بورىش اۋىرتپالىعى جەڭىلدەدى

مەملەكەتتىك باعدارلاما شەڭبەرىندە 25 مىڭنان اسا قارىزدى قايتا قارجىلاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. يپوتەكالىق كرەديتتەردى قايتا قۇرىلىمداۋدان ۇمىتكەر قازاقستاندىقتار جىلدام شەشىم قابىلداۋى كەرەك, سەبەبى, مەملەكەتتىك باعدارلاما قاراجاتىن يگەرۋ كەزەڭى 2017 جىلعى 1 ساۋىردە اياقتالادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2015 جىلعى 11 اقپانداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى پروبلەمالى كرەديتتەردەن ارىلۋ, بانكتەردىڭ كرەديتتىك جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە وعان ءىس جۇزىندە مۇقتاج قازاقستاندىقتاردىڭ يپوتەكالىق كرەديتتەر بويىنشا بورىشتارىن قايتا قۇرىلىمداۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى تاپسىرما بەرگەنىن ەسكە سالامىز. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن يپوتەكالىق قارىز الۋشىلاردىڭ پروبلەمالارىن شەشۋ جونىندەگى شارالاردىڭ ءبىرى رەتىندە ۇلتتىق بانك ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ يپوتەكالىق جانە يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزدارىن قايتا قارجىلاندىرۋعا ۇلتتىق بانكتىڭ قاراجاتىنان 130 ميلليارد تەڭگە ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان بولاتىن. ءتيىستى باعدارلاما 2015 جىلعى ساۋىردە بەكىتىلدى. رەتتەۋشى ستاتيستيكاعا تالداۋ جاساپ, يپوتەكالىق قارىز الۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرىن زەردەلەدى جانە وسى جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا بانكتەردىڭ 2004-2009 جىلدار ارالىعىنداعى كەزەڭدە قارىز العان كليەنتتەرىنە كو­مەك بەرۋ كەرەك دەپ شەشتى, سەبەبى, پروبلەمالى يپوتەكالىق قارىزداردىڭ جالپى كولەمىنىڭ ايتارلىقتاي ۇلەسى (82%) ءدال وسى كەزەڭگە كەلەدى. سول جىل­دارى قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جۇيەسى ەندى قالىپتاسا باستاعانى, بانكتەردىڭ قامتاماسىز ەتۋدىڭ قۇنى سياقتى جاعدايعا ءمان بەرىپ, قارىز الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتىنە جەتكىلىكتى تۇردە تالاپ قويماي, حالىقتى بەلسەندى كرەديتتەگەنى كوپشىلىكتىڭ ەسىندە. وكىنىشكە قاراي, كوپ­تەگەن قارىز الۋشىلار وزدەرىنىڭ قا­رىزعا قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى قار­جىلىق مۇمكىندىكتەرىن دۇرىس ەسەپتەمەدى, ال جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ جوعارى باعاسى سودان بەرى بىرنەشە ەسە تومەندەدى. يپوتەكانى قايتا قارجىلاندىرۋ باعدار­لاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ ايقىن­دىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا باعدارلامانى ازىرلەۋ كەزىندە ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبى قۇرىلدى.جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا ۇلتتىق بانكتىڭ ماماندارىمەن قاتار, مەم­لە­كەتتىك ورگانداردىڭ, ساياسي پارتيا­لار­دىڭ جانە ءتۇرلى قوعامدىق ءبىر­لەستىكتەردىڭ وكىلدەرى كىردى. ءىس جۇزىندە مۇقتاج قارىز الۋشى­لارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قايتا قار­جىلاندىرىلاتىن قارىزداردىڭ ناقتى ولشەمشارتتارى ايقىندالدى. اتاپ ايتقاندا, 2015 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا نەگىزگى بورىش بويىنشا 36,5 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن قالدىعى بار يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي جانە يپوتەكالىق قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. بورىشتىق جۇكتەمەنى جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا قارىز الۋشىنىڭ جىلدىق 3%-دان اسپايتىن سىياقى مولشەرلەمەسى بويىنشا نەگىزگى بورىشى قايتا قارجى­لاندىرۋعا جاتادى, بۇل رەتتە سىياقى, كوميسسيالار, قارىز بويىنشا تۇراقسىزدىق ايىبى بويىنشا جيناقتالعان بەرەشەكتى بانكتەر كەشىرەدى. باعدارلاما مەنشىگىندە جالعىز باس­پاناسى بار قارىز الۋشىلارعا ارنالعان. قايتا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا تۋىنداعان ماسە­لە­لەر­دى تالداۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ۇلت­تىق بانك ونىڭ تالاپتارىن جەتىلدىردى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتا­رىنىڭ ء(حاوت) ىشىندەگى قارىز الۋ­شىلارعا جاردەم بەرۋ ءۇشىن قارىز الۋ­شى­لاردىڭ وسى ساناتى قارىز بويىنشا بەرەشەكتى بانكتىڭ پايداسىنا ءوندىرۋ كەزىندە سوت تاعايىنداعان مەملەكەتتىك باج تولەۋدەن بوساتىلدى, ال پروبلەمالى ۆاليۋتالىق قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋدى ۇلتتىق بانكتىڭ 2015 جىلعى 18 تامىزدا بەلگىلەنگەن رەسمي باعامى (1 اقش دوللارى ءۇشىن 188,35 تەڭگە) بويىنشا جۇرگىزۋ شەشىلدى. قازىرگى كەزدە قارىز الۋشىلار ۇلتتىق بانكتىڭ باستاماسىمەن باعدارلامانىڭ تالاپتارى بويىنشا قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋ كەزىندە تۋىنداعان سا­لىق­تاردى تولەۋدەن بوساتىلدى. 2017 جىلعى 1 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا بانكتەر يپوتەكانى قايتا قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 27 099 ءوتىنىم بەردى, ونىڭ ىشىندە 123,8 ملرد تەڭگە سوماعا 20 473 ءوتىنىم ماقۇلداندى. ۇلتتىق بانكتە باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بولىنگەن اقشانى يگەرۋ كەزەڭى 2017 جىلعى 1 ساۋىردە اياقتالاتىنىن ەسكە سالادى. الايدا يپوتەكالىق قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىگى وسى مەرزىمنەن كەيىن دە ساقتالادى. ماسەلەن, تاعى دا 10 جىل ىشىندە قارىزدار بۇرىن قارجىلاندىرىلعان قارىزداردى وتەۋدەن تۇسكەن اقشا ەسەبىنەن قايتا قارجىلاندىرىلۋى مۇمكىن.