دەنساۋلىق – بارشاعا ورتاق ماسەلە 

ساۋالدار – دەپۋتات بەلسەندىلىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى. ولار ءومىردىڭ سان ءتۇرلى قىرلارىن قامتىپ, شەشىلۋى ءتيىستى ماسەلەلەردى ۇكىمەتتىڭ الدىنا قويىپ جاتادى. تومەندە سونداي ساۋالدىڭ بىرنەشەۋىنە توقتالىپ وتپەكپىز. ولاردا نەگىزىنەن بالالاردىڭ قۇقى مەن بوستاندىعىنىڭ ساقتالۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان. دەپۋتات زاعيپا باليەۆانىڭ ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان, 20 شاقتى دەپۋتات قولداپ قول قويعان ساۋالى بالالار ۆاكتسيناسى ماسەلەسىنە قاتىستى. «ۆاكتسينا – جۇقپالى اۋرۋلارعا قارسى الدىن الۋدىڭ ەڭ سەنىمدى ءادىسى. قازاقستاندا ۆاكتسيناتسيا 21 ءتۇرلى جۇقپالى اۋرۋعا قارسى تە­گىن ەگىلەدى. الدىن الۋ ەكپەلەرىمەن جىل سايىن 5 ملن ادام قامتىلادى, ونىڭ 1,2 ميلليونى – بالالار», دەيدى دەپۋتات. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن وسى جۇمىسقا جىل سايىن قوماقتى قارجى ءبو­لىنۋدە. 2016 جىلى ول 24 ملرد تەڭ­گەدەن استام بولسا, 2017 جىلعا 30 ملرد تەڭ­گەدەن ارتىق جوسپارلانعان. الايدا, سوڭ­عى 10 جىلدا ۆاكتسيناتسيادان باس تارت­قان ادامداردىڭ سانى 8239-عا جەت­تى, دەي كەلىپ, دەپۋتات ونىڭ نەگىزگى سە­بەپتەرىنە توقتالادى. ولاردىڭ 44,7 پايى­زى, ياعني 3686 ادام جەكە سەبەپپەن, 7,8 پايىزى (646) ادام ۆاكتسيناعا سەن­بەيتىندىكتەن, 6,2 پايىزى (511) ادام باق-تان الىنعان جاعىمسىز اقپارات سال­دارىنان الگى ەكپەلەردى سالدىرۋدان باس­ تارتقان. وسىعان بايلانىستى ز.باليەۆا ۇكىمەتتەن ۆاكتسينانىڭ ساپاسىنا ءجىتى كوڭىل ءبولۋدى سۇرايدى. «ۆاكتسينالاردى سا­تىپ الۋدى ەشقانداي كونكۋرستىق نە­گىز­بەن جۇرگىزبەي, دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ءبۇ­كىل­الەمدىك ۇيىمى (يۋنيسەف) ۇسى­ن­­عان, سەرتيفيكاتتالعان ءوندىرۋشى زاۋ­­ىتتاردان عانا تىكەلەي ساتىپ الۋ ق­ا­­­جەت», دەيدى دەپۋتات. سوندىقتان, ۆاك­­­تسيناتسيا ساتىپ الۋ ەرەجەلەرىنە, دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ەك­پە­لەر­دىڭ كورسەتكىشتەرى مەن قارسى كور­سە­تىلىمدەرىن رەتتەيتىن بۇيرىعىنا ءوز­گەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت. دەپۋتات يرينا ارونوۆا وسى ساۋال­دى قولداي كەلىپ, ونى مەكتەپتەگى تا­ماق­تا­نۋعا, مەكتەپ جابدىقتارىنا, مەكتەپ گي­گيەناسىنا, سپورت كيىمى مەن باسقا دا ماسەلەلەرگە قاتىستى سانيتارلىق نور­مالار مەن ەرەجەلەردى جانە ستاندارت­تار­دى قايتا قاراۋ قاجەتتىگىن ايتۋمەن تولىقتىردى. «بۇل – از شىعىن ەمەس, ءبى­راق بالالار دەنساۋلىعىنا ۇنەم­دەۋ­دىڭ قاجەتى جوق», دەيدى دەپۋتات. دەپۋتات گەننادي شيپوۆسكيح جەتىم بالالار ماسەلەسىنە نازار اۋدارعان ساۋالىن جولدادى. «جەتىم جانە اتا-انانىڭ قام­­قورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ جاع­دايى كوپشىلىكتى تولعاندىرۋدا. اتال­ع­ان ساناتتاعى بالالار تاربيەسىنە ۇلت مۇددەسى تۇرعىسىنان كوڭىل ءبولۋ, ولار­دى تۇلعالىق قا­لىپتاستىرۋ ماسەلەسى – بۇگىنگى كۇن تالابى. «جەتىم كور­سەڭ, جەبەي ءجۇر» دەگەن دانا بابا­لارىمىز جەتىم-جەسىرىن ەشقاشان جى­لاتپاعان. ەلىمىزدە بۇگىنگى كۇنى بۇل ءما­سە­لەنى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن بارىنشا جاع­داي جاسالىپ وتىر. ولاردى جان-جاقتى قولدايتىن زاڭ دا بار, قارجى دا اياماي بولىنۋدە. جەتىمدەر ءۇيىن ارالاپ ءجۇرىپ, بۇعان كوزىمىز ابدەن جەتتى. بىراق, قامكوڭىل جانداردىڭ ماسەلەسى تولىق شەشىلدى دەپ ايتۋعا بولمايدى», دەيدى دەپۋتات. سونىمەن قاتار, ول: «حالىقتى جۇ­­مىس­­پەن قامتۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 27-با­بىن­­دا كامەلەتتىك جاسقا تولعانعا دەيىن اتا-اناسىنان ايىرىلعان نەمەسە اتا-انالارىنىڭ قامقورلىعىنسىز قال­­­عان ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنال­اس­­تىرۋ ءۇشىن كۆوتالار بەلگىلەۋ قارا­س­­تىرىلعان. وسىعان بايلانىستى وب­لىس­­تارداعى ءبىلىم باسقارمالارى مەن جۇ­مىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ەڭبەك نا­رىعىن ساراپتاپ, جەتىم جانە اتا-انا قام­قورلىعىنان ايىرىلعان جاستاردى جۇ­مىسپەن قامتۋعا جىل سايىنعى كۆوتا بەلگىلەۋى تالاپ ەتىلۋى كەرەك», دەيدى. دەپۋتات يرينا سميرنوۆا ۇكىمەتكە جولداعان ءوز ساۋالىندا وسى ماسەلەنى تولىقتىرىپ, ونداعى پروبلەمالاردىڭ جاڭا قىرلارىن اشىپ, ۇكىمەت نازارىن كوپتەگەن دەرەكتەرگە اۋدارادى. سونىڭ ىشىندە قازىر ەلىمىزدە جەتىم جانە اتا-انانىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا ارنالعان 106 مەملەكەتتىك ۇيىم بار ەكەنىن, وندا 6436 بالا تاربيەلەنىپ جاتقانىن جەتكىزە كەلىپ, دەپۋتات 2015 جىلى وسى ۇيلەرگە 10 ملرد 220 ملن تەڭگە, ياعني ءاربىر بالا ءۇشىن جىلىنا 1 ملن 500 مىڭ تەڭگە بەرىلگەنىن ايتادى. سونداي-اق, ول وسى ۇيلەردىڭ كەيبىرەۋىندە بالالاردىڭ قۇقى مەن بوستاندىعىنا قارسى زورلىق-زومبىلىق ارەكەتتەرى جاسالعانىن بىرنەشە مىسالدارمەن كولدەنەڭ تارتادى. «وسىنداي جاعدايلارعا جول بەرمەس ءۇشىن بعم, باس پروكۋراتۋرا بالالار ۇيلەرى مەن ينتەرناتتارعا بارىپ, تاربيەلەنۋشىلەردىڭ قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلماۋىن جۇيەلى تۇردە قاداعالاپ وتىرۋى كەرەك. ولار ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردى عانا ەمەس, بالالاردىڭ كيىمدەرى مەن تاماقتارىنىڭ, جاتىن ورىندارىنىڭ تالاپقا ساي ەكەندىگىن باقىلاۋلارى كەرەك. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ولاردىڭ دەنساۋلىقتارىن جۇيەلى تۇردە قاداعالاعاندارى ءجون», دەيدى دەپۋتات. سونىمەن قاتار, دەپۋتات پاتروناتتىق وتباسىلارىنا تولەنەتىن اقىلاردىڭ تومەندىگىنە ۇكىمەت باسشىسىنىڭ نازارىن اۋدارادى. «ەگەر بالالار ۇيىندەگى ءاربىر بالا ءۇشىن ايىنا شامامەن 150 مىڭ تەڭگە بولىنەتىن بولسا, پاتروناتتىق وتباسىنداعى ءاربىر بالا ءۇشىن 20 مىڭ تەڭگە عانا قاراستىرىلعان. بۇل ماسەلەنى تولىق شەشپەيدى, ەگەر پاتروناتتىق وت­با­سىنداعى بالالار ءۇشىن ءتيىستى اقشا ءتو­لەنەتىن بولسا, بىزدەگى بالالار ءۇي­لە­رى جابىلعان دا بولار ەدى», دەيدى ي.سميرنوۆا. وسىنداي وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرۋ ارقىلى دەپۋتاتتار وزدەرىنىڭ قوعامعا, مەملەكەتكە پايدالى ەكەندىكتەرىن كور­سەتىپ وتىر. ۇكىمەت ولاردىڭ سا­ۋالدارىن مىندەتتى تۇردە قاراپ, جاۋاپ بەرەدى. بىراق جالتارما جاۋاپ بولماي, ناقتى ىستەر تىندىرىلسا, ەلىمىزدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلە تۇسەر ەدى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»