وڭىردەگى ونەركاسىپتىڭ وزەكتى ماسەلەسى قانداي؟
كەشە
باتىس قازاقستان وبلىسى كەڭەستىك قازاقستاننىڭ ءوندىرىستى وڭىرىنەن سانالاتىن. جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىندا كلارا تسەتكين اتىنداعى تىگىن فابريكاسىنىڭ اتاعى وداققا داۋىرلەپ تۇردى. ەرلەر كوستيۋمىن, كۇرتە مەن ايەلدەردىڭ قىستىق كيىمدەرىن تىگەتىن كاسىپورىن 1989 جىلى جاپونيا, اقش, يتاليا جانە فرانتسيانىڭ ونىمدىلىگى جوعارى قۇرال-جابدىعىمەن جاساقتالىپ, جىلىنا 1 ملن 230 مىڭ دانا تىگىن ونىمدەرىن شىعارعان. سونداي-اق, 1924 جىلى بايپاق-كيىز باسۋ فابريكاسى رەتىندە قۇرىلعان «اياز» كاسىپورنى دا جىلىنا 240 مىڭ جۇپ بايپاق پەن 240 توننا تەحنيكالىق كيىز باسۋ قۋاتىنا يە بولعان. حالىقارالىق كورمەلەردە اسا جوعارى باعالانعان قاراكول ەلتىرىسىن ايتپاعاندا, ورال قالاسىنىڭ وزىندە مال تەرىسىن ءوڭدەيتىن «زەملياچكا», «تەرى-شيكىزات زاۋىتى», «مەح كومبيناتى» سەكىلدى كاسىپورىندار بولعان. جوعارىدا اتالعانداردان قازىر قالعانى – «اياز» جشس عانا. پيما, رەزەڭكە تاباندى بايپاق, مەتالل سۇيەكتى كيىز ءۇي, ت.ب. ءونىم شىعاراتىن كاسىپورىن ءازىر بانكروتتىقتان امان. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, «اياز» جشس-دا 2016 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇننەن باسىلعان اياق كيىم ءوندىرىسى 2015 جىلعا قاراعاندا 2 ەسەگە ۇلعايعان. ال كەزىندە 1300 ادامعا دەيىن قىزمەت ەتكەن تىگىن فابريكاسىنىڭ ءىزى دە جوق. ورالدىڭ ورتالىق كوشەسىندە تۇرعان فابريكا عيماراتى بۇگىندە ساۋدا ورتالىعىنا اينالعان...بۇگىن
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ستاتيستيكا دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, وڭىردە وتكەن جىلى 1620,0 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. بىراق مۇنىڭ نەگىزگى بولىگى, ياعني 1437,5 ملرد تەڭگەسى كەن يگەرۋگە تيەسىلى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە بارلىعى 128,8 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى الىنعان. ەت جانە ۇقساس ونىمدەر ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 19,5 پايىزعا ءوسىپ, جىل ءىشىندە 42,2 ملرد تەڭگەنىڭ تاماق ءونىمدەرى, 1,5 ملرد تەڭگەنىڭ سۋسىنى ءوندىرىلىپتى. جالپى, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ 34 پايىزى ءدال وسى تاماق ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. دەگەنمەن, جەڭىل ونەركاسىپتىڭ جاعدايى جاقسى ەمەس. بۇل سالادا 2016 جىلدىڭ ءوندىرىس كولەمى 845,8 ملن تەڭگەگە باعالانعان. 2015 جىلمەن سالىستىرعاننىڭ وزىندە توقىما بۇيىمدارىن ءوندىرۋ 62,4 پايىزدى, كيىم ءوندىرۋ 83,7 پايىزدى عانا قۇرادى. باتىس قازاقستان وبلىسى اۋەلدەن مال شارۋاشىلىعى باسىمدىققا يە ءوڭىر سانالادى. 2017 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا ءىرى قارا مال باسىنىڭ سانى 496,2 مىڭ, قوي – 960,3 مىڭ, ەشكى – 191,6 مىڭ, جىلقى – 146,5 مىڭ, شوشقا – 25,4 مىڭ, تۇيە – 2,7 مىڭ, قۇس 934,1 مىڭ بولعان. كورىپ وتىرعانىمىزداي, نەگىزگى ءتۇلىكتەردىڭ ءوسۋى بايقالادى. دەگەنمەن, تۇرعىندار باعىپ وتىرعان مالىنىڭ ەتىن عانا ساۋدالايدى. مالدىڭ تەرىسى, قويدىڭ ءجۇنى ونداعان جىلدان بەرى كەرەكسىز تا- ۋار بولىپ قالعان. اۋىلداعى مال باققان اعايىن جىلىنا ەكى رەت قىرقىپ الاتىن قويىنىڭ ءجۇنىن دالاعا تاستايدى. سەبەپ بىرەۋ – ءجۇن الاتىن ورىندار جوق, بولسا دا ءجۇن باعاسى وتە ارزان. قالاعا الىپ كەلىپ, تاپسىرعان ۋاقىتىڭ مەن شىعىنىڭا تۇرمايدى. مال تەرىسى دە سولاي – سوعىم ناۋقانىندا سيىر تەرىسى ساۋدالاناتىنى بولماسا, قالعان تەرىنىڭ قىزىعىن يت پەن كۇيە-كوبەلەك كورىپ جاتىر...ەرتەڭ
ارينە, جەڭىل ونەركاسىپتىڭ مۇنشالىق اۋىر ءحالى ماماندار مەن سالا باسشىلارىن ويلاندىرماي قويمايدى. – 2016 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىندا جالپى سوماسى 845,9 ملن تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. اتالعان سالانىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ۇلەسى نەبارى 0,6 پايىزدى قۇرايدى, – دەيدى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى ونەركاسىپ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى تۇرسىن وتەباەۆا. دەگەنمەن, بۇل سالادا قازىر قىزمەت ەتىپ جۇرگەن نەگىزگى كاسىپورىندار ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرعان. جوعارىدا ايتقانداي,«اياز» جشس نەگىزىندە ءوندىرىلەتىن جۇننەن باسىلعان اياق كيىم ءوندىرىسى 2 ەسەگە ۇلعايسا, «نادەجدا» تتف» جشس-دا جۇمىس كيىمىن شىعارۋ كولەمى 10,2 پايىزعا ءوسىپتى. سوڭعىسى شىعاراتىن ءونىم ءتۇرىن كوبەيتپەك كورىنەدى. وسى ماقساتتا الدا ۋاقىتتا رەسەي ەلىنىڭ جابدىقتارىن تاسىمالداپ, قايتا جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋدى جوسپارلاۋدا. وسىمەن بىرگە, كاسىپورىن دۋالدى جۇيە بويىندا شەت ەلدەردىڭ ماماندارىن تارتا وتىرىپ, كادرلاردى دايارلاۋعا اتسالىسپاق. اتالعان سالا كاسىپورىندارىنا مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا تومەندەگىدەي قولداۋ كورسەتىلۋدە. مىسالى, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» بىرىڭعاي باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 2016 جىلى ەكى جەكە كاسىپكەر – «مولداشەۆا» جك «قوي ءجۇنىن قايتا ءوڭدەۋ», «جانارگۋل» جك «سۋۆەنيرلەر دايارلاۋ» جوبالارىن ۇسىنىپ, گرانتقا يە بولدى. – جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىنداعى كاسىپورىندار قازىرگى تاڭدا قولدانىستاعى مەملەكەتتىك باعدارلامالار, سونىڭ ىشىندە «ونىمدىلىك-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ءوندىرىستى قايتا جاڭعىرتۋعا دايىن. الايدا, سالا كاسىپورىندارى ءۇشىن باعدارلاما شارتتارى تىم كۇردەلى, ويتكەنى سالا نەگىزىن شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار قۇرايدى عوي, – دەيدى تاعى تۇرسىن فازىلعاليقىزى. وڭىردەگى وڭدەۋ ونەركاسىبى, سونداي-اق جەڭىل ونەركاسىپ سالاسى كاسىپورىندارىنىڭ ءمۇمكىندىكتەرىمەن تانىستىرۋ ماقساتىندا وبلىستا ينۆەستيتسيالىق شارالار: فورۋمدار, كورمەلەر, كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىلادى. 2016 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا ءوتكەن «WESTKAZ INVEST» حالىقارالىق فورۋمىنا رەسەيدىڭ شەكارالاس ايماقتار كاسىپكەرلەرى دە بەلسەندى قاتىستى. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە اتالعان سالا كاسىپورىندارىمەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. مىسالى, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسى اياسىندا «پوش رۋنو» كومپانياسى 2016 جىلدىڭ اياعىندا تەرى وڭدەۋ بويىنشا تىڭ جوبانى ىسكە قوستى. يسپان كومپانياسىنىڭ جابدىقتارى ورناتىلاتىن بۇل كاسىپورىن جىلىنا 182 مىڭ دانا ءىرى قارا مال تەرىسىن, 624 شاعىن قارا مال تەرىسىن وڭدەمەك. جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىنداعى كاسىپورىندار كەزدەسەتىن نەگىزگى قيىندىق مىناۋ: وتاندىق كاسىپورىن ونىمدەرى باعاسى ارزان, ساپاسى تومەن شەتەلدىك, سونىڭ ىشىندە قىتايلىق تاۋارلارمەن باسەكەلەسە المايدى. «بۇل ماسەلەنى شەشۋ جانە وتاندىق جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن مۇنداي كاسىپورىنداردى كەمىندە 3 جىلدىق كەپىلدەندىرىلگەن مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سونىڭ ىشىندە كۇشتىك قۇرىلىمدار, دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىلەرى جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسى سياقتى قۇرىلىمداردىڭ تاپسىرىسى وتاندىق كاسىپورىندارعا بەرىلۋى ءتيىس. ويتكەنى, ءبىزدىڭ جەڭىل ونەركاسىپ كاسىپورىندارى ازىرگە ءالسىز, وزىندىك بوس قاراجاتى بولماعاندىقتان, نەسيە تارتۋ قيىندىق تۋعىزادى», دەيدى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى رۋسلان ساپارعاليەۆ.ءتۇيىن
بيىل كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى ازاماتتار ءۇشىن مۇمكىندىك كوپ. 2017 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن «دامۋ» قورى 1,5 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىپ, ول سوما قالا مەن اۋداندارعا 8,5 پايىزبەن نەسيە رەتىندە بەرىلمەك. ءار كاسىپورىننىڭ 50 ملن تەڭگەگە دەيىن شەكتى مولشەردە قارجى الۋىنا مۇمكىندىك تۋادى. ال وبلىس اكىمدىگى مەن «اتامەكەن» وڭىرلىك كاسىپكەرلىك پالاتاسى 600 ملن تەڭگە ءبولىپ, اۋداندارعا 7 پايىزبەن نەسيە قاراستىرماق. اۋداندىق كاسىپورىندارعا بەرىلەتىن قارجىنىڭ كولەمى – 18 ملن تەڭگەگە دەيىن.سونداي-اق, بيىل «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ بىرىڭعاي باعدارلاماسى اياسىندا جەكە كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا 1,6 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان. قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» باتىس قازاقستان وبلىسى
