ماي

«اشۋ – دۇشپان» دەگەن راس ەكەن. اشۋلانعان كەزدە ادام بالاسىن جاقتىرماي كەتەسىڭ عوي. مەن اشۋلانعان كەزدە كەلىنشەگىم ۇيدە اياعىنىڭ ۇشىمەن جۇرەدى. اۋزىنداعىسىن ايتسام با ەكەن, ايتپاسام با ەكەن دەگەندەي قاس-قاباعىمدى باعىپ وتىرادى. وتكەندە ۇيگە وزىمشە اشۋلانىپ كەلگەنمىن عوي. قاباعىم تۇكسيىپ, تىنىسىم تارىلىپ, تارس-تۇرس ەتىپ جۇرسەم, كەلىنشەگىم بىرنارسەنى ايتا الماي, ءارى-بەرى كولبەڭدەي بەرەدى. «نە بولدى؟» دەدىم بىردەن. كۇمىلجىپ تۇرىپ ايتتى. كۇن سايىن جەتىنشى سىنىپتا وقيتىن بالامدى كولىگىممەن مەكتەپتەن الىپ قايتىپ ءجۇرمىن عوي. كەشكى ساعات توعىزدان كەيىن. ەندى بۇگىن ءبىر اتا-انا كەلىنشەگىمە تەلەفون شالىپ, جۇمىستان شىعا الماي جاتقانىن ايتىپ, بالاسىن ۇيىنە جەتكىزىپ تاستاۋدى ءوتىنىپتى. بىراق ول بالا قالانىڭ ەكىنشى باسىندا تۇرادى ەكەن. ءبىزدىڭ ءۇي مەن ول جاق تىپتەن الىس. – سوندا ءتۇن ىشىندە قالانىڭ انا باسىنا, تەمىر جولدىڭ ار جاعىنا بارامىن با؟ – ەندى امال جوق قوي, ورال! ءبىر ءوتىنىپ قالعان ەكەن... – ماشيناسى جوق دەپ ايتا سالمايسىڭ با؟ – ەندى ۇيات قوي, ورال... سونىمەن, قاباعىم تۇكسيىپ مەكتەپكە كەتتىم. مەنىڭ بالام مەن الگى بالا مەكتەپ قاقپاسىنىڭ الدىندا تۇر ەكەن. سيگنال باس­تىم. جۇگىرىپ كەپ ەكەۋى سالونعا وتىردى. الگى بالا قولىن سوزىپ امانداسىپ جاتىر. سالقىن امانداستىم-اۋ دەيمىن. ەكى بالا دا كوڭىل كۇيىمنىڭ جوق, اشۋلى ەكەنىمدى بىردەن سەزدى. رۋلگە جابىسىپ بەدىرەيىپ وتىرمىن. ءتىپتى ەكەۋى وتىرعان ارت جاققا مويىن بۇرمايمىن. تىم-تىرىس كەلە جاتىرمىز. قۇداي بىلەدى, ەكەۋى دە سويلەۋگە مەنەن باتا الماي وتىر. ايتتىم عوي, «اشۋ – دۇشپان» دەپ... اشۋلانعاندا كوزىڭ تۇمان­دانىپ, اينالاڭدى كورمەي قالاسىڭ عوي دەيمىن. مەكتەپتەن ەندى ۇزاي بەرگەندە باعدارشامنىڭ سارى شامىنا ءوتىپ كەتىپ, ماي-دىڭ ىسقىرىعى شىر ەتە قالعاندا ەسىمدى ءبىر-اق جينادىم. ءيا, ماي قىزمەتكەرى ماعان ىسقىرىپتى. قىزىل تاياعىن شولتاڭ ەتكىزدى دە, كوشەنىڭ شەت جاعىن كورسەتىپ, توقتاۋىمدى ءوتىندى. ال سونىمەن باستالدى. قۇجات­تاردى كورسەتتىم. ءبىر قارادى دا كولىكتىڭ ىشىندە وتىر­عان ماي قىزمەتكەرىنە بەرە سالدى. «جۋرناليست ەدىم» دەسەم, تۇسىنبەيدى. حاتتاما تولتىرايىن دەپ جاتىر. تانيتىن ماي قىزمەتكەرلەرىمنىڭ اتى-ءجونىن ايتىپ, ءتىزىپ شىقتىم. پىسقىرمادى دا... «سولارعا تەلەفون شالايىن» دەسەم, «سويلەسپەيمىن» دەپ بەدىرەيەدى. نە ىستەرىمدى بىلمەي, سىرتتا ماڭگىرىپ تۇر ەدىم. كولىكتەن الگى بالا ءتۇستى. «ءاي, شىقپاڭدار كولىكتەن, تىنىش وتىرىڭدار...» دەگەنىمشە بولعان جوق. الگى بالا كوشە بويىندا تۇرعان ماي قىزمەتكەرىنە: «باقتيار كوكە, قالايسىز؟ مەن عوي... ءبىرجان» دەپ, ايقايلادى. ۇزىن بويلى ماي قىزمەتكەرى جاقىن كەپ جارىقتى قولىمەن كولەگەيلەپ, تەسىلىپ قارادى. ءسويتتى دە: «وي, ءبىرجان, سەن قايدان ءجۇرسىڭ؟» دەدى ك ۇلىمدەپ. زۋ ەتىپ مەن دە جەتىپ باردىم. – ساباقتان شىقتىم. مىنا اعاي ۇيگە جەتكىزىپ تاستاۋعا اپارا جاتىر... مەن بۇل كىسىنىڭ بالاسىمەن بىرگە وقيمىن... فورمالى جىگىت ماعان ءبىر, جاس بالاعا ءبىر قارادى. – ءجۇر, ءبىزدىڭ كولىككە ءمىن. ءوزىم جەتكىزىپ تاستايمىن. – جوق, وسى كولىكپەن-اق بارا بەرەمىن, – دەدى بالا. – ءيا, ءيا... ءوزىم-اق جەتكىزىپ تاس­تايمىن عوي. باراتىن جەرى مىنا تۇرعان جەر... اۋرە بولماي-اق قويىڭىز, – دەپ, مەن دە زۋىلداي باستادىم. الگى اشۋىمنان جۇرناق تا قالماعان. – جاقسى, وندا جولدارىڭ بولسىن! اپكەمە سالەم ايت! ۇزىن بويلى ماي قىزمەتكەرى كولىگىنە باردى دا, قۇجاتتارىمدى لەزدە الىپ شىقتى. – باۋىرىم, ءىنىمدى ۇيىنە دەيىن جەتكىزىپ تاستاي سال... ماقۇل ما؟ – دەدى قۇجاتتارىمدى قولىما ۇستاتىپ جاتىپ... – ارينە, ارينە... ۇشەۋمىز جولدا كەلە جاتىرمىز. تاعى دا تىم-تىرىس وتىرمىز. – ساباقتارىڭ قالاي؟ – دەدىم ءبىر كەزدە. داۋسىم جۇپ-جۇمساق. – جاقسى. – بۇگىن باعا الدىڭدار ما؟ – جوق, بۇگىن باعا قويمادى... – سەنىڭ ەسىمىڭ ءبىرجان با؟ – ءيا, ءبىرجان... – جاڭاعى ماي كىمىڭ بولادى؟ – ناعاشى اعام... – ءا, دۇرىس ەكەن... پاپاڭ مەن ماماڭا ايتىپ قوي, ەگەر جۇمىستان شىعا الماي جاتسا بىردەن بىزگە تەلەفون شالسىن... ونسىز دا مەكتەپكە كۇن سايىن كەلەمىن عوي... اپارىپ تاستاۋعا قينالمايمىن... – مەيلى, ايتامىن... «ۇيالعان تەك تۇرماس» دەگەن, سودان سول بالانىڭ ۇيىنە جەتكەنشە ۇشەۋمىز اڭگىمە ايتىپ باردىق. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان»