ەسىمى ەستە قالدىرۋعا لايىقتى

تۋعان وتانىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنىڭ تاريحي شەجىرەسى « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» تۋىندىسىنىڭ «قيىردان كەلسە قانداستار» تاراۋىندا: «...1991 جىلى 31 جەلتوقساندا قازاق راديوسىنان شەت ەل قازاقتارىنا ارناپ ءسوز سويلەدىم. ول ءسوز جان-جۇرەگىمنەن قايناپ شىققان ەدى. سول ءسوز الەمنىڭ ءار ەلىندە عۇمىر كەشىپ جاتقان باۋىرلارىمىزدى ءدۇر سىلكىندىردى. قازاقستانعا كەلەمىن دەپ ات باسىن بۇرىپ, ۇلى كوشتىڭ تەڭىن بۋىپ, تىزگىنىن قاققان باۋىرلار سول كەزدەن باستاپ وتانعا ورالۋدىڭ قام-قارەكەتىنە كىرىستى...» دەپ جازادى. ارمان-مۇراتقا اينالعان اتاجۇرتتا اق تاڭ اتىپ, تاۋەلسىزدىك تۋىن كوتەرگەنىن كۇل­لى الەم­گە جاريا ەتكەن بۇل ءسوز قيالىنا قا­نات ءبى­تى­رىپ, جولىن تاۋىپ, قىتايدان الما­تىعا اڭ­ساپ جەتكەن ازاماتتاردىڭ العاش­قى­لا­رىنىڭ ءبىرى – سول كەزدە جيىرما جاستى ەندى ەڭسەرگەن ەرمۇرات زەيىپحان ەدى. جالىنداعان جاستىعىمەن قازاعىنىڭ كۇن سيپات­تى استاناسى الماتىدا قانداس­تا­رىنىڭ ىس­تىق قۇشاعىنا, رياسىز اق كوڭىل مەيىرى­­مى­نە بولەنگەن ەرمۇرات بىلىمگە دەگەن ۇمتى­لى­سى­مەن قولداۋ تاۋىپ, تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىن­داعى ونەر اكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتى اتاندى. وقي ءجۇرىپ تە, ونەر اكادەمياسىن ءبىتىرىپ, ەڭ­بەك ەتە ءجۇرىپ تە  الماتىلىق ونەرسۇيەر قا­­­ۋىم­عا, اسىرەسە, وتىزىندا وردا بۇزار شى­­­­­عا­ر­ماشىلىق قاتارلاستارى ورتاسىندا سى­­پايى مىنەزىمەن, سابىرلى, سەرى سىرت بەي­نە­­سىمەن, ومىرگە قۇشتار, وتانشىل, ويشىل دار­قان جۇرەگىمەن, سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ارقالى اقىن, ءانشى-سازگەر تۋما تالانت ونە­رى­­مەن كەڭ تانىلا باستادى. ول بىرەر جىل اينالاسىندا سۇيگەن جا­رى مەن جاس وسكىن ۇلىن جەتەلەپ كوشىرىپ اكە­­لىپ, اتاجۇرتتا وتباسىلىق قۋانىشقا جە­­تەدى. قىتايدىڭ ءتورت جىلدىق مەديتسي­نا ينستيتۋتىن بىتىرگەن كەلىنشەگى دە ەڭ­بەك­­­شىلدىگىمەن جاڭا ورتاعا تەز بەيىم­دە­لىپ, جۇ­بايىنىڭ سەنىمدى سەرىگى بولدى. وزىنە ءمۇل­­­دەم تانىس ەمەس كيريلليتسامەن جا­زۋعا تەز توسەلىپ, ورىسشاعا دەن قويىپ, س.اسفەندياروۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك مە­­­­دي­­­­­تسينا ينستيتۋتىنىڭ ارناۋلى كۋرسىن ءتا­­­مام­داپ, تاجىريبەلىك سىناقتان ءوتىپ, اق­ حا­لاتتىلار ساپىنا قوسىلدى. تۇڭعىش ۇل­دارى مۋزىكا مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتادى. ەكى بولمەلى پاتەردىڭ كىلتىن الىپ, وتباسىمەن ەرمۇراتتىڭ باقىتتىڭ بيىگىنە, شابىتتىڭ شالقارىنا شىققان شاعى ەدى, بۇل كەزەڭ. اتاجۇرتتا سۇيىنشىلەپ كەلگەن ەكىنشى ءسابي ۇلى تۋعاندا جۇرەگى جارىلارداي قۋانىشتان كيەلى قازاق ەلى توپىراعىن جاتا قالىپ سۇيگەن شاعى ەدى بۇل. تاۋەلسىزدىككە جەتكەن, ءوز تىزگىنىن ءوز قو­لىنا العان, ازاتتىق باقىتىنا يە بولعان قازاق ەلىنىڭ, قازاعىنىڭ الىستان اڭساپ كەلگەن وزىندەي ءبىر پەرزەنتىنە كورسەتكەن شەكسىز قامقورلىعىنا ريزا ءانشى-اقىن-سازگەر جۇرەكتىڭ تۇكپىرىنەن جارىپ شىققان ءبىر­تۋار «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» ءانىنىڭ دۇنيەگە كەلگەن شاعى دا وسى كەزەڭ ەدى. امال قانشا, باتپانداپ كىرگەن اۋىر دەرت اتپالداي ازاماتتىڭ – ەرمۇرات زەيىپحان­نىڭ ءومىرىن  قىرىق جاسقا جەتكىزبەي قيىپ كەتتى. قازاقستان جازۋشىلار وداعى ۇيىندە ەرمۇراتتى سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالۋ­عا ارنالعان قارالى جيىنعا قاتىسقان الما­­تىلىقتاردىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. جينال­عان قاۋىمنىڭ الدى-ارتىن وراپ  العان قاباعى قاتۋلى جاستار كوپ بولدى. ادامزات تاريحىنىڭ ەكىنشى مىڭ­جىل­دى­عىنىڭ ورتاسىندا باقيعا اتتانعان حاس تا­لانت يەسى ءومىرى قىسقا بولعانمەن ارتىن­دا وشپەيتىن اسىل مۇرا قالدىردى. ازات­تىق­تىڭ اق قۇسىنداي اتا­مەكەنگە اڭساپ جەتىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىنە ءتاۋ ەتىپ, جاستىق جالىنمەن قازاعىنا بار دارىنىن اقتارىلا تارتۋ ەتكەن ەرمۇرات زەيىپحاننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن وزەك ەتكەن كوك كىتاپتىڭ قولعا تيەتىن ۋاقىتى دا كەلەر. تاۋەلسىزدىك شاراپاتىمەن اتاجۇرتقا بەت بۇرعان ۇلى كوشتىڭ جولىن اشقان  ەلباسى جوعارىدا اتالعان تۋىن­دىسىندا: «ءبىز ءاربىر باۋىرىمىزدى اتا­مەكەنىن اڭساپ كەلگەن اعايىن دەپ قانا قارا­ماي, ەلگە قوسىلعان ەلەۋلى قازىنا دەپ قابىلدايمىز» دەپ جازادى. تالانتتى باۋىرىمىز ەرمۇرات زەيىپ­حان­­­نىڭ ءبىر عانا «كوك تۋدىڭ جەلبى­رە­گەنى» ءانى ەلىمىزدىڭ ەڭسەسىن تىكتەۋگە, وتان­سۇيگىشتىك رۋحىمىزدى كوتەرۋگە قوسىلعان ماڭگىلىك قازىنا ەكەنىن بارشامىز جاقسى بىلەمىز. بۇل ءاننىڭ ءسوزىن جازعان اقىن ا. اح­مەت­بەكوۆتەن وسى ءاندى ءوز رەپەرتۋارلارى­نا قوسۋعا رۇقسات سۇراۋشىلار دا كوبەيىپتى. كۇ­نى كەشە عانا تورتكۇل دۇنيەنى ءدۇر ءسىل­كىن­ت­كەن ريو وليمپياداسىنا قاتىسقان قازاق­ستاندىق سپورت­شىلاردىڭ وسى ءان رۋحىن كوتەرىپ, جەڭىس­كە جەتەلەدى دەسەك, ار­تىق ايت­قاندىق ەمەس. الەمدىك سپورت سايىسىنان ۇزبەي حابار تاراتقان بۇل ءان قازاق راديو­سىنىڭ تۇراقتى ءۇن جارشىسىنا اينالدى. جان دۇنيەڭدى باۋراپ الاتىن ءاننىڭ رۋحاني قۋات-كۇشىنىڭ قۇدىرەتىمەن «سپورتشىلارىمىز جەڭىسكە جەتىپ, كوك تۋىمىز الەمدىك جارىس تۇعىرىنا كوتەرىلسە ەكەن» دەگەن تىلەكپەن الەمدەگى بارلىق قازاق ءبىر قازاقتاي بولىپ ۇيىسا تۇستىك, ءبىر جۇرت بولىپ ءبىر-بىرىمىزگە جاقىنداي تۇستىك. تاۋەلسىزدىك ءداۋىرىمىزدىڭ ءتول تۋىندى­سى وسى ءاننىڭ قۇدىرەتى مەنىڭ قولىما قالام العىزدى. ايتايىن دەگەنىم, وتان­شىل­دىق رۋحتىڭ اسقاق كورىنىسى ىسپەتتى, «كوك تۋ­دىڭ جەلبىرەگەنى» ءانىنىڭ اۆتورى ەرمۇرات زەيىپحاننىڭ ەسىمىن ەستە قالدىرۋ, ءومىر جولىن جاس ۇرپاققا ۇلگى ەتۋ قازاق ەلى مەن حالقىنا ۇلكەن پارىز ەمەس پە؟! تاۋەل­سىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا وراي قازاق­ستان­نىڭ قاي وڭىرىندە بولسا دا جاڭادان سالىنىپ جاتقان مەكتەپكە, كوشەگە ەرمۇراتتىڭ ەسىمى بەرىلسە, اسىرەسە, جاس ۇرپاققا ولشەۋسىز ۇلگى-ونەگە بولار ەدى, دەمەكپىن. سايراش ابىشقىزى, ءباسپاسوز ارداگەرى