قازاقشا مiنسiز جازاتىن وزبەك

بۇل ماقالانى جازۋىما مىنا كورiنiس تۇرتكi بولدى. بiرىڭعاي وزبەك ۇلتى تۇراتىن قارابۇلاق اۋىل اكiمدiگi كەڭسەسiنiڭ عي­ما­را­تىندا اتالمىش وكرۋگتiڭ جاڭا تانىسقان ۆەتەرينار دارiگەرi بەك­جان حاليمجانوۆپەن اڭگiمە­لە­سiپ وتىرعانبىز. تۇسكە جاقىن مەزەت ەدi. Iشكە ەلۋدi ەڭسەرگەن ەگدە ەر كiسi كiردi. كابينەت يەسiمەن ءتوس ءتۇيiستiرiپ امانداسىپ العان سوڭ: – بەكجان ۋكا, وبلىستىق بiر مە­كەمەگە حات جiبەرۋiم كەرەك ەدi. سونى قازاقشالاپ جازىپ بەرشi, – دەپ كوست‏يۋمiنiڭ قويىن قالتا­سىنان بiر جاپىراق قاعاز شىعاردى. – ءمايلiڭ, اكا. بiراق, ءدال قا­زiر ەمەس. مەندە قوناق وتىر­عا­نىن كورiپ تۇرسىز, – دەپ ەدi, الگi كiسi: – وۋ, ۋكاسى, شىمكەنتكە ءبۇ­گiن شۇعىل جەتكiزۋiم قاجەت. وسى قازiر جاساماساڭ باستىقتاردان ءسوز ەستي­مiن. بۇل سەنiڭ مiندەتiڭ ەمەستiگiن بiلەمiن. الايدا, مۇنى اتقاراتىن وزiڭنەن باسقا ەشكiم­نiڭ جوق ەكەنiن سەن دە, مەن دە بiلەمiن. وزگە اما­لىم قايسى؟ – دەپ قىسىلتاياڭ­دى­عىن بiلدiرiپ, شىر-پىرى شىقتى. بەكجان ماعان قارادى. –ۇلكەن ادامنىڭ مەسەلiن قاي­تارماي, تiرلiگiن تىندىرىپ بەرi­ڭiز. شارۋاسى تىم تىعىز ەكەن, – دەپ كەلگەننiڭ iسi بiتكەنشە كۇتۋ­گە ىقىلاسىمدى اڭعارتتىم. بولمە قوجاسى جاڭاعى كiر­گەننiڭ قاعازىن الدى دا, ال­دىن­داعى كومپيۋتەر كلاۆيا­تۋرا­سىنىڭ تۇيمەلەرiن سىرت-سىرت باسا جونەلدi. قوس قولىنىڭ ساۋ­ساق­تارى زىر قاعادى. ورتاداعى ۇلكەن ۇستەلدiڭ ءۇس­تiندە بiر قىرىنان تۇرعان كوم­پيۋ­تەر­دiڭ مونيتورىنا نازار سال­دىم. قازاقشا ارiپتەر سايراپ بارادى. جiتi كوز تiكتiم. مەم­لە­كەتتiك تiل­دەگi سوزدەر مەن ءسويل­ەم­دەر قاتەسiز تiزiلiپ جاتىر. Iشiم جىلىپ سالا بەردi. وبلىسىمىزدا وزبەكتەر بار­شى­لىق. بiزبەن ارالاسىپ, قۇرالا­سىپ جۇرەتiن ولاردىڭ جەرگiلiكتi ۇلت­تىڭ تiلiن بۇزباي, بiر كiسiدەي “گاپiرە­تi­نiن” جاقسى بiلەمiز. ال, قا­زاق تi­لiن­دە ساۋاتتى, تازا جازا الاتىن وزبەك اعايىندى كورۋiم العاش. بەكجان دايىن بولعان ءما­تiندi كۇتiپ وتىر­عان ادامعا ۇسىندى. اسىعىس تiرلiگiنiڭ تەز بiت­كەنi­نە قۋانعان بەيتانىس كiسi ماعان قاراتا: – بiزدiڭ 40 مىڭعا جۋىق وزبەك تۇراتىن اۋىلدا قازاقشا حات, قۇ­جات جازاتىن وسى بەكجان عانا. ايتەۋiر, كۇنiمiزگە جاراپ تۇر. اللا نۇرىنا بولەنسiن بالامىز. راحمەت, وعان دا, سiزگە دە! – دەدi دە جونiنە كەتتi. نەگiزگi iسساپارىما بايلانىس­تى قارابۇلاقتا مال بورداقى­لاۋ­مەن اينالىساتىن شارۋا قوجا­لىق­تارىن ارالاپ ءجۇرمiز. جول­سەرi­گiم بەكجان حاليمجانوۆ ءتورت تۇلiكتi سەمiرتۋشiلەردiڭ جاع­دا­يىن بايانداپ كەلەدi. – ەلباسىمىز ەشكiمگە الاقان جاي­ماي, جۇمىس iستەپ تەڭگە تابا­مىن, وتباسىنىڭ كۇنكورiسiن ءتۇ­زەي­مiن دەگەندەرگە كەڭiنەن جول اشىپ, مۇمكiندiك جاساپ قويدى. قۇدايعا شۇكiر, اۋىلىمىزدا جۇ­مىس­سىز وتىرعان ەشكiمدi كەزدەس­تiر­مەيسiز. اباي اتامىزدىڭ “ەڭ­بەك ەتسەڭ ەرiنبەي, تويادى قارنىڭ تiلەنبەي” دەگەنi وسى ەمەس پە! – دەيدi جولداسىم. – “ەڭبەك ءبارiن دە جەڭبەكتiگiن” دە قوسىپ قويى­ڭىز بۇعان. ۇلى اقىننىڭ “ەگەر iسiم ءونسiن دەسەڭ, رەتiن تاپ!”, “ەڭ­بەك – قۋانىش, جالقاۋلىق – ايى­رىلماس ازاپ”,  دەپ ايتقانى تاعى بار. جولاي كوكەيگە وي ءتۇستi. جا­راي­دى. جەرگiلiكتi حالىقتىڭ تiلiن قۇر­مەتتەگەنiنە, بiلگەنiنە ء“اپ, بارە­كەل­دi” دەپ كوتەرiلiپ قالامىز. قازاق­ستان­دا تۇراتىن وزگە ۇلت وكiلiنiڭ قازاقشا سويلەگەنiنە رازى­مىز. ەر­كiن كوسىلەتiندەرiن دە كوپتەپ جو­لىق­­تىرامىز. ال, قازاق تiلiندە ادەمi دە قاتەسiز جازۋدى بەكجاننىڭ قايدان, قالاي ۇيرەنگەنiن سۇرادىم. – مەن وسى قارابۇلاقتا تۋ­دىم. وسىندا وزبەك مەكتەبiن بi­تiر­دiم. بۇدان كەيiن سامارقاند­تاعى اۋىل شارۋاشىلىعى ين­س­تي­تۋتىنىڭ ۆەتەريناريا فاكۋل­تەتi­نiڭ كۇندiزگi ءبو­لiمiندە وقىدىم. ونى ءتامام­داعان سوڭ سىرداريا وب­لىسىنىڭ مىرزا­باي اۋدانىن­داعى بيرۋني وندiرiستiك كووپەرا­تيۆiن­دە باس مالدارiگەرi, توراعا بو­لىپ ءۇش جىلداي قىزمەت اتقار­دىم. قارابۇلاققا 1995 جىلى ورالدىم. مۇندا الدىندا تۇتىنۋ كووپەراتيۆiندە ۆەتەريناريا ءدارi­گەرi بولدىم. ودان اۋداندىق لا­بوراتوريانىڭ فيليالىن باسقارۋ­عا سەنiم بiلدiرiلدi. وندiرiستiك كووپەراتيۆ توراعالىعىنا دا ساي­لان­دىم. قازiر وسى اۋىل اكiم­شi­لiگiنiڭ ۆەتەريناريالىق مال ءدارi­گەرiمiن. قاراماعىمدا ليتسەنزيامەن جۇمىس iستەيتiن 15 مامان بار. ەلگە كەلگەننەن كەيiن قازاق­شا جازۋدى يگەرۋدi قولعا الدىم. ويتكەنi, قىزمەت با­بىندا iس قا­عاز­دارى مەملەكەتتiك تiلدە دا­يىندالۋ قاجەتتiلiگi ال­دىم­نان شى­عا بەردi. تيiستi ورىن­دارعا ءما­لi­مەت, اقپارات, ءتۇرلi حات­تاردى قا­زاقشا ازiرلەۋ كەرەك. قاتە جازساڭ قايتارىپ جiبەرەدi. ءوز iسiڭدi باس­قاعا جاساپ بەر دەپ قا­شانعى جا­لىناسىڭ. سودان ءماج­بۇر­لiكتەن مەڭ­گەرگەنiم راس. جال­پى, ىنتا-ىقىلاس بولسا, مiن­دەتiڭە جاۋاپ­كەر­شiلiكپەن قاراساڭ ۇيرەنبەي­تiن­دەي ەش قيىندىعى جوق, – دەيدi بەكجان. – مۇمكiن­دi­گiنشە قازاقشا كiتاپتار وقيمىن. اباي­دىڭ, شاكارiمنiڭ, ءۇش مۇح­تار­دىڭ, قادىردىڭ شىعار­ما­لا­رىنا ۇڭiلەمiن. ۇيدە “اباي جو­لى­نان” باستاپ, جەرلەسiمiز حان­بيبi اپا­مىزدىڭ, مارحابات اعا­مىز­دىڭ تۋىن­دىلارى تۇر. مەر­زiمدiك باس­پاسوزدەن “ەگەمەن قا­زاق­ستان”, “وڭ­تۇستiك قازاقستان”, ء“مار­­توبە” گازەتتەرiن ۇزبەي جاز­دىرا­مىن. زايىبىم ديلفۋزا ءوز­بەك مەكتەبiندە قازاق تiلi مەن ادە­بيەتiنەن ساباق بەرەدi. بiر قى­زىم­نىڭ اتى – داريعا. اپكە­سiن­دەي قايراتكەر بولسىنعا ىرىم­داپ, ەسiمiن سولاي قويدىق. سايرام اۋدانىنىڭ “جىل ادا­مى” اتاعىن العان, قازاقشا قا­تى­رىپ اڭگiمە ايتاتىن, مەملە­كەت­تiك تiلدە iس قاعازدارىن مۇدiرمەي, مiنسiز جازاتىن وزبەك جىگىتى بەكجان حاليمجانوۆ قوشتاساردا: – تاۋ مەن تاۋ قوسىلمايدى, ادام مەن ادام كەزدەسەدi. جىلى جۇزبەن ۇشىراسقانشا, دەپ جى­ميىپ شىعارىپ سالدى. جەڭiس ءباھادۇر. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سايرام اۋدانى.