ن.ورازالين. ويلى وقىرمان ولجاسى

تاۋەلسىز قازاقستان دا 25 جاسقا تولىپ وتىر. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ وسىناۋ مەرەيتويى تۋرالى قانشاما قوعام قايراتكەرلەرى, جازۋشىلار, عالىمدار ءارتۇرلى تاقىرىپتا قالام تەربەۋدە. سولاردىڭ بارلىعى دا قازاقستاننىڭ 25 جىل ىشىندە قول جەتكىزگەن تابىستارىنا قۋانادى, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ كۇن وتكەن سايىن جاقسارا تۇسكەنىنە شۇكىرشىلىك ەتەدى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحي جىلناماسى مەن شەجىرەسى جىلدار وتكەن سايىن قالىڭداي بەرمەك. وسى ورايدا ەل تاريحىنىڭ قاپى­سىز حاتقا تۇسۋىنە ايرىقشا مۇددەلى ءبىر ادام بولسا, ول ءسوزسىز – ەلباسى. ويتكەنى, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا داۋىردەگى تاۋەلسىز ىرگەتاسىن ءوز قولىمەن قالاپ, تۋىن جەلبىرەتكەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءۇشىن قا­زاقستان تاريحىنىڭ ءار پاراعى ىس­تىق ءارى قىمبات. ەندەشە, تاياۋدا عانا ەلباسى قالامىنان تۋعان « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» اتتى جاڭا تۋىندى دا ءار قازاقستاندىق ءۇشىن اسا قۇندى ولجا بولارى ءشۇباسىز. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق تورقالى تويىنا تاماشا تارتۋ بولعان وسىناۋ ەڭبەكتى تەبى­رەنبەي, تولقىماي وقۋ مۇمكىن ەمەس. اتالمىش تۋىندى «تۋعان ەلىم – تىرەگىم», «ەل مەن ەر جانە جەر», «ءتاۋ­ەلسىزدىكتىڭ تال بەسىگى», «ساياسات سالتاناتى», «تۋعان ءتىلدىڭ تۇعىرى», «ءدىن مەن ءداستۇر», «قيىردان كەلسە قان­داستار», «ونەردىڭ ءورىسى كەڭ», «وتباسى – وتان تىرەگى», «قاريا­لارىمىز – قازىنامىز», «مۇرا­تى  ءبىردىڭ قۋاتى ءبىر» دەپ اتالاتىن ون ءبىر تاراۋدان تۇرادى. تاقى­رىپ­تار ايتىپ تۇرعانداي ءار تاراۋ­دىڭ وقىرمانعا وي سالار وراسان سالماعى بار. ءوزىم قالامگەر بولعاندىقتان, ءارى قازاق رۋحانياتىنىڭ قارا شا­ڭى­راعى – قازاقستان جازۋشىلار وداعىن­دا باسشىلىقتا وتىرعان­دىقتان وسى ەڭبەكتەگى ادەبيەت, ونەر, ءتىل تۋرالى ەلباسى تولعامدارى مەنى قاتتى تەبىرەنتكەنىن ايرىقشا ايتقىم كەلەدى. «قازاق – ويشىل حالىق, اقىن حالىق. ءسابي جۇرەگىندە جەلپىلدەگەن ارمان مەن ءۇمىت, قيال مەن وي كوكى­رەگىندە ساۋلەسى بار قازاق بالاسىن ولەڭ ولكەسىنە الىپ كەلەدى. حالقىمىزدىڭ اقىنجاندىلىعى – ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان ماڭگىلىك مەكتەپ. تەلەگەي تەڭىز اۋىز ادەبيەتىنىڭ قاينارىنان سۋسىنداعان ۇلتىمىزدىڭ ۇلى تاريحىنداعى ۇلاعاتتى بەلەس­تەر بۇعان ناقتى دالەل. ءبىز