بۇگىن, 4 ساۋىردە تاڭەرتەڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنىڭ الدىن-الا قورىتىندىلارىن جاريا ەتتى. ءيا, بۇگىن. ەل باسشىسىن سايلاۋدىڭ ەرەسەن ماندىلىگىن ەسكەرىپ, ءبىز ەل گازەتىنىڭ ارناۋلى شىعارىلىمىن دايىنداۋدى ۇيعاردىق. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» بۇل سانى دۇيسەنبىدە جارىق كورىپ وتىر. 90 جىلدان اسقان تاريحىندا گازەتىمىز ەشقاشان دۇيسەنبىدە شىقپاعان ەكەن.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا جاڭا عانا, تاڭعى ساعات 10-نان 7 مينۋت ءوتكەندە اياقتالعان بريفينگتە كەشەگى سايلاۋدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قولداپ سايلاۋشىلاردىڭ 95,5 پايىزى داۋىس بەرگەنى حابارلاندى. سولاي. 95,5 پايىز قولداعان. بۇل كورسەتكىشتىڭ ءمان-ماڭىزىن تولىق پايىمداۋعا ءبىراز ۋاقىت كەرەك. وسى سايلاۋدا جاستاردىڭ ەرەكشە قايرات كورسەتكەنىن, بۇرىنعى سايلاۋلار تۇسىنداعى سامارقاۋلىقتان ارىلىپ, قوعامدىق بەلسەندىلىكتىڭ عاجاپ ءۇلگىسىن تانىتقانىن عانا بولە ايتا تۇرايىق. ەگەمەن ەلدىڭ ەرتەڭى ءوز قولدارىندا ەكەنىن, ەلباسى باسشىلىعىمەن جاسالىپ جاتقان جۇمىستىڭ ءبارىنىڭ يگىلىگىن وزدەرى كورەتىنىن سەزىندى جاستارىمىز. ءبىز كەشە, 2011 جىلدىڭ 3 ءساۋىرىندە قازاق جەرىندە, قازاق ەلىندە شىن مانىندە وراسان وقيعا وتكەنىن قازىردىڭ وزىندە ايتا الامىز. نەلىكتەن ولاي ايتامىز؟ سايلاۋ قاي ەلدە وتپەي جاتىر؟ تالاي ەلدە پرەزيدەنتتەر سايلانىپ, تالايى قايتا سايلانىپ جاتقان جوق پا؟ ءيا, ءوتىپ جاتىر. ءيا, سايلانىپ جاتىر. ءيا, تالايى قايتا سايلانىپ جاتىر. وندا نەگە وراسان وقيعا دەيمىز؟ كەزىندە ءبىر ماقالادا بىلاي دەپ جازعانىمىز بار ەدى: «نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەم تاريحىندا بۇعان دەيىن بىردە-ءبىر ادام قابىلداي الماعان شەشىمدى ءتىپتى تاۋەلسىزدىك قولعا تيمەي تۇرعان شاقتىڭ وزىندە قابىلداپ, ادامزاتتى ايران-اسىر قالدىرعان بولاتىن. بۇكىل الەم تاريحى – سوعىس تاريحى, قارۋلانۋ شەجىرەسى. مىڭداعان جىلدار بويى ادامدار ادامداردى قىرىپ-جويۋدىڭ جاڭا جولدارىن ويلاپ تابۋ ءۇشىن جانتالاستى, مەملەكەتتەر جويقىن قارۋ-جاراقتى كوبەيتكەن ۇستىنە كوبەيتۋگە ۇمتىلدى. مىڭداعان جىلدار بويى حاليف, حان, پاتشا, كورول, يمپەراتور, گەنسەك اتاۋلىنىڭ ءبارى ءوز ەلىنىڭ بەس قارۋى بويىندا بولۋىن, جات جۇرتتىقتاردى جاپپاي قىرىپ-جويۋعا دايىن تۇرۋىن كوزدەدى. تەك ءبىر ەل عانا جاڭا قارۋعا ۇمتىلۋ بىلاي تۇرسىن, قولىنا كەلىپ ءتۇسىپ تۇرعان اسا الاپات قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتتى. تەك ءبىر ەر عانا ايرىقشا ايبىن بولاتىن قاتەرلى قارۋدىڭ وڭەشىنە ءوز قولىمەن قۇم قۇيدى. ول ەلدىڭ اتى – قازاقستان. ول ەردىڭ اتى – نۇرسۇلتان». سول ءسوزدى ەندى مىنە ەلىمىزدەگى پرەزيدەنت سايلاۋىنا ورايلاستىرىپ تا ايتا الامىز. ايتا الاتىنىمىز – الاعاي-بۇلاعاي مىنانداي زاماندا الەمنىڭ ءبىردە-ءبىر ەلىندە سايلاۋعا سايلاۋشىلاردىڭ توقسان پايىزعا جۋىعى (ايتقانداي, ول كورسەتكىشتىڭ ءالى ءسال ءوسۋى دە مۇمكىن: شالعاي اۋداندارداعى, شەتەلدىك ەلشىلىكتەردەگى سايلاۋ مالىمەتتەرى قازىرشە تولىق الىنباعان) قاتىسا قويمايدى. ايتا الاتىنىمىز – باسشى اتاۋلىنىڭ ءبارىنىڭ دەرلىك ءباسى ءتۇسىپ تۇرعان مىنانداي زاماندا الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە داۋىس بەرۋشىلەردىڭ توقسان پايىزدان استامى تەك ءبىر ادامدى قولداي قويمايدى. مۇنداي فەنومەن تەك قازاقستاندا بولىپ وتىر. مۇنداي فەنومەندى تەك نازارباەۆ قانا جاساي الىپ وتىر. نە نارسە دە ادامنىڭ پەيىلىنە قاراي بەرىلەدى دەيمىز عوي. نە بولسىن حالىققا دا پەيىلىنە قاراي بەرىلەدى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىنداعى استانا ءسامميتى كۇندەرىندە ءبىز ەجەلگى قازاق جەرى اللانىڭ نازارى تۇسكەن, قۇدايدىڭ نۇرى توگىلگەن مەكەن ەكەنىنە تاعى ءبىر كوز جەتكىزگەندەيمىز. انشەيىندە قاراشانىڭ باسىنان-اق قىس قاھارى قاتايىپ الاتىن ەلوردامىزدا جەلتوقسان جەتكەنشە, سامميت باستالعانعا دەيىن جايماشۋاق اۋا رايى ورناپ تۇرعانى دا, ءدال شەتەلدىك دەلەگاتسيالار باسشىلارىنىڭ ۇشاقتارى قوناتىن كۇنى اسپاننىڭ ايداي اشىق بولعانى, سامميت وتكەن كۇننىڭ ەرتەڭىندە-اق ارقانىڭ اق بورانى تۇتەپ كەتكەنى دە وسىلاي ويلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سامميت اياقتالعان كۇنى قازاق ەلى ساپالىق جاڭا بەلەسكە اۋىستى – ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز, تاۋەلسىزدىك العانىنا 20 جىل دا تولا قويماعان جاس مەملەكەتىمىز ەندى الەمدىك ساياساتتىڭ بۇرىنعىداي سىرتتاي باقىلاۋشىسى بولمايتىنى بىلاي تۇرسىن, ءتىپتى بەلسەندى قاتىسۋشىسى عانا بولمايتىنى بىلاي تۇرسىن, سول ساياساتتى قالىپتاستىرۋشى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلدى. وسى ارقىلى قازاقستان دۇنيە ديدارىن ايقىندايتىن مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلدى. وسى ارقىلى نازارباەۆ جاھاندىق ساياساتقا اسەر-ىقپال جاساي الاتىن الەمدىك تۇلعالار قاتارىنا قوسىلدى. باعا دەگەن سالىستىرمالى نارسە. باعانىڭ باعاسى ول باعانى كىمنىڭ بەرۋىنە بايلانىستى. بىرەۋدىڭ كەرەمەت دەگەنىنەن بىرەۋدىڭ جامان ەمەس دەگەنى ارتىق شىعۋى دا مۇمكىن. ءوز باسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆقا الەمنىڭ ءىرى تۇلعالارىنىڭ اسا جوعارى باعا بەرگەنىن تالاي رەت ەستىگەنبىز. سولاردىڭ ءبىرى – گرۋزيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى ەدۋارد شەۆاردنادزە. وتكەن جىلدىڭ مامىرىندا تبيليسيدە سۇحبات العانىمىزدا ەدۋارد امۆروسەۆيچ: «كازاحستان – ۆەليكوە گوسۋدارستۆو. ي رۋكوۆوديت يم ۆەليكي چەلوۆەك», دەگەن بولاتىن. وسىدان سەگىز جىل بۇرىن شىڭعىس ايتماتوۆ بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا «نازارباەۆ – حالىقتىڭ باعى» دەگەن ءسوز ايتتى. بۇل ءسوزدىڭ اقيقاتتىعىنا حالقىمىز ءاۋ باستان-اق سەنگەن. قازاقستان ەۋروپاعا توبەبيلىك جاساپ, ەقىۇ سىندى بەدەلدى ۇيىمعا تاماشا ءتوراعالىق ەتىپ, وسى ۇيىمنىڭ 11 جىلدان بەرى شاقىرىلماي كەلە جاتقان ءسامميتىن استانادا جوعارى دەڭگەيدە وتكىزگەننەن كەيىن بۇل ءسوزدىڭ اقيقاتتىعىنا ەندى بۇكىل الەم سەندى. كەشەگى سايلاۋ, ونداعى ەلباسىمىزدىڭ جارقىن جەڭىسى بۇل بيىك بەدەلدى ودان سايىن بەركىتە تۇسەتىن بولادى. ءيا, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىقتىڭ باعىنا تۋعان پەرزەنت ەكەندىگى ەندىگى جەردە ەشقانداي تالاس تۋدىرمايدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ, شىن مانىندە, مۇمكىن ەمەس دەرلىكتەي ىستەردى جۇزەگە اسىرا العان, تاريحتا تالاي ەسەسى كەتكەن تۋعان ەلىنىڭ, ارعى عاسىرلارداعى بوداندىقتى قوزعاپ, بوزداماعاننىڭ وزىندە, وسىدان نەبارى شيرەك عاسىر عانا ۋاقىت بۇرىن باسقارۋعا ماسكەۋ كولدەنەڭ كوك اتتىنى جىبەرە سالاتىن ەلىنىڭ ەتەكتەگى باسىن تورگە شىعارىپ بەرگەن ادام. قايتالاپ ايتساق, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ادامزات تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن تۇلعالار توبىنان تابىلاتىنى قازىردىڭ وزىندە ايداي الەمگە ايقىن – جيىرما جىلعا دا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە قيراندىدان, قۇلاندىدان مەملەكەت قۇرۋ, قوعامدى ءبىر فورماتسيادان ەكىنشى فورماتسياعا اۋىستىرۋ, ءوتپەلى كەزەڭدەگى قيىنشىلىقتاردان ەسەڭگىرەي جازداعان حالىقتى تار جول, تايعاق كەشۋدەن امان-ەسەن الىپ ءوتۋ, ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋ, اياعىنان تىك تۇرعىزۋ, ءبىر ەمەس ەكى بىردەي الەمدىك قارجى داعدارىسى تۇسىندا مەملەكەتتى قيىندىققا ۇرىندىرماي, قايتا بۇرىنعىدان دا شيراتىپ, شىنىقتىرىپ شىعارۋ, الىس تا, جاقىن دا, باتىس تا, شىعىس تا مويىندايتىن, ساناساتىن, قۇرمەتتەيتىن ەلگە اينالدىرۋ, سان ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى بىرنەشە عاسىر بويىندا دۇنيەجۇزىلىك وركەنيەتتەن شەتتەتىلىپ قالعان ەلدى جەر-جاھانعا تانىتۋ, ءتىپتى ەقىۇ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ازيالىق مەملەكەت, تۇڭعىش رەت تمد مەملەكەتى, تۇڭعىش رەت حالقىنىڭ نەگىزگى بولىگى مۇسىلمان ءدىنىن ۇستاناتىن مەملەكەت, تۇڭعىش رەت تۇركى تىلدەس ۇلت ۇيىستىرىپ وتىرعان مەملەكەت ەۋروپاعا توبە بي بولاتىنداي بيىككە كوتەرۋ, 56 ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن ۇيىمعا تاماشا توراعالىق جاساۋ, ونىمەن دە شەكتەلىپ قالماي, سول ۇيىمنىڭ 11 جىلدان بەرى شاقىرىلماي جۇرگەن ءسامميتىن ۇيىمداستىرۋ, اسا كۇردەلى فورۋمدى وسىندايلىق ابىرويمەن ءوتكىزۋ, استانا دەكلاراتسياسىنىڭ قابىلدانۋىنا قول جەتكىزۋ, ءوز ەلىن دۇنيەنى دەندەپ تۇرعان داعدارىستار داۋىلىندا, مازاسىزدىق مۇحيتىندا ناعىز تۇراقتىلىق ارالىنا اينالدىرۋ, مەملەكەتتىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ كولەمىن 12 ەسەگە دەرلىك اسىرۋ, جيىرما جىل بويى حالقىنا وقتىڭ داۋسىن ءبىر ەستىرتپەي, تاڭىن تىنىش اتىرىپ, كەشىن تىنىش باتىرۋ تەك ۇلتتىڭ ۇلى پەرزەنتىنىڭ عانا قولىنان كەلەدى. مۇنى اشىق ايتۋ – ءبىزدىڭ اقيقات الدىنداعى پارىزىمىز. نازارباەۆتىڭ ەسىمى قازىردىڭ وزىندە الەم تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. قازاقستان توراعالىعى ارقىلى ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىنداعى, باتىس پەن شىعىستىڭ اراسىنداعى, حريستياندىق پەن مۇسىلماندىقتىڭ اراسىنداعى مىڭداعان جىلدار بويى قالىپتاسقان الىپ دۋالدى, قالىڭ قابىرعانى قۇلاتۋ ۇدەرىسى باستالدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك ساياساتكەر رەتىندەگى تىندىرار ەڭ ءىرى ءىسى دە, الەمدىك تاريحتا قالدىرار ەڭ ءىرى ءىزى دە وسى بولۋى مۇمكىن. وڭايلىقپەن بىتە قويمايتىن, ءتىپتى ونداعان جىلداردىڭ ىشىندە دە اياقتالا قالمايتىن بۇل ۇدەرىستىڭ دە اۋەلدە قازاق دالاسىندا باستالعانىن, ونى قازاق بالاسى باستاعانىن العىسكەر ادامزات رازىلىقپەن ەسكە الارىنا, ءبىزدىڭ ۇرپاقتارىمىز ماقتانىشپەن ايتارىنا سەنگىمىز كەلەدى. ەلىمىزدەگى رەفورمالاردىڭ جۇيەلى دە جەمىستى جالعاسۋى ءۇشىن, بۇكىل الەمدە قۇرمەتكە بولەنگەن ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ ساباقتاستىعى ءۇشىن, قوعامدىق تۇراقتىلىعىمىزدى بەرىك بەكەمدەي ءتۇسۋ ءۇشىن, مەملەكەتىمىزدىڭ الەمدەگى بەدەلىنىڭ بۇدان دا بيىكتەۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن, حالقىمىزدىڭ بىرلىگىن نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن بىزگە بيلىكتىڭ باياندىلىعى اۋاداي كەرەك ەدى. بۇل ەڭ الدىمەن ءبىزدىڭ ءوزىمىز ءۇشىن كەرەك ەدى. بۇل ءبىزدىڭ كەلەشەگىمىزدىڭ كەپىلدى, بولاشاعىمىزدىڭ باياندى بولۋى ءۇشىن كەرەك ەدى. ءدال سولاي بولدى دا. حالقىمىز وسى جىلدار ىشىندە ۇلى كوشتى سەنىمدى باستاپ كەلە جاتقان ۇلىنا تاعى سەنىم كورسەتەرىنە تيتتەي دە كۇمان كەلتىرمەگەنبىز. سونىڭ وزىندە دە 3 ساۋىردەگى ەل حالقى تانىتقان ازاماتتىق بەلسەندىلىك, ەلباسىن ءدال مۇندايلىق قولداۋ تاڭ قالدىرىپ, ءتانتى ەتكىزەدى. بۇل جايىندا كەشە ءتۇن ىشىندە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا سويلەگەن ءسوزىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «ەل باسقارعان ادامعا بۇدان ارتىق قانداي ماراپات كەرەك؟!» دەپ رازىلىقپەن ايتتى. كەشەگى وتكەن سايلاۋدا ەلباسىنىڭ ەلدىڭ تاعى ءبىر سىنىنا تۇسكەنى راس. سونىمەن بىرگە كەشەگى سايلاۋدا ءبىزدىڭ ەلدىگىمىز, اۋىزبىرلىگىمىز, الەم تانىعان, مويىنداعان, قۇرمەتتەگەن باسشىمىزدى قادىرلەۋىمىز, ەڭ باستىسى – باسىمىزداعى باقتىڭ باعاسىن ءبىلۋىمىز سىنعا تۇسكەنى دە راس. ەل حالقى ەلدىكتىڭ بۇل سىنىنان دا ابىرويمەن ءوتتى. قادىم زاماننان قاعانىن قادىرلەپ, حانىن قاسيەت تۇتقان, باسشىسىنا تاق تۇراتىن ەلدىڭ باسىنا باق تۇراتىنىن بىلەتىن حالقىمىز تاعى دا بيىكتەن كورىندى. ەلباسى جەڭىسى – ەلدىكتىڭ جەمىسى. كەشەگى سايلاۋ ناتيجەلەرى ءتىل-كوزدەن ساقتاسىن دەگىزەتىندەي. مىنانداي سايلاۋدان كەيىن قازاقتىڭ اۋىزبىرلىگى بەكەم ەمەس, ءبىز ءالى ۇلت بولىپ ۇي قويعان جوقپىز دەگەن سىڭايداعى ءسوزدىڭ ءبارى ارتىق ەكەندىگىن ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. ەلدىڭ بۇدان ارتىق بىرتۇتاستىعىن كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. الاش بالاسىنىڭ اتقا مىنگەن ازاماتتى ارداقتايتىن اسىل ءداستۇرلەرىنە ادالدىعىن ايعاقتاعان اعايىننان قالاي عانا اينالىپ كەتپەسسىڭ! اسىلدى اينىتپاي تانيتىن حالقىمىزدىڭ دانالىعىنا قالاي عانا باس يمەسسىڭ! «مەن ءوز حالقىمنىڭ جولىندا باسىمدى بايگەگە تىككەن اداممىن» دەپ, مىنە جيىرما جىل بويى اتتان تۇسپەي, اۋىزدىقپەن الىسىپ, جاسامپازدىق جورىعىندا جۇرگەن ەلباسىمىزدىڭ ەل ءۇشىن ەتكەن ەڭبەگىن, ەرەن ەرلىگىن قالاي عانا قۇرمەت تۇتپاسسىڭ! ءبىزدىڭ ەل وسىنداي! ءبىزدىڭ ەر وسىنداي! جەڭىسىڭىز قۇتتى بولسىن, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! جەڭىسىمىز قۇتتى بولسىن, ارداقتى اعايىن!
