ماقتا كلاستەرى جەڭىل ونەركاسىپتى ورگە باستىرادى

قازاقستاننىڭ كۇن ساۋلەسى كوبىرەك تۇسەتىن جەرى وڭتۇستىك قازاقستان. وعان كوكتەم ەرتە كەلەدى دەگەنىمەن وسى وڭتۇستىكتىڭ ءوزى وڭتۇستىك پەن سولتۇستىككە بولىنەتىندىگىن بىلايعى جۇرت بايقاي بەرمەيدى. سولتۇستىگى قىسى التى اي بويى ارقىراپ جاتاتىن ارقانىڭ ەتەگىن باسىپ قونعان سوزاق پەن بايدىبەك اۋدانى بولسا, وڭتۇستىككە ماقتاارال, سارىاعاش, وتىرار, تۇركىستان سياقتى ايماقتار جاتادى. قازاقستاننىڭ وزگە وڭىرلە­رىن­­دە وسپەيتىن اق ماقتا وسى اۋدانداردا, انى­عى­راق ايتقاندا, ماقتاارال اۋدا­نىندا وسەدى. ماقتا – بۇل ءوڭىر­دىڭ ءومىرى. ماقتاارالدى ءوڭتۇس­تىكتىڭ ءبىر اۋدانى دەگەنىمىزبەن, كەزىندەگى ىقشامدال­عان ءۇش اۋداننىڭ ورنىندا وتىر­عان ايماقتا 300 مىڭداي حالىق بار. ال, سارىاعاشقا بۇرىنعى كەلەس اۋدانى قوسىلعانىن ەس­كەر­سەڭىز, ماقتاارال مەن سارى­اعاشتىڭ حالقى قازاقستاننىڭ كەيبىر وبلىستارىنىڭ حالقى سانىنان كەم بولمايدى. وڭىردە 400 مىڭ توننادان استام ءشيتتى ماقتا دايىندالادى. ماقتا وتە نازىك, كىرپياز ءوسىم­دىك. جاۋى كوپ. قۇرتتار مەن ءتۇر­لى زيان­كە­تەردىڭ الدىن الىپ وتىرماسا, مەز­گىلىندە سۋ ىشپەسە, اگروتەح­نيكالىق تالاپتار ورىندال­ماسا ءونىم بەرمەي قالاتىن ساتتەرى بار. ليۆەرپۋل ماقتا بيرجاسىنداعى با­عاعا تاۋەل­دىلىگى دە شارۋالار­دىڭ قال­تاسىنا اسەر ەتەدى. دي­قاندار 40-50 گرادۋس اپتاپتىڭ اس­تىندا ەرتە كوكتەمنەن قوڭىر كۇزگە دەيىن وسىرگەن وسى ءونىمىن ءشيتىن عانا ايىراتىن ماقتا زاۋىتتارى ارقىلى شەتەلدەرگە سۋ تەگىن ساتىپ كەلدى. بىلاي ايت­قاندا, وزدەرى وسىرگەن اق ماق­­تادان دايىندالعان ءونىم قا­­زاقستانعا 5-6 ەسە قىمبات با­عاعا كەلەدى. شارۋالار وسى ماسەلەنى جوعارى بيلىككە ءبىلدىرىپ, ۇكىمەت قاراۋىنا ۇسىنىپ كەلگەن. ديقانداردىڭ بۇل تا­لابىن ورىنداۋعا قاجەتتى ال­عىشارتتاردىڭ ءبارى جاسا­ل­دى. ماقتا كلاستەرىن دامىتۋ ماسە­لەسىن كوتەردى. جەكە مەنشىك ماقتا زاۋىتتارى شارۋا­لار­دىڭ ەڭبەگىن قاناماس ءۇشىن مەملەكەتتىك الىپ ماقتا زاۋى­تىن جەتىساي وڭىرىندە مەملەكەتتىك باعدارلا­ما­مەن سالدىر­دى. ءبىز ارنايى توقتالعالى وتىر­عان «وڭتۇستىك» ارنايى ەكو­نوميكالىق ايماعى 2005 جىلى توقى­ما ءوندىرىسىن دامىتۋ مەن باسە­كەلەستىكتى جوعارىلاتۋ, وتان­­­­دىق ماقتا تۇتىنۋدى ارت­تىرۋ جانە قوسىمشا قۇن سالىعى جو­عارى دايىن توقىما ونىمدەرىن شىعارۋ, جاڭا جۇمىس ورىن­دارىن جانە جو­عارى تەحنولو­گيالىق ءوندىرىس­تەردى قۇرۋ ماقساتىندا قۇرىل­عان بولاتىن. «وڭتۇستىك» اي­ماعىندا بيزنەستى قۇرۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن بارلىق قولايلى ەكونوميكالىق جاعدايلار جا­سا­عان. ينۆەستورلار قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭناما­سى­نا سايكەس كورپوراتيۆتى تابىس, م ۇلىك جانە جەر سالىقتارىن, سونداي-اق كەدەندىك باج سا­لىق­تارىن تولەۋدەن بوسا­تىلعان. “وڭتۇستىك” ارنايى ەكو­نو­ميكالىق ايماعىنىڭ باس­شى­سى باقىت ماۋلەنوۆتىڭ  ايتۋىن­شا, بۇگىنگى تاڭدا اەا اۋما­عىندا 2010-2014 جىلدارعا ار­نال­عان مەملەكەتتىك ۇدەمەلى ين­دۋستريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باع­دار­لاماسى اياسىن­دا ەكى ين­ۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسى­­رىل­عان. ءبىرىنشىسى, ەسىلگەن جانە يىرىلگەن جىپتەردىڭ ءوندىرىسى بوي­ىنشا «OXY TEXTILE» جشس – «كەشەندى اۆتومات­تان­دىرىل­عان ءيىرۋ-شيراتۋ فابريكاسى» جوباسى. جوبا «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» جانە «قازاق­ستان­نىڭ دامۋ بانكى – ليزينگ» اق-تىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسى­رىلدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 5 879,8 ملن. تەڭگە. جاڭا 260 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. جوبا – جەرگىلىكتى ماقتا تال­شىعىن قايتا وڭدەۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋدى, اۋماقتىڭ جانە ەلى­مىزدىڭ تو­قىما ونەركاسىبىن دا­مى­تۋدى, ەكونوميكانىڭ ءبىر-ءبى­رىمەن باي­لانىستى سالالارىنا وڭ اسەر ەتۋدى كوزدەيدى. ەكىنشىسى, گيگروسكوپيالىق ماقتا, تسەلليۋلوزا جانە كابوكسومەتيلتسەلليۋلوزا ءوندىرىسى بوي­ىنشا «حلوكوپروم-تسەلليۋلوزا» جشس – «قۇرامىندا ماق­تاسى بار شيكىزاتتان ىلعال جۇتقىش ماقتا, ماقتا تسەلليۋ­لو­زاسى جانە تەحنيكالىق كاربوكسيمەتيلتسەلليۋلوزا ءوندىرى­سىن ۇيىمداستىرۋ» جوباسى. جوبا «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى – ليزينگ» اق-تىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 3 850,0 ملن.تەڭگە. جاڭا 237 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. باقىت ماۋلەنوۆ سونداي-اق تومەندەگىدەي ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جات­قا­نىن تىلگە تيەك ەتتى. اتاپ ايتقاندا, «يۋتەكس-KZ» اق يىرىلگەن جىپتەر مەن دايىن ماتالار ءون­دىرىسى بويىنشا «جاڭا­شىل تو­قىما ءوندىرىسىن ۇيىم­داس­تىرۋ» جوباسى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 15,7 ملرد. تەڭگە. جاڭادان 1041 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. «شىمكەنت-كاشەمير» جشس قوي جانە تۇيە جۇنىنەن, سون­داي-اق تۇبىتتەن سىرىپ تىگىلگەن كورپەلەر ءون­دىرىسى بويىنشا «دايىن توقى­ما بۇيىمدارىن ءوندىرۋدى ۇي­ىم­داستىرۋ» جوبا­سى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 560,1 ملن. تەڭگە. جاڭادان 272 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. «اگف» گرۋپپ» وندىرىستىك كومپانياسى» جشس كيىم ءوندىرىسى بويىنشا «كونۆەيەرلى اعىندى تىگىن فابريكاسى جانە قولدانبالى ماتەريالدار ءون­دى­رىسى بويىنشا تسەح» جوباسى. جو­بانىڭ جالپى قۇنى – 251 ملن. تەڭگە. جاڭادان 300 جۇ­مىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. «ەسەنجول-نازار» جشس كەن­دىردەن جاسالعان كىلەم ءون­دىرىسى بويىنشا «كىلەم ءونىم­دەرىن ءوندىرۋ جونىندەگى توقىما فابريكاسىن قۇرۋ» جوباسى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 2,3 ملرد. تەڭگە. جاڭادان 52 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. «TurKaz Textile» بىرلەسكەن كا­سىپ­ورنى» جشس دايىن ءونىم­دەر ءوندىرىسى بويىنشا «ءۇي توقىماسى ءوندىرىسىن ۇيىمداس­تى­رۋ» جوباسى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 10,3 ملرد.تەڭگە. جاڭادان 543 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. «چالىك» تۇرىك حولدينگىنىڭ «دايىن ونىمدەر ءوندىرىسى بويىن­شا توقىما فابريكاسىنىڭ قۇرى­لىسى» جوباسى. جالپى قۇنى – 43,8 ملرد.تەڭگە. جاڭادان 2000 استام جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونومي­كالىق ايماعىندا ازىرشە وسىن­داي جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بولاشاقتا ماقتا كلاستەرىن دا­مى­تۋ ارقىلى توقىما ونەركا­سى­بىندە جەتەكشى سالاعا اينالعالى وتىرعان ەكونوميكالىق ايماق­تىڭ كەلەشەگى زور. جاقىندا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ حالىق الدىن­داعى ەسەبى تىڭدالدى. وسىندا ءسوز سويلەگەن كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرى بىرقاتار ارىپتەستەردىڭ ايماق قۇرا­مىنا كىرۋگە ىقىلاستى ەكەندىكتەرىن ايتتى. بۇل دەگەنىڭىز, وڭتۇستىكتە قازاقستاندىق جەڭىل ونەركاسىپتىڭ سەرپىندى جوبالارى ىسكە اسادى دەگەندى بىلدىرەدى. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.