08 ءساۋىر, 2011

جىر اققۋىنىڭ جۇرەك ءلۇپىلى

577 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
بەلگىلى  اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مارفۋعا ايتحوجينا ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ ورەندەرىمەن كەزدەستى. قازاقتىڭ وتكەن عاسىرداعى قيلى تاعدىرى مارفۋعا اقىن­نىڭ سوقپاقسىز باستالعان سوق­تىق­پالى ءومىر جولىنا دا ءوز بەدەرىن از سالماعانداي. «ارعى بەت, بەرگى بەت» دەگەن ءسوزدىڭ ماعى­نا­سى ول ءۇشىن تىم تەرەڭدە جاتىر. ءبىر ۋىس توپىراق اتا جۇرتتان بۇ­يىرۋىن ارمانداعان, اقىرى سول تىلەگىنە جەتكەن اكەسى عالي كەلەدى كوز الدىمىزعا. سوناۋ الا­شاپ­قىن, دۇربەلەڭ ۇركىندىدە اتا­سى ايتحوجا يتجەككەنگە ايدا­لىپ, اكەسى حالىق جاۋى اتانىپ, تۇرمەگە قامالعاندا كوپ بالادان قالعانى قازاقتىڭ بۇگىنگى اي­ماڭ­داي اقىنى مارفۋعا ەكەن. سوناۋ ماسكەۋدەن تارتىپ, الماتى, التاي, اتىراۋعا دەيىن اتاسىنىڭ اتىن شىعارعان دا سول قىزى. ءبىز بىلەتىن مارفۋعا اقىن پوە­زيا قۇدىرەتىن ادامدىق اسىل سەزىممەن استاستىرا قابىل­داي­دى. ومىردەگى جاقسىلىق, ماحاببات, ىزگىلىك اتاۋلىنىڭ نەگىزى وسى اياۋلى سەزىمدە جاتىر دەپ ءتۇسى­نەدى. ونىڭ «جىر اققۋى» دەپ اتالىپ جۇرگەنى دە سودان بولار. سونىمەن بىرگە وسىناۋ نازىك جان­دى اقىننىڭ تاعى ءبىر تارتىم­دى­لىعى ازاماتتىق تۇعىر-تيانا­عى­نىڭ بەرىكتىگىندە بولسا كەرەك. ەل مەن جەر تاعدىرى, وتانى مەن تۋ­عان حالقى ورايىنداعى اينىماس ۇلىق ۇستانىمى اقىننىڭ ازامات جۇرەگىنىڭ بۇلقىنىسىن تانىتۋدان جازعان ەمەس. جارتىعاسىرلىق شى­عارماشىلىق جولى, 40-قا جۋىق جىر كىتابى, كوپتەگەن ءان-رو­مانس­تارى وسىنىڭ ايعاعى. مىنە, وسىنداي ايگىلى اقىندى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى ساحنا تورىندە اق تىلەگىن اقتارا, گۇل شوقتارىن ۇسىنىپ, يىعىنا ءىلتيپات قامزولىن جاپتى. بۇدان سوڭ تىزگىندى قولعا العان بەلگىلى ءانشى دالەل ءۋاش كەزدەسۋدى جەلپىندىرە جۇرگىزىپ, قاۋىمعا قۋانىشتى مەزەتتەردى كوپتەپ سىيلادى. «ەي, سىرلى ساز, مولدىرەگەن مارفۋعا! سەندەي قىزعا سىيلىق از, ءومىر كەرەك تارتۋعا» دەپ كەلەتىن اقيىق اقىن تولەگەن ايبەر­گەنوۆتىڭ جاھۇت جىرىنا جازىلعان داريعا جاڭاباەۆانىڭ ادەمى ءانى «مارفۋعا» قوناقكادەسى رەتىندە تارتىلدى. بۇدان سوڭ كەزدەسۋ با­رى­سىندا اقىننىڭ ولەڭدەرىن ونەر اكادەمياسىنىڭ ونەرپاز ورەن­دەرى ادەمى كورىنىستەرمەن ءور­نەك­تەي وقىدى. اقىن سوزىنە جا­زىل­عان اندەر ورىندالدى. دارىن جان-جاقتى بولادى عوي. مارفۋعا اقىننىڭ سازگەرلىك تالانتى دا تانىمال. وسى ارادا ونىڭ ولەڭىن دە, اۋەنىن دە ءوز جۇرەگىنەن تۋ­دىر­عان «يسلاماباد اسپانى», «سار­بازدار» اتتى اندەرىن ستۋدەنتتەر ناشىنە كەلتىرە شىر­قادى. مارفۋعا ولەڭدەرىنەن قۇ­رالعان «اقىن مونولوگىن»  تول­قىماي تىڭداۋ مۇمكىن ەمەستەي كورىندى. قازاق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ باس رەداكتورى, اقىن باۋىرجان جاقىپ: «تۋعان ەلدىڭ كوگىندەي ەلجىرەگەن, تۋعان جەردىڭ كو­لىن­دەي مولدىرەگەن. ەندى بىردە اي­نالىپ اقشا بۇلتقا, اق ورامال سياقتى جەلبىرەگەن, جۇرەگىمدى تەربەيدى سول ءبىر ولەڭ... نازىكتىك پەن سۇلۋلىق ۇلگىسىندەي, ماڭگى جاس جان كورمەدىم بۇل كىسىدەي. ءبىر قاراساڭ, باياننىڭ جۇرەگىن­دەي, ءبىر قاراساڭ, سارانىڭ ءسىڭ­لىسىندەي» دەپ وسى ارادا شابىت­تانا وقىعان جىر جولدارى مار­فۋعا اقىننىڭ بەينەسىن شىنايى كەستەلەگەنىنە ءسۇيسىنىپ وتىردىق. تاعى ءبىر اقىن ءىنىسى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عالىم جايلىباي مار­فۋعا عاليقىزىنىڭ قازاق ولەڭىندەگى وزىندىك ورنى جايلى ساليقالى ويلارىن ورتاعا سالسا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­­راتكەرى بولات ءابدىلمانوۆ وقۋىن­داعى «الاتاۋدىڭ اق باتا­سى» داس­تانىنىڭ فراگمەنتتەرى قۇلاق قۇرىشىن قاندىردى. كەزدەسۋدى اقىن سوزىنە جازىلعان موڭعول كومپوزيتورى فايزوللا­نىڭ «تۋعان جەرىن اڭسامايتىن جان بار ما» ءانى ساعىنىشتى سەزىمدەر تولقىنىمەن ادەمى تۇيىندەدى. ونەر ورداسىندا ازامات ءجۇ­رەك­تى جىر اققۋىن ارداقتاعان وسىن­داي ونەگەلى جيىن ءوتتى. قورعانبەك امانجول, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.
سوڭعى جاڭالىقتار