11 قاڭتار, 2017

قالانى اۋىلعا ايىرباستاعاندار

450 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
81094731_w640_h640_nizouhod8اقتوبە وبلىسى ويىل اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ بارلىق تۇرمىس-تىرشىلىگى ءتورت ت ۇلىككە تاۋەلدى. وبلىس ورتالىعى الىس. تەمىر جول دا جاقىن ەمەس. سوندىقتان دا حالىقتىڭ نەگىزگى تابىس كوزى – مال شارۋاشىلىعى. ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا اۋىلداردىڭ اجارى تايىپ, جۇرت قالاعا قاراي قونىس اۋدارعان ەدى. قازىر كەرىسىنشە, اۋىلدى وركەندەتۋگە نيەتتى. وعان تومەندە كەلتىرىلىپ وتىرعان ەكى مىسال دا دالەل بولا الادى.  

«ميراستىڭ» مۇراتى

قۋانىش قىستاۋباەۆ – اقتوبە قالاسىنداعى جايلى ورنى مەن قىزمەتىن تاستاپ, ويىل اۋدانى كوپتوعاي اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى امانگەلدى اۋىلىنا قونىس اۋدارعان ازاماتتاردىڭ ءبىرى. وسىندا «ميراس» شارۋا قوجالىعىن قۇرىپ, كاسىبىنەن ءناسىپ تابا باستادى. قازىر شارۋاشىلىعىندا 87 ءىرى قارا, 90 جىلقى, 100-دەن استام قوي بار. – نەگىزگى ماماندىعىم – تاريحشى. قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح فاكۋلتەتىن بىتىرگەنمىن. 1994 جىلى ويىلعا وتباسىممەن كوشىپ كەلىپ, وسى كاسىپتى قولعا الدىم. قازىر شارۋاشىلىقتا مال باسى ءوستى, 10 شاقتى جۇمىسشى بار. اي سايىن تۇراقتى جالاقىلارىن الادى, شاما-شارقىم جەتكەنشە كومەكتەسىپ تۇرامىن. اۋىلعا كەلگەن سوڭ بۇرىنعى كەڭەس داۋىرىنەن قالعان بوس تۇرعان ناۋبايحانانى قالپىنا كەلتىرىپ, جوندەپ, سونىڭ ورنىنان ءوز قارجىما ناۋبايحانا اشتىم. بۇل ءىستى كەيىن زايىبىم كۇلجامال قولعا الدى. وتكەن جىلى 18 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ, ناۋبايحانامىزدى كەڭەيتىپ, وعان قاجەتتى زاماناۋي قۇرىلعىلاردى ساتىپ الدىق. بۇگىنگى كۇنى وندا نان, كون­دي­تەر­لىك ونىمدەر, سونداي-اق, تۇشپارا, تار­تىل­عان ەت ساتىلادى. سونداي-اق, اۋدان­داعى بىرقاتار مەكتەپتەردە اسحانانى جال­عا الىپ, وقۋشىلارعا ىستىق تاماق دايىن­دايمىز. قازىر قىرىققا جۋىق ادامدى جۇ­مىسپەن قامتىپ وتىرمىز, – دەيدى قۋانىش. زايىبى كۇلجامال اۋدان ورتالىعىندا شاعىن ماركەت اشىپ, وندا ازىق-ت ۇلىك الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلارعا ارزان باعامەن ۇسىنىلادى. شىنى كەرەك, تۇرمىس-تىرشىلىككە قولاي­لى قالادان اۋىلعا قونىس اۋدارۋعا ەكىنىڭ ءبىرى تاۋەكەل ەتە بەرمەيدى. قۋانىش پەن كۇل­­جامالدىڭ ىسىنە كۇمانمەن قاراعان­دار دا بولدى. الايدا, ۋاقىت وتە كەلە ولاردىڭ ويى­نىڭ دۇرىستىعىنا كوزدەرى جەتتى.  

باۋ-باقشانى باپتاعان باعبان

ەكپەتال اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, جاس باعبان راسۋل ەرسەيىتوۆ تە وبلىس ورتالىعىنان قونىس اۋدارعان ازامات. – بۇرىن اقتوبە قالاسىندا تۇر­دىم.­ ەۋروجوندەۋمەن اينالىستىم. دەنساۋ­لى­عىما بايلانىستى قۇرىلىستان قول ۇزۋگە تۋرا كەلدى. جولداسىم جازيرا وقۋ بىتىرگەن سوڭ جاس مامان رەتىندە اۋىلعا كوشىپ كەلدىك, قازىر ول مەكتەپتە مۇعالىم. 2009 جىلدان باۋ-باقشالىقپەن اينالىسامىن. ناتيجەسى جاقسى. ءۇيىمنىڭ اۋلا­سىنداعى اياداي جەرگە ەككەن باۋ-باقشامدى تامشىلاتۋ ادىسىمەن سۋاردىم. ونىڭ قۇرالدارىن قولدان جاساۋعا تۋرا كەلدى. العاشقىدا جەكە ءۇيىمنىڭ اۋلاسىنداعى ءۇش سوتىق جەرگە قۇلپىناي ءوسىردىم, – دەيدى ول. 2014 جىلى قۇلپىناي وسىرەتىن اۋماق­تى كەڭەيتىپ, ودان الىناتىن ءونىم مولشەرى تۋرالى تولىققاندى جوبا ءازىر­لەپ, بايقاۋعا ۇسىنعان ەكەن, وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قولداۋىمەن «اقتوبە ستارتاپ» بايقاۋىندا ۇزدىك تانىلىپ, ناتيجەسىندە 2,5 ميلليون تەڭگە نەسيەگە يە بولعان. راسۋل ەرسەيىتوۆ «ويىل قۇلپىنايى» دەگەن اتاۋمەن وسىرگەن ءونىمىن اۋدان, اۋىل بازارلارىنا شىعارادى. جاس باعبان ءۇيىنىڭ اۋلاسىنداعى ءۇش سوتىق جەرمەن شەكتەلمەي, قۇلپىناي القابىن 1,5 گەكتارعا جەتكىزدى. ودان ءار جازدا ءۇش رەت ءونىم الادى. راسۋل قۇلپىنايدى جىلىجايدا دا وسىرگىسى كەلەدى. بوس جاتقان جەرلەردى ءتۇرلى جەمىس اعاشتارىنىڭ باعىنا اينالدىرۋ دا ويىندا بار. ويىل سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمى داۋرەن بيسەباەۆ اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ەرلى-زايىپتى امانگەلدى جالماعامبەتوۆ پەن گۇلجان ءامىروۆانىڭ ويىلعا قونىس اۋدارىپ, ءوز ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسقانىن ايتقان ەدى. ال اۋداننىڭ وزگە اۋىلدارىنا بارىپ, شارۋامەن اينالىسىپ جاتقاندار قاتارى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. ءتىپتى, ءبىر بۇيىردەگى قاراوي اۋىلىنا وبلىس ورتالىعىنان بارىپ مال ءوسىرىپ وتىرعاندار بار. مۇنىڭ ءوزى اۋىلداردىڭ اجارى كىرە باستاعانىنىڭ ايقىن دالەلى. ولاي بولاتىن دا رەتى بار. وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا قاراي اۋدان ورتالىعى – ويىل سەلوسىنا كوگىلدىر وتىن باردى. ءار اۋىلدا اۋىز سۋ ماسەلەسى شەشىلگەن. ەلەكتر قۋاتى تۇراقتى بەرىلىپ تۇر, تەلەفون بايلانىسى, ينتەرنەت جۇمىس ىستەيدى. ەلدى مەكەندەردىڭ بارلىعىندا مەكتەپ, بالاباقشا, مەدپۋنكت, كىتاپحانا, كلۋب, ساۋدا ورىندارى بار. اقتوبەدەن ويىلعا باراتىن كۇرە جول اسفالتتالدى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, «ەگەمەن قازاقستان» اقتوبە وبلىسى
سوڭعى جاڭالىقتار