اپاتتى ۇيلەر ازايماق

اقتاۋ – سالىنعانىنا جارتى عاسىردان ەندى اسقان جاس قالا. قالا كولەمى جىل وتكەن سايىن ۇلعايىپ, قاناتىن كەڭگە جايىپ, تارانا بويىن كوتەرگەن اققۋداي تەڭىز جاعاسىندا جەتىلىپ كەلەدى. بىراق, «اپاتتى ءۇي» دەيتىن ۇعىم مۇندا دا جوق ەمەس, ولار – اقتاۋدىڭ ىرگەتاسى قالانعان جىلدارى قابىرعاسى دا, ەدەنى مەن توبەسى دە اعاشتان سالىنعان ەسكى ۇيلەر. وزگە قالالار سەكىلدى بىرىنەن-ءبىرى قۋالاپ شىعا بەرەتىن داڭعىلدار مەن كوشەلەرگە ەمەس, تۇتاس-تۇتاس شاعىن اۋداندار توپتاسا ورنالاسقان قالادا ەسكى ۇيلەر «تومەنگى شاعىن اۋداندارعا» جاتادى. جەل بولسا ىسقىرىپ, بوران سوقسا ازىناپ كەتەتىن ەسكى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى جايباراقات دەپ ايتا المايمىز, اسىرەسە, ءار جەردە ورىن الىپ جاتقان كەلەڭسىز وقيعالار كوڭىلدى كۇپتى ەتە تۇسەتىنى بار. جابىرقاعان كوڭىلدى جۇباتاتىنى, اقتاۋ قالالىق اكىمدىگىنىڭ اپاتتى ۇيلەردى جويىپ, ونىڭ تۇرعىندارىن جاڭا ۇيگە كوشىرۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ جاتقاندىعى. بۇل تۋرالى قالا اكىمى س.تۇرى­موۆ تا ەسەپتى باسقوسۋىندا بايان ەتتى. اقتاۋدا 2014-2018 جىلدارعا ارنالعان اپاتتى ۇيلەردى جويۋ باعدارلاماسى قولعا الىنعان. قازىرگى تاڭدا قالا بويىنشا اپات­تىق دەپ تانىلعان 5 ءۇيدى مەكەن ەتكەن 70 پاتەر بۇزىلىپ, تۇرعىندارى 100 پاتەرلى جاڭا ۇيگە ورنالاس­تىرىلسا, ەندى ءوز كەزەگىن كۇتكەن 10 ءۇي, ياعني 167 پاتەر قالعان. تابيعاتتىڭ مىنەزىنەن قورقىپ, ءار كۇنىن ۇرەيمەن وتكىزەتىن تۇرعىندار بۇل تىرلىگىن ءالى ەكى جىل كەشۋىنە تۋرا كەلەدى, ويتكەنى, اقتاۋدا اپاتتى دەپ تانىلعان بارلىق ۇيلەردى بۇزىپ, ولاردىڭ ورنىنا زاماناۋ­ي ۇلگىدەگى 7 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر سالىپ, تۇرعىنداردى كوشىرۋ 2019 جىلعا دەيىن جۇزەگە اسپاق. 2016 جىلى ءۇي سالىناتىن 3 شاعىن اۋداننىڭ ىشكى ينجەنەرلىك جەلى­لەرى مەن جولدارىنىڭ كۇردەلى جوندەۋىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 47,5 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جۇمىستار باستالعان. جاڭا ۇيلەر قۇرىلىسى اياقتالعان سوڭ, ەسكى ۇيدە تۇراتىن تۇرعىندار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭا ۇيگە كوشىرىلەدى. تومەنگى شاعىن اۋداندارداعى 2 جانە 4 قاباتتى جاتاعان ۇيلەردىڭ ورنىنا جوعارى قاباتتى بىرنەشە ءۇي سالىنسا, شاعىن اۋداننىڭ ءبىراز جيناقتالىپ, وزگە نىساندار سالۋعا ورىن بوسايتىنى تاعى بار. ىرگەتاسى قالانعانىنا جارتى عاسىردان استام ۋاقىت وتكەن «اپاتتى ۇيلەرگە» وكپە جوق, تورىندە تالاي تۇرعىن اۋنادى, تالاي ۇرپاق ءوسىپ-جەتىلدى, ونىڭ ۇستىنە قالا بيلىگىنىڭ بۇل ىسكە بىلەك سىبانا كىرىسكەنى دە كوڭىل قۋانتادى. دەمەك, اقتاۋدا اپاتتى ۇيلەردىڭ ورنىن اقشاڭقان ۇيلەر باساتىن كەز الىس ەمەس. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى