كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالىندا بولىپ, «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» اتتى جاڭا كوركەم ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىستى.
ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى – رۇستەم ءابدىراش. باستى رولدەردە ويناعاندار: بيبىگۇل تولەگەنوۆا, ەرلان جارىلقاسىنوۆ, نۇرجۇمان ىقتىمباەۆ, الماگۇل الىشەۆا, ناتاليا ورىنباساروۆا, ەلجاس ءالپيەۆ, ءابىلمانسۇر سەرىكوۆ, نۇرلان ءالىمجانوۆ.
«بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىعارمالارىنىڭ جەلىسى بويىنشا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا ءتۇسىرىلىپ, ۇلكەن ەكرانعا جولداما العان جاڭا كوركەم فيلم وسىلاي اتالادى.
.كينوتۋىندى ەلباسىنىڭ ءدۇنيەگە كەلەر كەزىنەن باستاپ, ونىڭ ات جالىن تارتىپ ءمىنىپ, ازاماتتىق جاسقا جەتكەنگە دەيىنگى ءومىر جولىن قامتيدى. كەشە استاناداعى «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قاتىسۋىمەن اتالمىش كارتينانىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى.
بىردەن ايتىپ قويايىق, فيلم وتە جوعارى شىعارماشىلىق ءجانە تەحنيكالىق دەڭگەيدە ءتۇسىرىلگەن. بۇگىندە ەسىمى ەلگە كەڭىنەن تانىلىپ قالعان جاس تالانتتى رەجيسسەر رۇستەم ءابدىراشتىڭ قويىلىمىندا جارىققا شىققان لەنتا سوندىقتان دا باستالعان ساتىنەن كورەرمەنىن ءبىر نازىك سەزىمنىڭ قاۋىزىنا بولەپ, اياقتالعانشا سول قۇشتارلىقتىڭ ۋىسىنان شىعارمايدى. سول سەبەپتى دە ەكى ساعاتقا جۋىق كينوتۋىندىنى ءبىر دەممەن كورىپ, ونىڭ قالاي سوڭىنا جەتكەنىن سەزبەي قالاسىڭ.
ەرەكشە ايتىپ وتەتىن ءبىر ءجايت, كارتينا ەلباسىنىڭ بالالىق جانە بوزبالا شاقتارىنداعى ءومىر بەلەستەرىن بەينەلەۋگە ارنالعانىمەن, ول سونىمەن قاتار سوناۋ 40-50-ءشى جىلدارداعى قازاق اۋىلدارىنىڭ سان الۋان قىرلارىن قامتيتىن كينوەنتسيكلوپەديا ءتارىزدى بولىپ شىققان. ودان ءار ءتۇرلى دەڭگەيدەگى كورەرمەننىڭ وزىنە كەرەگىن ەكشەپ الارى ءسوزسىز. فيلمدە ءبارى دە بار. وندا قازاق اۋىلىنىڭ سول كەزەڭدەردەگى تىنىس-تىرشىلىگى, ۇلتتىق سالت-ءداستۇر, زامانىنا ساي ساياسات تۇگەل ورنىقتى كورىنىس تاپقان. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ءورتى لاپىلداپ تۇرعان تۇستا توتاليتارلىق جۇيە مەن ستاليندىك زۇلماتتىڭ قاندى شەڭگەلىنە كەزىككەن قانشاما باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق توپىراعىنا جەر اۋدارىلىپ كەلگەنى دە شىندىق. مۇنىڭ از ساندى حالىقتاردى وسىلاي بولشەكتەپ, قۇرتىپ جىبەرۋدىڭ زۇلىم جوسپارى بولعانىن بالا سۇلتان سول كەزدە تولىق ۇعىنا قويماسا دا, كەيىن كەلە دانا نۇرسۇلتان تولىق تۇسىنەدى. مۇنىڭ ءبارىنە ءبىز كادر سىرتىندا ەلباسى كىتاپتارىنان وقىلىپ جاتاتىن ۇزىندىلەردەگى وي تولعامدارى ارقىلى كوز جەتكىزەمىز. ال سول كەزدە باۋىرمال سۇلتان اكەسى ءابىش جاناشىرلىقپەن ءوز ۇيىنە كىرگىزگەن بالقارلار وتباسى بالالارىمەن بىردەن ءتىل تابىسىپ, تەز جاقىنداسىپ كەتتى. ونىڭ سوڭى ۇلكەن جۇرەكتى ادامنىڭ ۇلى دوستىعىنا ۇلاستى.
فيلمدە ادام جانىن تەبىرەنتپەي قويمايتىن مىناداي دا كورىنىس كوزگە ۇيالايدى. ءبىر پەرزەنتكە زار بولعان ءابىش اكەي مەن ءالجان شەشەي انالارى مىرزابالانىڭ ەرتىپ بارۋىمەن رايىمبەك بابانىڭ باسىنا تۇنەيدى. سول ءتۇنى ءالجان انا كەرەمەت ءتۇس كورەدى. تۇسىندە تەرەڭ تەڭىزدىڭ تۇبىنەن كۇمىستەلگەن ۇزىن مىلتىق تاۋىپ الىپتى. سوندا ەڭ ىشىندەگى ساۋەگەي ءتۇس جورۋشى: «ۇلدى بولاسىڭ. بالاڭنىڭ ءومىرى ۇزاق, ءبىراق كۇرەسكە تولى بولادى», دەپ بولجاپتى. سول ءتۇس اقىرى اقيقاتقا اينالادى. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي, ءالجان انانىڭ اياعى اۋىرلاپ, ايى-كۇنى جەتكەندە, ومىرگە شەكەسى تورسىقتاي ۇل اكەلەدى. سوڭىنان پەرزەنتحاناعا بارىپ تۇرعان ءابىش اكەنىڭ تەرەزەگە كوز سالىپ تۇرىپ: «كىمگە ۇقسايدى؟» دەپ سۇرايتىنى بار. «مەنىڭ اعاما, ناعاشىسىنا تارتقان», دەپ جاۋاپ بەرەدى بۇعان ءالجان انا. ونىڭ تۋعان اعاسى بولەگەن تۋمىسىنان وجەت, جاسىنان توپ باستاعان كوسەم, ءسوز باستاعان شەشەن بولعان ەكەن. كەيىننەن بيلىككە ارالاسىپ, ەل باسقارىپ جۇرگەنىندە 1937 جىلعى زوبالاڭعا ىلىگىپ كەتىپتى.
بۇل فيلم ءبىر جاعى قازاق تۇرمىس-سالتىنىڭ ەتنوگرافيالىق كورمەسى ىسپەتتەس. ولاي دەيتىنىمىز, مۇندا جوعارىداعىداي باتىرلار جىرىنداعىداي ءبىر پەرزەنتكە زار بولعان اتا-انانىڭ اۋليەنىڭ باسىنا قونۋى, كيەلى ءتۇس كورۋى, ونى جورۋدىڭ ءجون-جوسىعى, حالىقتىڭ تۇساۋ كەسۋ, توقىمقاعار, جەتى اتانى تۇگەندەۋ, باتا بەرۋ, ات ۇيرەتۋ, يت ءجۇگىرتۋ, قۇس سالۋ, بايگەگە ءتۇسۋ, قىز قۋ, كوكپار تارتۋ, قازاقشا كۇرەس سەكىلدى سوناۋ قادىم زامانداردان بەرى ساباقتى ءجىبى ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق سالت-ءداستۇرلەرىنە كەڭىنەن ورىن بەرىلگەن. ەندەشە, قازاقتىڭ وتكەن عاسىردىڭ 40-50-ءشى جىلدارىنداعى بارشا تۇرمىس-ءتىرشىلىگىنەن جەتكىلىكتى ماعلۇمات العىسى كەلگەن كەز كەلگەن كورەرمەن وسى كارتينانى كورۋى كەرەك. ايتقانداي, كينوپروكاتتىڭ قازىرگى جاعدايى وزىمىزگە بەلگىلى بولعاندىقتان دا بۇل فيلم تەلەارنالار ارقىلى كەڭىنەن ناسيحاتتالۋى كەرەك دەپ ويلايمىز. فيلمنىڭ كەلەسى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول بۇگىندە ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن ەتەنە تانىس بولا باستاعان تاريحي وقيعالاردىڭ تىزبەگىندە جاسالعانىندا. ادەتتە كوركەم ءفيلمنىڭ استارىندا اۆتورلىق ويدىڭ شىعارماشىلىق وبرازدارىنا قاتىسى كورىنىس بەرىپ جاتادى. ال مىنا كارتينادا ءبارى كەرىسىنشە, ول ومىردە بولعان ناقتىلى وقيعالاردىڭ نەگىزىندە ورىلگەن. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ءفيلمنىڭ ەلباسى شىعارمالارىنىڭ جەلىسىنەن شىقپاي, ومىردەگى شىندىقتى ونەردەگى كەسكىنگە اينالدىرا بىلگەنى انىق بايقالادى. سودان دا بولار, ونداعى كەز كەلگەن وقيعا مەن ەپيزودتار كورەرمەندى بەي-جاي قالدىرمايدى. مۇندا بارلىق وبرازداردى شىنايى بەينەلەي بىلگەن اكتەرلەر شەبەرلىگىنىڭ دە الاتىن ورنى ۇلكەن. بۇل رەتتە, اسىرەسە, كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ ەسىمى اۋىزعا الدىمەن ىلىگەدى. ونىڭ سومداۋىنداعى مىرزابالا بەينەسى شوقاننىڭ اجەسى ايعانىم, ابايدىڭ اجەسى زەرە دەڭگەيىنە دەيىن جەتىپ, ۇلتتىق دارەجەدەگى اياۋلى انالارىمىزدىڭ قاتارىن تولىقتىرا تۇسكەن. شىن مانىندە جەتىسۋدىڭ ەل باستاعان كوسەمى, ءسوز باستاعان شەشەنى بولعان نازارباي ءبيدىڭ بايبىشەسىن بەدەرلەيتىن بۇل وبراز بارلىق اجەلەردىڭ ۇلگى-ونەگە ەتىپ ۇستايتىن كينوبەينەسى بولىپ شىققان. ول – دالا اجەلەرىنە ساي دانالىقتى, اقىل مەن پاراساتتى بىردەي مەڭگەرگەن ۇلكەن وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى, كوپتى كورگەن كورەگەندىگىن كەيىنگىگە جەتكىزۋدەن جالىقپايتىن اقىلمان ادام رەتىندە سومدالعان تولىمدى تۇلعا. باياعى «تاقيالى پەرىشتەدەن» كەيىن كينو ەكراندارىنان كورىنبەي كەتكەن ءبيبىگۇل احمەتقىزى جاساعان كەيۋانا كەيپى, ءسوز جوق, قازاق كينو تاريحىنداعى ەڭ ءبىر شوقتىعى بيىك وبرازداردىڭ ءبىرى بولدى دەپ باعالاۋعا تولىق نەگىزىمىز بار.
ەلباسىنىڭ اكەسى ءابىش اعانىڭ جىگىت شاعىن سومداعان ەرجان جارىلقاسىن ۇلىن ءبىز بۇدان بۇرىن دا بىرنەشە فيلمگە ءتۇسىپ ۇلگەرگەن اكتەر رەتىندە بىلەتىن ەدىك. ال مىنا فيلمدە ونىڭ تالانتى بارلىق قىرىنان جارقىراي كورىنگەن. ءوزىنىڭ كەيىپكەرى بەينەسىن وبرازىن سونشالىقتى دالدىكپەن نانىمدى جەتكىزە بىلگەن ونىڭ كەڭ تىنىستى ۇلكەن دياپازوننىڭ ءارتىسى ەكەنىنە وسى جولى انىق كوز جەتكىزدىك. كوپ سويلەمەيتىن, از سويلەسە دە ساز سويلەيتىن ءابىش اكەيدىڭ قاسقىرمەن الىسقان كەزىن ول قالاي تابيعي قالپىندا بەرە العان دەسەڭىزشى! بۇل وبراز اكەيدىڭ ەگدە تارتقان كەزىنە كەلگەندە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى نۇرجۇمان ىقتىمباەۆتىڭ سومداۋىندا تاعى ءبىر قىرىنان جارق ەتە تۇسەدى. ەندى ءبىز ادەتتەگىدەن دە سالماقتى, سابىرلى, بايسالدى ءابىش اقساقالعا كوز توقتاتۋمەن بىرگە, ونىڭ كەرەكتى كەزىندە تاۋ سۋىنداي تاسقىنداپ الا ءجونەلەتىن بۇلا كۇشى مەن قايسار قايرات-جىگەرىنە كۋا بولامىز. بۇل ونىڭ ايگىلى ۆوليۋنتاريستىڭ كەزىندە ەسىك الدىنداعى ءاربىر ءتۇپ اعاش پەن مال باسىنا سالىناتىن سالىقتىڭ جايىن ايتىپ كەلگەن شەكپەندىلەر سوزىنەن كەيىن كىلت كوتەرىلىپ, بۇكىل الما باعىن ءبىر مەزەتتە وتاپ تاستايتىنىنان كورىنەدى. ءوزى بۋدانداستىرۋ ارقىلى ءبىر داراقتان بىرنەشە ءتۇرلى جەمىستى ءوندىرىپ بەرەتىن, ماۋەسىن بالاسىنداي ماپەلەيتىن كەرەمەت باعبان بولعان كىسى ءۇشىن بۇل قادامعا بارۋدىڭ وڭايعا تۇسپەگەنى بەلگىلى. بىراق توتاليتارلىق قوعامنىڭ كورەر كوزگە جاساپ وتىرعان قياناتىنا وسىلاي قارسىلىق بىلدىرمەسكە دە بولمايتىن ەدى. سوندىقتان زيانكەس ەسەبىندە ۇستالىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلە تۇرسا دا, ءابىش اقساقال وسىعان باردى. بالاسى سۇلتاننىڭ العان بەتىنەن قايتپاس وجەتتىگى اكە قانىمەن بەرىلگەندىگى وسى ەپيزودتان-اق ايقىن كورىنىپ تۇر.
بالاسىن جاقسىلىققا باۋلىپ, ىزگىلىككە ۇندەگەن اكەسىن سۇلتان دا جانىنداي جاقسى كورىپ ءوستى. قالاي بولعاندا دا, ونىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەۋگە, ايتقانىن ەكى ەتپەۋگە تىرىستى. باياعى ءوزى بالا جاسىنان ارمانداعان ۇشقىشتىڭ وقۋىنا تۇياعىن ىلىكتىرىپ تۇرىپ, وعان بارماي قالۋى دا سۇلتاننىڭ ءازيز اكە كوڭىلىن قالدىرعىسى كەلمەگەندىگىنەن بولعان امالسىز شارا ەدى. ايتپەسە, ورتا مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرگەن بوزبالا اياق استىنان وزىنە جول سىلتەگەن ۇشقىشتارعا كەزىگىپ, كيەۆ ازاماتتىق اۆياتسيا ينستيتۋتىنا قينالماي ءتۇسىپ تۇرعان. وبالى نە كەرەك, اكە ءابىش تە وعان: «ول وقۋعا بارما» دەگەندى كەسىپ ايتقان جوق. قايتا ءۇي ىشىلىك كەڭەسكە ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرىنەن قۇرالعان كورشى-قولاڭدى ارالاستىرعان اقساقال ولاردىڭ ۇيعارىمىمەن بالاسىنىڭ وقۋعا بارۋىنا باتا بەرۋگە توقايلاسقان. دەگەنمەن, اكەنىڭ «قاي قالاسىندا بولسا دا, قازاقستاننىڭ ءبىر جەرىندە تۋىڭدى تىككەنىڭ دۇرىس بولار ەدى» دەگەن ەمەۋرىنىن ايتقىزباي ۇققان سۇلتان اكە تىلەگىن ەكى ەتپەي ورىندايدى. مۇنىڭ ءوزى دە ونىڭ ۇلاعاتتى ۇل عانا ەمەس, بىردەن باتىل شەشىم قابىلداي الاتىن ەرىك-جىگەر يەسى بولىپ ءوسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى.
ەلباسىنىڭ اناسى ءالجان اپانىڭ كەلىنشەك كەزىندەگى بەينەسىن سومداعان جاس اكتريسا الماگۇل الىشەۆا ءۇشىن بۇل ۇلكەن كينوداعى دەبيۋتتىك ءرول ەكەن. سوعان قاراماستان ول قاناتقاقتى بەينەسىن ءوز دارەجەسىندە كورسەتە بىلگەن. ال بۇل كىسىنىڭ ەگدە تارتقان كەزىندەگى وبرازىن ساحنالاعان ايگىلى كينو جۇلدىزى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ناتاليا ورىنباساروۆا بۇدان دا جوعارى بيىكتەن تابىلعان. ونىڭ ەكرانداعى ءاربىر قيمىلى, قوزعالىسى, كوزقاراسى, ءتىپتى ۇندەمەي وتىرىپ تا ۇلكەن ويدى بىلدىرەتىن حاس شەبەرلىگى ەرىكسىز تاڭ قالدىرادى. مۇندا رەجيسسەر ءار بۋىن اكتەرلەرىن قاتىستىرۋ ارقىلى ۇرپاقتار اراسىنداعى جاس الشاقتىعىن ەمەس, كەرىسىنشە ساباقتاستىقتى قالىپتاستىرىپتى.
ارينە, فيلمدە بۇلاردان دا باسقا بوياۋى قانىق بەينەلەر بار. سولاردىڭ ىشىندە ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلىپ كەلگەن بالقارلار اۋلەتى, ەجەلدەن قازاقتارمەن قوڭسى وتىرعان ورىس شاپوۆالوۆتار وتباسى اراسىندا ورناعان تۋىستىقتان بەتەر قارىم-قاتىناس تاپ ءومىردەگى قالپىندا كورىنىس تاپقان. بوبەك سۇلتاننىڭ قاتتى اۋىرىپ, ساندىراقتاپ جاتقانىندا, «الما جەيمىن» دەگەن ءبىر اۋىز سوزىنە بولا قىستىڭ كۇنى جەتى قاراڭعى ءتۇندە ءابىش اكەنىڭ قىستاۋدان قىستاقتا تۇراتىن شاپوۆالوۆتار ۇيىنە سۋىت بارىپ, بالانىڭ سۇراعانىن الىپ قايتۋى سول شۋاقتى بايلانىستىڭ ەرتەدەن بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن بىلدىرەدى.
«بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» ءفيلمىنىڭ باستى كەيىپكەرى, ءالبەتتە, ەلباسىنىڭ ءوزى. وسى رەتتە نارەستە سۇلتان, بوبەك سۇلتان, بالا سۇلتان, بوزبالا سۇلتان ءرولدەرىن كەزەكتەسە سومداعان اكتەرلەرىمىزدىڭ دە ەڭبەكتەرى ەرەكشە. بۇل جەردە نۇرسۇلتان اعانى جاس كەزىندە اتا-اناسى دا, اۋىلداستارى دا تۇگەلدەي «سۇلتان» دەپ اتاعانىن وقىرماندار بىلەدى عوي دەپ ويلايمىز. ولاردىڭ ىشىندە بىزگە, اسىرەسە, 6 جاستاعى بالا سۇلتاندى بەينەلەگەن ەلجاس ءالپيەۆتىڭ سونشالىقتى تابيعي ويىنى قاتتى ۇنادى. ءتۇر جاعىنان دا باس كەيىپكەردەن اينىمايتىن ول ءوزىنىڭ قيمىل-قوزعالىسىمەن, ءسۇيكىمدى تىرلىگىمەن, كەيدە ءتىپتى ادەمى جىميىسىمەن ەلباسىنىڭ بالالىق شاعىن كوزگە ەلەستەتىپ, كورەرمەنىن سول ۋاقىتتاردىڭ يىرىمىنە قاراي تارتىپ الىپ كەتەدى. ونىڭ سىرتقى كەلبەتى عانا ەمەس, بۇكىل ىشكى دۇنيەسى ءبىزدى ەلباسى شىعارمالارىنان وقىعان اسىل بەينەمىزبەن قايتا قاۋىشتىرعانداي اسەرگە بولەيدى. شىنىندا ول بالا سۇلتاننىڭ ناعىز كوشىرمەسىندەي بولىپ كورىنەدى.
«سەن ماعان بالالىق شاعىڭنىڭ قالاي وتكەنىن ايتىپ بەرسەڭ, مەن ساعان بولاشاعىڭدى بولجاپ بەرەمىن» دەگەن ەكەن ءبىر دانىشپان. ەندەشە, ەلباسىنىڭ بۇگىنگىدەي كۇللى الەم تانىپ, جاھان جۇرتى مويىنداعان كورنەكتى قايراتكەر دارەجەسىنە دەيىن ءوسىپ-جەتىلۋىندە ونىڭ بالالىق شاعىندا العان ءتالىم-تاربيەسى مەن قالانعان نەگىزىنىڭ ۇلكەن ورنى بار. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, جىگىت سۇلتاننىڭ وبرازىن سومداعان تانىمال اكتەر نۇرلان ءالىمجانوۆتىڭ ويىنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءلازىم. ول كارتينادا قاتارىنىڭ الدى بولعان العىر وقۋشى, اتا-اناسىنىڭ قولعاناتى بولعان ەڭبەكقور بالا, كەز كەلگەن سازدى اسپاپتا ويناي بەرەتىن ساۋىققوي بوزبالا, ات قۇلاعىندا وينايتىن جاس جىگىت بولىپ كورىنەدى. كوكپار تارتقاندا دا ەرەسەكتەرگە دەس بەرمەي, العان بەتىنەن قايتپايتىن قايسارلىعىن تانىتقان سۇلتاننىڭ كوزىندەگى وتتى دا نۇرلان جاقسى بەرە بىلگەن.
فيلمدە ادامدى باستان-اياق عاجايىپ سەزىمگە بولەيتىن تاعى ءبىر قوسالقى كەيىپكەر بار. ول – ەلباسىنىڭ تۋىپ-وسكەن ءوڭىرى الاتاۋدىڭ بوكتەرىندەگى ۇشقوڭىر جايلاۋى. كوكتەمدە تۇركىمەننىڭ تۇكتى كىلەمىندەي قۇلپىرىپ, جازدا جاسىل جەلەككە مالىناتىن, كۇزدە سىڭسىعان ماۋەگە تولىپ, قىستا بيىك شىڭدارىنان ەڭىستەگى ەتەگىنە دەيىن اق قار جاستانىپ جاتاتىن بۇل ءوڭىر فيلمنىڭ جەلىسىمەن كەرەمەت ۇندەستىك تاپقان. كينوتۋىندىدا سونداي-اق جەر ءجانناتى – جەتىسۋدىڭ كولدەرى مەن وزەندەرى, تاۋلارى مەن قىراتتارى, اڭى مەن قۇسى – ءبارى-ءبارى تىزبەكتەلگەن مونشاقتاي بىرتىندەپ كورسەتىلىپ تۇرادى. بىزدىڭشە, وسى كەرەمەت سۇلۋ كورىنىستەردىڭ ءوزى ۇرپاقتاردىڭ كەز كەلگەن بۋىنىنا قازاقستاندىق پاتريوتيزم, وتانسۇيگىشتىك رۋحىن ەگۋگە تولىق قىزمەت ەتە الادى. ال وتان دەگەن ادەتتە وتباسىنان باستالادى. اتا-انانىڭ ءتاربيەسىن كورىپ, تاعىلىمىن الىپ وسكەن ۇرپاق وزگەلەردەن وق بويى الدا تۇرسا كەرەك. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ءفيلمنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى, ونىڭ جاستاردى وتباسىنداعى بەرەكە-بىرلىكتى ساقتاۋ مەن تۋعان جەردى سۇيۋدەن باستالاتىن قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە ءۇندەي بىلەتىندىگىندە بولسا كەرەك.
«بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» ءفيلمى تۋرالى ءسوز ەتكەندە, ونداعى ءاربىر قيمىل-قوزعالىسقا, كەيىپكەرلەردىڭ ءىس-ارەكەتىنە ەرەكشە ءار بەرىپ تۇراتىن, ونداعى سەزىمنىڭ يىرىمدەرىن تەرەڭدەتىپ, بارىنشا شارىقتاتا تۇسەتىن تاعى ءبىر قوسالقى كەيىپكەرگە توقتالماي وتۋگە بولمايدى. ول – تالانتتى كومپوزيتور قۋات شىلدەباەۆتىڭ قاناتتى قيالىنان تۋعان مۋزىكالىق بەزەندىرىلۋ. حالىقتىڭ باي مۋزىكالىق ءداستۇرىن ءتيىمدى پايدالانا بىلگەن ول اراسىندا جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ جۇرەك قىلىن تەربەيتىن عاجايىپ اندەرى مەن كۇيلەرىن ورىندى تاڭداپ العان. ادامدى ۇدايى كەرەمەت كەرىمسال كۇيگە بولەپ وتىراتىن بۇل سازدار راسىندا كوزگە ءشۇلپىلدەتىپ جاس تا تۇندىرادى. مۇندا كومپوزيتور حالىقتىڭ «گۇلدەرايىم», «دەدىم-اي-اۋ», «كۇمىس قۇمان», «ءشيلى وزەن» سەكىلدى ولمەس مۇراسىن ادەمى قيۋلاستىرىپ, سيۋجەتكە ەندىرىپ جىبەرەدى. بۇلاردىڭ كەيبىرىن ەلباسىنىڭ ادەمى قوڭىر داۋسىمەن ايتقانىن ەستىگەندە, بويىڭدى ەرەكشە ءبىر سەزىمنىڭ باۋراپ الا جونەلەتىنى دە جاسىرىن ەمەس. ويتكەنى ونى ءبىزدىڭ ەلباسىمىز, ەل پرەزيدەنتى ايتىپ وتىر. ءبىزدىڭ ۇلان-بايتاق ەلىمىزدى بالا جاسىنان جەتى ونەردى جانىنا سەرىك ەتىپ ءوسىپ, سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات بولىپ جەتىلگەن ۇلى تۇلعا بيلەيدى. وسىنىڭ ءبارى, اينالىپ كەلگەندە, ادامدى ايرىقشا ماقتانىش سەزىمىنە بولەيدى. جالپى, ەپيكالىق قۇلاشتا تۇسىرىلگەن كارتينانى تەبىرەنبەي وتىرىپ كورۋ استە مۇمكىن ەمەس.
ەڭ سوڭىندا قاداپ تۇرىپ باستاپقىداعى ويىمىزدى تاعى دا قايتالاساق, بۇل فيلم قازىرگى زامانعى ەڭ وزىق تەحنيكالىق جابدىق-جاراقتارمەن تۇسىرىلگەن. سوندىقتان لەنتا وتە ساپالى شىققان. بۇل رەتتە قويۋشى-وپەراتور الەكساندر رۋبانوۆتىڭ جوعارى كاسىبي دەڭگەيدەن كورىنگەنىن دە ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ومىردەن الىنعان وقيعاسى وربىگەن سايىن شيرىعىپ, ۇدايى ديناميكالىق سەرپىنمەن دامىپ وتىراتىن فيلمنىڭ مازمۇنى دا بارىنشا باي. ادەتتە تۇشىمدى تۇسىرىلگەن ءفيلمدى جۇرت ءبىر كورۋمەن شەكتەلىپ قالمايدى, قايتالاپ تاماشالاسا, جالىقتىرماي جاميعاتتى وزىمەن ىلەستىرە اكەتەتىن وسىنداي رۋحاني قۇندىلىقتىڭ قۇرامىنا تاعى ءبىر تاتىمدى ءدۇنيەنىڭ كەلىپ قوسىلعانى كىم-كىمنىڭ دە ەسىنە ءوزىنىڭ ءمولدىر باستاۋداي سىڭعىرلاعان بالداۋرەن شاعىن تۇسىرەرى حاق. ءبىز بۇل فيلم تۋرالى ويىمىزدى ورتاعا سالماس بۇرىن كينولەنتانىڭ تاسپاسىن الدىن-الا الدىرتىپ, كورىپ شىققان جايىمىز بار. كەشە تاعى تاماشالادىق. ايتپاعىمىز – كورگەن سايىن كوكىرەككە كوپ وي تۇيدىرەدى, اۋەلگى اسەر السىرەمەيدى. مۇنىڭ ءوزى ادام جانىن شىنايى بەينەلەيتىن ءفيلمنىڭ ءومىرشەڭ بولىپ قالا بەرەتىنىن اڭعارتادى.
ءفيلمنىڭ ءون بويىندا بالا سۇلتاننىڭ, بوزبالا سۇلتاننىڭ, جىگىت سۇلتاننىڭ اسپانعا قۇشتارلىعى, ۇشقىش بولماق ارمانى التىن ارقاۋ رەتىندە تارتىلعان. بۇل ارادا اسپان – بيىكتىكتىڭ, اسقاقتىقتىڭ سيمۆولى. پرەزيدەنت ول ارمانىنا دا جەتكەن. ەلباسىمىزدىڭ الەم اسپانىنا قازاقستان قىرانىن قالاي قالىقتاتىپ شىعارعانىن بۇل كۇندەرى بۇكىل دۇنيە كورىپ وتىر.
قاراشاش توقسانباي, استانا.
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
