يليا جاقانوۆ. سارابدال ساياساتكەر سىرى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» تاقىرى­بىن­داعى تۋىندىسىمەن تانىسقان ساتتە قازاق ەلىنىڭ, قازاق حالقىنىڭ باعى بار, دەگەن ويعا بەرىك بەكىندىم. ويتكەنى, حالقىمىزدىڭ «ەل ءۇمىتىن ەر اقتار, ەر اتاعىن ەل ساقتار» دەيتىن ءتامسىلىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاندى الەمدەگى ەڭ قۋاتتى مەملەكەتتەر قاتارىنا ەنگىزۋدەگى ەڭبەگىنە بايلانىستى ايتۋعا بولادى. سارابدال ساياساتكەر رەتىندە ەل باسقارۋداعى سان الۋان ىستەرى مەن تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, حالىقپەن شىنايى سىرلاسۋعا قۇرىلعان بۇل تۋىندىنىڭ بارشانى تولعاندىرار تۇسى جەتەرلىك. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسۋ كەزەڭىنىڭ باستاۋىنداعى دارا تۇلعاعا سەنگەن ەل ازاماتى رەتىندە ەلباسى سايلاۋىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ۇلكەن ۇمىتپەن العاش داۋسىن بەرگەن ءساتىم ءالى ەسىمدە. جيىرما بەس جىلدان بەرگى كەزەڭدە تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىندا جىلما-جىل ءوسىم بايقالىپ كەلەدى. توز-توزى شىعا جازداعان اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تامىرىنا بۇلكىلدەپ قان جۇگىردى. تاقتايداي تەگىس جولدار سالىندى. جاڭا ەلوردامىز – استانا بوي تۇزەدى. قازاقتىڭ انا ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن يەلەندى. شاڭ باسقان ارحيۆتەردەگى ءتول تاريحىمىز تورىمىزگە وزدى. يگەرىلۋى وزىمىزگە قيىن سوعاتىن ءىرى مۇناي كەنىشتەرى شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ سالىنۋىمەن ەل يگىلىگىنىڭ قاجەتىنە جاراي باس­تادى. باسەكەگە قابىلەتتى وتاندىق ونىمدەر ءوندىرىلىپ, بۇرىن-سوڭدى ءوڭىمىز تۇگىلى تۇسىمىزگە كىرمەگەن ەرەن ىستەر اتقارىلىپ جاتىر. ارينە, كەزىندە قازاقستان تاۋەل­سىزدىگىنە كۇمانمەن قاراپ, كەلەشەگىنە وڭ تىلەۋلەستىك تانىتقىسى كەلمەگەن ەل­دەردى دە بىلەمىز. ويتكەنى, ولار وزدەرىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي ەلدىڭ بولاشاعىن ارىدەن ويلايتىن, سوعان وراي تىڭ رەفورمالاردى تابان­دىلىقپەن قولعا الاتىن باتىل باسشىسى بولماعاننان كەيىن قازاقستاننىڭ الداعى كۇندەرىنە قىزعانىشپەن قاراعان شىعار. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا «الدىمەن ەكونوميكا...» قاعيداسىن ۇستانعان پرەزيدەنتىمىز ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ سان سالاسىن وركەندەتۋمەن بىرگە مادەنيەتكە, الەۋمەتتىك سالاعا بارىنشا قولداۋ ءبىلدىردى. ءوزىم كوپ جىل ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر, مادەنيەتكە قاتىستى ايتار بولسام, «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى ۇلتتىق مادەنيەتىمىز بەن ونەرىمىزدى بيىككە كوتەرگەن وڭ قادام بولعانى داۋسىز. وسى باعدارلاما اياسىندا قانشاما جاۋھار دۇنيەلەرىمىزدى جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سىڭىرە الدىق! بۇل كۇندەرى قازاقستاندى الەم ەلدەرى ەكونوميكاسى قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە عانا ەمەس, مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ كوكجيەگى كەڭىگەن ەل رەتىندە تانيدى. جانە ءبىر ايتپاۋعا بولمايتىن جايت, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 130-دان استام ۇلتتىڭ وكىلى تۇرادى. وسىنشاما ۇلت وكىلدەرى قازاقستان دەگەن قاراشاڭىراقتىڭ استىندا تاتۋلىقتىڭ, ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز الەمنىڭ ءار قيىرىنا ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن تارىداي شاشىلعان باۋىرلارىمىزدى اتامەكەن توپىراعىنا شاقىردى. وزگە ەلدە سۇلتان بولعاننان گورى ءوز ەلىندە ۇلتان بولۋدى كوزدەپ, اتاجۇرتتى ساعىنا ورالعان قانداستارىمىزعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتتى. الەمدەگى بىردە-ءبىر ەل ءدال قازاقستانداي, ءدال نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي تاريحي وتانىن اڭساپ جەتكەن قانداستارىنا قولداۋدى دا, كومەكتى دە بەرە العان جوق. تەگىندە, تاۋەلسىزدىكتى بابالارىمىز سان عاسىرلار بويى ارمانداپ ءوتتى. قازاق جەرىنىڭ ءار پۇشپاعى ءۇشىن جان اياماي كۇرەسىپ, ۇلان-عايىر دالانى بۇگىنگى ۇرپاققا اماناتقا قالدىرىپ كەتتى. ەندى و شەتى مەن بۇ شەتىنە ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالاتىن, مۇناي مەن گاز, التىن مەن كومىر, جەز بەن مىس سەكىلدى وزگە دە تابيعي مول بايلىقتىڭ قازىنالى كومبەسى سانالاتىن جەرىمىزدى, الەم تانىعان قازاقستانداي تاۋەلسىز ەلىمىزدى قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋ ءار قازاقتىڭ, ءار قازاقستاندىقتىڭ ازاماتتىق پارىزى بولۋى ءتيىس. ازاماتتىق پارىز دەگەننەن شىعادى, مۇنى تەك اسكەري بورىشتى وتەۋمەن, نە مەملەكەتكە ادال قىزمەت ەتۋمەن عانا شەكتەمەۋ كەرەك. ازاماتتىق پارىزدىڭ اۋقىمى وتە كەڭ. ازاماتتىق پارىزدى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلگە, ۇلتقا ادال قىزمەت ەتۋ ۇلگىسىنەن دە كورەمىز. ويتكەنى, ول – ەلىن شىن سۇيگەن, ەلى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتۋدى ۇلى ماقساتىنا اينالدىرا بىلگەن ناعىز كوشباسشى, ناعىز ساياساتكەر. ارينە, ءار ادامنىڭ پىكىرى, كوزقاراسى ءار قيلى بولاتىنى سەكىلدى, كەيبىرەۋلەر مەملەكەتتىڭ ءبىرىنشى تۇلعاسى –پرەزيدەنت لاۋازىمىندا بولۋدان ارتىق ەشتەڭە جوق دەپ ويلايدى. ءبارىمىز دە ءدال وسىلاي پەندەشىلىك ويعا بەرىلسەك, قاتتى قاتەلەسكەن بولار ەدىك. شىن مانىندە مەملەكەتتى باسقارۋدان, ەلدى جان-جاقتى وركەندەتۋ ىسىنە جاۋاپتى بولۋ ەڭ قيىن جۇمىس دەپ ويلايمىن. مەملەكەت باسشىسى ۇنەمى ات ۇستىندە جۇرگەندەي بولادى. ويتكەنى, ەلباسىنىڭ ەل الدىنداعى ارقالاعان جاۋاپكەرشىلىگى دا زور, اتقاراتىن جۇمىسىنىڭ كولەمى دە اۋقىمدى. ۇلتتىق ەكونوميكانى, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن تىنباي ەڭبەكتەنەدى. سول سەبەپتەن, وزگەلەرىمىز سەكىلدى مەزگىلىندە تىنىعۋىنا دا, مەزگىلىندە ەڭبەك دەمالىسىن الۋىنا دا مۇرشاسى بولا بەرمەيدى. ءتىپتى, ونىڭ از ۇيىقتاپ, كوپ جۇمىس جاساۋىنا تۋرا كەلەدى. وسى تۇرعىدان ايتقاندا, قازىر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ الەمنىڭ بارشا ەلىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق, ىسكەرلىك, ديپلو­ماتيالىق بايلانىستار ورناتۋ ءۇشىن اپتالاپ شەت مەملەكەتتەرگە بارعان ساپارلارىنىڭ جەمىسىن كورىپ وتىرمىز. جالپى, مەملەكەت باسقاراتىن تۇلعانىڭ ءبىلىمى – تەرەڭ, ءتىلى – شەشەن, كوشباسشىلىق پەن تۇلعالىق, كىسىلىك پەن كىشىلىك, كوسەمدىك پەن پاراساتتىلىق, قايىرىمدىلىق پەن مەيىرىمدىلىك قاسيەتتەرى مول بولسا عانا ەلىنىڭ ابىرويى دا, مارتەبەسى دە بيىكتەي تۇسەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بويىنان وسىناۋ ادامي قاسيەتتەردىڭ ءبارى تابىلادى. ءبىر باسىندا سان ونەر دە توپتاسقان. قازاق ەلىنىڭ باقۋاتتى تۇرمىسى مەن كەمەل كەلەشەگى, حالقىنىڭ نامىسى مەن ابىرويى ءۇشىن ۇلاعاتتى ءىس اتقارۋدى پارىزى ساناعان ەردىڭ – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرلىككە پارا-پار ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن بارشامىز كورىپ وتىرمىز.