ادەبيەت ۇلتجاندىلىققا ۇيرەتەدى

قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولعاندىقتان مەن  الدىمداعى شاكىرتتىڭ بويىنا ءپاتريوتيزمدى, ۇلتجاندىلىق قاسيەتتى بارىنشا ءسىڭىرۋ ماقساتىندا  ءار ساباقتا وتان, ەل, جەر, ءتىل, ۇلت تاقىرىپتارىمەن قوسا ادامگەرشىلىك, جاۋاپكەرشىلىك, ادالدىق, ەڭبەكقورلىق جايىندا ءسوز قوزعاپ, وقۋشىلاردىڭ وزىنە وي تۇيىندەتۋگە تىرىسامىن. ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ «بويىندا قانى بار, نامىسى بار ءاربىر ازامات ەندى تاۋەلسىزدىكتى قالاي كەمەلدەندىرەمىز, ەلدىڭ كوسەگەسىن قايتسەك كوگەرتەمىز دەپ وي-ساناسىن قامشىلاۋى كەرەك», دەگەندەي, سول ازاماتتىڭ قالىپتاسۋىنىڭ العاشقى ساتىلارى وتباسى مەن ءبىلىم وشاعىندا وتەدى. «وتان – وتباسىنان باستالادى» دەمەكشى,  پاتريوتتىق تاربيەنىڭ ەڭ العاشقىسى دا وتباسىندا وتەدى. بالا ەڭ الدىمەن ۇيدە اتا- انادان كورگەن تاربيەمەن ۋىزدانادى. ودان سوڭ بالاباقشا, مەكتەپ سياقتى ءبىلىم وشاقتارىندا ونى ءارى قاراي دامىتادى. سوندىقتان بالا ساناسىنا ادامگەرشىلىك, قۇرمەت, سىيلاستىق, سۇيىسپەنشىلىك قاسيەتتەرىن ءسىڭىرۋ ءاربىر اتا-انا مەن ۇستازدىڭ مىندەتى. وقۋشىنىڭ شىنايى ومىرگە دەگەن كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋدا, رۋحاني جان-دۇنيەسىن بايىتۋدا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانىنىڭ ورنى ەرەكشە. ويتكەنى, قازاق ءتىلى بالا ءتىلىنىڭ دۇرىس جەتىلىپ, ادەبي تىلدە سويلەۋىن ۇيرەتسە, ادەبيەت – وقۋشىعا بەيمالىم ءومىر­دى تانىتاتىن ۇلكەن  قۇرال. ادە­بيەت ارقىلى ءبىز وقۋشىلارعا ۇلت­تىق بولمىسىمىزدى, اسىل قاسيەتتەرىمىزدى تانىتامىز. ادەبيەت ادامعا ءومىردى تانىتىپ قانا قويمايدى, ول ادامدى تاربيەلەيدى. ادامنىڭ ومىرگە كوز­قاراسىن تانىتادى, مىنەز-قۇلقىنا ىق­پال ەتەدى, بۇكىل ومىرىنە اسەرىن تي­گىزەدى. قازاق ادەبيەتىندەگى كور­كەم شىعارمالاردى  وقىعان سايىن ءومىر سىرىن, وتان, ەرلىك, ەلدىك, جا­قسىلىق, جاماندىق سەكىلدى ۇعىم­داردىڭ ءمانىن وقۋشى تەرەڭ اڭعارادى. ولار ونەردى سۇيەتىن, ودان رۋحاني ءلاززات الا بىلەتىن, كور­كەمدىك تالعامى بار, ادام­گەر­شى­لىكتى, نازىك سەزىمدى بولىپ وسەدى. سون­دىقتان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپا­نى مۇعالىمى سا­با­عىندا ءتۇرلى كور­نەكىلىك قۇرال­دا­رىن قول­دانۋ, سۇراق-جاۋ­اپ, تالداۋ, جي­ناقتاۋ, اجىراتۋ, تاق­تاعا جازۋ, ايت­قان ويدى مىسال­دارمەن ءدا­لەل­دەۋ, سوزدىكپەن جۇ­مىس, پروب­لە­مالى ماسەلەلەرگە جاۋاپ بەرۋ, ناق­­تىلى جانە جالپى تاپسىرمالار بەرىپ, شاعىن شىعارماشىلىق جۇ­مىستاردى ورىنداتۋ, وقۋشىنىڭ ءبى­رىن ءبىرى سىناۋى, وزىندىك پىكىر ءبىلدىرۋى, بايانداما جاساۋى, عىلىمي زەرت­تەۋ جازىپ قورعاۋى, ت.ب. الۋان ءتۇر­لى ءادىس-تاسىلدەردى قولدانۋ ار­قىلى بالانىڭ ادەبيەتكە دەگەن قۇل­شى­نىسى ارتتىرىلادى.  «ساباق بەرۋ ۇيرەنشىكتى  جاي شەبەرلىك ەمەس, ول ۇنەمى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن, ۇنەمى جاڭانى تاباتىن ونەر» دەپ ج.ايماۋىت ۇلى ايتقانداي, ساباق بەرۋدى ونەر دەپ باعالاۋ وتە ورىندى. سونىڭ ىشىندە ادەبيەت ساباعى – اسىل ءسوز, ونەر ساباعى. وسى اسىل ءسوز ونەرىن مەڭگەرگەن با­لا كەلە-كەلە تەرەڭ ويعا, تازا سەزىمگە بەرىلە الادى, شابىتتانادى, ومىرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتادى, بو­لا­شاققا دەگەن سەنىمى نىعايادى. بالانىڭ بويىنداعى العاشقى پاتريوتتىق رۋح باستاۋىش سىنىپ­تا ەرتەگى كەيىپكەرلەرىنە ەلىك­تەۋ­دەن باستاۋ الادى. ءماتىننىڭ ماز­مۇنىنا ساي كەيىپكەر  سۋرەتىن سا­لادى, بۇل كەيىپكەردى نە ءۇشىن ۇنا­تاتىنىن ايتا الادى. جاس ەرەك­شەلىگىنە قاراي بۇل جەتكىلىكتى. ەن­دى ورتا بۋىن­داعى  5-سىنىپ وقۋ­­شىلارىنا كەل­گەندە ءپان مۇ­عا­لىمى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سە­ز­ىنۋى ءتيىس دەپ ويلاي­مىن. ءويت­كەنى, بالانىڭ ەرلىك تۋرالى العاشقى سەزىمى وتانشىلدىق  رۋح­قا ۇلاسادى. باتىرلار جىرىن وقىتۋ كەزىندە ءبىز ولاردىڭ بويى­ن­داعى وتانعا, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن ءارتۇرلى ءادىس­تەر ارقىلى مەڭگەرتەمىز. مى­سالى, ماحامبەتتىڭ ءور رۋحتى جىرلا­رى ارقىلى دا  پاتريوتتىق سە­زىم­دى, ۇلتتىق بولمىسىمىزدى, اتا-بابالارىمىزدىڭ اسىل قاسيەتتەرىن وقۋشى بويى­نا سىڭىرە الامىز. سوندىقتان ساباق­تا ولاردىڭ وزدەرىن جەكە تۇلعا رە­تىن­دە سەزىنۋى ءۇشىن توپتىق جۇمىستار جۇرگىزۋ, دەڭگەيلىك سۇراقتار قويۋ, وي-تولعاۋ­لار جازدىرۋ, ولاردى ۇنەمى قولداپ وتىرۋ, رەتىن تاۋىپ ماداقتاپ وتىرۋ – بۇگىنگى وقۋشىنىڭ جان-دۇنيەسىن تاربيەلەۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى. 5-سىنىپتا ءا.تاجىباەۆتىڭ «تو­لا­عاي» ەرتەگىسىن وتكەندە, وقۋ­شىلار كەيىپكەر بويىنداعى ەرەن كۇشى,  حالقىنىڭ جولىندا ءوزىن قۇربان ەتكەن  ەرلىك ىستەرى ولار­دىڭ  قىزىعۋشىلىقتارىن وياتتى. وزدەرىن تولاعاي سياقتى سەزىنۋ ءۇشىن «ەگەر سەن تولاعايدىڭ ورنىندا بولعاندا نە ىستەر ەدىڭ؟» نەمەسە «حالىقتى قيىندىقتان الىپ شىعۋدىڭ قانداي باسقا جولىن تابار ەدىڭ؟», «وسى جاعدايدا تو­لا­عايدىڭ شەشىمى دۇرىس پا؟» دەگەن سياق­­تى وقۋشىنى ويلاندىراتىن, قيا­لىنا ەرىك بەرەتىن سۇراقتار بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ وتانعا, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمدەرىن تەرەڭدەتۋگە بولادى. مۇنداي ساباق­تا مۇعالىمنىڭ باس­تى ماقساتى – وقۋشىلاردى دەربەس ويلاۋعا, ءوز بەتىمەن ىزدەنۋگە, شە­شىم قابىلداي الۋعا باۋلۋ. وسىنداي ىزدەنىسكە باعىتتالعان جۇمىستار وقۋشىنىڭ ساباققا  سەلقوس قاراماۋىنا, ىقى­لا­سىن وياتۋعا, قابىلەتىن اشۋعا سەپتىگىن تي­گىزەدى. مۇعالىم بەرگەن تاپسىرمانىڭ ىجداعاتپەن ورىندالۋىن قادا­عا­لاۋ اتا-انانى دا بەي-جاي قال­دىرماسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ويتكەنى تەحنيكا دامىعان زا­ماندا وقۋشىلاردىڭ ادەبي كى­تاپ­تاردى وقۋعا ۋاقىتى تاپشى. سوندىقتان اتا-انا مەن ۇستاز وقۋ­شى تاربيەسىندە بىرىگىپ جۇمىس ءىس­تە­سە عانا ناتيجە شىعادى. بۇگىنگى جاس­تار اراسىنداعى كورىنىس بەرىپ ءجۇر­گەن جاعىمسىز ارەكەتتەردەن وسى ادەبي شىعارمالاردى وقىتىپ,  ۇلت تاريحىن تەرەڭ مەڭگەرتىپ, حالقىمىزدىڭ بيىك رۋحتى ەرلىك قاسيەتتەرىن ناسيحاتتاۋ  ارقىلى بالالارىمىزدىڭ بويىندا پاتريو­تيز­مدى  قالىپتاستىرامىز دەپ ويلاي­مىن. ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى – بۇگىنگى مەكتەپ قابىرعاسىنداعى شاكىرتتەرىمىز ۇلتجاندى بولىپ وسسە, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى ماڭگىلىك بولىپ قالارى ءسوزسىز. جانات اكىش, № 49 ورتا مەكتەپتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانى مۇعالىمى استانا