ءبىر سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ "1997 جىل جاڭا جىلدىڭ باسىندا ءبىرىنشى رەت ەل ارالاپ شىعىپ, وسىنداي ۇلكەن ءبىر قاسيەتتى شارۋانى باستاپ وتىرمىن. سول ارقىلى قاراحان بابانى جۇرتقا پاش ەتەمىز. تاۋەلسىزدىگىمىزدى وسى بابالارىمىزدىڭ ارۋاعى جەلەپ-جەبەپ ءجۇرسىن!", دەپ ەدى.
ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار تالايعى تارازدىڭ تاعى ءبىر قايتا ورلەۋى, ءوزىنىڭ سان عاسىرلىق مەرەيتويى قارساڭىندا باستالدى. ول 1997 جىل. قاڭتار ايى-جىل باسى ەدى. دالادا مامىق اپپاق قار قىلاۋلاپ, جاۋىپ تۇر. كۇن جىلى. قالانىڭ كونە ورتالىعىنا ورنالاسقان قاسيەتتى قاراحان بابا كەسەنەسىنىڭ الدىنا جينالعان حالىقتىڭ كوڭىلدەرى كوتەرىڭكى. بۇل جولعى جينالۋدىڭ ءجونى بولەك. ياعني, جامبىل وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن جۇرگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازىر وسىندا كەلىپ, جامبىل قالاسىنا تاراز دەگەن تاريحي اتىن قايتارۋ تۋرالى جارلىعىنا قول قويماق. جانە وسى جەردە بولاشاقتا سالىناتىن اۋليەاتا مەشىتتىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, بولاشاق ۇرپاقتارعا وزىنىڭ امانات حاتىن جولداماق. بۇل ءسات ەل ومىرىندەگى ايتۋلى كۇندەردىڭ بىرى ەدى.تويعا دايىندىق وسى كۇننەن باستالىپ تا كەتتى.
ارادا ۋاقىت وتپەستەن, كەسەنە باسىنا جيىلعان جۇرت كەنەتتەن «كەلدى, كەلدى» دەپ بارلىعى ەلباسىنا قاراي بەت بۇردى. ەلباسى ادەتتەگى بايسالدى جۇرىسىمەن, كەسەنە الدىنداعى ارنايى تىگىلگەن شاتىر استىنداعى مىنبەرگە كەلىپ, كوتەرىلدى. ەلباسى وبلىس ورتالىعىنا تامىرى تەرەڭدە جاتقان 2000 جىلدىق تاريحي اتىن قايتارۋدىڭ ەلىمىز ءۇشىن, ۇلتىمىز ءۇشىن ءمان-ماڭىزى تۋرالى تەبىرەنە ايتا كەلىپ, جامبىل وبلىسىنىڭ ورتالىعى جامبىل قالاسىن تاراز دەپ وزگەرتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. جانە وسى ماڭداعى كەلەشەكتە جاڭا مەشىت سالىنادى دەپ ۇيعارىلعان جەردە مەشىت عيماراتى ىرگەتاسىنىڭ العاشقى بەتونىن ن.نازارباەۆ ءوز قولىمەن سالدى. كۇرەكتى قولىنا الىپ جاتىپ, وزىنە ءتان اقجارقىن مىنەزىمەن «بارعان جەردە وسىلاي جۇمىس ىستەتىپ قويادى ماعان» دەپ جۇرتتى ءبىر كۇلدىرىپ الدى.
اۋليەلى جەردەگى كوڭىل تولقىتارلىق تاريحي وقيعالار مۇنىمەن بىتپەپتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى شاتىرعا قايتا ورالىپ, جينالعان ەلگە كەلەشەك ۇرپاققا امانات حاتىن قالدىرعان.
توت باسپايتىن مەتالدان جاسالعان ارنايى پاراققا ويىپ جازىلعان امانات حات سۋ مەن اۋا كىرمەيتىن ارنايى مەتالدان جاسالعان تسيلليندرگە سالىنىپ, دايىندالىپ قويعان شۇڭقىرعا ورنالاستىرىلدى. ۇستىنە «وسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ بولاشاق ۇرپاققا امانات حاتى ساقتاۋلى» دەگەن جازۋى بار بەلگىتاس ورناتىلدى.
«وسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ بولاشاق ۇرپاققا امانات حاتى ساقتاۋلى»
سول تاريحي اتاۋدىڭ قايتا ورالعانىنا بيىل – 20 جىل تولىپ وتىر. وسى جارلىق ماتىنى 1997 جىلى قالانىڭ باتىس بولىگىنە تۇرعىزىلعان «باتىس قاقپا» اتالاتىن ەسكەرتكىش قابىرعاسىنا ورناتىلدى.
جارلىق ءماتىن جازىلعان تاقتا
ايتۋلى كۇنگە وراي قورىق-مۋزەي ماماندارىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «تاريحتى ءبىلۋ تاعلىمدى ءىس» اتتى فوتوكورمە جۇمىستارىن ۇيىمداستىردى. ءىس-شارا بارىسىندا ەلباسىنىڭ امانات حاتى ساقتالعان قاراحان كەشەنى اۋماعىندى ارنايى ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, جەرگىلىكتى تەلەارنالاردان سيۋجەتتەر كورسەتىلدى. اتالعان كۇننىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە مەكەمە باسشىسى تاكەن مولداقىنوۆ ارنايى سۇحبات بەرىپ, سول كۇننىڭ حالىق جادىندا جانە تاريحي قالانىڭ كەشەگى, بۇگىنگى كەلبەتى تۋرالى كوپتەگەن ماعلۇماتتار بەردى. جيىن سوڭىندا قاراحان كەشەنىندە ەكسكۋرسيا ۇيىمداستىرىلىپ, الداعى ۋاقىتتا وتەتىن ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ نەگىزگى قوناقتارىنىڭ كەلەتىن جەرى تاراز جانە تاريحي قالاداعى وسى ءبىر قاراحان نىسانى ەكەندىگىن اتاپ وتكەن مەكەمە باسشىسى, تاراز تاريحى الى دە زەرتتەلىپ, اشىلا بەرەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. الماس مۇحتاروۆ, قر مسم «ەجەلگى تاراز ەسكەرتكىشتەرى» تمقم بولىم باسشىسى
