ساعىنتاەۆتىڭ ەاەو ۇكىمەتارالىق كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنداعى بايانداماسى

بۇگىن بىشكەكتە قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ «كەڭەيتىلگەن» قۇرامداعى ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەس وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ جازادى pm.kz. ەاەو ەكى جىلدان استام ۋاقىتتا ءتيىمدى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك رەتىندە ورنىقتى. دەگەنمەن بۇل جىلدار ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ءۇشىن وڭاي بولعان جوق. سىرتقى قوزعاۋشى كۇشتەردىڭ ىقپالى, جاھاندىق قارجىلىق جانە تاۋار نارىقتارىنىڭ تۇراقسىزدىعى بايقالدى. وسىعان وراي, وداقتىڭ ءجىو كولەمى 0,7%-عا تومەندەدى. ءبىزدىڭ ءوزارا ساۋدا اينالىمىمىز 11%-عا تومەندەدى. وسىنداي كەزەڭدە ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ, ەلدەر اراسىنداعى ساۋدانى دامىتۋدىڭ جاڭا ءتيىمدى قۇرالدارىن قالىپتىستىرۋ بويىنشا ورتاق كۇش-جىگەرىمىزدى شوعىرلاندىرۋىمىز ماڭىزدى. وسى قىزمەتتەگى ماڭىزدى باعىت - كەدەرگىلەر مەن شەكتەۋلەردى جويۋ بولىپ تابىلادى. بۇل جۇمىستى جۇيەلى ءارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزگەن ءجون. اتالعان باعىتتا مەملەكەتتەردىڭ ساراپشىلارى مەن كوميسسيا ەداۋىر جۇمىستار اتقاردى. 60-تان استام كەدەرگىلەر مەن شەكتەۋلەردىڭ ءتىزىلىمى ۇيلەستىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا ولاردى جويۋعا بايلانىستى جول كارتالارى ازىرلەنەتىن بولادى. بۇل ءبىزدىڭ كاسىپورىندارىمىزعا ورتاق نارىقتارعا شىعۋ جولىن جەڭىلدەتىپ, سونىمەن قاتار ولاردىڭ دامۋىنا قوسىمشا جاعدايلار جاسايدى. وداقتا ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋدىڭ تاعى ءبىر ەلەمەنتى - مەملەكەتتەرىمىزدىڭ وندىرۋشىلەرى مەن بيزنەسى ءۇشىن ەڭ قولايلى جاعداي جاساۋ ماسەلەسى بولىپ تابىلادى. بۇل تۋرالى قىرعىزستان پرەزيدەنتى ا.اتامباەۆ ءبىزدىڭ مەملەكەت باسشىلارىنا ۇندەۋىندە حابارلادى. ەاەو كاسىپكەرلەرى ىقپالداسۋدان, ورتاق نارىقتاردى قۇرۋدان ەلەۋلى, جاقسى ناتيجە كۇتەدى. سول سەبەپتى دە ءبىز «ويىننىڭ ورتاق ەرەجەلەرى» دەپ اتالاتىن بىرىڭعاي رەتتەۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ءوزىمىز كەلىسكەن سالالاردا بيزنەسكە قاجەتتى ساپالى, ءتيىمدى ءارى اۋىرتپالىق تۇسىرمەيتىن رەتتەۋ تاجىريبەسىنە قول جەتكىزۋىمىز قاجەت. وسى ورايدا, ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ بيزنەسىنە كەدەن راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ, پوستكەدەندىك باقىلاۋعا ەكپىن تۇسىرىلگەن ەلەكتروندى ماعلۇمداۋدى جەڭىلدەتۋ ەرەجەلەرىنەن تۇراتىن كەدەندىك كودەكستىڭ جىلدامىراق قابىلدانعانى كەرەك. ءبىز جاقىن ارادا بارلىق ەل كودەكسكە قول قويىپ, جىل سوڭىنا دەيىن ول كۇشىنە ەنەدى دەگەن سەنىمدەمىز. سونىمەن قوسا, ءبىز كەدەنىك تازارتۋ سالاسىندا تۋىندايتىن ماسەلەلەر كەشەنىن بىرلەسىپ شەشۋ جۇمىستارىنا نيەتتىمىز. كەدەندىك قىزمەتتەردىڭ باعالاۋى بويىنشا, قىتاي تاۋارلارىنىڭ ترانزيتپەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنا ءوتۋى كەزىندە كەدەندىك اكىمشىلىكتەندىرۋدىڭ جەتكىلىكسىز دەڭگەيى بولۋىنا قاتىستى ماسەلە ورىن الۋى مۇمكىن. بۇعان قىتايدان اۆتوكولىكپەن 2016 جىلى 9,5 ەسەگە ترانزيتتىك تاسىمالداردىڭ ارتۋى دالەل. ءبىزدىڭ كوزقاراسىمىزعا سايكەس, ەاەو-نىڭ تسيفرلىق ماسەلەلەر ءتىزىمىن دامىتۋ بويىنشا باستامالاردى قاراستىرۋ كەزىندە دە جۇيەلىك ءتاسىل بولۋى كەرەك. ءبىزدىڭ جۇيەلەردىڭ ءبىر-بىرىمەن تۇيىندەسۋگە مۇمكىندىكتەرى بولۋى كەرەك ەكەنى ءسوزسىز. بۇل اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋعا, جاڭا ەكونوميكانى دامىتۋعا بوسالقى دايىنداما قۇرۋعا تەتىكتەردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, تسيفرلىق ماسەلەلەر ءتىزىمىن مۇقيات قاراستىرعان ءجون. وسى سالاداعى ۇلتتىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارىن وقشاۋلاۋعا جول بەرمەۋ كەرەك. جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسۋ سىرتقى نارىقتارعا قولجەتىمدىلىكتىڭ قولايلى جاعدايلارىن جاساۋ جۇمىستارىمەن ءتيىمدى قامتاماسىز ەتىلۋى قاجەت. وسىعان وراي, ەاەو-تىڭ حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋعا باسا نازار اۋدارىلادى. قازىرگى تاڭدا بىرقاتار مەملەكەتتەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق كەلىسىمدەرگە قول قويۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. قحر, ءۇندىستان, يران, سەربيا, يزرايل, موڭعوليا, سينگاپۋر سەكىلدى ەلدەرمەن ءتۇرلى دايىندىق دەڭگەيىندە ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى شەشىلۋدە. كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدىڭ قارقىنىنا قاراماستان, ءبىزدىڭ سالالار مەن كاسىپورىنداردىڭ سۇرانىستارى قاناعاتتاندىرىلۋى كەرەك. بۇل ەاەو ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالارىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ مەن ەكسپورتتىق الەۋەتتى ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزى بولماق. ءبىز ينتەگراتسيالىق بىرلەستىگىمىزدىڭ تابىستى بولۋى ءۇشىن ءبىزدىڭ ءار ەلىمىزدىڭ شيراق ءارى قارىشتى دامۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. سول سەبەپتى ءبىز قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەاەو جاعدايلارىنا بەيىمدەلۋىنە قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا ماقساتتى قۇپتايمىز. ءبىز جەلتوقساندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ءتيىستى كومەكتى كورسەتۋگە قاتىستى كەلىسىم مەن حاتتاماعا قول قويدىق. بۇدان وزگە, قازاقستان ارقىلى ترانزيتپەن جۇك تاسىمالداۋ كەزىندە سايكەستەندىرىلگەن تەمىرجول ءتاريفىن مەرزىمىنەن بۇرىن ۇسىنۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدىق. ول بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا كۇشىنە ەندى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا, كەلىسىم نورمالارىن مەرزىمىنەن بۇرىن قابىلداۋ قىرعىز جۇك جىبەرۋشىلەرىنە شامامەن 60 ملن دوللاردى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيىلعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ, قازاقستان اۋماعى بويىنشا قىرعىزستاننان رەسەيگە وتكىزۋگە رۇقسات ەتىلگەن تاۋارلار ءتىزىمى 86 قوسىمشا تاۋارلار توبىنا ۇلعايتىلدى. بۇدان وزگە, بيىلعى جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ, قازاقستاننىڭ بارلىق اۋماعىنا ۆەتەرينارلىق باقىلاۋعا ءتيىستى 46 تاۋارلار توبىن تاسۋعا رۇقسات بەرىلدى جانە قازاقستاننىڭ 5 وبلىسىنىڭ اۋماعىنا تاسۋعا رۇقسات بەرىلگەن تاۋارلار ءتىزىمى 39 توپقا دەيىن ۇلعايتىلدى. وسىلايشا, قازاقستانعا كىرگىزۋگە رۇقسات بەرىلگەن, ەاەو كاسىپورىندارىنىڭ تىزىلىمىنە ساي قىرعىز كاسىپورىندارىندا شىعارىلعان قىرعىز ونىمدەرىنىڭ ءتىزىمى 85 تاۋارلار توبىنا دەيىن ۇلعايتىلدى. ءبىز, سونداي-اق, قازاقستانعا ءوز ونىمدەرىن جەتكىزۋگە دايىن قىرعىزستان كاسىپورىندارىنىڭ ءتىزىمىن بەلگىلەنگەن تارتىپتە ۇلعايتۋعا دايىنبىز. ءوزارا قولداۋ كورسەتۋ, ىمىراعا كەلۋ, ءتيىمدى شەشىمدەردى تابۋ قاعيدالارىنا سۇيەنگەن ءبىزدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىمىز وداقتى نىعايتۋعا, ونىڭ تارتىمدىلىعىن الەمدىك قوعامداستىقتا ارتتىرۋعا مىقتى سەرپىن بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. نازار اۋدارعاندارىڭىزعا راحمەت!