يادروعا قارسى الەمنىڭ كوشباسشىسى

كەشە استانادا قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىندا تانىمال رەسەيلىك ساياسات­تانۋ­شى يۋري سولوزوبوۆتىڭ «نازارباەۆ – يادروعا قارسى الەمنىڭ كوش­باس­شىسى» اتتى كى­تابىنىڭ تۇ­ساۋ­كەسەرى بولىپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى ن.­ا.نا­زار­باەۆتىڭ فەنومەندىك تۇلعالىق سىرىن اشۋعا ارنالعان ەڭبەكتەر سوڭعى كەزدەرى حالىقارالىق شەڭ­بەردە ءجيى شىعا باستاۋدا. بۇل حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ قا­زاقستانعا, ونىڭ باسشىسىنا دەگەن ەرەكشە ىقىلاسىن كورسەتسە كەرەك. ۇلتتىق ستراتەگيا ينستي­تۋتىنىڭ ارنايى جوبالار بويىن­شا ديرەكتورى (رەسەي فەدەرا­تسيا­سى), «قازاقستان – ساياسي جاڭا­لىق­تار اگەنتتىگىنىڭ» باس رەداك­تورى جانە پوستكەڭەستىك كەڭىس­تىكتەگى ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلە­لەرىنە ارنالعان ماقالالار مەن كىتاپتاردىڭ اۆتورى يۋ.سولوزوبوۆ جينالعان قاۋىم الدىندا ءسوز الدى. جوبا اۆتورى بولىپ سانا­لاتىن ساياساتتانۋشى «نازارباەۆ – يادروعا قارسى الەمنىڭ كوش­باس­شىسى» اتتى كىتاپ  جايلى اڭگى­مەلەپ بەردى. كىتاپتا  تانىمال رە­سەيلىك عالىمداردىڭ, بەلگىلى ساياساتتانۋشىلار مەن عالىم­دار­دىڭ جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ پىكىرلەرى بەرىلگەن. مۇقاباسى ەرەكشە كوركەمدەلىپ, ىشكى بەتتەرى ءتۇرلى-ءتۇستى فوتولارمەن بەزەندىرىلگەن ەڭبەك ازىرگە 2 مىڭ دانامەن شىعىپ وتىر. بۇدان باسقا كوپشىلىك نازا­رى­نا قازاقستان جانە ونىڭ كوش­باسشىسى جايلى بىرقاتار كىتاپتار سەرياسى ۇسىنىلدى. ولار يۋري سولوزوبوۆتىڭ ايتۋىنشا,   قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىعىنا, وسى ۋاقىت ىشىندە قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەرگە  ارنالىپ وتىر. جوبا اۆتورى قازاقستانعا جا­ڭا گەوەكونوميكالىق جوبالار­دىڭ ينتەگراتسيالىق كوشباسشىسى ءجا­نە باستاماشىسى رەتىندە بەلسەندى ءرول بەرىلۋى ءتيىس, دەپ ساناي­تىن­دىعىن دا جەتكىزدى. «ءبىزدىڭ «ەۋ­رازيالىق ۇشتىك» – رەسەي, قازاق­ستان جانە بەلورۋسسيا – بۇل الەم­دەگى ءىرى مەملەكەتتەر. ءبىز كسرو-نىڭ ەكونوميكالىق الەۋە­تىنىڭ 83 پايىزىنا يەمىز. اشىق ايتقاندا, ءبىزدىڭ ەكى ەل – رەسەي مەن قازاقستان – بۇلار وزىنەن ءوزى قۋاتتى ءارى تاۋەلسىز بلوك», دەدى ول ءوز سوزىندە. «نازارباەۆ فاكتورى» ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىق ىسىمىزدە ەرەكشە ماڭىزعا يە, دەي كەلىپ, 2005 جىلى رەسەي ازاماتتارىنىڭ باسىم بولىگى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتى تمد ەلدەرىندەگى ەڭ تا­نىمال ساياساتكەر رەتىندە اتاعان­دىعىن دا تىلگە تيەك ەتتى. نۇر­سۇلتان نازارباەۆ – ۇلكەن ەلدىڭ ارمان-ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرا الاتىن جاۋاپتى دا كەمەڭگەر كوشباسشى. قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ءوزى باسشىلىق ەتىپ وتىرعان جاس مەملەكەت ءوز تاۋەلسىزدىگىندە يادروعا قارسى بەيبىتسۇيگىش ەل بولىپ قالىپتاسۋى ءۇشىن كوپتەگەن جۇ­مىس­تار اتقاردى. كسرو كەزىندە ەلىمىز اۋما­عىن­دا 1040 قۇرىلىقارالىق بالليس­تيكالىق زىمىرانداردىڭ يادرو­لىق وقتۇمسىعى جانە اۋە بازا­سىنىڭ 370 يادرولىق وق زاريادى بولسا, بۇل الەمدەگى ءتورتىنشى ورىندى بىلدىرەتىن ەدى. نۇرسۇل­تان نازارباەۆ 1991 جىلدىڭ سوڭىندا الماتى دەكلاراتسيا­سىنا قول قويىپ, وندا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ قۇ­رى­لۋى تۋرالى جاريالانۋمەن قاتار, بۇرىنعى وداقتىڭ يادرو­لىق ارسەنالىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە بىرلەسىپ باقىلاۋ جاساۋ تەتىگى دە ايقىندالعان بولاتىن. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ يادرو­لىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا قوسىلۋعا دايىن ەكەنىن 1992 جىلى 18-23 مامىردا ۆا­شينگتونعا العاشقى رەسمي ساپا­رى كەزىندە دە جاريالادى. ارتى­نان رەسپۋبليكا اۋماعىندا ورنا­لاسقان يادرولىق قارۋ جويىلعان بولاتىن. قازاقستان يادرولىق قارۋ­دى تاراتپاۋ رەجىمىن نىعاي­تۋعا قاتىستى وسىنداي قادام جاساي وتىرىپ, ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋسىز ايماق قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. ءسوز سوڭىندا يۋ.سولوزوبوۆ قازاقستان سودان بەرى يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىندا جۇيەلى ساياسات ۇستا­نىپ كەلە جاتقاندىعىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. نەگىزىنەن كىتاپ قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باس­­­­­پا­سوز قىزمەتى مەن قازاقستان پرە­زيدەنتىنىڭ تۇڭعىش مۇرا­جا­يى­نىڭ كومەگىمەن جاريالانىپ وتىر. ولار دا تۇساۋكەسەر ءراسى­مىنە ارنايى كەلىپ قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىندا قازاقستان  پرە­زيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءازىر­لەگەن «قازاقستاندىق جول: تاۋەل­سىزدىك حرونيكاسى» اتتى دەرەكتى فيلم دە كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. سوڭىنان يۋ.سولوزوبوۆ اكادەميا تىڭداۋشىلارى مەن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇ­را­مى الدىندا «نازارباەۆ – يادرولىق قارۋعا قارسى قوز­عا­لىس­تىڭ كوشباسشىسى» تاقى­رى­بىندا ءدارىس وقىدى. ودان كەيىن اكادەميا رەكتورى ارىن ءور­ساريەۆ وسى ءبىلىم ورداسىنىڭ عىلىمي كەڭەسى اتىنان رەسەيلىك ساياساتتانۋشىعا قازاقستان پرەزيدەنتى جانىن­داعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادە­مياسىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى ديپلومىن سالتانات­تى جاعدايدا تابىس ەتتى. اسقار تۇراپباي ۇلى.