تاريحىن تىلمەن دە, دىلمەن دە جازعان حالىقپىز», – دەيدى پرەزيدەنت وسى ەڭبەگىنىڭ «تۋعان ەلىم – تىرەگىم» دەگەن العاشقى تاراۋىندا. ودان ءارى ءوز ويىن ەلباسى: « ۇلى دالامىز كەيدە اشىق جاتقان جىر كىتابى سياقتى بولىپ تا كورىنىپ كەتەدى. جادىڭدى جاڭعىرتىپ, دۇرىستاپ, جاقسىلاپ وقي الساڭ, جان دۇنيەڭ جادىراپ, باعزى بابالاردىڭ بايان­دى ءۇنىن, تاريحتىڭ تىلسىم سىرىن, تۋعان ەلىڭنىڭ ماڭگىلىك جىرىن قايىرا ەستىپ, بايتاق الەمگە قۇلاشىڭدى كەڭ جايعانداي بولاسىڭ», – دەپ كەڭىنەن تاراتادى. وسىنداي جۇرەك قوزعايتىن ءسوز­دەردى وقي وتىرىپ, ەلباسى­مىزدىڭ ءسوز ونەرىن, ولەڭ دەپ اتالاتىن كيە­لى قاسيەتتى بارىنشا قاستەرلەپ, قادىر­لەيتىنىن انىق اڭعارۋعا بولادى. ەلباسىمىزدىڭ ءتىل تۋرالى, ءدىل تۋرالى, ەل مەن جەر تۋرالى دا با­سالقى تولعامدار مەن پاراسات­تى پايىمداۋلارعا تولى تۇجىرىم­دارى ەل ەرتەڭىن ويلايتىن تۇعىرلى تۇلعا عانا ايتا الاتىن ءومىر, قوعام, زامان اقيقاتى ەكەنى ءسوزسىز. حالقىمىزدىڭ رۋحاني يگىلىگىنە اينالعالى تۇرعان ەڭبەكتىڭ «ونەر­دىڭ ءورىسى كەڭ» اتتى تاراۋىندا مەملەكەتىمىزدىڭ ادەبي-مادەني دامۋ بەلەستەرى جايلى ءسوز قوزعالادى. «مەملەكەتتىڭ دامۋى – رۋحاني الەمنىڭ دامۋىمەن تىكەلەي ساباق­تاس», – دەي وتىرىپ پرەزيدەنت مادە­نيەت سالاسىنداعى كۇرمەۋى كۇردەلى كەيبىر ماسەلەلەردىڭ شەشىلگەن جانە شەشىلمەگەن تۇستارىنا زامانا بيىگىنەن كوز جىبەرەدى. وتكەن 25 جىل ىشىندەگى ادەبي-مادەني ومىرىمىزدەگى وزگەرىستەر مەن قازاق رۋحانياتىنا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان قامقورلىقتارعا شولۋ جاساي كەلىپ مەملەكەت باسشىسى: «وسى كەزەڭدە ادەبيەتتە رۋحاني جاڭعىرۋ, ۇلتتىق تۇلەۋ, حالىقتىق قاسيەتتەر قاپىسىز بوي كورسەتتى. ارينە, بۇل ورلەۋدەن ونەردىڭ باسقا سالالارى دا قاعىس قالعان جوق. بىراق ادەبيەت الدا ءجۇردى, الدىڭعى شەپتىڭ ايباتى دا, قايراتى دا بولا ءبىلدى», – دەپ اتاپ كورسەتەدى. بۇل ءسوز ونە­رىن كيە تۇتقان بارشا قالام قايراتكەرلەرىنە بەرىلگەن ءادىل باعا, ۇلكەن سەنىم دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك. « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» وتكە­نىمىزگە وي جۇگىرتەر, كەلەشە­گىمىزگە باعدار سىلتەر سىندارلى ەڭبەك, سوم تۋىندى. وسى ەڭبەكتەگى پرەزيدەنت تولعانىسى ءار قازاقستاندىقتىڭ تولعانىسىنا ۇلاسار بولسا, ياعني «جۇرەكتەن شىققان ءسوز جۇرەككە جەتەر بولسا», وتانىمىزدىڭ بولا­شاعىنا دەگەن ۇلت سەنىمى نىقتالا تۇسپەك. نۇرلان ورازالين, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى