06 ءساۋىر, 2011

«مەنىڭ الەمىمە» ساياحات

750 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

كەڭىستىكتى ينتەرنەت ارقىلى يگەرۋ قانداي عاجاپ دەسەڭىزشى. مەنى ىزدەسەڭىز – «ءوز الەمىمنەن» تا­باسىز. ينتەرنەتتەگى مەنىڭ «ءوز الەمىم» قى­زىقتى, سۋ جاڭا, كوڭىل كوتەرەتىن جا­ڭالىقتارعا, ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەرگە, ۆيدەوجازبالارعا تولى. جۇمى­سىما كەلگەن بەتتە شۇعىل شارۋالارىمدى تەزىرەك ءبىتىرىپ, ءوز الەمىمە تەزدەتىپ كىرۋگە اسى­عام. وندا مەنى قانداي قىزىق­تار كۇتىپ تۇرعانىن ەلەستەتىپ كور­سە­ڭىز عوي. ونىڭ ىشىندە قاندايى جوق دەيسىز؟ نە ىزدەسەڭىز ءبارى تا­بى­لادى. تەك ىزدەي ءبىلۋ كەرەك. ينتەر­نەت ومىرىمىزگە ەنگەن تۇستان باستاپ مەن بۇل پالەكەتتىڭ ءتىلىن مەڭگەرىپ العانىم سونشا, كەرەك نارسەمدى كو­زىم­دى جۇمىپ وتى­رىپ تاۋىپ الام. تابىلعان سوڭ, ونىڭ پروبلەماسى شە­شىلدى دەي بە­رى­ڭىز, جاتا-جاستانا كورمەسەم دە, تۇقشيىپ وتىرىپ, كومپيۋ­تەر­دىڭ ەكرانىنا ۇڭىلەم عوي. كەي كەزدەردە كينو دا كورگىم كەلەدى. سو­سىن ەش قىمسىنباستان كينو دا كو­رە بەرەم, قىزمەتتەستەر كوم­پيۋ­تەرىم­نىڭ جانىنا جاقىنداپ, ءبىر­دەڭە سۇراي باستاسا, كينونى «قا­يى­رىپ» قويا سالۋ ونشا قيىن ەمەس. ونىڭ ۇستىنە زىمىراپ بارا جاتقان ۋاقىت مەن كينو كورمەسەم دە ايالدايتىن ءتۇرى جوق سياقتى. زاماننىڭ دا, قوعامنىڭ دا تى­نىشتىعى مەن سياقتى جايباسار, جالقاۋ, قاعازبەن جۇمىس ىستەگەندى دارە­جە كورىپ, ونىڭ اۋىرلىعىنا اندا-ساندا شاعىنىپ قويىپ, ءىس ءجۇزىن­دە «ءوز الەمىندە» ءومىر سۇرە­تىن­دەرگە وتە ىڭعايلى بولىپ تۇر. مەن جۇ­مىس ىستەيتىن مەكەمەدە باس­شىلاردى قوسپا­عان­دا تاعى دا جيىرما شاقتى قىز-جىگىت بار. ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى ۇنات­پايمىز. «نە ءۇشىن؟» دەگەندى ويلاپ باس قاتى­رىپ, ولارعا جۋىسۋعا, اڭگى­مەسىن تىڭ­داپ, وي بولىسۋگە ەشقاشان ىن­تىققان ەمەسپىن. ولار دا ماعان جۋى­مايدى. جالپى, ءبىزدىڭ مەكەمەدە ءبىر-بىرىمەن «دو-وس» بولىپ ءجۇر­گەن ادام كورمەيسىز. ءبىر-ەكى قۇر­بى قول­تىقتاسىپ السا, ول ءان­شەيىن كوز الداۋ ەكەنىنە كۇمانىڭىز بولماسىن. ويتكەنى, ولار بىلاي شىعا بەرە-اق ءبىر-ءبىرىنىڭ سىباعا­سىن بەرەدى. تالاي رەت كۋا بولعام. سوسىن ەشكىمگە سەنبەيمىن. ءاسى­رە­سە ءبىزدىڭ مەكەمەدەگىلەرگە. ءبىر تۇسىنبەيتىنىم – ولار ءوز­ارا قىرعي-قاباق بولعانىمەن, اي­قاي­­لاسىپ, بەت جىرتىسىپ, ءتىپتى كەتىسەردەي ءسوز اي­تىپ تا جاتپايدى. كىمنىڭ-كىم­دى جاق­تىر­مايتىنى دا ءتۇسى­نىك­­سىز. ءبىر قارا­عاندا, جۇمىستا نەشە ءتۇر­لى «كورپوراتيۆكالار» ۇيىم­­داس­تى­رىلىپ, بي بيلەنىپ, ءان اي­تى­لىپ, وعان قوسا تالاي ادە­مى تىلەكتەر ءوز يەلەرىن تاۋىپ جا­تادى. جينالىپ تۇستىك ىشەتىن دە كەزدەرىمىز از ەمەس. بىراق, ءبىر-ءبىرىمىزدى ۇناتپايمىز. بۇل سەزىم ىشكى تۇيسىك ارقىلى ارقايسىسىمىزعا بەرىلەدى. كەي­بىرەۋىمىزدىڭ وقۋدى بىتىرگەنىمىزگە ونشاقتى جىل ەندى بول­عا­نىمەن, ءۇن­سىزدىك قۋاتىنداعى مول تىل­سىم اي­قىن اسەر ەتىپ, ءبىر-ءبىرى­مىز­گە جۋى­ماي­تىنىمىز تاڭ قالار­لىق, ارينە. دەسە دە مەن وسى ءۇن­سىز­دىك­تەن قورقام. وسى ۇنسىزدىكتىڭ قۇ­شاعىنداعى ادام بول­مى­سىنىڭ ءال­سىز­دىگىنەن تايسالام. ءال­سىز ادام نەشە ءتۇرلى سۇمدىققا بارادى ەمەس پە... ايتسە دە, الگىندە ايت­قان­داي, ءۇنسىز­دىك­تى بۇزعان ءالى ەشكىم جوق. ونىڭ سەبەبى – ينتەرنەتتە مە دەيمىن. ءويت­كەنى, ءبا­رى­مىز وسى كومپيۋتەرگە شۇق­شيىپ وتىرامىز. سىرت­تان قا­را­عان ادام جۇمىس ىستەپ, باسى قاتىپ وتىر دەپ ويلايدى. ولاي ەمەس. اركىم «ءوز الەمىندە» وتىرادى. ودان جا­لىق­پايمىز دا. جۇمىستاعى ءبىر-بىرىمەن جۋىسپايتىن ادامداردىڭ ينتەرنەتتە دوسى كوپ. ماسەلەن, مەنىڭ دە ءوز با­سىما جەتەتىن دوستارىم ين­تەر­نەتتىڭ ىشىنە كىرىپ كەتكەن... كەيبىرەۋلەرىمەن ءبىر مەكتەپتە وقىسام, كەيبىرى ۋنيۆەرسيتەتتەگى جولداستار, ءبى­رەۋ­لەرىن ءتىپتى تانىمايمىن! ءاي­تەۋىر «دوستىق نيەت» جىبەرگەن سوڭ قابىل الماۋعا ءداتىم بارماي, دوس بولامىن. «ءوز الەمىم­نىڭ» تاعى ءبىر جاقسىلىعى – بۇل دوستارمەن ەمىن-ەركىن سويلە­سۋ­گە, شەر تار­قاتۋعا مۇمكىندىكتىڭ مول­دىعى. «م.اگەنت» ارقىلى الىستاعى دوس­تار­دىڭ ءبارىن جانىڭا كوشىرىپ الۋعا بولادى. بىرگە ءشاي ءىشىپ وتىر­عانداي اڭگىمەنى جىبەرەمىز سوسىن. ءبارىن ايتا بەر. ءبارىن جازا بەر. «م.اگەنتتە» سا­عان ەشكىمنىڭ شەكتەۋ قويۋعا قاقىسى جوق. بىرەۋلەردى شەگىنە جەتكىزە جامانداپ, الەمدەگى ەڭ تاماشا ادام ءوزىڭ بوپ وتىراتىن كەزدەردى ايت­سايشى! سوسىن اگەنتتىڭ تاعى ءبىر ناشار جەرى بار – ەشكىمنىڭ ءوزى دە, ءومىرى دە ساعان قۇپيا ەمەس! كىم تۋرالى بىلگىڭ كەلسە, «ونىڭ الەمىن» اشىپ قارا. كەيبىر ماقتانشاقتار ءوز ءومىر­لەرىنىڭ ءار ساتىنەن حابار بەرەتىن سۋرەتتەرىن, ۇناتاتىن قىزدارىن, جىگىتتەرىن, نە ايەل, بالا-شاعاسىنا دەيىن «ءوز الەمىنە» كىرگىزىپ قويادى. ىستەيتىن ءىسىن, ويلايتىن ويىنا دەيىن سوندا جازادى. ولار تۇگىلى ءوزىم دە سونداي­مىن. باسىما تاياق بوپ تيەتىن سوزدەر­دى ەسكەرمەي, حات جازعىشتاي بە­رەم. دوستارىم دا قۇرالاقان قال­دىرماي­دى, ارينە. كەيدە بۇدان دا جالىعىپ, مارعاۋ عانا جاۋاپ حات جا­زىپ وتىرا­تىن كەزدەر بولادى, ايتسە دە وعان بولا ەشكىم مەنەن وسى كۇنگە دەيىن سىرت اينالعان ەمەس. بۇل ادامدار مەنىمەن قاشان­عا دەيىن دوس بو­لاتىنىن بىلمەيمىن. بۇل ادامداردىڭ ومىردە بار ەكەنىنە كەيدە كۇمان­دانۋدى دا شى­عارىپپىن. ونىڭ ىشىندە جىگىتتەرگە وكپەلىمىن. باسىم بوس ەكەنى «مەنىڭ الەمىمدە» بادىرايىپ جازۋلى تۇر ەمەس پە؟ نەگە جاقى­نىراق تانىس­پاس­قا؟ كو­رىك­سىز دە ەمەسپىن, ءبىلىمىم دە جو­عارى. ارا-تۇرا ينتەرنەت ارقى­لى تا­بىسىپ جاتقان­داردى دا ەستىپ جاتامىز... ينتەرنەتتەگى ەسكى دوس­تارىم دا ءبىر قاۋىم ەل. مەكتەپتە, ۋنيۆەرسيتەتتە دوس بولعان قىز-جىگىتتەردىڭ مۇن­دا ەرەسەك تارتقان بەينەلەرىن كورەمىن. شەتىنەن اقىل­دى, پى­سى­­قاي. اڭگىمەلەسۋگە بە­يىم تۇرادى. «م.اگەنت» ارقىلى ساعاتتاپ ءسوي­لەس­كەنى­مىزبەن, ومىردە جۇزبە-ءجۇز جو­لىق­ساق, ءبارى باسقاشا بولاتى­نى­نا يمانىم كامىل. ويتكەنى, كورمەگەلى كوپ جىلدار ءوت­كەن. ءبىر-ءبىرىمىزدى قان­شا جەردەن جا­قىن تارتساق تا, وتكەل بەرمەس وزەننىڭ ءبىر جاعا­لاۋىندا ولار, ەكىنشىسىندە مەن تۇرعانداي سەزىنەمىن. «مەنىڭ الەمىم» قىزىققا, جاڭا­لىققا تولى بولعانىمەن, ونىڭ ءبارى كوز الداۋ, ۋاقىت ءولتىرۋ ەكەنىن مو­يىندايتىن دا كەزىم بار. اتى بەلگىلى كىسىلەردىڭ ءوزى وسىندا ساعاتتاپ وتىر­عاندا, مەن سياقتىلار قىزىقتى باسقا قايدان تاپسىن دەگەن ويدىڭ اسەرىمەن وتىرا بەرەمىز دە. ايتپە­سە, كەيدە ءوزىمنىڭ دە وسى ومىردە تىرلىك كەشىپ جۇرگەنىمە كۇمانمەن قا­راي­مىن. ءۇي مەن جۇمىستىڭ ارا­سى­نا قاتىنايتىن قىزىل ءتۇستى 22-ءشى اۆتوبۋس تا, ونداعى بەيتانىس كەيىپكەرلەرىم دە, جالعىز بولمەلى ءپا­تە­رىم مەن تار كابينەتتىڭ بۇرى­شىن­داعى ورنىم دا, اندا-ساندا ءبىراز ءسىل­كىلەپ الاتىن باستىعىم دا ۆير­تۋال­دى الەمنىڭ وبەكتىلەرىندەي. «ءومىر وسى» دەپ ساۋساقپەن شۇقىپ كور­سەتسە دە ءبارىبىر سەنبەيتىندەي كۇي­گە جەتىپپىن. مۇڭسىز-قامسىز با­لا­لىقتان تەز ءوتىپ, جاستىقتىڭ اۋى­لىن­دا از عانا ات ايالداتىپ, وسى ءبىر سۇلەسوق تىرلىككە تابانداپ قالعان­داي­مىن. مەن دە, ماعان قاتىستى ادام, زات اتاۋلى دا سونشالىقتى سۇلە­سوق. سويلەسكەندە جاي عانا ىم­مەن ءتۇسى­نى­س­ۋ, تاپسىرما بەرسە باس شۇلعۋ, قوس­تاعانىمدى ءبىلدىرىپ باس يزەي سالۋ, مىنە, ءتىرى ەكەنىمدى وسى­دان بىلەمىن. ەشكىمدى ساعىنبايمىن, ىزدەمەيمىن. ءۇمى­تىم دە ءالسىز. الىس­تاعى اتا-انام مەن باۋىرلارىما كەۋدەمدە تەك اياۋشى­لىق سەزىمى قا­لىپ­تى. سوندا مەن نە ءۇشىن ءومىر سۇرە­مىن دەگەن وي كەۋدەمدى ەزبەيدى دەيسىز بە؟ بىراق, ونىڭ جاۋابىن ءبارىبىر تاپپاستاي سالعىرت ءارى سۇلەسوقپىن. مەن ءۇشىن ءبىر عانا جۇبانىش بار – ول ينتەرنەت, ونداعى «مەنىڭ الەمىم»...
سوڭعى جاڭالىقتار