قازاقستان – ۇلگى الۋعا لايىق ەل

كەشە «ديپلومات» قوناقۇيىنىڭ «ءباي­تەرەك» زالىندا قازاقستان رەس­پۋب­ليكا­سىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلا­ۋىنا تمد ەلدەرىنەن قا­تىسقان باي­قاۋشىلار جۋر­ناليستەرگە ارناپ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ماسليحاتقا تمد اتىنان قا­تىسقان بايقاۋشىلاردىڭ بارلى­عى­نىڭ پىكىرى ءبىر ىزدەن شىقتى. سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات كەزىندە ەلەكتروندى جانە مەرزىمدى باق-تاردا بارلىق ۇمىتكەرلەر ءۇشىن بىردەي جاعدايلار جاسالعانى, كو­شەلەرگە ىلىنگەن بيلبوردتار مەن پلاكاتتاردا دا تەڭدەي ورىن بەرىلگەنىن جانە كەشەگى وتكەن سايلاۋ كەزىندە ەش­قانداي زاڭ بۇزىلۋ­شى­لىق ورىن ال­ماعانىن باسا ايتتى. قازاقستان حالىق­ارالىق نورما­لار­عا سايكەس,  الەم­دىك ستان­دارت­تار­عا جاۋاپ بەرەتىن سايلاۋ ءوت­كىزدى, ءبىز ازاماتتىق پارىز­دارىن وتەۋگە قۇلشىنىستارىن كور­سەتكەن بارشا قازاقستاندىقتاردى قۇت­تىق­تاي­مىز, دەپ باستادى ءوز ءما­لىم­دەمەلەرىن ولار. تمد بايقاۋشىلارى اتىنان ورتاق ويىمىزدى قاعازعا تۇسىردىك, ول جاقىن كۇندەردە وزدەرىڭىزگە ءمالىم بولادى, دەگەن رەسەيلىك سەرگەي لەبەدەۆ داۋىس بەرۋ كەزىندە كەيبىر تەحنيكالىق كەم­شىلىك­تەر­دىڭ بايقال­عانىن, الايدا ولار­­دىڭ ءوزى سول ۋا­قىتىندا-اق شەشىلىپ وتىرعانىن ايتتى. بەلارۋس ەلىنەن كەلگەن باي­قاۋ­شى نيكولاي لوزوۆيك: «ءبىزدىڭ ەلىمىزدە سايلاۋ ناۋقانى باستالىسىمەن ساياسي شيەلەنىس الدىمىزدان شىعىپ وتى­رادى. بۇل تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدە عانا بولاتىن جاعداي ەمەس. سايلاۋ ال­دىندا ساياسي پارتيالار وزدەرىنىڭ بيلىككە قارسىلىقتارىن ايتىپ, نارا­زىلىق­تارىن ءبىلدىرىپ جاتادى. ازا­مات­تاردىڭ ءوزى جەكە باستارىنىڭ پروبلەمالارىن وسىنداي كەزدە وڭتاي­لى پايدالانىپ ايتىپ قالادى. كەيبىر ەلدەردە ساي­لاۋدى سىندارلىق ماقسات­قا ەمەس, قايتا سول ەلدىڭ كونستي­تۋتسياسىنا سايكەس­پەيتىن امالداردى قولدانۋ ارقىلى بيلىككە قول جەتكىزۋگە ۇمتىلىپ, بيلىكتى قۇلاتۋعا دەيىن بارادى. ال قازاق­ستاندا ءبىز قايتا سايلاۋ ناۋقانىندا قوعامنىڭ بىرىگە تۇسكەنىن كوردىك. ءبىزدىڭ رەسپۋبليكادان بايقاۋشى رەتىندە 16 ادام قاتى­ناستى, ماعان ولاردىڭ بارلىعى سايلاۋدا زاڭ بۇزىلما­عان­دىعىن جەتكىزدى. ءبىز سايلاۋ وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى دەپ باعالايمىز», دەدى. سەرگەي لەبەدەۆ: «كوپ رەتتە بىزدەردى, ياعني تمد بايقاۋشىلارىن ەۋ­روپالىقتار سىناپ تا قالادى. الاي­دا, ەۋروپالىقتار ورتاق ءبىر تىلدە ۇعىنى­ساتىن بىزدەردىڭ ءبىر-ءبىرى­مىزگە جاقىن ءدىلىمىز بار ەكەنىن تۇسىنە بەرمەيدى. ماسەلەن, كەشە ءبىر سونداي بايقاۋشى ەرلى-زايىپتىلاردىڭ كابي­ناعا بىرگە كىرگەنىن كورىپ, توبىمەن داۋىس بەرۋ ورىن الدى دەپ جاتىر. ال تمد ەلدەرىندەگى ەرلى-زايىپتى­لار­دىڭ  اراسىن­داعى قارىم-قاتىناس ارينە باتىس­تا­عىدان وزگەشە. تاعى ءبىر مىسال. بەلگيا­دا ازاماتتاردى مىندەتتى تۇردە داۋىس بەرۋگە ءماجبۇر­لەيتىن زاڭ بار. ەگەر ەكى رەت كەلمەسە, اكىمشىلىك جازا, ال ءۇشىنشى رەت كەلمەسە, قىلمىستىق جازا قولدانۋ قاراستى­رىلعان. ال قازاق­ستان­داعى ادام­دار­دىڭ داۋىس بەرۋگە كەزەككە تۇرۋى ولاردا مۇلدەم بول­مايتىن جاعداي. سوندىقتان دەموكراتيا دەگەنىمىز, بىرەۋدەن بىرەۋگە كو­شىرىپ الا قوياتىن نارسە ەمەس. سايلاۋ قازاقستان­دىق­تاردىڭ بۇگىنگى جەتكەن جەتىستىكتەرىن باعالايتىنىن, ونى ءارى قاراي نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باس­شىلى­عى­مەن جالعاستىرا بەرەتىندىگىن كورسەتتى. كەزەگىمەن ءسوز العان تمد بايقاۋشىلارى  قازاقستاندىقتار ۇلگى الۋ­عا ابدەن لايىقتى دەپ تاراستى. انار تولەۋحانقىزى.