موڭعول تىلىنەن اۋدارعاندا, «وتگونتسەتسەگ» دەگەن ءسوز «كەنجەگۇل» دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. بۇل – ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىزدىڭ ەسىمى. ال گالبادراح – ونىڭ اكەسىنىڭ اتى. مىنە, اسا جەڭىل سالماقتا تاتامي تورىندە قارسىلاسىنا قارشىعاداي شۇيىلەتىن وسى شاعىن دەنەلى قىز بيىلعى جازدا قازاقستان قۇراماسىنا ريوداعى ەڭ ءبىرىنشى مەدالدى الىپ بەرىپ, قولا جۇلدەگەر اتانىپ, ءبىر ەرلەسە, تاياۋدا جىلدىڭ الەمدەگى ەڭ ۇزدىك دزيۋدوشىسى تانىلىپ, تاعى دا ءبىر بيىك بەلەستەن كورىندى.
ءبىز وتگونتسەتسەگتىڭ وسى قۇرمەتكە ابدەن لايىق ەكەنىن ريو-دە-جانەيرودا كوز جەتكىزىپ ەدىك. ول 2014 جىلى الەم چەمپيونى بولعان جاپون قىزى امي كوندونى ەكى رەت جەردەن ج ۇلىپ الىپ, شالقايا بەرە كەۋدەسىنەن اسىرا لاقتىردى. اتاعىنان ات ۇركەتىن باسەكەلەسى سوندا بۇعان توقتى-تورىمداي دا قايرات كورسەتە الماعان. سول الاپات ايقاس ەسىڭە تۇسسە, توبە قۇيقاڭ ءالى دە شىمىرلايدى. العاشقى لاقتىرعانىندا ۆازاري الدى. قازاقشالاعاندا – جارتىلاي جەڭىس. ەكىنشى لاقتىرعاندا, جانى ىشقىنعان اككى امي قولىن جەرگە تىرەپ, اۋپىرىممەن امان كەتتى. ايتپەسە, ءبىزدىڭ قىزعا يپپون-تازا جەڭىسى بەرىلىپ, فينالعا ات ويناتىپ كىرەر ەدى. بارىنە كىنالى ءوزى. جارىس اياقتاۋعا 40 سەكۋند قالعاندا, ءادىس جاساماق بولىپ, كوندونىڭ استىنا ءتۇستى...
وسى جەردە وقيعاعا ءسال شەگىنىس جاساساق. 1992 جىلى ۋلان-باتوردا تۋعان وتگونتسەتسەگتىڭ موڭعوليادا اسا كوپ جولى بولمادى. جيىرمادان ەندى اسقان قارا قىزدىڭ الدىندا «ابىلاي اسپاس سارى بەل» بولىپ وتانداسى, الەمدىك رەيتينگتە كوش باستاۋشى ۋرانتسەتسەگ مۋنحبات تۇردى. ەل ىشىندەگى جارىستاردا مۋنحبات اپكەسى گالبادراحتى تىپىر ەتكىزبەدى. سوسىن ەسىل-دەرتى سپورتتىڭ ەڭ اسقار تاۋى – وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ بولعان قىز باعىن وزگە ەلدە سىناپ كورۋدى ويلاي باستاعان. «ىزدەگەنگە – سۇراعان», 2015 جىلى قازاقستان مەن موڭعوليا قۇرامالارى ءبىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزەدى. سوندا مۋنحباتتان وزگەنى قوعاداي جاپىرىپ جۇرگەن بالۋانعا ءبىزدىڭ باپكەرلەردىڭ كوزى تۇسەدى. سودان سوڭ گالبادراح قازاقستان دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ شاقىرۋىن قابىل الىپ, جاتتىعۋىن شىمكەنتتە جالعاستىرادى.
بىراق وسى تۇستا, قىرسىق دەيسىز بە, قالاي دەيسىز, حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ ەرەجەسى بويىنشا وتگونتسەتسەگتىڭ 2013-2015 جىلدارى جيناعان بارلىق ۇپايلارى نولگە اينالادى. سوندىقتان ريو-دە-جانەيرو وليمپياداسىنا جولداما الۋ ءۇشىن وعان ءبارىن باسىنان باستاپ, وننان استام حالىقارالىق جارىستا جۇلدەگە ىلىگىپ, ۇپاي جيناۋ كەرەك بولدى. وبالى كانى, وسى كەزدەن بەرى قازاقستان دزيۋدو فەدەراتسياسى مەن وڭتۇستىك قازاقستان سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ باسقارماسى وتگونتسەتسەگتى ءبىر جارىستان قالدىرمايدى. قايراتتى قىز 48 كيلودا 14 حالىقارالىق جارىستىڭ 10-ىندا جاسىنداي جارقىلداپ, جۇلدە الادى. قىزىق بولعاندا, سول سايىستاردا موڭعول جەرىندە جالىنا قول اپارتپاعان ۋرانتسەتسەگ مۋنحباتپەن ءۇش رەت كەزدەسىپ, ۇشەۋىندە دە اپكەسىنە بىلەگىن تىستەتىپ كەتەدى.
كەشە عانا الەمدىك رەيتينگتە توعىزىنشى ورىندا جۇرگەن, موڭعوليادا وليمپياداعا قاتىسۋدان ءۇمىتى ۇزىلگەن وتگونتسەتسەگ قازاقستان ازاماتتىعىن العاسىن قالاي داڭقتى بالۋانعا اينالدى؟! ءبىز وسى سۇراقتى وبلىستىق سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى الىبەك نۇرتاەۆقا توتەلەي قويعانبىز.
– گالبادراح – وتە تالانتتى دزيۋدوشى, – دەيدى الىبەك نۇرباي ۇلى. – باپكەرى دە ءوز ىسىنە قۇلاي بەرىلگەن جان. جاتتىعۋدا قانشا جۇكتەمە بەردى, بالۋان قالاي قابىلدادى, قان قىسىمىندا قانداي وزگەرىستەر بولدى, – ءبارىن ءوز قۇرالدارىمەن ولشەپ وتىرادى. جاتتىعۋدان دەمالىس العان كەزەڭگە دەيىن ءار سەكۋندىن باقىلايدى دەسەم, ەشبىر جالعاندىعى جوق. جانى – شاكىرتىنىڭ ۇستىندە. مەن ءوز باسىم مۇنداي باپكەر كورگەن ەمەسپىن. ونىڭ تاكتيكالىق-تەحنيكالىق دايىندىعىن ءوز باپكەرلەرىمىزگە ايتىپ, ۇلگى الۋىن قاداعالاپ وتىرامىن.
– گالبادراحقا ريوعا دايىندالۋ ءۇشىن وتە مىقتى سپاررينگ-قارسىلاس كەرەك بولدى. سامبو كۇرەسىنەن جاسوسپىرىمدەر, جاستار اراسىنداعى ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى, دزيۋدودان وليمپيا ويىندارىندا ۇزدىك بەستىككە كىرگەن, تەحنيكالىق ارسەنالى مىقتى بازاربەك دونبايدى بىلەسىز. ول سونىمەن قاتار, دزيۋدودان رەسپۋبليكاداعى بىلىكتى باپكەرلەر ساناتىندا. قازاقستان دزيۋدو قۇراماسىنداعى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا وسى ارتىقشىلىقتاردى قوسقاندا, از عانا ۋاقىتتا گالبادراح الەمدەگى ەڭ مىقتى بالۋاندار قاتارىنا كوتەرىلدى. جىلعا جەتپەس ۋاقىتتا مۇمكىن بولعان جارىستاردىڭ بارىنە جىبەردىك. بارعان جەرىنەن بوس قايتقان جوق. ءبىز وعان ريزامىز, – دەيدى ول.
وليمپيادا الدىنداعى بريفينگتە گالبادراح: «ماعان ريودا ەڭ باستى قارسىلاس ۋرانتسەتسەگ مۋنحبات بولادى. سونداي-اق, 2014 جىلى الەم چەمپيونى امي كوندومەن, 2015 جىلعى الەم چەمپيونى, ارگەنتينالىق پاۋلا پارەتومەن, لوندون وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, برازيليالىق سارا مەنەزەسپەن جولىم قيىساتىندىعى انىق. قازاقستانعا كەلىپ, وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ جونىندەگى ارمانىما جەتتىم. ەندى مەنىمەن كۇرەسۋ وسىلاردىڭ ەشقايسىسىنا دا وڭاي بولمايدى», دەگەن.
برازيليادان كەلگەن سوڭ ۇلتتىق قۇراماداعى سپورتشىلارعا دەمالىس بەرىلدى. بىراق ءۇش قارعىپ سەكىرۋدە ءۇش وليمپيادادا قازاقستان قورجىنىنا ءبىر التىن, ەكى قولا مەدال سالعان ولگا رىپاكوۆا مەن وتگونتسەتسەگ گالبادراح بىردەن جاتتىعۋعا كىرىستى. دزيۋدوشى قىز باپكەرى ەنحبااتار داشجامتسپەن اقىلداسا كەلىپ, ابۋ-دابيدەگى «Grand Slam» تۋرنيرىنە قاتىسقان. ماقساتشىل قىز ءۇش كەزدەسۋىن دە تاماشا وتكىزىپ, الەمدەگى بەدەلدى ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ءسويتتى دە, الەمدىك رەيتينگتە ءبىرىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. ەكىنشى ورىندى لوندون وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, ريو وليمپياداسىنىڭ قولا ءجۇلدەگەرى, 78 كيلودان اۋىر سالماقتا ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى, كۋبالىق ورتيز يداليز السا, ءۇشىنشى ورىندى 78 كيلودا ەكى وليمپيا ويىندارىندا التىن جۇلدەگەر اتانعان, الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى جانە بار امەريكالىق كەيلا حارريسون يەلەندى.
– مەنى كوپ جۇرت ريو وليمپياداسىنان كەيىن موڭعولياعا كەتىپ قالادى دەپ ويلادى, – دەيدى گالبادراح. – ولاي ەمەس. مەن قازاقستاننىڭ ازاماتىمىن. وسى ەلدە ارمانىما جەتتىم. ەندىگى ماقساتىم – قازاقستان اتىنان 2020 جىلعى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ. قازىر سوعان دايىندالىپ جاتىرمىن.
ايتقانداي, كۇنى كەشە قىزىلوردادا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىندا توپ جارعان وتگونتسەتسەگتى مۇندا تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىق كۇتىپ تۇردى. وعان «قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن سپورتشى» اتاعى بەرىلىپ, وسىندا قۇجاتى تابىس ەتىلدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىمكەنت
موڭعول تىلىنەن اۋدارعاندا, «وتگونتسەتسەگ» دەگەن ءسوز «كەنجەگۇل» دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. بۇل – ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىزدىڭ ەسىمى. ال گالبادراح – ونىڭ اكەسىنىڭ اتى. مىنە, اسا جەڭىل سالماقتا تاتامي تورىندە قارسىلاسىنا قارشىعاداي شۇيىلەتىن وسى شاعىن دەنەلى قىز بيىلعى جازدا قازاقستان قۇراماسىنا ريوداعى ەڭ ءبىرىنشى مەدالدى الىپ بەرىپ, قولا جۇلدەگەر اتانىپ, ءبىر ەرلەسە, تاياۋدا جىلدىڭ الەمدەگى ەڭ ۇزدىك دزيۋدوشىسى تانىلىپ, تاعى دا ءبىر بيىك بەلەستەن كورىندى.
ءبىز وتگونتسەتسەگتىڭ وسى قۇرمەتكە ابدەن لايىق ەكەنىن ريو-دە-جانەيرودا كوز جەتكىزىپ ەدىك. ول 2014 جىلى الەم چەمپيونى بولعان جاپون قىزى امي كوندونى ەكى رەت جەردەن ج ۇلىپ الىپ, شالقايا بەرە كەۋدەسىنەن اسىرا لاقتىردى. اتاعىنان ات ۇركەتىن باسەكەلەسى سوندا بۇعان توقتى-تورىمداي دا قايرات كورسەتە الماعان. سول الاپات ايقاس ەسىڭە تۇسسە, توبە قۇيقاڭ ءالى دە شىمىرلايدى. العاشقى لاقتىرعانىندا ۆازاري الدى. قازاقشالاعاندا – جارتىلاي جەڭىس. ەكىنشى لاقتىرعاندا, جانى ىشقىنعان اككى امي قولىن جەرگە تىرەپ, اۋپىرىممەن امان كەتتى. ايتپەسە, ءبىزدىڭ قىزعا يپپون-تازا جەڭىسى بەرىلىپ, فينالعا ات ويناتىپ كىرەر ەدى. بارىنە كىنالى ءوزى. جارىس اياقتاۋعا 40 سەكۋند قالعاندا, ءادىس جاساماق بولىپ, كوندونىڭ استىنا ءتۇستى...
وسى جەردە وقيعاعا ءسال شەگىنىس جاساساق. 1992 جىلى ۋلان-باتوردا تۋعان وتگونتسەتسەگتىڭ موڭعوليادا اسا كوپ جولى بولمادى. جيىرمادان ەندى اسقان قارا قىزدىڭ الدىندا «ابىلاي اسپاس سارى بەل» بولىپ وتانداسى, الەمدىك رەيتينگتە كوش باستاۋشى ۋرانتسەتسەگ مۋنحبات تۇردى. ەل ىشىندەگى جارىستاردا مۋنحبات اپكەسى گالبادراحتى تىپىر ەتكىزبەدى. سوسىن ەسىل-دەرتى سپورتتىڭ ەڭ اسقار تاۋى – وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ بولعان قىز باعىن وزگە ەلدە سىناپ كورۋدى ويلاي باستاعان. «ىزدەگەنگە – سۇراعان», 2015 جىلى قازاقستان مەن موڭعوليا قۇرامالارى ءبىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزەدى. سوندا مۋنحباتتان وزگەنى قوعاداي جاپىرىپ جۇرگەن بالۋانعا ءبىزدىڭ باپكەرلەردىڭ كوزى تۇسەدى. سودان سوڭ گالبادراح قازاقستان دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ شاقىرۋىن قابىل الىپ, جاتتىعۋىن شىمكەنتتە جالعاستىرادى.
بىراق وسى تۇستا, قىرسىق دەيسىز بە, قالاي دەيسىز, حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ ەرەجەسى بويىنشا وتگونتسەتسەگتىڭ 2013-2015 جىلدارى جيناعان بارلىق ۇپايلارى نولگە اينالادى. سوندىقتان ريو-دە-جانەيرو وليمپياداسىنا جولداما الۋ ءۇشىن وعان ءبارىن باسىنان باستاپ, وننان استام حالىقارالىق جارىستا جۇلدەگە ىلىگىپ, ۇپاي جيناۋ كەرەك بولدى. وبالى كانى, وسى كەزدەن بەرى قازاقستان دزيۋدو فەدەراتسياسى مەن وڭتۇستىك قازاقستان سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ باسقارماسى وتگونتسەتسەگتى ءبىر جارىستان قالدىرمايدى. قايراتتى قىز 48 كيلودا 14 حالىقارالىق جارىستىڭ 10-ىندا جاسىنداي جارقىلداپ, جۇلدە الادى. قىزىق بولعاندا, سول سايىستاردا موڭعول جەرىندە جالىنا قول اپارتپاعان ۋرانتسەتسەگ مۋنحباتپەن ءۇش رەت كەزدەسىپ, ۇشەۋىندە دە اپكەسىنە بىلەگىن تىستەتىپ كەتەدى.
كەشە عانا الەمدىك رەيتينگتە توعىزىنشى ورىندا جۇرگەن, موڭعوليادا وليمپياداعا قاتىسۋدان ءۇمىتى ۇزىلگەن وتگونتسەتسەگ قازاقستان ازاماتتىعىن العاسىن قالاي داڭقتى بالۋانعا اينالدى؟! ءبىز وسى سۇراقتى وبلىستىق سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى الىبەك نۇرتاەۆقا توتەلەي قويعانبىز.
– گالبادراح – وتە تالانتتى دزيۋدوشى, – دەيدى الىبەك نۇرباي ۇلى. – باپكەرى دە ءوز ىسىنە قۇلاي بەرىلگەن جان. جاتتىعۋدا قانشا جۇكتەمە بەردى, بالۋان قالاي قابىلدادى, قان قىسىمىندا قانداي وزگەرىستەر بولدى, – ءبارىن ءوز قۇرالدارىمەن ولشەپ وتىرادى. جاتتىعۋدان دەمالىس العان كەزەڭگە دەيىن ءار سەكۋندىن باقىلايدى دەسەم, ەشبىر جالعاندىعى جوق. جانى – شاكىرتىنىڭ ۇستىندە. مەن ءوز باسىم مۇنداي باپكەر كورگەن ەمەسپىن. ونىڭ تاكتيكالىق-تەحنيكالىق دايىندىعىن ءوز باپكەرلەرىمىزگە ايتىپ, ۇلگى الۋىن قاداعالاپ وتىرامىن.
– گالبادراحقا ريوعا دايىندالۋ ءۇشىن وتە مىقتى سپاررينگ-قارسىلاس كەرەك بولدى. سامبو كۇرەسىنەن جاسوسپىرىمدەر, جاستار اراسىنداعى ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى, دزيۋدودان وليمپيا ويىندارىندا ۇزدىك بەستىككە كىرگەن, تەحنيكالىق ارسەنالى مىقتى بازاربەك دونبايدى بىلەسىز. ول سونىمەن قاتار, دزيۋدودان رەسپۋبليكاداعى بىلىكتى باپكەرلەر ساناتىندا. قازاقستان دزيۋدو قۇراماسىنداعى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا وسى ارتىقشىلىقتاردى قوسقاندا, از عانا ۋاقىتتا گالبادراح الەمدەگى ەڭ مىقتى بالۋاندار قاتارىنا كوتەرىلدى. جىلعا جەتپەس ۋاقىتتا مۇمكىن بولعان جارىستاردىڭ بارىنە جىبەردىك. بارعان جەرىنەن بوس قايتقان جوق. ءبىز وعان ريزامىز, – دەيدى ول.
وليمپيادا الدىنداعى بريفينگتە گالبادراح: «ماعان ريودا ەڭ باستى قارسىلاس ۋرانتسەتسەگ مۋنحبات بولادى. سونداي-اق, 2014 جىلى الەم چەمپيونى امي كوندومەن, 2015 جىلعى الەم چەمپيونى, ارگەنتينالىق پاۋلا پارەتومەن, لوندون وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, برازيليالىق سارا مەنەزەسپەن جولىم قيىساتىندىعى انىق. قازاقستانعا كەلىپ, وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ جونىندەگى ارمانىما جەتتىم. ەندى مەنىمەن كۇرەسۋ وسىلاردىڭ ەشقايسىسىنا دا وڭاي بولمايدى», دەگەن.
برازيليادان كەلگەن سوڭ ۇلتتىق قۇراماداعى سپورتشىلارعا دەمالىس بەرىلدى. بىراق ءۇش قارعىپ سەكىرۋدە ءۇش وليمپيادادا قازاقستان قورجىنىنا ءبىر التىن, ەكى قولا مەدال سالعان ولگا رىپاكوۆا مەن وتگونتسەتسەگ گالبادراح بىردەن جاتتىعۋعا كىرىستى. دزيۋدوشى قىز باپكەرى ەنحبااتار داشجامتسپەن اقىلداسا كەلىپ, ابۋ-دابيدەگى «Grand Slam» تۋرنيرىنە قاتىسقان. ماقساتشىل قىز ءۇش كەزدەسۋىن دە تاماشا وتكىزىپ, الەمدەگى بەدەلدى ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ءسويتتى دە, الەمدىك رەيتينگتە ءبىرىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. ەكىنشى ورىندى لوندون وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, ريو وليمپياداسىنىڭ قولا ءجۇلدەگەرى, 78 كيلودان اۋىر سالماقتا ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى, كۋبالىق ورتيز يداليز السا, ءۇشىنشى ورىندى 78 كيلودا ەكى وليمپيا ويىندارىندا التىن جۇلدەگەر اتانعان, الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى جانە بار امەريكالىق كەيلا حارريسون يەلەندى.
– مەنى كوپ جۇرت ريو وليمپياداسىنان كەيىن موڭعولياعا كەتىپ قالادى دەپ ويلادى, – دەيدى گالبادراح. – ولاي ەمەس. مەن قازاقستاننىڭ ازاماتىمىن. وسى ەلدە ارمانىما جەتتىم. ەندىگى ماقساتىم – قازاقستان اتىنان 2020 جىلعى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ. قازىر سوعان دايىندالىپ جاتىرمىن.
ايتقانداي, كۇنى كەشە قىزىلوردادا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىندا توپ جارعان وتگونتسەتسەگتى مۇندا تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىق كۇتىپ تۇردى. وعان «قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن سپورتشى» اتاعى بەرىلىپ, وسىندا قۇجاتى تابىس ەتىلدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىمكەنت
مادەنيەت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ستيپەنديا سانى ەكى ەسە ارتادى
مادەنيەت • كەشە
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن اندرەي بابيش شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى
پرەزيدەنت • كەشە
مەكتەپتەردە وقۋشىلارعا سمارتفون قولدانۋعا تىيىم سالىنۋى مۇمكىن
پارلامەنت • كەشە
پرەزيدەنت اقوردادا چەح رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترىن قارسى الدى
پرەزيدەنت • كەشە
«قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» ەپوسى جەلىسىمەن جي-فيلم ءتۇسىرىلدى
جاساندى ينتەللەكت • كەشە
پىكىر • كەشە