جىلۋمەن قامتۋ نىساندارىنىڭ جاي-كۇيى قالاي؟ ولاردىڭ پايدالانىلۋى مەن تەحنيكالىق كۇيىن باقىلاۋ, قاداعالاۋ قالاي جۇرگىزىلۋدە؟ ۋاقىتشا تىركەلۋ نورمالارى مەن ەرەجەلەرى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى نەگە كەمشىن؟ ال, ەلگە ورالا الماي جاتقان قازاقستاندىق ازاماتتاردىڭ جاعدايى قالاي؟ بيىلعى جىلدىڭ سەلەكتورلىق رەجىمدەگى العاشقى ۇكىمەت وتىرىسى, مىنە, وسىنداي ماسەلەلەردى تالقىلاۋدان باستالدى.
نەگىزىنەن ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە جاستار ساياساتى جانە م ۇلىكتى جاريا ەتۋ اكتسيالارىنىڭ قورىتىندىلارىن قاراۋ ماسەلەلەرى قويىلعان ەكەن. الايدا, ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ وتىرىستى ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن ماڭىزدى ماسەلەلەردەن باستادى.
جىلۋ قازاندىقتارى تەكسەرىلەدى
پرەمەر-مينيستر الدىمەن ۇكىمەت اتىنان قاراعاندى وبلىسىنىڭ شاحان كەنتىندە ورىن العان قايعىلى وقيعانىڭ سالدارىنان قايتىس بولعانداردىڭ تۋىس-تۋعاندارى مەن جاقىندارىنا كوڭىل ايتتى. مۇندا جىلىتۋ قازاندىعىنىڭ جارىلۋى سالدارىنان بەس قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ ءبىر بولىگى قۇلاپ, سالدارىنان 9 ادام قازا تاپقان بولاتىن. سونداي-اق, 8 قاڭتاردا شىمكەنتتەگى جەكەمەنشىك تۇرعىن ۇيدە دە جارىلىس بولدى. ال 9 قاڭتاردا «Kazakhmys Energy» جشس جەزقازعان جەو-داعى اپاتتان جەزقازعان قالاسى مەن «قازاقمىس» جشس ءوندىرىس نىساندارى توقتان اجىراپ قالدى. ۇكىمەت باسشىسى وسى توتەنشە وقيعالارعا بايلانىستى قولعا الىنعان شارالار جايىنا توقتالدى. «مەملەكەت باسشىسى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمىنە, سونىمەن قاتار, وكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بارلىق زارداپ شەككەندەرگە جان-جاقتى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن شۇعىل شارالار قابىلداۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. قازىر اپات سەبەپتەرىن تەرگەۋ بويىنشا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا جۇمىس ىستەپ جاتىر», دەدى ب.ساعىنتاەۆ. ءوز كەزەگىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ, سونداي-اق, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ن.ءابدىبەكوۆ جۇرگىزىلگەن تەرگەۋ ءناتيجەلەرى تۋرالى باياندادى. تۇرعىن ۇيلەردە, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردا قازاندىقتار ورناتىلعان كەيبىر ايماقتاردىڭ اكىمدەرى دە وڭىرلەردەگى جاعدايدى حابارلادى. ولاردىڭ ىشىندە وڭتۇستىك قازاقستان, اقمولا جانە الماتى وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى دە بار. سونىمەن قاتار, بۇل ماسەلە بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت.سۇلەيمەنوۆ بولاشاقتا مۇنداي اپاتتى جاعدايلارعا جول بەرمەۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. ال پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.مامين تالقىلانعان بارلىق ماسەلەلەر جەكەلەگەن كەڭەستەردە قاراستىرىلاتىنىن, جاعدايعا تالداۋ جاساپ, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى بولۋگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزەتىندەرىن اتاپ ءوتتى. تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردەگى, اسىرەسە, ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك سالا نىساندارىنداعى بارلىق جىلۋ قازاندىقتارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار, ب.ساعىنتاەۆ جىلۋمەن قامتۋ نىساندارىنىڭ پايدالانىلۋى مەن تەحنيكالىق كۇيىن باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ فۋنكتسيالارىن كۇشەيتۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋدى تاپسىردى.تىركەلۋگە قولايلى جاعداي كەرەك
وتىرىستا تالقىلانعان تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – ۋاقىتشا تىركەلۋ تۋرالى جۇمىستاردىڭ جايى. ۇكىمەت باسشىسى مينيسترلىكتەرگە ازاماتتاردىڭ كەلگەن جەرىندە ۋاقىتشا تىركەلۋ نورمالارى مەن ەرەجەلەرى تۋرالى اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى تاپسىردى. «قازىر قوعامدا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ازاماتتاردىڭ ۋاقىتشا تىركەلۋىنە قاتىستى تاقىرىپ بەلسەندى تۇردە تالقىلانۋدا. ادامداردىڭ ساۋالدارى كوپ, ال اقپارات جەتكىلىكسىز. حقكو-لاردا كەزەك كوبەيگەن», دەدى ب.ساعىنتاەۆ. پرەمەر-مينيستر ىشكى ءىستەر مينيسترلىگىنە اقپارات ءجانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ تىڭ باستامانى ءتۇسىندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى اقپاراتتىق جۇمىستار جۇرگىزۋدى جانە تىركەۋ شاراسىن بارىنشا جەدەل جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. ب.ساعىنتاەۆ بۇل «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ دا مىندەتى ەكەنىن ەسكە سالدى. ب.ساعىنتاەۆ ازاماتتارعا ولار ءۇشىن قولايلى ۋاقىتتا ءتىركەلۋگە مۇمكىندىك بەرۋ كەرەكتىگىن ءجانە ول ءۇشىن حقكو-دا جۇمىس ىستەيتىن تەرەزەلەر سانىن بارىنشا كوبەيتىپ, قىزمەت كورسەتەتىن وپەراتورلار سانىن جەتكىلىكتى ەتۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.شەتەلدە قالعاندارعا كومەك كورسەتىلۋدە
پرەمەر-مينيستر جىل باسىندا ءتۇرلى سەبەپتەرمەن ەلىنە ورالا الماي قالعان قازاقستاندىق ازاماتتارعا قاتىستى ماسەلەگە دە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, تۇركيا مەن ءباا-گە قاتىستى, وندا اۋا رايى جاعدايىنا بايلانىستى اۋە رەيستەرى كەيىنگە قالدىرىلعان بولاتىن. بۇل جونىندە كەڭىرەك بايانداعان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك قالىڭ تۇمان مەن كورۋ قاشىقتىعىنىڭ ناشارلىعىنا بايلانىستى شاردجا جانە دۋباي قالالارىنان اۋە رەيستەرى كەيىنگە قالدىرىلعانىن جەتكىزدى. سونىڭ سالدارىنان قازاقستانعا باعىت العان 500-گە جۋىق ادام زارداپ شەكتى. اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, اۋە كومپانيالارى مەن تۋروپەراتورلار جەدەل شتاب قۇردى. «ءبىز العاش رەت قازاقستاندىق ازاماتتاردىڭ كوشپەلى تۋريزم سالاسىنداعى قۇقىقتارىنا كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنىڭ تەتىكتەرىن ىسكە قوستىق. 31 جەلتوقساندا «تۋريستىك قامقور» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ كەپىلدىگىمەن 300 جولاۋشىنى شۇعىل الىپ كەلۋ ۇيىمداستىرىلدى, قالعان جولاۋشىلار بىلايعى اۋە كومپانيالارىنىڭ تۇراقتى رەيستەرىمەن جەتكىزىلدى», دەدى ج.قاسىمبەك. سونداي-اق, مينيستر ىستانبۇل قالاسىنىڭ اۋەجايىنداعى جاعداي بويىنشا ەسەپ بەردى, وندا قالىڭ قار تۇسۋىنە بايلانىستى قازاقستانعا كەلەتىن بىرقاتار رەيستەر كەيىنگە قالدىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 900-گە جۋىق ادام زارداپ شەكتى, ولاردىڭ 600-ءى قولايلى اۋا رايى كەزىندە جەتكىزىلسە, تاعى 300 ادام قازىرگى ۋاقىتتا اۋەجايدا. قازاقستان تاراپى ولاردى تاماقپەن جانە قوناق ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قابىلداۋدا. پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە اتالعان ماسەلەنى ايرىقشا باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.اقپاراتتىق جۇمىس كۇشەيەدى
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن ءتارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلە – جاستار ساياساتى باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكباەۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا باياندادى. بۇل رەتتە باقىتجان ساعىنتاەۆ مينيسترلىكتەرگە جاستار ساياساتىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە جاستاردى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى تۋرالى تيىمدىرەك اقپاراتتاندىرۋ بويىنشا تاپسىرما بەردى. پرەمەر-مينيستر قازاقستان حالقىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى جاستار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولار ەلدىڭ ودان ءارى دامۋىنا باعىتتالا الاتىن زور الەۋەت بولىپ تابىلادى. ب.ساعىنتاەۆ جاستار ساياساتى دەگەنىمىز مەملەكەت پەن جاستار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس قانا ەمەس ەكەنىن, بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ ءتيىمدى بولۋى ءۇشىن وعان قوعام دا, بيزنەس تە قىزىعۋشىلىق تانىتۋى تيىستىگىن العا تارتتى. اسىرەسە, ەل ايماقتارىنداعى جاستار ساياساتىنىڭ ساۋاتتى جۇزەگە اسىرىلۋى اسا ماڭىزدى. وتىرىستا سونداي-اق, «بولاشاق» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىنىڭ توراعاسى مەن «جاستار ءۇنى» جاستار بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى داۋرەن بابامۇراتوۆ, ۇلتتىق ۆولونتەرلىك جەلىسىنىڭ ءتورايىمى ۆەرا كيم جانە قازاقستان ستۋدەنتتەرى اليانسىنىڭ باسشىسى مەرجان ابىلقاس سياقتى جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى دە ءسوز الدى. «جاستار ساياساتىنىڭ باسىمدىقتارىن مەملەكەت باسشىسى جەلتوقسان ايىندا وتكەن جاستار فورۋمىندا بەلگىلەپ بەرگەن بولاتىن. وسىعان بايلانىستى ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگىنە جاستاردىڭ بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن جاڭا تەتىكتەر مەن ءتاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ نۇسقاۋلارىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن», دەدى ب.ساعىنتاەۆ. سونىمەن قاتار, پرەمەر-مينيستر اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنە, اسىرەسە, جاستار اراسىندا كەڭىنەن تارالعان عالامتور مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى بويىنشا اقپاراتتىق جۇمىستاردى كۇشەيتۋدى تاپسىردى. ءارى بۇل جۇمىس جۇيەلى تۇردە قولعا الىنۋى ءتيىس.5,7 ترلن تەڭگە زاڭداستىرىلدى
ال ەلىمىزدە جۇرگىزىلگەن زاڭداستىرۋدىڭ ارالىق ناتيجەلەرى تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ ەسەپ بەردى. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, اكتسياعا ەلىمىزدىڭ 140 مىڭنان استام ازاماتى قاتىسقان. بارلىعى 5,7 ترلن تەڭگە زاڭداستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 4,1 ترلن تەڭگەسى – اقشالاي, 1,6 ترلن تەڭگەسى – م ۇلىك تۇرىندە. 151 مىڭعا جۋىق جىلجىمايتىن م ۇلىك, سونىمەن قاتار زاڭدى تۇلعالاردىڭ قاتىسۋىنداعى 213 ۇلەس زاڭداستىرىلدى. اكتسيانىڭ سوڭعى ايلارىندا حالىقتىڭ جوعارى بەلسەندىلىگى بايقالعان, ماسەلەن, 2016 جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا قاراجاتتىڭ 53%-ى زاڭداستىرىلىپتى. «بۇعان 2015 جىلدىڭ سوڭىندا قابىلدانعان تۇزەتۋلەر ىقپال ەتتى, وعان سايكەس ۇدەرىستەر جەڭىلدەتىلىپ, ازاماتتارعا قوسىمشا كەپىلدىكتەر بەرىلدى», دەدى ب.سۇلتانوۆ. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»
