ءبىلىمدى ۇرپاق قانا بيىككە ۇمتىلا الادى

كەشە ۇكىمەت ۇيىندە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, ءبىلىم سالاسىنداعى اتقارىلىپ جاتقان ىستەر تۋرالى بايانداپ بەردى. «2016-2019 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. ماقساتى – ءتورت جىلدىڭ ىشىندە 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى 100% مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ. وسى ورايدا ءبىرشاما جۇمىستار اتقارىلۋدا. مينيسترلىك جاڭا بالاباقشالاردى اشۋ ماقساتىندا, ءمجا-ءنى دامىتۋمەن بەلسەندى تۇردە اينالىسىپ جاتىر. 2016 جىلى 77 مىڭ ورىنعا 825 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە اشىلدى. ولاردىڭ ىشىندە 600-ءى جەكە بالاباقشا. وسىنىڭ ارقاسىندا 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى بالاباقشامەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى 2 پايىزعا ءوستى جانە 85 پايىزدى قۇرادى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وسى ۇردىسكە بيزنەس باستامالاردى تارتۋ جۇمىسىن ءارى قاراي جالعاستىرۋدى جوسپارلايدى. كەزەككە تۇرۋ بىزدە اۆتوماتتى تۇردە جۇرگىزىلەدى, الايدا ورىنداردى ءبولۋ ءبىلىم بەرۋدىڭ وبلىستىق بولىمشەلەرىندە قولمەن جۇرگىزىلەدى. بۇل بەلگىلى ءبىر قيىندىقتاردى تۋىنداتىپ, ازاماتتار تاراپىنان كوڭىل تولماۋشىلىقتى بايقاتادى», دەدى ە. ساعاديەۆ. مينيستر 2016 جىلى 1-سىنىپتاردا بىرىڭعاي باعدارلاما مەن بىرىڭعاي بازالىق وقۋلىق ەنگىزىلگەننەن كەيىن مۇعالىمدەردىڭ بەلگىلى ءبىر قيىندىقتارعا تاپ بولعانىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىنگى تاڭدا ءبىرىنشى سىنىپ وقۋ­شىلارىنىڭ 80%-ى جۇگىرتىپ وقي ال­سا, ال 20%-ى ءارىپ تە تانىمايدى. سول سەبەپتى سىنىپ تۇگەل بارلىق باعدار­لا­مانى باسىنان باستاپ وتۋگە ءماجبۇر», دەدى ە.ساعاديەۆ. «وسىعان بايلانىستى مەكتەپ الدىنداعى دايىندىققا دا بىرىڭعاي وقۋ باعدارلاماسىن ەنگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. وسى جاڭاشىلدىقتى ەنگىزگەننەن كەيىن بالالار 1 سىنىپقا بىرىڭعاي مەكتەپ باعدارلاماسىن مەڭگەرۋگە بىردەي دايىن بولىپ كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. نولدىك سىنىپتى مەكتەپتە دە, سونداي-اق, بالاباقشادا دا وتۋگە بولادى. ال «ساۋات اشۋ» وقۋلىعىنا كەلەر بولساق, ول ەكى كىتاپقا بولىنەدى: نولدىك سىنىپقا «الىپپە» جانە ءبىرىنشى سىنىپقا «انا ءتىلى». بۇل 2019 جىلدان باستاپ ەنەدى. نولدىك سىنىپقا بالاما – قاشىقتىقتان وقىتۋ بار. ونىڭ بازالىق باعدارلاماسى مەن وقىتۋ كۋرسى وتباسى.kz سايتىندا سالىنعان», دەدى مينيستر. «قازىرگى ۋاقىتتا بىلەسىزدەر, جاع­دايىمىز جامان ەمەس. 90 پايىز قازاقتىڭ بالالارى قازاق تىلىندە, قازاق مەكتەپتەرىندە وقىپ جاتىر. ۇبت-دا 80 پايىز بالالار قازاق مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى بولدى. ەندى باسا نازار اۋداراتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ورىس مەكتەپتەرىندەگى بالالاردىڭ قازاق تىلىنە شورقاقتىعى. 500 مىڭ بالا 11 جىل بويى وقىسا دا قازاقشا سويلەمەيدى. وسىعان بايلانىستى بىزدە جاڭا ادىستەمە دايىن. ونى تىزىمگە ەنگەن 150 مەكتەپكە قاناتقاقتى نەگىزىندە ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ەگەر بارلىعى ويداعىداي بولسا, 2018-2019 وقۋ جىلىنان باستاپ ونى ءار مەكتەپكە ەنگىزەمىز», دەدى ە.ساعاديەۆ. سونىمەن قاتار, ول قازاق ءتىلىن ءۇي­رەنۋشىلەرگە ارنالعان soile.kz دەپ اتالاتىن ءموبيلدى جۇيەنىڭ كومەگى كوپ ەكەنىن, ونى ءاربىر ادام ۇيالى تەلەفونىنا جۇكتەپ الۋعا مۇمكىندىگى بارىن اتاپ ءوتتى. ءمينيستردىڭ توقتالعان تاعى ءبىر ماسەلەسى – وقۋشىعا بەرىلەتىن ءۇي جۇمىسىنىڭ كولەمى. «ءبىزدىڭ وقۋشىلار ءۇي جۇمىسىن ورىنداۋ ۋاقىتى بويىنشا 65 مەم­لە­كەتتىڭ ىشىندە 4-ورىن الىپ وتىر. وقىتۋ جۇيەسىن دۇرىس جولعا قويعان جاعدايدا ءۇي جۇمىسىن ازايتۋعا بولادى, ازايتۋ كەرەك. سەبەبى, بۇل اتا-انالاردىڭ دا, مۇعالىمدەردىڭ دە پىكىرى. قازىرگى ۋاقىت­تا وسى ماسەلەگە بايلانىستى ەكى توپ قۇ­رىلدى. ولار ءۇي جۇمىسىن بارلىق ءپان­دەر بويىنشا ازايتۋ نەمەسە كەيبىر ءپان­دەر بويىنشا عانا بەرۋ ۇسىنىسىن قاراس­تىرۋدا. ءبىر ايدىڭ ىشىندە بۇل شارۋا پىسىقتالىپ, دەپۋتاتتاردىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلىپ, ءبىر كەلىسىمگە كەلەمىز», – دەدى. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن دەپۋتات بەكبولات تىلەۋحان وقۋلىقتاعى ولقىلىقتارعا باي­لا­نىستى ە.ساعاديەۆتى ءباسپاسوز بەتىن­دە جەكپە-جەككە شاقىرعانى بەلگىلى. جۋر­نا­ليستەردىڭ وسىعان بايلانىستى قويعان سۇراعىنا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ءوز جاۋابىن بىلايشا بەردى: «مەنىڭ ويىمشا, بۇل دۇرىس ەمەس. ءبىز بەكبولات تىلەۋحاندى وقۋلىقتارعا باي­لانىستى كوميسسياعا شاقىردىق. ول سول كوميسسياعا قاتىسىپ, جۇمىسىن كور­سەتسىن. مەن ءباسپاسوز بەتىندە جەكپە-جەككە شىعۋعا قارسى ەمەسپىن. بىراق بۇل ۇكىمەتتىڭ جۇمىسى دەپ ويلامايمىن», – دەدى ول. راۋان قايدار, «ەگەمەن قازاقستان»