«الماتى ارەنا»

الماتىدا 29 قاڭتار مەن 8 اقپان ارالىعىندا وتەتىن XXVIII قىسقى ۋنيۆەرسياداعا ارناپ جاڭادان سالىنعان سپورت نىساندارىنىڭ قاتارىندا «الماتى ارەنا» كوپفۋنكتسيالى مۇز سارايى دا بار. ول الەمدىك دەڭگەيدەگى سپورت كەشەنى بولىپ تابىلادى. الداعى ستۋدەنتتىك سپورت ويىندارىنىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سالتاناتى وسىندا وتەدى. بۇدان بولەك, بۇل سارايدا ۋنيۆەرسيادا باعدارلاماسىنداعى مانەرلەپ سىرعاناۋ, كەرلينگ تۋرنيرلەرى وتەدى. سپورت كەشەنى بەلگىلەنگەن مەر­زىمنەن 3 اي بۇرىن پايدا­لانۋعا بەرىلدى. قازىرگى تاڭدا مۇندا ىسكە قوسۋ, جوندەۋ جۇ­مىس­­تارى جانە ونىڭ اينالاسىن كورىكتەندىرۋ جۇرگىزىلۋدە. ون­داعى قازاقستاندىق قامتۋ ۇلەسى 60 پايىزدى قۇرايدى. كەشەننىڭ جوباسىن وتاندىق ماماندار جاسادى. جوبالاۋشى رەتىندە «سترويتەكس» كومپانياسى» جشس ىسكە قاتىسسا, قۇرىلىسىن «بازيس-ا» كومپانياسى جۇرگىزدى. ساۋلەتشىلەر كەشەننىڭ عيما­راتى ادەتتەگى قولدانىستاعى ان­گار­لىق تيپتەگى سپورت نىساندارى­نا مۇلدەم ۇقسامايتىنىن جانە قالانىڭ, اسىرەسە, تۇنگى كەزدە ەرەكشە اسەم كورىكتەندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ كور­سەتتى. سارايدىڭ ساۋلەتتىك ءتۇپ­كى ويى اينەك پەن بەتوندا ەرەكشە كورى­نىس تاپقان جانە كەرەگە, كوك مۇز, مۇزداعى ورنەك­تەر سياقتى كوركەمدىك بەينە­لەردىڭ سينحروندىق ۇيلەسىمىن بەي­نە­لەيدى. ول مىناداي ماندەر­گە يە: «كەرەگە» – كيىز ءۇي كونس­ترۋك­­تسياسىنىڭ بولىگى. كوشپەن­دى­لەر­دىڭ تۇسىنىگى بويىنشا كيىز ءۇي تورتكۇل دۇنيەنىڭ شاعىن كورىنىسى بولىپ تابىلادى جانە حالىقتىڭ الەمنىڭ بارلىق قۇرىلىمىنا دەگەن كوزقاراسىن كورسەتەدى. «مۇز» – قاتىپ قالعان سۋدىڭ دينا­ميكاسى, رۋح بەرىكتىگى مەن نيەت­تەر­دىڭ مىز­عى­ماستىعىن ءبىلدى­رەدى. «مۇز­دا­عى ورنەكتەر» – سپورت­شى­لار­دىڭ كون­كيلەرىنەن قالعان ىزدەر. كور­كەم­دىك بەينەلەر بىرىڭعاي ءما­دەني-ەستەتيكالىق كومپوزيتسياعا تۇتا­سىپ, مۇز ارەناسى عيماراتىنىڭ ەرەكشە ساۋلەتىن قۇرايدى. «الماتى ارەنا» 3 بلوكتان تۇرادى. «ا» بلوگى – 12 000 كورەر­مەن ورىندارىنا ارنالعان امبە­باپ سپورت­تىق-كورىنىستىك مۇز ارەناسى. «ب» بلوگى – دەنە شى­نىق­تىرۋ-ساۋىق­تاندىرۋ كەشە­نى بار جاتتىعۋ مۇز ايدىنى. «ۆ» بلوگى – ءجۇزۋ باسسەينى. «الماتى ارەنانىڭ» قۇرى­لىسى 2 جىلدا اياقتالىپ, رەكورد­تىق مەرزىمدى كورسەتتى. «الماتى ارەنا» – سەيسمي­كالىق تۇراقتىلىق جاعىنان 10 باللعا ەسەپتەلگەن بىرەگەي قۇرى­لىم. عيماراتتىڭ ىرگەتا­سى مونوليتتىك, ەشقانداي دەفور­ماتسيالىق جىگى جوق ەكەندىگى دە وسىنداي سيپاتتاعى نىساندار ءۇشىن بىرەگەيلىگىن كورسەتەدى. مۇز سارايىن جوبالاۋعا قازاق سەيسميكالىق قۇرىلىس عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى بەلسەندى اتسالىسىپ, كومەك بەردى. جوبالاۋ جانە جوسپارلاۋ كەزىندە «ايسبەرگ» (سوچي), «حارتۆالل ارەنا» (حەلسينكي), «جاڭا ارەنا» (كراكوۆ) «و2» (پراگا) سياق­تى اتاق­­تى زاماناۋي سپورتتىق نى­سان­­دار­­­دىڭ قۇرى­لىسىن سالۋ مەن پاي­­­دا­­­لا­نۋ­عا بەرۋ تاجىريبەلەرى قولدانىلدى. نىسان اۋقىمدى الەمدىك سپورت­­تىق ءىس-شارالاردى بارىنشا قو­لايلى وتكىزۋگە ارنالعان, سونىڭ ءبىرى 2017 جىلعى قىسقى ۋني­ۆەر­سيادا بولىپ تابىلادى. «ا» نەگىزگى بلوگىندا جات­تىق­تىرۋ­شىلار مەن جارىس تورەشىلەرىنە ارنالعان جەكە ايماقتار قاراستىرىلعان. كومان­­دالار ءۇشىن بارلىق جاع­دايى جا­سالعان 14 كيىم اۋىستى­راتىن بولمە بار. دوپينگ-باقىلاۋ سىنامالارىن تاپسىرۋ جانە ساقتاۋعا ارنالعان ارنايى بولمەلەر بولىنگەن. مانەرلەپ سىر­عاناۋ قاتى­سۋ­شىلارى ءۇشىن گريم­دەۋ ءبول­مەلەرى قاراستىرىلعان. مۇز­­دىڭ جوعارى ساپاسىن 4 جوعارى ءون­دى­رىستىك مۇز تازالايتىن كولىك­ قام­تاماسىز ەتەدى. ۋنيۆەرسيادا الەمدىك ماس­ش­تاب­­تاعى وقيعا بولىپ تابىلادى جانە جالپى سانى 1 ميلليارد ادام تەلە­كورەرمەندى قۇراي­تىن ونداعان مەملەكەتتەردە كورسەتىلەتىن بولادى. سول سەبەپتى كەشەن جۋرناليس­تەر جۇمى­سىنا بارىنشا ىڭعاي جا­ساۋ­دىڭ ەسەبىمەن جوبالانعان. مۇز سارايىنىڭ جانىندا جىل­جى­مالى تەلەۆيزيالىق ستانسا­لار­عا ارنالعان ارنايى الاڭ قاراس­تىرىلعان. مۇز ارەناسىندا جۋرناليستەرگە ارنال­عان لوجا, كوممەنتاتورلىق كابينالار, ءباسپاسوز ورتالىعى جانە ءبىر­نەشە ميكس-ايماقتار بار. ارەناعا كىرگەن بەتتەن-اق كورەر­مەندەر ءۇشىن بارشا جايلىلىق سەزىلەدى. عيمارات­تىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس جاق­تارىندا 2 ايالدا­ما­لىق كەشەن بار. كوشەلىك جانە جەراستىلىق تۇراقتارى دا جەت­كى­لىكتى. (546 كوشەدەگى جانە 113 جەراس­تى­لىق كولىك ورىن­دارى, ب بلوگىندا 1 ورىن, ونىڭ ءىشى­ن­­دە 60 ورىن حالىقتىڭ قيمىلى شەكتەۋلى توبىنا ارنالعان). جەكە 1 جانە 2 قاباتقا كىرۋ جولدارى­نىڭ پاندۋستارى كورەرمەن لەگى­نىڭ سپورت­شىلار, جۋرناليستەر, تورە­شىلەر جانە قىزمەت كورسە­تۋ­شى قىزمەتكەرلەرمەن قيى­لىس­­پايتىنداي ەتىپ جوبالانعان. عي­مارات قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىمەن, ۆەندينگ-اپپاراتتارمەن جابدىقتالعان. سونىڭ ىشىندە «الماتى ارەنانىڭ» قوناق­تارىنا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن كەشەننىڭ ءۇش قاباتىندا ا بلوگىندا 2 فۋتكورت, 4 بۋفەت جانە 2 كافە, ب بلوگىندا 1 كافە, 1 بۋفەت ورنالاسقان. كورەرمەن ورىندارى سەك­تور­لارعا بولىنگەن. وليمپيالىق وتباسى دەپ اتالاتىن, ياعني ۋني­ۆەر­سيادا قاتىسۋشىلارىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە ارنالعان سەكتور, FISU جانە حالىقارالىق سپورت فەدەراتسيالار باسشى­لىعى­نىڭ  سەكتورلارى, سونداي-اق VIP-سەكتور بار. ارەنا وسىنداي قۇرىلىسقا ارنالعان ەڭ جوعارعى ستاندارت بويىنشا جابدىقتالعان. الەمنىڭ ەڭ جاقسى وندىرۋشىلەرى جاساعان كونتسەرتتىك دىبىس پەن كونتسەرتتىك جارىق ورناتىلعان. قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرىنە اسا ءمان بەرىلگەن. مۇنىڭ ءبارى كورەر­مەندەر مەن جارىسقا قاتىسۋ­­شى­لارعا سپورتتىق ءىس-شارالار­دان ۇمىتىلماس اسەر الۋعا سەنىم سىيلايدى. سپورت كەشەنىنىڭ باستى ەرەك­­شەلىگى ونىڭ كوپ فۋنك­تسيو­­نال­­دىلىعى بولىپ تابىلادى. ارەنا بولاشاقتا مۇز ءۇس­تىن­دەگى جارىستاردان باسقا دا ءىس-شارالار وتكىزۋگە بولاتىنداي ەتىپ جوبالانعان. حوككەي كورتى كوپتەگەن ويىن جانە جەكە سپورت تۇرلەرىنە (ۆولەيبول, باسكەتبول, فۋتزال, كۇرەس, بوكس ت.ب.) ارنالعان الاڭدارعا وزگەرتىلە الادى. ول ءۇشىن مۇز بەتىندە سپورت­تىق جابىننىڭ ارنايى تەحنولوگياسى قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار, كەشەننىڭ تەح­ني­كالىق جابدىقتالۋى كورنەك­تى كونتسەرتتىك-ساۋىقتاندىرۋ ءىس-شارا­لارىن وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەر­ەدى. كەشەننىڭ كوز تارتارلىق ەرەك­شەلىگى – جۇك كولىگىنىڭ تىكە­لەي مۇز ايدىنىنا كىرە الۋ ءمۇم­كىندىگى. وسىلايشا كونتسەرتتەردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ورىنداۋشىلار وزدەرىنىڭ كونتسەرتتىك ارنايى جابدىقتارىن ەشقانداي ۋاقىت جوعالتپاي جانە ارتىق شىعىنسىز اكەلىپ, مونتاجداي الادى. مۇز سارايىن جوبالاۋشى­لار­دىڭ الدىنا قويعان ەڭ باس­تى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – كەشەن­دى ءارى قاراي تابىستى پايدا­لانۋعا بەرۋ ەسەبىمەن جاساۋ ەدى. كەشەن جىل سايىن 600 000 كەلۋشىلەردى تارتۋعا قابىلەتتى. ول باستاپقى كەزەڭنەن-اق قالاۋ­شىلاردىڭ بارلىعىنا, سونىڭ ىشىندە جاستارعا دەنە شىنىق­تىرۋدى دامىتۋ جانە دەنساۋلىق مادەنيەتىنە جاقىن بولۋ ءمۇم­كىندىگىن بەرۋگە ەسەپتەلگەن. كاسىبي جاتتىعۋشىلىق ۇدە­رىستى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىم­داس­تىرۋ جانە مۇزدا كوپشىلىك سىر­عا­ناۋدى وتكىزۋ ءۇشىن كەشەن جىل سايىنعى نەگىزدە كوپشىلىك پاي­دالانۋعا قولجەتىمدى بولا­تىن جات­تىعۋ ايدىنىمەن جاب­دىق­تالعان. «الماتى ارەنادا» تەك قانا مۇز ارەنالارى عانا ەمەس, سونداي-اق, زاماناۋي فيتنەس ورتالىعى دا بار. وعان ءارتۇرلى سپورت ءتۇر­لەرىمەن اينالىسۋعا ارنالعان 7 كەڭ زال جانە بالالار مەن ەرەسەكتەرگە ارنالعان ەكى باسسەين كىرەدى. الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىن­دارى, بالالى وتباسىلار, جاستار مىندەتتى تۇردە وزىنە ۇنايتىن سپورت ءتۇرىن (كونكيدە سىرعاناۋ, حورەو­گرافيا, بي, بوكس, كۇرەس, ۇستەل تەننيسى, جاتتىعۋ زالدارى, باس­سەيندەر, فيتنەس, سپا جانە باس­قالارى) وزدەرىنە قولاي­لى فور­ماتتا (ابونەمەنت, ءبىر رەت قا­تى­سۋ, دەمالىس كۇنىنىڭ وتبا­سى­لىق باع­دار­لامالارى, اشىق ەسىك كۇن­­دەرى, ت.ب.) جانە قول­جەتىمدى باعا بو­يىنشا تابا­تىن­دىعى ءسوزسىز. وزىندىك فۋنكتسياسى مەن تەحني­كالىق جابدىقتالۋى بويىنشا مۇز سارايى الەمدەگى ەڭ كەمەل قۇندى عيماراتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە, اسىرەسە, الماتى قالاسى ورنا­لاس­قان كليماتتىق جاع­دايدى, قىسقى جانە جازعى تەمپەراتۋرا دەڭگەيىنىڭ ۇلكەن ايىرماسى مەن اۋا رايىنىڭ ءتۇرلى قۇبى­لىستارىن ەسكەرۋ ءجون بولادى. جالپى العاندا, ۋنيۆەرسيادا اياسىندا جاڭا مۇز كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشەدى: – سپورتتىڭ بىرنەشە ءتۇرى­نەن حالىقارالىق جارىستاردى ۇيىم­داستىرۋ ءۇشىن ۋلترا وزىق الاڭداردى قۇرۋ; – ەلىمىزدە سپورتتاعى جو­عار­عى جەتىستىكتەردى دامىتۋ, كاسىبي جاتتىعۋ پروتسەسىن جوعارعى دەڭ­گەيدە ۇيىمداستىرۋ; – بۇقارالىق  سپورتتى  ىلگەرى­لەتۋ جانە دامىتۋ, كوپشى­لىك تۇتىنۋشىنىڭ جوعارى كلاسس نى­سان­دارىنا قول جەتكىزۋى, حا­لىق­تىڭ سپورت مادەنيەتىن ارتتىرۋ; – حالىقتىڭ ءارتۇرلى توپتارى ءۇشىن جوعارى كلاستاعى دەم­الىس ورتالىقتارىن, ونىڭ ىشىندە وتباسىلىق دەمالىس ورىندارىن قۇرۋ. سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان»