرىن ۇنەمى ماجبۇرلەپ تۇرعىزۋ سوزىل­مالى اۋرۋلاردىڭ ورشۋىنە, وبىر, قان تامىرلارى جۇيەسى اۋرۋلارى, سۋيتسيد, ءتىپتى جول-كولىك وقيعالارىنىڭ كوبەيۋىنە جانە جاڭا اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋىنا دا سەبەپ بولادى جانە ونىڭ اسەرى «كۇزگى-قىسقى» ۋاقىتتاردا قاتتى سەزىلەدى» دەپ عىلىمي تۇجىرىم جاساعان. وسى عالىمدار ايتقان اۋرۋلاردىڭ كوبەيۋى, ادامداردىڭ ۇيقىشىلدىعى, باس اۋىرۋ سياقتى سيمپتومدارى سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ساۋالداماسى بويىنشا وڭىرىمىزدە جىلدان-جىلعا قاتتى سەزىلۋدە. تاڭەرتەڭ بالاباقشاعا, مەكتەپكە باراتىن 250 مىڭ ءبۇلدىرشىن مەن وقۋشى­لاردىڭ ۇيقىسىنان تابيعي ۋاقىتتان ءبىر ساعات ەرتە تۇرۋى, تاس قاراڭعىدا مەكتەپكە بارۋى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا, قالا­بەردى ساباق ۇلگەرىمىنە كەرى اسەر ەتەتىنىن مۇعالىمدەر دە, دارىگەرلەر دە ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ اراسىندا اۋرۋشاڭدىق كوبەيىپ كەتكەن. ونىڭ ۇستىنە, ۋاقىتتى ءبىر ساعات ىلگەرى جىلجىتۋ ەلەكتر ەنەرگياسىن ارتىق شى­عىنداۋعا اكەپ سوقتىرىپ وتىر. ۋاقىت ستاندارتىنىڭ ءارتۇرلى بولۋى – 2,7 ملن شارشى شاقىرىم وراسان زور جەر كولەمىن الىپ جاتقان ەلىمىز ءۇشىن تابيعي زاڭدىلىق. ون ءبىر ءتۇرلى ۋاقىت بەلدەۋى بار كورشى رەسەي مەملەكەتىنىڭ بارلىق وڭىرلەرى ماسكەۋ ۋاقىتىمەن ءجۇرىپ جات­قان جوق. ۋاقىتتىق بەلدەۋ كۇننىڭ شى­عۋى­مەن انىقتالادى. قىزىلوردا وب­لى­سى­نىڭ اۋماعى شامامەن 53 – 680 مەري­­­ديان ارا­سىندا ورنالاسقاندىقتان, 1 ساعات­­تىق ايىر­ماشىلىق انىق بايقالا­دى. بۇل – تازا تابيعي ۋاقىت. سوندىقتان دا, وسىنداي گەو­گرافيالىق تابيعي ۋا­قىت­­تى بۇرىنعى قال­پىنا كەلتىرۋ ەش­قان­­داي قارجىلاي شىعى­ن­دى قاجەت ەتپەي­­تىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەت ءوڭىر حالقى­نىڭ تالاپ-تىلەكتەرىنە ساي وڭ شەشىم قابىل­دايدى دەپ سەنىم بىلدىرەمىز. قۇرمەتپەن, مۇرات باقتيار ۇلى, بەكمىرزا ەلامانوۆ, ابزال ەراليەۆ, گەننادي شيپوۆسكيح, سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى