قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋى ايرىقشا ازاماتتىق بەلسەندىلىكپەن ءوتىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارقىن جەڭىسىمەن اياقتالدى.
قۋانىش قۇتتى بولسىن, حالايىق!
تاڭەرتەڭگى ساعات 9-دا سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ, ساياسي ناۋقانعا قاتىسىپ, داۋىس بەرگەن پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر جامبىل احمەتبەكوۆ ءوز ومىرىندە تالاي سايلاۋعا قاتىسقانىن, بىراق بۇل سايلاۋ سولاردىڭ ىشىندە ەرەكشە ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى. «ەرەكشە بولاتىن سەبەبى, ماسەلە بۇل سايلاۋعا ءوزىمنىڭ قاتىسىپ تۇرعاندىعىمدا ەمەس. مەن وسى ساياسي ناۋقان ارقىلى وزىمە ۇلكەن مىندەت جۇكتەگەنىمدى ىشتەي سەزىنىپ, تولقىپ تۇرمىن. قازاقستان حالقىنىڭ الدىندا, قوعامنىڭ الدىندا ۇلكەن اۋىرتپالىقتى قالاي الىپ جۇرەتىنىمدى جانە الداعى ۋاقىتتا ماعان سەنگەن حالىقتىڭ, سايلاۋشىلاردىڭ ءۇمىتىن قالاي اقتايمىن دەگەن جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىنەن قوبالجىپ تۇرمىن. ال نەگىزىنەن بۇل سايلاۋدىڭ ءناتيجەسى قانداي بولسا دا, ەڭ الدىمەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋگە بەت بۇرعاندىعى بايقالادى. بولاشاقتا ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز وسى العان بەتىنەن قايتپايدى دەپ ويلايمىن, دەدى ج. احمەتبەكوۆ ءوزىنىڭ سوزىندە.
پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر اتالعان سايلاۋ ۋچاسكەسىنە وتباسىمەن, ياعني ءتورت قىزىن ەرتىپ كەلىپتى. «ۇلكەن قىزىم پەريزات جاسى 21-دە بولسا دا, العاش رەت داۋىس بەرەدى.
قالعان 3-ءى – ارۋجان, كاميلا جانە اينۇر – بۇلار مەنىڭ قولداۋشىلارىم. كورشىلەرىمنىڭ بارلىعى مەنىڭ جاقتاۋشىلارىم, قولداۋشىلارىم. سوندىقتان, ولار دا مەنى دەمەپ, ءوز ازاماتتىق پارىزدارىن اتقارىپ, داۋىس بەرۋگە كەلدى», – دەدى ول.
ءبىر اتاپ وتەرلىگى, بۇل كۇنى 38-سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ, داۋىس بەرۋشى ازاماتتاردىڭ قاتارى قالىڭ كورىندى. ارالارىندا 18-گە تولعان ءجاسوسپىرىم قىز-ءجىگىتتەردەن باستاپ, اقجاۋلىقتى اجەلەر مەن قاريالار دا بار. سولاردىڭ ءبىرى – سىدىق شاتىرباي دەگەن ازامات. ول پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا شىن كوڭىلمەن كەلىپ, داۋىس بەرىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. «ءبىز وتباسىمىزبەن موڭعوليادان استاناعا كوشىپ كەلگەنىمىزگە 5 جىل بولدى. مەن وسىنداي اۋقىمدى ساياسي ناۋقانعا قاتىسىپ وتىرعانىما قۋانىشتىمىن. ءوزىم 34-ءشى مەكتەپتە تەحنولوگيا پانىنەن ساباق بەرەمىن», دەدى ورالمان قانداسىمىز. ال «ءوندىرىس» كەنتىنىڭ يمامى, 80-ءدى ەڭسەرگەن تۇرسىنباي زاكيروۆ دەگەن قاريا ءوزىنىڭ بۇدان بۇرىنعى سايلاۋلارعا قاتىسقانىن, بۇل سايلاۋعا دا ايرىقشا ىقىلاسپەن كەلىپ, داۋىس بەرىپ تۇرعانىن ايتتى.
38-سايلاۋ ۋچاسكەسىندەگى سايلاۋ كومميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ ايتۋىنشا, تاڭعى ساعات 7-دەن باستالعان سايلاۋ ناۋقانىنا ساعات 9-عا دەيىن كەلىپ, ءوز داۋىستارىن بەرگەن جۇرت قاراسى 300-دەي ادامدى قۇراپتى. «سايلاۋ وتە جاقسى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر. ءبىز داۋىس بەرۋدى ساعات 7-دە, ياعني ءوز ۋاقىتىندا باستادىق. حالىقتىڭ بەلسەندىلىگى وتە جوعارى, كوڭىل-كۇيلەرى كوتەرىڭكى. سايلاۋشىلاردىڭ اراسىندا جاستار دا بار. ءبىر سوزبەن ايتسام, سايلاۋعا ازاماتتار وتە كوپ كەلۋدە», – دەدى 38-سايلاۋ ۋچاسكەسى كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى مايرا قۇرمانباەۆا.
الماتى
تولە بي مەن ش.قالداياقوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى №33 ورتا مەكتەپتە ورنالاسقان الماتى قالاسى №313 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ جەتكەنىمىزدە تاڭ اتقاننان سىلبىرەگەن سۋىق جاڭبىر قىلاۋلاعان قارعا ۇلاسقان. ۋچاسكەگە ءبىرلى-ەكىلەپ كىدىرىسسىز كىرىپ جاتقان كىسىلەر قاراسى بىرقىدىرۋ سياقتى. قار ۇدەمەلەپ جاۋا تۇسسە دە, سايلاۋشىلاردىڭ كوڭىلىندە قىلاۋ جوقتىعى بايقالعانداي.
مەكتەپتىڭ كىرەبەرىس ۇلكەن ءدالىزجايى داۋىس بەرۋ ءۇشىن ارنايى جابدىقتالىپتى. كورىكتى, كوركەم. قارسىدا – شىمىلدىق كومكەرگەن داۋىس بەرەتىن كابينالار, ونىڭ الدىندا – بيۋللەتەندەر سالىنىپ جاتقان جاشىك. سول جاقتاعى ءۇستەلدەردە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى سايلاۋشىلاردى ءتىزىم بويىنشا قابىلداپ, وتە ءجىتى ۇقىپتىلىقپەن كابينالارعا قاراي ۇزاتىپ سالىپ جاتىر. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ, پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەردىڭ, «ازات» قوزعالىسىنىڭ بايقاۋشىلارى دا وسىندا.
سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءتورايىمى روزا ماكەجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇلاردىڭ اۋماعىندا ەكى مىڭداي سايلاۋشى بار كورىنەدى. سولاردىڭ 80-گە جۋىعى دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى ۋچاسكەگە كەلە المايتىن قارت ادامدار. ەكى ادام كولىكپەن ءجۇرىپ, سول كىسىلەردىڭ داۋىستارىن جيناپ اكەلۋ ءۇشىن ارنايى بولىنگەن. سايلاۋ وتكىزۋگە كومەكتەسىپ جۇرگەن 20 ەرىكتى جانە بار.
پاتريوتتار پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر بولىپ تۇسكەن عاني قاسىموۆ سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كىشكەنتاي نەمەرەسى ءتاڭىرى-عانيدى ەرتىپ اكەلدى. ۋچاسكە ءتورايىمى وسىناۋ مارتەبەلى سايلاۋشىنى اق تىلەگىن ايتىپ, گۇل شوقتارىمەن قارسى الدى. نەمەرەسىن قولىنا كوتەرە ۇستاعان عاني ەسەنگەلدى ۇلى وسى جەتكىنشەك ءۇشىن, وسىنداي بالالار ءۇشىن, جاس ۇرپاق ءۇشىن داۋىس بەرەتىنىن مالىمدەدى.
جوعارى مەملەكەتتىك لاۋازىمنان ءۇمىتكەر ۇگىت ناۋقانىنىڭ بارىسىندا ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزدى, بىرقاتار وڭىرلەردە سايلاۋشىلارمەن كوپتەگەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى, حالىقتىڭ سان الۋان توپتارىمەن, حالىقارالىق بايقاۋشىلارمەن, جۋرناليستەرمەن جۇزدەستى. كانديداتتىڭ الماتىداعى رەسپۋبليكالىق شتابى, وبلىستار مەن اۋداندارداعى فيليالدارى تىنىم تاپپادى دەسە دە بولادى. وڭتۇستىك استانانىڭ, الماتى, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ جانە دە باسقا جەرلەردىڭ جۇزدەگەن تۇرعىندارى پاتريوتتار پارتياسىنىڭ قاتارىنا ءوتىپ, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا بەلسەنە قوسىلدى.
سايلاۋالدى ناۋقانى كەزىندە ءجۇرگىزىلگەن جۇمىستار كولەمىن مەڭزەگەنى بولار, عاني قاسىموۆ جاشىككە بيۋللەتەندى سالىپ تۇرىپ: «مەن قولىمنان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەدىم, ەندى باسقالار كەلىپ, مەنەن دە كوبىرەك ءىس اتقارسىن», دەدى. ول جۋرناليستەرگە ارناپ ەشتەڭە ايتپاسا دا, سايلاۋشىلارمەن جايماشۋاق ءاڭگىمەلەستى. سولاردىڭ ىشىندە قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ ءبىرىنىڭ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ پوپوۆ تا بار ەدى. ول عالامتور ارقىلى ۇمىتكەردىڭ ساياسي تۇعىرناماسى جايىندا ەگجەي-تەگجەيلى ءبىلىپ, ونىمەن ۇنقاتىسىپتى. وسى ۋچاسكەگە عاني قاسىموۆتىڭ وزىمەن جۇزبە-ءجۇز تانىسۋ ءۇشىن كەلگەن بەتى ەكەن.
داۋىس بەرۋشىلەر اراسىنان ءوزىمىز «ەگەمەندە» وتكەن جازدا مەرەيتويلىق سۇحباتىن جاريالاعان ەجەلگى تانىسىمىز, بۇرىنعى ەڭبەك ءمينيسترى, كەزىندەگى تەمىرتاۋ تارلاندارىنىڭ ءبىرى سايات بەيسەنوۆتى كوردىك. داۋىس بەرۋگە بايبىشەسى باتەش دۇيسەنقىزىمەن بىرگە كەلگەن ول كىسى: «جاسىرىپ-جاباتىنى جوق, مەن ەلدىڭ ىرگەسى شايقالماسىن دەپ ەلباسىعا داۋىس بەردىم. ەل ىشىندە بۇگىنگى پرەزيدەنتىمىزدىڭ بەدەلى بيىك, ورەسى كەمەل. الدىمىزداعى قازاقتىڭ التىن عاسىرىنا جالىنداعان جاس شاعىمىزدىڭ سەرىگى بولعان نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن بىرگە باراتىنىما سەنىمىم كامىل», دەدى ول.
***
الماتى تابيعاتى توسىن مىنەز تانىتىپ وتىر. كەشە جايماشۋاق كۇن ەدى, بۇگىن – قار ارالاس جاڭبىر. تەرەڭىرەك ويلايتىندار بۇل ديقاننىڭ تىلەگەنى, جەرگە ىلعال كوبىرەك بارادى, نۇر جاۋدى دەسە, قىڭىر تارتاتىندار مىناداي قولايسىز ساتتە حالىقتىڭ داۋىس بەرۋى تومەندەيدى دەگەندى ايتادى. بىراق ولاردىڭ دەگەنى بولا قويمايتىنداي – ءبىز قالاداعى سەيفۋللين جانە ماقاتاەۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىنداعى كوللەدج عيماراتىندا ورنالاسقان №247 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە تاڭەرتەڭ بارعانىمىزدا, داۋىس بەرۋگە كەلگەن سايلاۋشىلاردىڭ قاراسى ايتارلىقتاي ەدى.
راس, مۇندا تاڭەرتەڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات, «تابيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ ءتوراعاسى مەلس حامزا ۇلى ەلەۋسىزوۆ داۋىس بەرۋگە ءتيىس. سوعان وراي مۇنداعىلار سايلاۋشىلاردى ارنايى شاقىرىپ قويعان شىعار دەپ ويلاۋعا دا بولار ەدى. بىراق پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر كەلمەي جاتىپ تا ءبىراز ادام داۋىس بەرىپ كەتىپتى, سودان كەيىن ۇمىتكەردىڭ داۋىس بەرۋ ءراسىمى وتكەن سوڭ دا مۇندا كەلىپ جاتقانداردىڭ قاراسى از بولعان جوق. ءبىر ءسوزبەن ايتقاندا, جاۋىن-شاشىن جۇرتتىڭ بەلسەندىلىگىنە بوگەسىن بولا قويماعانداي.
ال اڭگىمەنىڭ قىزىعى سول پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ داۋىس بەرۋ كەزىندە بولدى – م.ەلەۋسىزوۆ وزىنە ەمەس, قازىرگى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا داۋىس بەرىپتى. مەلس حامزا ۇلى قولىنداعى بيۋللەتەنىندە قازىرگى پرەزيدەنت تەگىنىڭ تۇسىنا بەلگى قويعانىن جۇرتقا, وسىندا كەلگەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە كورسەتىپ بارىپ, ۋرناعا سالدى.
– سايلاۋ ناۋقانى شىن مانىنە كەلگەندە, بۇل دا جارىس. جەڭىمپاز ايقىن, ول – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ. وعان داۋىس بەرە وتىرىپ, مەن جەڭىمپازدىڭ قولىن قىستىم, – دەدى پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر. – وسىلايشا مەن حالىقتىڭ شىن تاڭداۋىنا دەگەن قۇرمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ءداستۇرىن باستادىم دەپ ەسەپتەيمىن.
ءسىرا, مەلس ەلەۋسىزوۆتىڭ بۇل قادامى الدا ءبىراز ءسوز بولاتىن شىعار. جۇرتتىڭ كوپشىلىگى قولدار. ال ايىپتايتىندار, اسىرەسە وپپوزيتسيا اراسىندا ءبىراز بولاتىنى دا انىق. كەيبىرەۋلەر وندا سايلاۋعا ءتۇسىپ نەسى بار دەپ تابالايتىنى دا ءسوزسىز. ويتكەنى, سايلاۋ ءادىل جۇرسە, مەن جەڭىپ شىعار ەدىم دەپ وزەۋرەگەندەر دە بولعان. ال پاراساتتى ويعا جۇگىنگەندەر قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كىمنىڭ ورنى قانداي ەكەنىن جاقسى بىلەدى. وسى رەتتە م.ەلەۋسىزوۆتىڭ شەشىمىن سول پاراساتتى ويلاۋدىڭ كورىنىسى دەسەك, ءلازىم. مىقتىنى مويىنداۋ دا مىقتىنىڭ قولىنان كەلەدى.
داۋىس بەرەر الدىندا ەلىمىزدىڭ باس ەكولوگى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنان كەلگەن بايقاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, ورتالىق ازياداعى سۋ پروبلەماسى, اتاپ ايتقاندا, ەلارالىق وزەندەردى پايدالانۋ, مۇزداقتار پروبلەماسى تۋرالى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. شىۇ وكىلدەرىنە وسى ماسەلەگە ەرەكشە ءمان بەرۋىن ءوتىندى. بۇل جونىندە ۇيىمدا ماسەلە تالقىلانسا, وعان قاتىسۋعا ءوزىنىڭ ازىرلىگىن ءبىلدىردى.
باق وكىلدەرى الدىنداعى اڭگىمەسىندە م.ەلەۋسىزوۆ سايلاۋ ناۋقانىنىڭ قالاي وتكەنىن باياندادى. وسى كەزدە ەلدىڭ باتىسىنان باسقا بارلىق ايماعىندا بولىپ, حالىقتىڭ ومىرىمەن, تالاپ-تىلەگىمەن كەڭ تانىسقانىن ايتتى. ءبىر وكىنىشتىسى, بارلىق جەردە دە بولۋعا ۋاقىت جەتىمسىزدىك ەتىپتى. وسى كەزدە ەلدە «تابيعات» پارتياسىن قۇرۋ قاجەتتىگى تۋعانىنا كوزى جەتكەنىن دە مالىمدەدى. وعان كىرمەك نيەتى بار حالىق تا بارشىلىق ەكەن. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر الداعى ۋاقىتتا وسىناۋ ماسەلەمەن بەلسەندى اينالىساتىندىعىن مالىمدەدى.
پرەزيدەنتتىككە كانديدات مەلس ەلەۋسىزوۆتىڭ سايلاۋالدى شتابىندا دا ءدال قازىر قاربالاس شاق. شتاب باستىعى نۇرجان وشانبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ ناۋقانىندا ۇمىتكەردىڭ 683 سەنىمدى وكىلى حالىقپەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپتى. قازىر ولار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بايقاۋشىلىق جۇمىس اتقارىپ جۇرگەن كورىنەدى.
اقجايىقتا ءساۋىردىڭ كەشەگى اق تاڭى ارايلاپ اتتى. اسپاندا شوكىمدەي بۇلت جوق. كەشىگىپ كەلگەن كوكتەم ءدال كەشەگى كۇنى عانا نۇرىن مەيىرلەنە توكتى. وسى كۇن شۋاعى ادامداردىڭ كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيىمەن جاراسىم تاۋىپ تۇردى. داۋىس بەرۋگە ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى, قوس پەرزەنتتىڭ اناسى رايگۇل ماساليموۆا دا ەرتە جينالدى. جاسى بىردەن ەندى عانا اسقان ارايدى كوتەرىپ الىپ سايلاۋ ۋچاسكەسىنە جينالىپ جاتقاندا 6-عا كەلگەن قىزى اسەل مەن كورشىنىڭ بالاسى ءمۇسىلىم: اپا, ءبىز دە بارايىقشى سايلاۋعا دەگەنى. انا ولاردىڭ تىلەكتەرىن قايتارا المادى. ءجۇرىڭدەر, ەندەشە. ەرتەڭ سەندەر دە ءوسىپ, داۋىس بەرەسىڭدەر, دەدى ولارعا مەيىرلەنە قاراپ.
ناۋرىزدىڭ اياعى مەن ءساۋىردىڭ باسىنداعى كۇندەردە ورال قالاسىندا ەركىن جانە گرەك-ريم كۇرەسى بويىنشا ءتاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعىنا وراي رەسپۋبليكالىق كوكتەمگى سپارتاكيادا وتكىزىلگەن بولاتىن. وسى شارانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن, قازاق سپورتىنىڭ مايتالمانى داۋلەت تۇرلىحانوۆتى ورال قالاسىنداعى № 470 سايلاۋ ۋچاسكەسىنەن كەزدەستىردىك. ول قاشانعى داعدىسىنشا سەرگەك تە سەزىمتال قالپىندا ەكەن. داۋىس بەرىپ شىققان سپورت قايراتكەرىنە بىرەر ساۋال تاستادىق.
– داۋكە, كىمگە داۋىس بەرىپ شىققانىڭىزدى بىلۋگە بولماس پا ەكەن؟
– نەگە بولماسىن, ابدەن بولادى. ءىسساپاردا جۇرۋىمە بايلانىستى ماعان پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا وعان داۋىس بەرۋ ورال قالاسىنان بۇيىرىپتى. سايلاۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس ءىسساپاردا, دەمالىستا, ەمدەلۋدە جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبارى وسىلاي ىستەي الادى. كىمگە داۋىس بەردىڭىز دەدىڭىز بە؟ ارينە, نازارباەۆقا. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سپورتتاعى ءبىزدىڭ بارلىق جەڭىستەرىمىزدىڭ دەم بەرۋشىسى, تىكەلەي قولداۋشىسى. ۇلكەن سپورت – ەلدىكتىڭ بەلگىسى. مەملەكەتتىلىكتىڭ كورىنىسى. وسى ارقىلى دا قازاقستان ءبۇگىندە بۇكىل الەمگە تانىلا باستادى, – دەدى سپورت ساڭلاعى اشىق-جارقىن ۇنمەن.
– قىزىم-اۋ, دەمەپ جىبەرشى, مەنى, باسپالداقتان جوعارى قاراي. داۋىس بەرۋدەن كەشىگىپ قالىپ جۇرمەيىك. ەرتە بىتىرگەن دۇرىس قوي بۇل ءىستى. سوندا عانا كوڭىلىمىز ورنىعار, – دەپ تاپ-تازا پەيىلى مەن كوڭىلىن الا كىردى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ءبىر انامىز.
مىنە, وسىلايشا ارايلاپ اتقان ءساۋىردىڭ اق تاڭىندا, جۇزدەگەن, مىڭداعان ورالدىقتار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە اعىلىپ كەلىپ جاتتى. كۇننىڭ نۇرى مەن كوڭىلدەردىڭ نۇرى ءبىر-بىرىمەن ۇشتاسقان, توعىسقان ساتتەر-اي دەسەڭىزشى!
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ.
جامبىل
جەكسەنبىگە قاراعان ءتۇن قارلى بولدى. وڭتۇستىكتىڭ جاڭبىر ارالاس قارى كادىمگى. اق ۇلپاعا ورانعان تالدار بەيكۇنا تومپيا قالىپتى. اۋا بۇلاق سۋىنداي تازا, جۇتا بەرگىڭ كەلەدى. تالدىڭ قاي بۇتاعىندا وتىرعانى بەلگىسىز ءبىر قۇس, ءبالكىم قاراتورعاي, ءوز تىلىندە تاڭ حابارىن ءبىلدىرىپ, قىراعىتتاي سايراپ قويادى.
وعان كوپ ۇزاماي №33 سايلاۋ ءبولىمشەسىنەن ەستىلگەن ءان مەن كۇي اۋەنى ۇلاستى. تاڭعى ساعات جەتىگە ون بەس ءمينوت قالعاندا كەلسەك, ءبىرىنشى بولىپ داۋىس بەرۋدەن ءۇمىتتى ادامداردىڭ قاراسى كوبەيىپ قالىپتى. ساعات ءتىلى جەتىنى سوققاندا, بولىمشە ىشىندە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, ءتوراعا عالىم اعىسوۆ سايلاۋشىلاردى قۇتتىقتاپ, ەل تاعدىرى جولىنداعى سايلاۋدا ءوز تاڭداۋلارىن جاساۋعا رۇقسات بەردى.
ەڭ العاشقى بولىپ №13 مەكتەپتىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى, 18 جاستاعى ەركىن قۇربانوۆ داۋىس بەردى. توراعا ونىڭ پرەزيدەنت سايلاۋىنا العاش رەت قاتىسىپ, ءوز تاڭداۋىن جاساۋىمەن قۇتتىقتاپ, سىيلىق تاپسىردى. ودان كەيىن ەكىنشى, ءۇشىنشى سايلاۋشىلارعا قۇرمەت كورسەتىلدى.
بۇل بولىمشەگە 1127 سايلاۋشى تىركەلگەن. «سايلاۋشىلار سايلاۋعا قاتىسپايدى» دەگەن ءسوز بەكەر ەكەن, جاسى بار, جاسامىسى بار قارلى تاڭنىڭ سالقىن لەبىنە قاراماستان سايلاۋ بولىمشەسىنە قاراي اعىلۋدا.
وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ تا ءوزى تىركەلگەن №37 سايلاۋ بولىمشەسىنە كەلىپ, تاڭداۋىن جاسادى. سونىمەن بىرگە ول سايلاۋ بولىمشەسى الدىنداعى شاعىن جارمەڭكەنى ارالاپ كوردى. باعا ساياساتىن تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىعىندا اقپان ايىنان بەرى ازىق-ت ۇلىك جارمەڭكەسى وتكىزىلىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. بۇل ءداستۇر پرەزيدەنت سايلاۋى كەزىندە دە جالعاسىن تاۋىپ, تاڭداۋ جاساعان سايلاۋشىلاردىڭ ۇيىنە ارزان ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الا قايتۋىنا دا جاعداي جاسالىپتى. دۇرىس ويلاستىرىلعان.
– قانات الدابەرگەن ۇلى, ءسىز كىمگە داۋىس بەردىڭىز؟ – دەگەن ساۋالىمىزعا وبلىس اكىمى: ەلىمىزدەگى ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكالىق قارقىندى دامۋعا داۋىس بەردىم, – دەپ ناقتى جاۋاپ بەردى.
بۇل كەزدە تاڭ اعارىپ اتىپ قالعان. ادامدار لەگى بۇرىنعىدان دا كوبەيە ءتۇسىپتى. ساعات ءتىلى ون جارىمدا سايلاۋشىلاردىڭ 30%-ى داۋىس بەردى.
تاڭعى داۋىس الىسقا ەستىلەدى. قازاق ەلىنىڭ ءۇنى دە اق ۇلپاعا ورانعان تالداردىڭ بۇتاعىنا قوناقتاعان اناۋ قاراتورعايدىڭ عاجايىپ ۇنىندەي الەم نازارىن وزىنە قاراتىپ, تامساندىرا بەرسە ەكەن.
فوتورەپورتاج: سايلاۋ ساتتەرى
قارابۇلاق, قارامۇرت سەكىلدى اۋىلدارىندا وتىز مىڭدىق حالقى بار سايرام اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقسۋكەنتتە تاڭعى ساعات جەتىدە-اق سايلاۋشىلار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلە باستادى. اۋداننىڭ قادىرلى قاريالارىنىڭ ءبىرى, “باۋىرمال” سىيلىعىنىڭ يەگەرى كاريمجان يۋسۋپاليەۆ العاشقى بولىپ تاڭداۋىن جاسادى. باتا بەردى. “قازاقستان – ونداعان ۇلتتار مەن ۇلىستارعا اتامەكەن بولىپ وتىرعان وتانى. ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي, ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي بولىپ وتىرعان وسى ەلگە كەرەگى جاقسى ءومىر مەن بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق”, دەيدى قاريا. ون سەگىزگە تولعانىنا ەكى كۇن عانا بولعان الىبەك يگىسىنوۆ تە قۋانىشتى.
– بىزگە, جاستارعا, وتانىمىزدىڭ بولاشاعى بۇگىنگىدەن دە مىقتى بولعانى كەرەك. بۇل جايلى ەلباسىمىزدىڭ حالىققا جولداۋىندا انىق ايتىلعان. مەن بۇگىن تاڭداۋ جاساۋدا قاتەلەسكەن جوقپىن دەپ ويلايمىن,– دەيدى ەڭ جاس سايلاۋشى.
شىمكەنتكە ورالدىق. №5 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ەكى ءبۇلدىرشىنىن ەرتكەن ەرلى-زايىپتى ءابيبۋللا مەن شاريپا قالىمبەتوۆتەر داۋىس بەرىپ جاتىر.
– بىلايعى جۇرت ءادىل مەن اسەمدى كورىپ: “نەمەرەلەرىڭ بە”, دەپ سۇرايدى. قۇدايعا شۇكىر, نەمەرەلەرىمىز بار عوي, مىنا قوس ق ۇلىنىمىز ءبىزدىڭ ەلۋگە جاقىنداعاندا كورگەن قىزىعىمىز, – دەيدى ابەكەڭ. – داۋىس بەرۋگە جينالىپ جاتساق ءادىل: “مەن دە “العا, قازاقستانعا داۋىس بەرەمىن”, دەپ تۇرىپ الدى. وعان اسەم قوسىلدى.
وڭتۇستىك قازاقستان مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ عيماراتىنداعى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە باس سۇقتىق. ادام قاراسى ازداۋ. 827 سايلاۋشىنىڭ جارتىسى داۋىس بەرىپ ۇلگەرگەن.
ورداباسى اۋدانىنان سىرالعى دوس, اۋداندىق ەمحانانىڭ باس دارىگەرى بولات ساعىمبەكوۆ, جۋرناليست عالىمجان زيابەك تەلەفون شالدى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن ارالاپ جۇرگەندەرىن ايتادى. “حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيى كوتەرىڭكى.
ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ اسقار اسۋى
استانا كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان №182-ءشى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ءوزىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىمەن بىرگە كەلىپ, داۋىس بەردى. داۋىس بەرىپ شىققان سوڭ پرەزيدەنت ءوزىن كۇتىپ تۇرعان جۋرناليستەردىڭ الدىنا كەلىپ, شاعىن سۇحبات بەردى. – بۇگىن بۇكىل الەمنىڭ نازارى قازاقستانعا اۋىپ تۇرعان تاعى ءبىر تاريحي ءسات. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ءبىز بۇگىن تاريحي تاڭداۋ جاساعالى وتىرمىز, دەي كەلىپ ەلباسى قازاقستاننىڭ وتكەن قادامدارىنا قىسقاشا شولۋ جاساپ ءوتتى. ءبىز كوپتى كوردىك, كوپ جۇمىستار اتقاردىق, كوپتەگەن قيىندىقتاردى باستان كەشتىك. ەندى الدىمىزدا مەملەكەت پەن قوعامدى جاڭعىرتۋ سياقتى وراسان زور مىندەتتەر تۇر. ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ بۇگىنگى داۋىس بەرۋى الدا تۇرعان وسىناۋ مىندەتتەردى شەشۋدە ءبىزدىڭ بىرلىكتە ەكەنىمىزدى ايقىندايدى. ءبىز يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا بەت بۇردىق. ەلدى الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن قولعا الدىق. وسىنىڭ ءبارى قاراپايىم ادامنىڭ يگىلىگىن كوزدەيدى, دەي كەلىپ, ودان ءارى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ دەموكراتيالىق تالاپتاردى تولىق ورىنداپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتكە كانديدات بولعانداردىڭ بارىنە تەڭ جاعداي جاسالدى. ولاردىڭ بارلىق ايماقتاردا بولىپ, سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋىنە, باق-قا تەڭدەي قولجەتىمدى بولۋىنا ءمۇمكىندىك تۋدىرىلدى. ولار وزدەرىنىڭ يدەيالارى مەن پىكىرلەرىن حالىققا تولىعىمەن جەتكىزە الدى. سونىڭ ىشىندە ايتىلعان كەيبىر قۇندى يدەيالاردى قولداۋ كەرەك, دەدى ول. مەملەكەت باسشىسى پرەزيدەنت سايلاۋىنا 1059 حالىقارالىق بايقاۋشى, 200-دەن ارتىق شەتەلدىك جۋرناليستەر تىركەلگەنىن اتاپ ءوتتى. ءبىزدىڭ ەلدەگى سايلاۋ مىنە, وسىنداي اشىق تا زاڭدى تۇرعىدا ءوتىپ جاتىر. قازاقستاندىقتاردىڭ ءبارى داۋىس بەرۋگە وتباسى مۇشەلەرىمەن, توپتالىپ, ۇجىم بولىپ كەلۋدە. مەن حالىقتىڭ وسىناۋ بەلسەندىلىگىنە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن, دەپ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءسوزىن اياقتادى. ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىندا ورنالاسقان استانانىڭ بۇل ءبولىگىندەگى ۋچاسكەگە بارلىعى 3131 سايلاۋشى تىركەلگەن ەكەن. ولار تاڭعى ساعات 7.30-دان باستاپ كوپتەپ كەلە باستاعان. تاڭعى ساعات 9.00-دە حالىقتىڭ داۋىس بەرۋگە كەلىسى ۇلكەن كەزەككە اينالدى. ءبىراق مۇندايعا ەشكىم وكپە ايتىپ, نارازىلىق ءبىلدىرىپ جاتقان جوق, ءبارىنىڭ دە ءجۇزى شۋاقتى, كوڭىلدەرى كوتەرىڭكى. ءبىز كەزەكتە تۇرعان بىرنەشە جاندى اڭگىمەگە تارتىپ, كوڭىل كۇيلەرىن بىلگەن ەدىك. تولەگەن مەن جىبەك وماروۆتار جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسادى ەكەن. بۇگىنگى بارلىق شارۋامىزدى كەيىنگە قالدىرىپ, ءبىرىنشى كەزەكتە داۋىس بەرۋگە كەلدىك دەستى ولار. سونشا اسىققاندارىڭىز نە, وزدەرىڭىز جاقىن جەردە تۇراتىن كورىنەسىزدەر, كەشكى سەگىزگە دەيىن ءبىر كەلمەيسىزدەر مە دەگەن ەدىك, بىزگە ەلباسى قانداي قولداۋ بىلدىرسە, ءبىز دە قولدان كەلگەن قولداۋىمىزدى وعان تەزىرەك كورسەتۋىمىز كەرەك قوي, دەدى ەكەۋى دە ءبىراۋىزدان. گالينا شەپەليۋك پەن ون بالانىڭ اناسى جۇماگۇل اۋەلبەكوۆا سياقتى اجەيلەر ءوزدەرىنىڭ نەمەرەلەرىمەن كەلىپتى. 11 جاستاعى ءال-قۇرمانالى اجەسىنىڭ كوزى قايبىر جازۋلاردى كورمەي قالسا كومەك بەرمەكشى ەكەن. بۇلاردان باسقا دا ونداعان ادامداردىڭ پىكىرلەرىن بىلدىك. ولاردىڭ ءبارى دە ءوز كانديداتتارى ءبىرەۋ-اق ەكەنىن اتاپ بەردى. سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءتوراعاسى مەيرام جاكەنوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تاڭعى ساعات 10-دا 427 ادام داۋىس بەرىپتى. مەن وسى ۋچاسكەدە 4-ءشى رەت توراعا بولىپ وتىرمىن, سايلاۋشىلار بەلسەندىلىگى قالىپتاعىداي, دەدى ول. مۇندا قاتىسىپ وتىرعان بايقاۋشىلار 28 ادام ەكەن. سونىڭ ءبىرى, تمد-دان تىركەلگەن رەسەيلىك سيابشاح شاپيەۆ سايلاۋشىلار بەلسەندىلىگىنە ءوز تاڭدانىسىن جاسىرا المادى. ءبىز سويلەسكەن 9.30-دا ءبىر مينوتتە 3 ادامنىڭ داۋىس بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى ول. سايلاۋشىلار بەلسەندىلىگى ەلباسى ن.نازارباەۆ داۋىس بەرىپ كەتكەننەن كەيىن دە باسەڭدەمەي, كەلۋشىلەر تولاسسىز اعىلىپ جاتتى. ءدال وسى ۋاقىت ارالىعىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كونگرەسس-حولداعى №3, ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆ №35-ءشى مەكتەپتەگى №5, ال پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ م.گوركي اتىنداعى ورىس دراما تەاترىندا ورنالاسقان №2 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ داۋىس بەرۋ ارقىلى ءوز تاڭداۋلارىن جاسادى. سول كۇنى تاڭەرتەڭ استانا قالاسىنىڭ «ءوندىرىس» كەنتىندەگى 38-ءشى سايلاۋ ۋچاسكەسى ورنالاسقان №49 ورتا مەكتەپكە قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىقتىق پارتياسى اتىنان كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا تۇسكەن كانديدات جامبىل احمەتبەكوۆ بارىپ, داۋىس بەردى.تاڭەرتەڭگى ساعات 9-دا سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ, ساياسي ناۋقانعا قاتىسىپ, داۋىس بەرگەن پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر جامبىل احمەتبەكوۆ ءوز ومىرىندە تالاي سايلاۋعا قاتىسقانىن, بىراق بۇل سايلاۋ سولاردىڭ ىشىندە ەرەكشە ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى. «ەرەكشە بولاتىن سەبەبى, ماسەلە بۇل سايلاۋعا ءوزىمنىڭ قاتىسىپ تۇرعاندىعىمدا ەمەس. مەن وسى ساياسي ناۋقان ارقىلى وزىمە ۇلكەن مىندەت جۇكتەگەنىمدى ىشتەي سەزىنىپ, تولقىپ تۇرمىن. قازاقستان حالقىنىڭ الدىندا, قوعامنىڭ الدىندا ۇلكەن اۋىرتپالىقتى قالاي الىپ جۇرەتىنىمدى جانە الداعى ۋاقىتتا ماعان سەنگەن حالىقتىڭ, سايلاۋشىلاردىڭ ءۇمىتىن قالاي اقتايمىن دەگەن جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىنەن قوبالجىپ تۇرمىن. ال نەگىزىنەن بۇل سايلاۋدىڭ ءناتيجەسى قانداي بولسا دا, ەڭ الدىمەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋگە بەت بۇرعاندىعى بايقالادى. بولاشاقتا ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز وسى العان بەتىنەن قايتپايدى دەپ ويلايمىن, دەدى ج. احمەتبەكوۆ ءوزىنىڭ سوزىندە.
پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر اتالعان سايلاۋ ۋچاسكەسىنە وتباسىمەن, ياعني ءتورت قىزىن ەرتىپ كەلىپتى. «ۇلكەن قىزىم پەريزات جاسى 21-دە بولسا دا, العاش رەت داۋىس بەرەدى.
قالعان 3-ءى – ارۋجان, كاميلا جانە اينۇر – بۇلار مەنىڭ قولداۋشىلارىم. كورشىلەرىمنىڭ بارلىعى مەنىڭ جاقتاۋشىلارىم, قولداۋشىلارىم. سوندىقتان, ولار دا مەنى دەمەپ, ءوز ازاماتتىق پارىزدارىن اتقارىپ, داۋىس بەرۋگە كەلدى», – دەدى ول.
ءبىر اتاپ وتەرلىگى, بۇل كۇنى 38-سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ, داۋىس بەرۋشى ازاماتتاردىڭ قاتارى قالىڭ كورىندى. ارالارىندا 18-گە تولعان ءجاسوسپىرىم قىز-ءجىگىتتەردەن باستاپ, اقجاۋلىقتى اجەلەر مەن قاريالار دا بار. سولاردىڭ ءبىرى – سىدىق شاتىرباي دەگەن ازامات. ول پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا شىن كوڭىلمەن كەلىپ, داۋىس بەرىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. «ءبىز وتباسىمىزبەن موڭعوليادان استاناعا كوشىپ كەلگەنىمىزگە 5 جىل بولدى. مەن وسىنداي اۋقىمدى ساياسي ناۋقانعا قاتىسىپ وتىرعانىما قۋانىشتىمىن. ءوزىم 34-ءشى مەكتەپتە تەحنولوگيا پانىنەن ساباق بەرەمىن», دەدى ورالمان قانداسىمىز. ال «ءوندىرىس» كەنتىنىڭ يمامى, 80-ءدى ەڭسەرگەن تۇرسىنباي زاكيروۆ دەگەن قاريا ءوزىنىڭ بۇدان بۇرىنعى سايلاۋلارعا قاتىسقانىن, بۇل سايلاۋعا دا ايرىقشا ىقىلاسپەن كەلىپ, داۋىس بەرىپ تۇرعانىن ايتتى.
38-سايلاۋ ۋچاسكەسىندەگى سايلاۋ كومميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ ايتۋىنشا, تاڭعى ساعات 7-دەن باستالعان سايلاۋ ناۋقانىنا ساعات 9-عا دەيىن كەلىپ, ءوز داۋىستارىن بەرگەن جۇرت قاراسى 300-دەي ادامدى قۇراپتى. «سايلاۋ وتە جاقسى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر. ءبىز داۋىس بەرۋدى ساعات 7-دە, ياعني ءوز ۋاقىتىندا باستادىق. حالىقتىڭ بەلسەندىلىگى وتە جوعارى, كوڭىل-كۇيلەرى كوتەرىڭكى. سايلاۋشىلاردىڭ اراسىندا جاستار دا بار. ءبىر سوزبەن ايتسام, سايلاۋعا ازاماتتار وتە كوپ كەلۋدە», – دەدى 38-سايلاۋ ۋچاسكەسى كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى مايرا قۇرمانباەۆا.
الماتى
تولە بي مەن ش.قالداياقوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى №33 ورتا مەكتەپتە ورنالاسقان الماتى قالاسى №313 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ جەتكەنىمىزدە تاڭ اتقاننان سىلبىرەگەن سۋىق جاڭبىر قىلاۋلاعان قارعا ۇلاسقان. ۋچاسكەگە ءبىرلى-ەكىلەپ كىدىرىسسىز كىرىپ جاتقان كىسىلەر قاراسى بىرقىدىرۋ سياقتى. قار ۇدەمەلەپ جاۋا تۇسسە دە, سايلاۋشىلاردىڭ كوڭىلىندە قىلاۋ جوقتىعى بايقالعانداي.
مەكتەپتىڭ كىرەبەرىس ۇلكەن ءدالىزجايى داۋىس بەرۋ ءۇشىن ارنايى جابدىقتالىپتى. كورىكتى, كوركەم. قارسىدا – شىمىلدىق كومكەرگەن داۋىس بەرەتىن كابينالار, ونىڭ الدىندا – بيۋللەتەندەر سالىنىپ جاتقان جاشىك. سول جاقتاعى ءۇستەلدەردە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى سايلاۋشىلاردى ءتىزىم بويىنشا قابىلداپ, وتە ءجىتى ۇقىپتىلىقپەن كابينالارعا قاراي ۇزاتىپ سالىپ جاتىر. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ, پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەردىڭ, «ازات» قوزعالىسىنىڭ بايقاۋشىلارى دا وسىندا.
سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءتورايىمى روزا ماكەجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇلاردىڭ اۋماعىندا ەكى مىڭداي سايلاۋشى بار كورىنەدى. سولاردىڭ 80-گە جۋىعى دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى ۋچاسكەگە كەلە المايتىن قارت ادامدار. ەكى ادام كولىكپەن ءجۇرىپ, سول كىسىلەردىڭ داۋىستارىن جيناپ اكەلۋ ءۇشىن ارنايى بولىنگەن. سايلاۋ وتكىزۋگە كومەكتەسىپ جۇرگەن 20 ەرىكتى جانە بار.
پاتريوتتار پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر بولىپ تۇسكەن عاني قاسىموۆ سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كىشكەنتاي نەمەرەسى ءتاڭىرى-عانيدى ەرتىپ اكەلدى. ۋچاسكە ءتورايىمى وسىناۋ مارتەبەلى سايلاۋشىنى اق تىلەگىن ايتىپ, گۇل شوقتارىمەن قارسى الدى. نەمەرەسىن قولىنا كوتەرە ۇستاعان عاني ەسەنگەلدى ۇلى وسى جەتكىنشەك ءۇشىن, وسىنداي بالالار ءۇشىن, جاس ۇرپاق ءۇشىن داۋىس بەرەتىنىن مالىمدەدى.
جوعارى مەملەكەتتىك لاۋازىمنان ءۇمىتكەر ۇگىت ناۋقانىنىڭ بارىسىندا ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزدى, بىرقاتار وڭىرلەردە سايلاۋشىلارمەن كوپتەگەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى, حالىقتىڭ سان الۋان توپتارىمەن, حالىقارالىق بايقاۋشىلارمەن, جۋرناليستەرمەن جۇزدەستى. كانديداتتىڭ الماتىداعى رەسپۋبليكالىق شتابى, وبلىستار مەن اۋداندارداعى فيليالدارى تىنىم تاپپادى دەسە دە بولادى. وڭتۇستىك استانانىڭ, الماتى, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ جانە دە باسقا جەرلەردىڭ جۇزدەگەن تۇرعىندارى پاتريوتتار پارتياسىنىڭ قاتارىنا ءوتىپ, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا بەلسەنە قوسىلدى.
سايلاۋالدى ناۋقانى كەزىندە ءجۇرگىزىلگەن جۇمىستار كولەمىن مەڭزەگەنى بولار, عاني قاسىموۆ جاشىككە بيۋللەتەندى سالىپ تۇرىپ: «مەن قولىمنان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەدىم, ەندى باسقالار كەلىپ, مەنەن دە كوبىرەك ءىس اتقارسىن», دەدى. ول جۋرناليستەرگە ارناپ ەشتەڭە ايتپاسا دا, سايلاۋشىلارمەن جايماشۋاق ءاڭگىمەلەستى. سولاردىڭ ىشىندە قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ ءبىرىنىڭ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ پوپوۆ تا بار ەدى. ول عالامتور ارقىلى ۇمىتكەردىڭ ساياسي تۇعىرناماسى جايىندا ەگجەي-تەگجەيلى ءبىلىپ, ونىمەن ۇنقاتىسىپتى. وسى ۋچاسكەگە عاني قاسىموۆتىڭ وزىمەن جۇزبە-ءجۇز تانىسۋ ءۇشىن كەلگەن بەتى ەكەن.
داۋىس بەرۋشىلەر اراسىنان ءوزىمىز «ەگەمەندە» وتكەن جازدا مەرەيتويلىق سۇحباتىن جاريالاعان ەجەلگى تانىسىمىز, بۇرىنعى ەڭبەك ءمينيسترى, كەزىندەگى تەمىرتاۋ تارلاندارىنىڭ ءبىرى سايات بەيسەنوۆتى كوردىك. داۋىس بەرۋگە بايبىشەسى باتەش دۇيسەنقىزىمەن بىرگە كەلگەن ول كىسى: «جاسىرىپ-جاباتىنى جوق, مەن ەلدىڭ ىرگەسى شايقالماسىن دەپ ەلباسىعا داۋىس بەردىم. ەل ىشىندە بۇگىنگى پرەزيدەنتىمىزدىڭ بەدەلى بيىك, ورەسى كەمەل. الدىمىزداعى قازاقتىڭ التىن عاسىرىنا جالىنداعان جاس شاعىمىزدىڭ سەرىگى بولعان نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن بىرگە باراتىنىما سەنىمىم كامىل», دەدى ول.
***
الماتى تابيعاتى توسىن مىنەز تانىتىپ وتىر. كەشە جايماشۋاق كۇن ەدى, بۇگىن – قار ارالاس جاڭبىر. تەرەڭىرەك ويلايتىندار بۇل ديقاننىڭ تىلەگەنى, جەرگە ىلعال كوبىرەك بارادى, نۇر جاۋدى دەسە, قىڭىر تارتاتىندار مىناداي قولايسىز ساتتە حالىقتىڭ داۋىس بەرۋى تومەندەيدى دەگەندى ايتادى. بىراق ولاردىڭ دەگەنى بولا قويمايتىنداي – ءبىز قالاداعى سەيفۋللين جانە ماقاتاەۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىنداعى كوللەدج عيماراتىندا ورنالاسقان №247 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە تاڭەرتەڭ بارعانىمىزدا, داۋىس بەرۋگە كەلگەن سايلاۋشىلاردىڭ قاراسى ايتارلىقتاي ەدى.
راس, مۇندا تاڭەرتەڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات, «تابيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ ءتوراعاسى مەلس حامزا ۇلى ەلەۋسىزوۆ داۋىس بەرۋگە ءتيىس. سوعان وراي مۇنداعىلار سايلاۋشىلاردى ارنايى شاقىرىپ قويعان شىعار دەپ ويلاۋعا دا بولار ەدى. بىراق پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر كەلمەي جاتىپ تا ءبىراز ادام داۋىس بەرىپ كەتىپتى, سودان كەيىن ۇمىتكەردىڭ داۋىس بەرۋ ءراسىمى وتكەن سوڭ دا مۇندا كەلىپ جاتقانداردىڭ قاراسى از بولعان جوق. ءبىر ءسوزبەن ايتقاندا, جاۋىن-شاشىن جۇرتتىڭ بەلسەندىلىگىنە بوگەسىن بولا قويماعانداي.
ال اڭگىمەنىڭ قىزىعى سول پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ داۋىس بەرۋ كەزىندە بولدى – م.ەلەۋسىزوۆ وزىنە ەمەس, قازىرگى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا داۋىس بەرىپتى. مەلس حامزا ۇلى قولىنداعى بيۋللەتەنىندە قازىرگى پرەزيدەنت تەگىنىڭ تۇسىنا بەلگى قويعانىن جۇرتقا, وسىندا كەلگەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە كورسەتىپ بارىپ, ۋرناعا سالدى.
– سايلاۋ ناۋقانى شىن مانىنە كەلگەندە, بۇل دا جارىس. جەڭىمپاز ايقىن, ول – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ. وعان داۋىس بەرە وتىرىپ, مەن جەڭىمپازدىڭ قولىن قىستىم, – دەدى پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر. – وسىلايشا مەن حالىقتىڭ شىن تاڭداۋىنا دەگەن قۇرمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ءداستۇرىن باستادىم دەپ ەسەپتەيمىن.
ءسىرا, مەلس ەلەۋسىزوۆتىڭ بۇل قادامى الدا ءبىراز ءسوز بولاتىن شىعار. جۇرتتىڭ كوپشىلىگى قولدار. ال ايىپتايتىندار, اسىرەسە وپپوزيتسيا اراسىندا ءبىراز بولاتىنى دا انىق. كەيبىرەۋلەر وندا سايلاۋعا ءتۇسىپ نەسى بار دەپ تابالايتىنى دا ءسوزسىز. ويتكەنى, سايلاۋ ءادىل جۇرسە, مەن جەڭىپ شىعار ەدىم دەپ وزەۋرەگەندەر دە بولعان. ال پاراساتتى ويعا جۇگىنگەندەر قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كىمنىڭ ورنى قانداي ەكەنىن جاقسى بىلەدى. وسى رەتتە م.ەلەۋسىزوۆتىڭ شەشىمىن سول پاراساتتى ويلاۋدىڭ كورىنىسى دەسەك, ءلازىم. مىقتىنى مويىنداۋ دا مىقتىنىڭ قولىنان كەلەدى.
داۋىس بەرەر الدىندا ەلىمىزدىڭ باس ەكولوگى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنان كەلگەن بايقاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, ورتالىق ازياداعى سۋ پروبلەماسى, اتاپ ايتقاندا, ەلارالىق وزەندەردى پايدالانۋ, مۇزداقتار پروبلەماسى تۋرالى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. شىۇ وكىلدەرىنە وسى ماسەلەگە ەرەكشە ءمان بەرۋىن ءوتىندى. بۇل جونىندە ۇيىمدا ماسەلە تالقىلانسا, وعان قاتىسۋعا ءوزىنىڭ ازىرلىگىن ءبىلدىردى.
باق وكىلدەرى الدىنداعى اڭگىمەسىندە م.ەلەۋسىزوۆ سايلاۋ ناۋقانىنىڭ قالاي وتكەنىن باياندادى. وسى كەزدە ەلدىڭ باتىسىنان باسقا بارلىق ايماعىندا بولىپ, حالىقتىڭ ومىرىمەن, تالاپ-تىلەگىمەن كەڭ تانىسقانىن ايتتى. ءبىر وكىنىشتىسى, بارلىق جەردە دە بولۋعا ۋاقىت جەتىمسىزدىك ەتىپتى. وسى كەزدە ەلدە «تابيعات» پارتياسىن قۇرۋ قاجەتتىگى تۋعانىنا كوزى جەتكەنىن دە مالىمدەدى. وعان كىرمەك نيەتى بار حالىق تا بارشىلىق ەكەن. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر الداعى ۋاقىتتا وسىناۋ ماسەلەمەن بەلسەندى اينالىساتىندىعىن مالىمدەدى.
پرەزيدەنتتىككە كانديدات مەلس ەلەۋسىزوۆتىڭ سايلاۋالدى شتابىندا دا ءدال قازىر قاربالاس شاق. شتاب باستىعى نۇرجان وشانبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ ناۋقانىندا ۇمىتكەردىڭ 683 سەنىمدى وكىلى حالىقپەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپتى. قازىر ولار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بايقاۋشىلىق جۇمىس اتقارىپ جۇرگەن كورىنەدى.
اقمولا وبلىسى
اقمول اۋىلى
بۇگىنگى سايلاۋ قازاقستانىمىزدىڭ ءالەم نازارىنداعى ەل ەكەندىگىن تاعى دا دارىپتەي ءتۇستى. ونى اقمولا وبلىسىندا شەتەلدىك مەملەكەتتەردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ءباسپاسوز وكىلدەرىنىڭ 500-گە جۋىق وكىلىنىڭ جۇمىس ىستەۋىمەن ءدالەلدەۋگە بولادى. ولار وبلىستاعى بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى سايلاۋشىلاردىڭ جوعارى بەلسەندىلىگىنە جوعارى باعا بەردى. ءبىز گەرمانيادان كەلگەن تاۋەلسىز بايقاۋشى ميحاەل لۋبشپەن بىرگە بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولىپ, ونىڭ باسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىستىق. وبلىس ورتالىعى كوكشەتاۋ قالاسىنداعى №6 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ول جۇرتشىلىقتىڭ ساياسي وقيعاعا بەيجاي قارامايتىندىعىن اتاپ ءوتتى. لۋبش مىرزانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ساياسي ءوركەندىلىكتىڭ, كوپپارتيالى پارلامەنتتىڭ, ەركىن سايلاۋدىڭ تالاپتارى مەن ونىڭ قۇندىلىقتارىن بيىك دەڭگەيگە كوتەرە بىلەتىن تەرەڭدىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءتاۋەلسىز قازاقستانعا التىنشى رەت ساپار باستاعان حالىقارالىق باقىلاۋشى وسى ەلگە ءجيى كەلۋدىڭ زور ماڭىزى بارلىعىن مالىمدەدى. بىزدەگى بەيبىت ءومىردىڭ قىمباتتىلىعىن كورشىلەس تاجىكستان, ءوزبەكستان, تۇركىمەنستانمەن سالىستىرا ساراپتاما جاساعان ول وتانداستارىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىنا سەنىمدى ەكەندىگىن قۇلشىنىس سەزىمىمەن ءبىلدىردى. «قازاقستاندىق جولدىڭ» ۇلگى الار تۇستارىنا توقتالعان ميحاەل لۋبش مىرزا قالاداعى «دوستار» مادەنيەت سارايىنداعى №40 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە, «ۆيدەرگەبۋرت» نەمىس قوعامدىق بىرلەستىگىندە جانە «تاڭداۋ» مەكتەپ-گيمنازياسىندا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, ساليقالى اڭگىمە ءوربىتتى. اقتوبە كوكتەمنىڭ شۋاعىنا بولەنگەن قالا بۇرىنعىدان دا كورىكتەنىپ كەتكەندەي. قالا كوشەلەرىندەگى حالىق مەرەكەدەگىدەي كوڭىل-كۇيدە. ءبارى دە اسىعۋلى. ءۇيدىڭ ىرگەسىندەگى «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالىندا ورنالاسقان №46 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە جەتكەنشە كورگەن كورىنىسىمىز وسىنداي. ەل تاعدىرى شەشىلەتىن ساياسي ناۋقاندا حالىقتىڭ وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن پايدالانۋعا دەگەن قۇلشىنىسىنا سايلاۋ ۋچاسكەسىندە دە كۋا بولدىق. ەل پرەزيدەنتتىگىنەن ۇمىتكەرلەر اراسىنان ءوز تاڭداۋىن جاساۋعا ىقىلاستىلاردىڭ كەزەگى ۇزىلمەۋدە. №46 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءتورايىمى ءمادينا دوسجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن تاڭعى ساعات 9-عا دەيىن وسىندا ءتىركەلگەن 2058 سايلاۋشىنىڭ 200-گە جۋىعى داۋىس بەرىپ ۇلگەرىپتى. ادام ومىرىندە ايرىقشا ەستە قالاتىن ساتتەردىڭ ءبىرى كامەلەتتىك جاسقا جەتىپ, ەلىڭنىڭ ەرتەڭى سىنعا تۇسەتىن ساتتە داۋىس بەرۋ قۇقىعىنا يە بولۋ ەكەنى ءسوزسىز. وسى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ون سەگىز جاس العاش رەت داۋىس بەرۋگە كەلدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ قۇرداستارى 20 جاس تا وسى ۋچاسكەگە تىركەلگەن. ولاردىڭ اراسىنان تۇڭعىش داۋىس بەرىپ وتىرعان ناۋرىزبەك ابىلقايىر مەن تاۋەلسىزدىك قۇرداسى نۇرداۋلەت مۇقانوۆ ءبىرىنشى بولىپ بيۋللەتەندەرىن تولتىرىپ, وزدەرى تاڭداعان كانديداتتارعا داۋىستارىن بەردى. توقسان جاستاعى ەدۋارد شايرو, 95 جاستاعى مۇعاليما ءمۇسالينوۆا دا ەجەلگى ادەتتەرىمەن ەرتە كەلىپ, ءوز تاڭداۋلارىن جاسادى. ارينە, ولار سايلاۋ ۋچاسكەسى دايىنداعان سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. ەڭ ءبىر ادەمى كورىنىس – ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىنداعان كاميلا نۇرعاليەۆا اجەيدى نەمەرەلەرىنىڭ ەكى جاقتان قولتىقتاپ اكەلىپ داۋىس بەرگىزۋى بولدى. ۇرپاعىنا باقىتتى ءومىر تىلەيتىن قاريانىڭ بۇل ءۇردىسى جاستارعا ونەگە بولدى. سايلاۋدا وسى شاڭىراقتىڭ ءوزىنەن اجە باستاعان بالا-كەلىنى, نەمەرەسى داۋىس بەردى. وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ تا وسى №46 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ, داۋىس بەردى. ءوز تاڭداۋىن جاساعان ءوڭىر باسشىسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن سايلاۋ كۇنگى اسەرىمەن ءبولىستى. – مەن ءوزىمنىڭ ازاماتتىق پارىزىمدى وتەدىم. ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىك, بەرەكە-بىرلىك, مەملەكەتىمىزدىڭ گۇلدەنۋى, قۋاتتى بولۋى, ءومىرىمىزدىڭ بۇدان گورى دە جاقسارا ءتۇسۋى ءۇشىن داۋىس بەردىم. ەلىمىز قازىردىڭ وزىندە وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا كىردى, الداعى ۋاقىتتا سولاردىڭ اراسىندا الدىڭعى قاتاردان كورىنۋىنە تىلەكتەستىك نيەتىمدى ءبىلدىردىم, – دەدى ەلەۋسىن ناۋرىزباي ۇلى. وسى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولعان ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى بايقاۋشىلارى دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى حانينگ يوحانسەن مەن يون سيگۋرد سيۋرسەن كۆەللو سايلاۋدىڭ اشىقتىق, ادىلدىك ءجانە دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي ءوتىپ جاتقانىنا ءتانتى ەكەنىن جاسىرمادى. مۇنداي پىكىرگە وسىندا بايقاۋشى بولىپ وتىرعان «نۇر وتان» حدپ, «نەۆادا-سەمەي» حالىقارالىق يادرولىق جارىلىستارعا قارسى قوزعالىسى جانە «شىنار» گەندەرلىك ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى دميتري دوۆماتەنكو, ءجانىبەك ءماديحان جانە ساۋلە دوششانوۆا دا قوسىلدى. سايلاۋ ۋچاسكەسىنە 14.00 ساعاتتا حابارلاسقانىمىزدا, 2058 سايلاۋشىنىڭ 50 پايىزى داۋىس بەرگەنىن بىلدىك. №50 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ مۇشەسى گۇلسىم كەرجىكوۆامەن كەزدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. حالىقارالىق بايقاۋشى سايلاۋدىڭ ءوتۋىن بايقاۋعا رەسەيدەن ەكى دەلەگاتسيا كەلگەنىن, ءوزى قۇرامىندا بار ساراتوۆ وبلىسىنان 16 بايقاۋشى قاتىسىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ول كۇندىزگى ساعات 11-گە دەيىن-اق وسىندا داۋىس بەرەتىندەردىڭ 50 پايىزى ءوز تاڭداۋلارىن جاساپ ۇلگەرگەنىنە ريزاشىلىعىن جاسىرمادى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن باقىلاۋ ءجونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيا» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق ءبىرلەستىگىنىڭ ورتالىق شتابى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى حالەل قۇسايىنوۆقا جولىققانىمىزدا, ءوزىنىڭ قالاداعى ءبىرقاتار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بولعانىن, ساياسي شارانىڭ كونستيتۋتسيالىق تالاپتارعا جانە دەموكراتيالىق قاعيداتتارعا ساي ءوتىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. الماتى وبلىسى ءساۋىردىڭ 3-ءى كۇنگى جەكسەنبىنى تالدىقورعاندىقتار اسىعا كۇتكەندەي. كوكتەمنىڭ اق جاۋىنى سەبەلەپ, اسپاننان نۇر قۇيعانداي. اۋا رايىنىڭ وزگەرگەنىنە قاراماستان كوشە بويلاپ, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە بەتتەگەن ۇلكەن مەن كىشىنىڭ جۇزدەرى جارقىن. ءبىر-بىرىمەن ازىلدەسىپ, ىزگى تىلەكتەرىن توعىستىرعان. سولاردىڭ قاتارىندا ازاماتتىق پارىزىمىزدى وتەپ, ەل ەرتەڭى ءۇشىن داۋىس بەرۋگە شاھارداعى № 9 مەكتەپتە ورنالاسقان سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلدىك. تاڭەرتەڭگى ساعات 7-ءنى كۇتكەندەر قاتارى ەداۋىر. سالدەن سوڭ مەملەكەتىمىزدىڭ ءانۇرانى شىرقالدى. سايلاۋشىلار قوسىلىپ, رۋحتى كوتەرىپ, ءار جۇرەككە نۇر سىيلاعان ءان اۋەنى زال ءىشىن كەرنەپ كەتتى. بۇدان كەيىن № 883 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءتورايىمى ءساليما ماملەەۆا جينالعانداردى ءوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ كەپىلى بولعان ەل ومىرىندەگى ەرەكشە كۇنمەن قۇتتىقتادى. كەزەكتە تۇرعاندار ءوز اتى-جوندەرىنىڭ الفاۆيتتىك ورنالاسۋىمەن بيۋللەتەن الىپ, ارنايى جابىق ورىندا تاڭداۋلارىن جاساپ جاتتى. سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى جاقانباي ابىشوۆپەن تىلدەستىك. – بۇگىنگى باقىتتى ءومىر وتان ءۇشىن وت كەشكەن مەن ءتارىزدى اعا ۇرپاقتىڭ جانقيارلىق ەڭبەگىمەن, قانىمەن كەلدى. قازاقستان ەگەمەن ەل اتانىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلىنداعى شىققان بيىك پەن تابىستى بۇگىنگى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان قورعالۋىمەن ولشەۋگە بولادى. العاشقىلار قاتارىندا داۋىس بەردىم. تاڭداۋىم ناقتى. ۇرپاعىمنىڭ ەرتەڭگى باقىتتى ءومىرى ءۇشىن داۋىس بەردىم. ول بەرىك قولدا ەكەنىنە سەنىمدىمىن. ءولىم مەن ءومىر بەلدەسكەندە دە وتانىما دەگەن ازاماتتىق بورىشىمنان اجىراعان جوقپىن. جاسىم سەكسەننەن اسقاندا دا مەن ءۇشىن ەلىمنىڭ تىنىشتىعى مەن گۇلدەنۋىنەن اسقان باقىت جوق, – دەدى جاقانباي قاريا. بۇدان سوڭ ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى ءمادەنيەت سارايىنا ورنالاسقان № 872 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلدىك. مۇندا دا كەزەك كۇتىپ, داۋىس بەرۋگە جينالعاندار قاتارى كوپ. سايلاۋعا العاش قاتىسقان 18 جاستاعى ەۆگەني بەرەزوۆوي, سايلاۋشى باقىتجان اميروۆ جانە باسقالارى ءوز كانديداتتارى ءۇشىن داۋىس بەرگەندەرىن ايتتى. تەك, تالدىقورعان قالاسىندا عانا 45 سايلاۋ ۋچاسكەسى بار دەسەك, وسى كۇنگى حالىقتىڭ ەرەكشە بەلسەندىلىگىنە كۋا بولدىق. وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى شىراقباي جىلقايداروۆ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن 3 ءساۋىردەگى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ءوتۋى جايلى اڭگىمەلەدى. – وڭىردە 911 سايلاۋ ۋچاسكەسى جۇمىس جاساۋدا. جالپى سايلاۋشىلار 877877 ادامدى قۇرادى. سونىمەن قاتار 1073 بايقاۋشى تىركەلگەن. ولاردىڭ قۇرامىندا شەت ەلدىك جانە ساياسي پارتيالاردىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى بار. سايلاۋ جاريالىلىقتىڭ جوعارى دەڭگەيىندە وتۋدە دەۋگە تولىق نەگىز بار. تاعى ءبىر ايتاتىنىم, ءوزىڭىز كورگەندەي, بيىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا دەگەن حالىقتىڭ ەرەكشە بەلسەندىلىگىن ايتۋعا بولادى. جاستار دا جىگەرلىلىگىمەن ەرەكشەلەندى. مۇنى سوڭعى كەزدەردەگى الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ, ساياسي سەنىمنىڭ بەرىكتىگىمەن بايلانىستىرساق قاتەلەسپەيمىز. ۇمىتكەرلەر دە بەلسەندىلىگىمەن تانىلىپ, ءوز ءمۇمكىندىكتەرىن بارىنشا پايدالاندى. جاريالىلىق كەڭ ەتەك العان پرەزيدەنت سايلاۋىنا جالپى حالىقتىڭ ەرەكشە ۇيىمشىلدىقپەن قاتىسۋىن وسى العىشارتتاردان ىزدەگەن ءجون, – دەدى ش.جىلقايداروۆ. ءيا, جەتىسۋلىقتار وزدەرىنىڭ اتا زاڭدا كورسەتىلگەن ءوز قۇقىقتارىن پايدالانۋعا وسىلاي باعا بەردى. ەلىمىزدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن ەڭ لاۋازىمدى تۇلعا – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەكەنىنە نازار اۋدارعان ولار ناقتى تاڭداۋ جاسادى. اتىراۋ اتىراۋ قالاسىنان 70 شاقىرىمنان استام قاشىقتا ورنالاسقان كاسپي قايراڭىنداعى قاشاعان كەنىشىنە نە تىكۇشاق, نە جۇردەك سۋ كولىگى عانا قاتىنايدى. قاشاعان كەنىشىنەن «قارا التىن» الۋ قامىنا بەكەم بەل بۋعان بۇرعىشىلار, تەحنيكتەر, قۇرىلىسشىلار سەكىلدى سان-سالالى ماماندىق يەلەرى قايراڭداعى جۇمىس ورنىنا ءدال وسىنداي كولىكتەرمەن جەتەدى. الايدا, تەڭىز ءتورىندەگى جۇمىسشىلار ءۇشىن سەنبى, جەكسەنبىلىك دەمالىستا دا, مەرەكەدە دە جۇمىس توقتامايدى. قاشاعاندا ونەركاسىپتىك-تاجىريبەلىك باعىتتا بۇرعىلاۋ ءجۇرگىزۋ ماقساتىمەن بەس جاساندى ارال دايىندالعان. تىكۇشاقتان قاراعاندا جاساندى ارالدار ادەمى كورىنەدى. سول ارالداردىڭ ىشىندەگى ءىرىسى –«د» ارالى. مۇندا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن 3000-نان اسا قازاقستاندىق جۇمىسقا تارتىلعان. ارنايى جۇمىس كيىمىمەن جۇرگەن ارالداعى جۇمىسشىلاردىڭ ءبىرى, وپەراتور اسىلبەك ىدىرىسوۆ «سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىن تاعاتسىزدانا توستىق. تەڭىز تابيعاتى قۇبىلمالى. قاتتى جەل تۇرىپ, جاڭبىر جاۋى, ءتىپتى تۇمان ءتۇسۋى دە مۇمكىن. تەڭىز بەتىندە تولقىن ويناسا, تىكۇشاق ۇشپاي قالۋى دا مۇمكىن. دەگەنمەن, بۇگىنگى اۋا رايىنىڭ اشىق, جىلى بولۋى, جەلدىڭ جوقتىعى ءبىزدىڭ قاۋپىمىزدى سەيىلتتى», دەيدى. كاسپي قايراڭىندا جۇمىس جاسايتىن قازاقستاندىقتار ەكى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە تىركەلگەن. «د» ارالىنا سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن تىكۇشاقپەن جەتكىزدى. ءسويتىپ, جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىس ورنىندا مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلگەن پرەزيدەنت سايلاۋىنا داۋىس بەرۋىنە مۇمكىندىك جاسالدى. جۇمىس ۋاقىتشا توقتاتىلدى. داۋىس بەرۋ ءۇشىن ارنايى ورىندار جاساقتالىپتى. سايلاۋ بيۋللەتەندەرى سالىناتىن ارنايى جاشىك تە اكەلىندى. – بۇگىن سايلاۋعا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ, داۋىس بەردىم. بۇل – مەنىڭ ءومىرىمدە ەستە ساقتالاتىن سايلاۋ, – دەيدى جاساندى ارالعا تىكۇشاق كەلىپ قونعانشا الاڭداعان جاستاردىڭ ءبىرى, قۇبىر قۇراستىرۋشى ساعيدوللا حايروشەۆ. العاش رەت داۋىس بەرۋشى جاستار مۇندا كوپ ەكەن. جايعاستىرۋشى ماماندىعىمەن ەڭبەك ەتەتىن الەكساندر كراسنوبرودسكي دە العاش رەت داۋىس بەرۋى مەملەكەت باسشىسىن تاڭداۋداعى سايلاۋعا قاتىسۋىمەن سايكەس كەلگەنىنە قۋانادى. قازاقستاندىق جۇمىسشىلاردىڭ قاي-قايسىسى دا ەلدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن, وتاندىق ەكونوميكانىڭ وركەندەي بەرۋى ءۇشىن تاڭداۋ جاساعانىن ايتادى. – قازاقستاندا بارلىق سالا قارقىندى دامىپ كەلەدى. اسىرەسە, مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ كەلەشەگى كەمەل. بۇرىن تەك قۇرلىقتان عانا مۇناي ءوندىرىپ كەلسەك, ەندى كاسپي تەڭىزىنەن دە «قارا التىن» الۋعا قام جاساپ جاتىرمىز. وسىنداي ۇلكەن جوبادا جۇمىس جاسايتىن قازاقستاندىق مامانداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگى قۋانتادى. بۇگىن, مىنە, ءۇيىمىزدەن الىستا, كاسپي تەڭىزىنىڭ ورتاسىندا جۇمىس جاساپ جۇرسەك تە, مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋدا ءوز تاڭداۋىمىزدى بىلدىرە الدىق, – دەيدى ينجەنەر رۇستەم دۇيىسقاليەۆ. «د» ارالىنداعى داۋىس بەرۋ كوپ ۋاقىت العان جوق. تۇسكە تامان ارالداعى سوڭعى داۋىس بەرۋشى بيۋللەتەنى جاشىككە سالىنىسىمەن, سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى تىكۇشاقپەن «ا» ارالىن بەتكە الىپ ۇشىپ كەتتى. ولاردى «ا» ارالىندا 130 سايلاۋشى كۇتىپ وتىرعان ەدى. باتىس قازاقستان سايلاۋدا داۋىس بەرۋدىڭ باستالار ءساتى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تاڭعى 7-00-گە بەلگىلەنگەن بولاتىن. وسى مەرزىمنەن جارتى ساعات بۇرىن ورال قالاسىنداعى № 478 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلگەن قوس قاريا كوميسسيا ءتورايىمى ماريام ستامقۇلوۆانىڭ نازارىن بىردەن اۋداردى. ەكەۋى ءبىرىن-ءبىرى دەمەپ, سۇيەمەلدەپ كەلەدى. ءارى ەرتەرەك ەمەس پە دەگەن ساۋالعا قاراقتارىم, سايلاۋعا ەرتە كەلۋ ءبىزدىڭ بويىمىزدا بۇرىننان قالىپتاسقان. بۇل جولعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ ورنى ءبىز ءۇشىن تىپتەن ايرىقشا. ەرتە كەلىپ قالساق, ەشتەڭە ەتپەيدى. كۇتە تۇرامىز, دەپ جاۋاپ بەردى ءوزىن دامەش جۇماعازيەۆا دەپ تانىستىرعان اق شاشتى اجە. ۋاقىت پەن تارتىپكە داعدىلانعان, ونى جوعارى باعالاي بىلەتىن, اعا بۋىن وكىلدەرى-اي, دەسەڭىزشى! اتالعان ۋچاسكە بۇل كۇنگە جان-جاقتى تىڭعىلىقتى ازىرلىكپەن كەلگەنى كورىنىپ-اق تۇر. قاي جاققا قاراساڭىز دا ۇقىپتى قولداردىڭ, جيناقىلىق پەن قۇنتتىلىقتىڭ ىزدەرىن بايقايسىز. بۇدان سوڭ ءابىلقايىر حان داڭعىلىنىڭ بويىنداعى № 497 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلدىك. ساعات ءتىلى ەرتەڭگى 9.40-تى كورسەتىپ تۇر. مۇندا داۋىس بەرۋشىلەردىڭ كەزەگى پايدا بولعانىنا كۋا بولدىق. «ۋرالسكدورستروي» اق-تىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان ۋچاسكەلىك كوميسسيا توراعاسى يگور ليسيتسىندى قينالماي تاۋىپ الدىق. ارينە جۋرناليستىك اۋەستىكپەن وعان داۋىس بەرۋ بارىسى قالاي دەگەن ساۋال تاستادىق. – وسىعان دەيىنگى وتكىزىلگەن سايلاۋلاردا دا كوميسسيانىڭ توراعاسى بولىپ ەدىم. سول تاجىريبەم ەسكەرىلدى مە, وسى جولى وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسى تاراپىنان تاعى دا وسىنداي ۇسىنىس جاسالدى. وعان كوپ ويلانباستان كەلىسىم بەردىم. بىزدە 2600 سايلاۋشى تىركەلگەن. ولاردىڭ بەلسەندىلىگى بۇعان دەيىنگى سايلاۋلارمەن سالىستىرا قاراعاندا جوعارى ەكەنى بايقالادى. وسىعان مەرەيىمىز ءوسىپ تۇرعان ءجايى بار. بۇگىنگى ەرەكشەلىك, سايلاۋعا ەشكىمدى كۇشتەپ اكەلە المايسىڭ. داۋىس بەرۋ اركىمنىڭ ءوز ەركى. بۇل جولى وتانداستارىمىزدىڭ بويىنداعى ازاماتتىق پارىز دەلىنەتىن بيىك جاۋاپكەرشىلىك پەن ادامي اسقاق سەزىمنىڭ تەرەڭدەي ءتۇسكەنىنە كۋامىز, – دەپ اعىنان جارىلدى يگور بوريسوۆيچ. سونداي-اق اتالعان ۋچاسكەدە قىرىق ادامعا ءوز مەكەن-جايلارى بويىنشا داۋىس بەرگىزۋ ۇيىمداستىرىلعان ەكەن. ولار – وزدىگىنەن جۇرە المايتىن مۇگەدەك جاندار, جاسى ۇلعايعان قاريالار. بۇل قۇرامدا سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە بايقاۋشىلار وكىلدەرى دە بار, دەيدى كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نيكيتا تسىبىرنا. سونىمەن بىرگە ءبىز ورال قالاسىنداعى № 470, № 478 جانە № 497 سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بولعانىمىزدا مۇنداعى قوعامدىق بايقاۋشىلار مەن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ سەنگەن وكىلدەرىمەن جانە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ بارىسىن باقىلاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيالار ءمۇشەلەرىمەن دە از-كەم ءتىل قاتىسقان ەدىك. ولاردىڭ قاتارىندا ماقسوت باتىروۆ, التىناي ەسقاليەۆا, نادەجدا لۋچينينا, ينديرا مۇقاتوۆا سىندى سايلاۋدىڭ قىراعى كوزدەرى بار. بۇلاردىڭ قاي-قايسىسى دا بىزگە داۋىس بەرۋ رەسپۋبليكادا قابىلدانعان زاڭدىلىقتار مەن ەرەجەلەرگە سايكەس ءوز دەڭگەيى مەن ارناسىندا ءوتىپ جاتقانىن مالىمدەدى. مۇندايدا, ارينە, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنەن داۋىس بەرىپ شىققان ازاماتتاردان كىمگە داۋىس بەردىڭىز دەپ سۇراۋ سايلاۋ جونىندەگى تارتىپكە دە, جۋرناليستىك ەتيكاعا دا سىيىمدى بولا قويماۋى مۇمكىن. ويتكەنى بۇل اركىمنىڭ ءوز قۇقى ەكەنى بەلگىلى. دەگەنمەن, جۋرناليستىك داعدى مەن اۋەستىك جەڭىپ كەتكەن ساتتەر دە بولدى. سوندا بىزگە جولداسقالي قۇرماشەۆ ەسىمدى ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى بىلايشا جاۋاپ قايتاردى. مەن قازىر ءتورت پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ اراسىنان ءدال كىمگە داۋىس بەرگەنىمدى جاريا جاساماي-اق قويايىن. دەگەنمەن ساۋالىڭىزعا وراي مەن ەل كونستيتۋتسياسىنا, كونستيتۋتسيالىق نورمالار مەن زاڭعا داۋىس بەردىم دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى ءبىز كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز عوي. بۇگىنگى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ دا, كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى ساقتاۋ مەن ونىڭ ساقتالۋىنىڭ باستى كورىنىسى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل دا قۇلاق قويۋعا, قۇپتاۋعا تۇرارلىق پىكىر مە دەپ قالدىق. فوتورەپورتاج: سايلاۋ ساتتەرىاقجايىقتا ءساۋىردىڭ كەشەگى اق تاڭى ارايلاپ اتتى. اسپاندا شوكىمدەي بۇلت جوق. كەشىگىپ كەلگەن كوكتەم ءدال كەشەگى كۇنى عانا نۇرىن مەيىرلەنە توكتى. وسى كۇن شۋاعى ادامداردىڭ كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيىمەن جاراسىم تاۋىپ تۇردى. داۋىس بەرۋگە ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى, قوس پەرزەنتتىڭ اناسى رايگۇل ماساليموۆا دا ەرتە جينالدى. جاسى بىردەن ەندى عانا اسقان ارايدى كوتەرىپ الىپ سايلاۋ ۋچاسكەسىنە جينالىپ جاتقاندا 6-عا كەلگەن قىزى اسەل مەن كورشىنىڭ بالاسى ءمۇسىلىم: اپا, ءبىز دە بارايىقشى سايلاۋعا دەگەنى. انا ولاردىڭ تىلەكتەرىن قايتارا المادى. ءجۇرىڭدەر, ەندەشە. ەرتەڭ سەندەر دە ءوسىپ, داۋىس بەرەسىڭدەر, دەدى ولارعا مەيىرلەنە قاراپ.
ناۋرىزدىڭ اياعى مەن ءساۋىردىڭ باسىنداعى كۇندەردە ورال قالاسىندا ەركىن جانە گرەك-ريم كۇرەسى بويىنشا ءتاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعىنا وراي رەسپۋبليكالىق كوكتەمگى سپارتاكيادا وتكىزىلگەن بولاتىن. وسى شارانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن, قازاق سپورتىنىڭ مايتالمانى داۋلەت تۇرلىحانوۆتى ورال قالاسىنداعى № 470 سايلاۋ ۋچاسكەسىنەن كەزدەستىردىك. ول قاشانعى داعدىسىنشا سەرگەك تە سەزىمتال قالپىندا ەكەن. داۋىس بەرىپ شىققان سپورت قايراتكەرىنە بىرەر ساۋال تاستادىق.
– داۋكە, كىمگە داۋىس بەرىپ شىققانىڭىزدى بىلۋگە بولماس پا ەكەن؟
– نەگە بولماسىن, ابدەن بولادى. ءىسساپاردا جۇرۋىمە بايلانىستى ماعان پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا وعان داۋىس بەرۋ ورال قالاسىنان بۇيىرىپتى. سايلاۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس ءىسساپاردا, دەمالىستا, ەمدەلۋدە جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبارى وسىلاي ىستەي الادى. كىمگە داۋىس بەردىڭىز دەدىڭىز بە؟ ارينە, نازارباەۆقا. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سپورتتاعى ءبىزدىڭ بارلىق جەڭىستەرىمىزدىڭ دەم بەرۋشىسى, تىكەلەي قولداۋشىسى. ۇلكەن سپورت – ەلدىكتىڭ بەلگىسى. مەملەكەتتىلىكتىڭ كورىنىسى. وسى ارقىلى دا قازاقستان ءبۇگىندە بۇكىل الەمگە تانىلا باستادى, – دەدى سپورت ساڭلاعى اشىق-جارقىن ۇنمەن.
– قىزىم-اۋ, دەمەپ جىبەرشى, مەنى, باسپالداقتان جوعارى قاراي. داۋىس بەرۋدەن كەشىگىپ قالىپ جۇرمەيىك. ەرتە بىتىرگەن دۇرىس قوي بۇل ءىستى. سوندا عانا كوڭىلىمىز ورنىعار, – دەپ تاپ-تازا پەيىلى مەن كوڭىلىن الا كىردى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ءبىر انامىز.
مىنە, وسىلايشا ارايلاپ اتقان ءساۋىردىڭ اق تاڭىندا, جۇزدەگەن, مىڭداعان ورالدىقتار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە اعىلىپ كەلىپ جاتتى. كۇننىڭ نۇرى مەن كوڭىلدەردىڭ نۇرى ءبىر-بىرىمەن ۇشتاسقان, توعىسقان ساتتەر-اي دەسەڭىزشى!
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ.
جامبىل
جەكسەنبىگە قاراعان ءتۇن قارلى بولدى. وڭتۇستىكتىڭ جاڭبىر ارالاس قارى كادىمگى. اق ۇلپاعا ورانعان تالدار بەيكۇنا تومپيا قالىپتى. اۋا بۇلاق سۋىنداي تازا, جۇتا بەرگىڭ كەلەدى. تالدىڭ قاي بۇتاعىندا وتىرعانى بەلگىسىز ءبىر قۇس, ءبالكىم قاراتورعاي, ءوز تىلىندە تاڭ حابارىن ءبىلدىرىپ, قىراعىتتاي سايراپ قويادى.
وعان كوپ ۇزاماي №33 سايلاۋ ءبولىمشەسىنەن ەستىلگەن ءان مەن كۇي اۋەنى ۇلاستى. تاڭعى ساعات جەتىگە ون بەس ءمينوت قالعاندا كەلسەك, ءبىرىنشى بولىپ داۋىس بەرۋدەن ءۇمىتتى ادامداردىڭ قاراسى كوبەيىپ قالىپتى. ساعات ءتىلى جەتىنى سوققاندا, بولىمشە ىشىندە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, ءتوراعا عالىم اعىسوۆ سايلاۋشىلاردى قۇتتىقتاپ, ەل تاعدىرى جولىنداعى سايلاۋدا ءوز تاڭداۋلارىن جاساۋعا رۇقسات بەردى.
ەڭ العاشقى بولىپ №13 مەكتەپتىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى, 18 جاستاعى ەركىن قۇربانوۆ داۋىس بەردى. توراعا ونىڭ پرەزيدەنت سايلاۋىنا العاش رەت قاتىسىپ, ءوز تاڭداۋىن جاساۋىمەن قۇتتىقتاپ, سىيلىق تاپسىردى. ودان كەيىن ەكىنشى, ءۇشىنشى سايلاۋشىلارعا قۇرمەت كورسەتىلدى.
بۇل بولىمشەگە 1127 سايلاۋشى تىركەلگەن. «سايلاۋشىلار سايلاۋعا قاتىسپايدى» دەگەن ءسوز بەكەر ەكەن, جاسى بار, جاسامىسى بار قارلى تاڭنىڭ سالقىن لەبىنە قاراماستان سايلاۋ بولىمشەسىنە قاراي اعىلۋدا.
وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ تا ءوزى تىركەلگەن №37 سايلاۋ بولىمشەسىنە كەلىپ, تاڭداۋىن جاسادى. سونىمەن بىرگە ول سايلاۋ بولىمشەسى الدىنداعى شاعىن جارمەڭكەنى ارالاپ كوردى. باعا ساياساتىن تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىعىندا اقپان ايىنان بەرى ازىق-ت ۇلىك جارمەڭكەسى وتكىزىلىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. بۇل ءداستۇر پرەزيدەنت سايلاۋى كەزىندە دە جالعاسىن تاۋىپ, تاڭداۋ جاساعان سايلاۋشىلاردىڭ ۇيىنە ارزان ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الا قايتۋىنا دا جاعداي جاسالىپتى. دۇرىس ويلاستىرىلعان.
– قانات الدابەرگەن ۇلى, ءسىز كىمگە داۋىس بەردىڭىز؟ – دەگەن ساۋالىمىزعا وبلىس اكىمى: ەلىمىزدەگى ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكالىق قارقىندى دامۋعا داۋىس بەردىم, – دەپ ناقتى جاۋاپ بەردى.
بۇل كەزدە تاڭ اعارىپ اتىپ قالعان. ادامدار لەگى بۇرىنعىدان دا كوبەيە ءتۇسىپتى. ساعات ءتىلى ون جارىمدا سايلاۋشىلاردىڭ 30%-ى داۋىس بەردى.
تاڭعى داۋىس الىسقا ەستىلەدى. قازاق ەلىنىڭ ءۇنى دە اق ۇلپاعا ورانعان تالداردىڭ بۇتاعىنا قوناقتاعان اناۋ قاراتورعايدىڭ عاجايىپ ۇنىندەي الەم نازارىن وزىنە قاراتىپ, تامساندىرا بەرسە ەكەن.
فوتورەپورتاج: سايلاۋ ساتتەرى
قارابۇلاق, قارامۇرت سەكىلدى اۋىلدارىندا وتىز مىڭدىق حالقى بار سايرام اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقسۋكەنتتە تاڭعى ساعات جەتىدە-اق سايلاۋشىلار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلە باستادى. اۋداننىڭ قادىرلى قاريالارىنىڭ ءبىرى, “باۋىرمال” سىيلىعىنىڭ يەگەرى كاريمجان يۋسۋپاليەۆ العاشقى بولىپ تاڭداۋىن جاسادى. باتا بەردى. “قازاقستان – ونداعان ۇلتتار مەن ۇلىستارعا اتامەكەن بولىپ وتىرعان وتانى. ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي, ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي بولىپ وتىرعان وسى ەلگە كەرەگى جاقسى ءومىر مەن بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق”, دەيدى قاريا. ون سەگىزگە تولعانىنا ەكى كۇن عانا بولعان الىبەك يگىسىنوۆ تە قۋانىشتى.
– بىزگە, جاستارعا, وتانىمىزدىڭ بولاشاعى بۇگىنگىدەن دە مىقتى بولعانى كەرەك. بۇل جايلى ەلباسىمىزدىڭ حالىققا جولداۋىندا انىق ايتىلعان. مەن بۇگىن تاڭداۋ جاساۋدا قاتەلەسكەن جوقپىن دەپ ويلايمىن,– دەيدى ەڭ جاس سايلاۋشى.
شىمكەنتكە ورالدىق. №5 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ەكى ءبۇلدىرشىنىن ەرتكەن ەرلى-زايىپتى ءابيبۋللا مەن شاريپا قالىمبەتوۆتەر داۋىس بەرىپ جاتىر.
– بىلايعى جۇرت ءادىل مەن اسەمدى كورىپ: “نەمەرەلەرىڭ بە”, دەپ سۇرايدى. قۇدايعا شۇكىر, نەمەرەلەرىمىز بار عوي, مىنا قوس ق ۇلىنىمىز ءبىزدىڭ ەلۋگە جاقىنداعاندا كورگەن قىزىعىمىز, – دەيدى ابەكەڭ. – داۋىس بەرۋگە جينالىپ جاتساق ءادىل: “مەن دە “العا, قازاقستانعا داۋىس بەرەمىن”, دەپ تۇرىپ الدى. وعان اسەم قوسىلدى.
وڭتۇستىك قازاقستان مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ عيماراتىنداعى سايلاۋ ۋچاسكەسىنە باس سۇقتىق. ادام قاراسى ازداۋ. 827 سايلاۋشىنىڭ جارتىسى داۋىس بەرىپ ۇلگەرگەن.
ورداباسى اۋدانىنان سىرالعى دوس, اۋداندىق ەمحانانىڭ باس دارىگەرى بولات ساعىمبەكوۆ, جۋرناليست عالىمجان زيابەك تەلەفون شالدى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن ارالاپ جۇرگەندەرىن ايتادى. “حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيى كوتەرىڭكى.
