كلينيكاداعى ءبىر كۇن

اجالدى اۋىزدىقتاۋ  ادەتتە, كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە تاۋەلسىزدىكتىڭ ومىرىمىزگە قانداي وزگەرىستەر الىپ كەلگەنىن سارالاپ, ساراپتاپ, بايىبىنا بارىپ, جەتەمىزگە جەتكىزىپ, ويىمىزدىڭ ورمانىنداعى يىرىمدەرىنەن قالقىتىپ سىرتقا شىعارا بەرمەيتىنىمىز راس. ال سول ويدى تۇرتەتىن, ەگەر تاۋەلسىز ەل اتانىپ, ءوز تىزگىنىمىز قولعا تيمەگەندە وسىلار بولار ما ەدى دەگەن يگىلىكتىڭ قاتارىنا بۇگىنگى مەديتسيناداعى جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدى جاتقىزار ەدىك. سونىمەن القيسسا, استاناداعى ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا وتكەن ءجۋرناليستىڭ ءبىر كۇنىمەن سىزدەر دە تانىس بولىڭىزدار.  ساعات 09.30. «ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك قۋاندىق ۇلى اقشولاقوۆپەن ورتالىق تۋرالى اڭگىمەلەسۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت, بار بولمىسىمەن ءوز جۇمىسىن قالتقىسىز سۇيەتىن, سوعان قابىلەت-قارىمىن ايانباي جۇمساپ بەرىلگەن جاننىڭ بىلەتىنى دە, ايتاتىنى دا كوپ. 2008 جىلى كلينيكا اشىلماستان بۇرىن ونىڭ ىرگەتاسى مەن قابىرعاسى, ءاربىر بولىگىنىڭ قالاي سالىنعانى كوز الدىنان وتكىزگەنىن, ال ول اشىلاردا قاجەت مامانداردى الماتىدان قالاي الىپ كەلگەنىن, بىرتىندەپ دامىپ, قازىرگى ۋاقىتتا جىلىنا 2 جارىم مىڭ كۇردەلى وتا جاسالاتىنىن ايتقان. بىراق ول كىسىگە ۋاقىت قات. سوندىقتان جۇرە, جولاي سويلەسىپ, ءوزى باس بولىپ كورسەتە اڭگىمەلەگەنىنىڭ ورنى مۇلدە بولەك ەكەن.  ساعات 10.00 ء–بىز قازىر حيرۋرگيالىق جولمەن ينسۋلتتىڭ الدىن الاتىن بولدىق. جانە ونى ەندوۆاسكۋليارلىق ادىسپەن جاسايمىز. قاراپايىم تىلمەن جەتكىزسەك, مىنە, كەسپەي, قان شىعارماي-اق, اۋرۋدىڭ شابىنان قان تامىرىمەن جۇرەك ارقىلى ميعا دەيىن جەتىپ, ميداعى ارتەريا مەن ۆەنا قانى ءبىر بىرىنە ءوتىپ جاتقان جەرگە ارنايى مەديتسينالىق جەلىم قۇيىلادى. ەندى قىسىمدارى ەكى ءتۇرلى قان ارالاسپاق تۇگىل, قاتىپ قالعان جەلىمنىڭ ارقاسىندا, ءتىپتى, ول جەرگە جەتە دە الماي قالادى. ناتيجەسىندە, ينسۋلت بولۋ قاۋىپى 100 پايىز جويىلادى, ال ەگەر وپەراتسيا جاسالماي ۆەنا جارىلىپ كەتسە, 90 پايىزىندا ادام و دۇنيەلىك بولادى,–دەپ شىنىنىڭ ارجاعىنداعى ارىپتەستەرىنىڭ قيمىلىن ەرەكشە ىقىلاسپەن تۇسىندىرەدى. ء–بىز مۇنداي ادىسپەن قانى توقتامايتىن, گەموفيليامەن اۋىراتىن ادامداردىڭ وزىنە گەموتومالاردى الىپ ناتيجەلى وپەراتسيالار جاسادىق. شەتەلدە مۇنداي ەم ءتۇرى 60 مىڭنان 150 مىڭ اقش دوللارىن قۇراسا, بىزدە ول 3 ميلليون تەڭگە. ءارى مەملەكەت كۆوتاسىمەن ناۋقاسقا ءبارىن تەگىن جاسايمىز, قازىر ورتا ازياداعى كورشىلەرىمىز بەن رەسەيدەن وسى ادىسپەن ەمدەلۋگە بىزگە كەلىپ جاتىر. جالپى ينسۋلت زاردابى مول دەرت قوي, سوندىقتان ۇكىمەت ارنايى ينسۋلت ورتالىقتارىن قۇرۋعا تاپسىرما بەرگەن, ال ونىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا كۋراتورى ءبىزبىز. قازىر ەلىمىز بويىنشا ينسۋلت ورتالىقتارى اشىلىپ جاتىر. ولاردىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ دەڭگەيدەگى وسىنداي وپەراتسيالار جاسايتىن بولادى, بۇگىنگى كۇننىڭ وزىندە تاجىريبەمىزدى تاراتۋدىڭ ارقاسىندا قىزىلوردادا يششەميالىق اۋرۋدىڭ الدىن الاتىن 60 وپەراتسيا جاسالدى. ادىستەرمىزدىڭ ترانسفەرى ايماقتارعا جۇرگىزىلۋدە,–دەگەن سەرىك قۋاندىق ۇلى 2008 جىلى ورتالىق اشىلعانان بەرى جاسالعان 15 مىڭ وپەراتسيانىڭ 60 پايىزىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى وتكەنىن اۋىز تولتىرا ايتقان. دارىگەردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسى ءومىر مەن ءولىم اراسىنداعى ارپالىستان, تىنباس تايتالاستان, كۇردەلى كۇرەستەردەن تۇرادى ەمەس پە؟! سوندايدا ەگەر مەديتسينا بۇرىنعى كۇيىندە بولسا, اجالدىڭ جەڭىسىمەن اياقتالار ساتتەردى قازىر ءومىر جەڭۋدە. قالاي قۋانباسسىڭ. اۋرۋحاناعا جەدەل تۇردە جەتكىزىلگەن ەكىقابات ايەل كوماعا تۇسكەن. اناسىنا دا, ىشتەگى بالاسىنا اۋا جەتپەگەنىنە قورعانعان اعزادا ۋاقىتىنان بۇرىن تولعاق باستالعاندا, جۇرەك توقتاپ قالادى. جاندارمەن ميعا جوعارىداعى ادىسپەن وتا جاسالىپ جاتقاندا, ەندى ءبىر حيرۋرگتەر كەسار تىلىگى ارقىلى نارەستەنى امان الىپ قالىپتى. ال بۇرىندارى مۇنداي جاعداي تەك فانتاستيكالىق, قيال-عاجايىپتىڭ ەنشىسىندەي كورىنەتىن. ءتىپتى, بىرەۋىنىڭ عانا ءومىرىنىڭ ساقتالعانىنا شۇكىرشىلىك ايتاتىن كەزدەر تىم كوپ بولاتىن. سول بالا قازىر جەتىدە, اناسى ودان كەيىن ەكىنشى بالاسىن دۇنيەگە اكەلدى, قۇدايعا شۇكىر ءبارى امان, جاعداي سوعان الىپ كەلگەندە تايسالماي جاساعان وپەراتسيا ءبىر ەمەس, بىرنەشە ءومىردى ساقتادى, دەگەن دارىگەرگە قاراي بەردىم. ەشقانداي ءبىر جۇزىندە تاسىنۋدىڭ, مەنمەندىكتىڭ بەلگىسى جوق, قاراپايىم جان تەك ءومىردىڭ ۇزىلمەستەن ءارى قاراي جالعانىپ كەتكەنىنە شىن قۋانىپ تۇردى. دەرتكە داۋا قايدان؟  ساعات 10.45. ورتالىقتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ءراشيلا وسپانوۆانىڭ باستاۋىمەن بولىمدەردىڭ بىرىنەن سوڭ بىرىنە ءوتىپ ارالاۋعا كىرىستىك. تەمىرتاۋلىق گالينا گاپونەنكو بۇدان بۇرىن تۇرعىلىقتى جەرىندە ەم الىپ جاعدايى دۇرىستالماعاندىقتان كۆوتامەن وسىندا كەلىپ وپەراتسيا جاساتىپتى. –قازىر جاعدايىم وتە جاقسى, ءسىز بىلەسىز بە, وسىنداعى مامانداردىڭ قانشالىقتى بىلىكتى, سەنىمدى ەكەندىگىن. جاپ-جاس بولا تۇرا قانداي ءبىلىمدى, مەيىرىمدى, ۋاقىتپەن ساناسپايتىن جاندار, ولارعا سەنگەنىم سونشالىق, وپەراتسياعا ەش جۇرەكسىنبەستەن كىردىم, –دەسە, ميىنداعى ىسىكتەن ارىلعان ساۋلە ەسىمدى ەمدەلۋشى 3 جىل بويىنا ەمدەلگەنىن, العاشىندا سيرەك ءبىر جىلدا ءبىر رەت اۋىرعانىن, ودان جارتى جىلدا, كەيىنىرەك 3-4 ايدا قايتالانعانىن, سول ۋاقىتتا مويىن وستەوحوندروزى دەپ ەمدەلىپ كەلگەنىن, ال شىندىعىندا تامىردا ىسىك بارلىعى ماگنيتتى رەزونانستى توموگرافيادا انىقتالىپ, وسىندا جىبەرىلگەنىن ايتتى. ال وپەراتسيا جاساۋ كەرەك دەپ تۇسىندىرگەندە بىردەن كەلىستىم. كەشە جاسالدى, بۇگىن ورنىمنان تۇردىم. وسىنداعى مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ قىزمەتىن تىلمەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. الدىندا ءبىر اپتا دايارلاپ, كەشە مۇراتبەك ابدىعالي ۇلى وتا جاسادى. دارىگەرلەر, مەدبيكەلەر, سانيتارلار بارلىعى ءمىنسىز, جايىڭدى ويلاپ, قاسىڭا قايتا-قايتا كەلەدى, تاماقتارى قانداي ءدامدى, ۇيدەن كەلگەن استى قايتارىپ جىبەردىم. ءسىز گازەت ارقىلى بۇكىل جۇرتشىلىققا جەتكىزسەڭىز, باستارى اۋىرسا ءمان بەرمەي جۇرە بەرمەسىن, ىسىكتى نەعۇرلىم ەرتەرەك انىقتاۋ اسا ماڭىزدى. قايتا مىناداي جوعارى دەڭگەيدەگى بىلىكتى مامانداردىڭ ەلىمىزدە بولعانىنا شۇكىر. مۇندا شىنىمەن عاجايىپتار جاسالادى دەسەم ارتىق ەمەس, دىمكاس جاننىڭ بارلىق بويىنداعى اۋرۋ-سىرقاۋىن, دەرتىن اۋرۋحانانىڭ ىشىنە تاستاپ, ۇيىنە ساۋىعىپ ورالۋى قانداي باقىت, دەگەن ساۋلەگە تەز ايىعۋىن تىلەپ, راشيلاعا دارىگەردىڭ بىرىمەن تىلدەسكىم كەلەتىنىن جەتكىزدىم. اشىق تۇرعان ەسىكتەن ىشكە ەنگەندەگى جىلى شىرايلى دارىگەر ازاماتتىڭ ەسىمى دانيار تەلتاەۆ بولىپ شىقتى. ورتالىق جۇيكە جۇيەسى پاتولوگياسى بولىمشەسىنىڭ دارىگەرى دانيار كەرىمقۇل ۇلىنا دارىگەرلىك تاجىريبەڭىزدە قيىندىعىمەن ەسىڭىزدەن كەتپەيتىن ءبىر وپەراتسيانى ايتىپ بەرەسىز بە دەگەنمىن. نەگىزى وپەراتسيانىڭ وڭايى جوق قوي دەپ ءسال ءۇنسىز قالعان ول بىردە كىشكەنتاي قىز بالانىڭ ميىندا ىسىگى بارلىعى انىقتالدى جانە وتە تەرەڭدە, تامىردىڭ ۇستىندە ءارى جايىلىپ كەتكەن ەكەن. الۋ وتە قيىنعا ءتۇستى, جالپى ءبىزدىڭ ءاربىر وپەراتسيا ۇزاققا سوزىلاتىن, اۋىر جۇرەتىن شارۋا عوي, 8 ساعات جاسالدى. قازىر ناۋقاسىنان ايىققان ول نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە وقىپ ءجۇر, بيىل ءبىتىرىپ جوو-عا تۇسەمىن دەيدى. ويىما ساۋلە ايتقان سوزدەر ءتۇستى. عاجايىپتار جاسايتىن ورتالىق وپەراتسيامەن عانا ەمەس, وسىنداعى ءاربىر قىزمەتكەر ءسىزدىڭ جانىڭىزعا سايا بولۋعا تىرىسۋىمەن-اق بويىڭىزداعى بارلىق دەرتتى سىلىپ الادى, مەن ءدال وسى كلينيكاداعىداي پاتسيەنتتەرگە كوزقاراستى ەشبىر ەمدەۋ ورنىنان كەزدەستىرگەن جوقپىن دەگەنىنەن دەرتكە داۋانىڭ قايدان كەلەتىنىن ۇققاندايمىن. توقتاۋسىز جۇرەر مەحانيزم  ساعات 12.00. كلينيكا ءىشىن ەمىن-ەركىن ارالاپ ءجۇرمىز. اشەيىندە اۋرۋحانالارعا كىرگەندە مۇرنىڭا ءيىسى كەلەتىن ءدارى-دارمەكتەن ەسەتىن سامالدىڭ جەلپىگەن اۋادا زارەدەي دە سەزىلمەيتىنىن قايتەرسىز. بەينە ءبىر ءوفيستىڭ ءىشىن ارالاپ جۇرگەندەيسىز, تەك ءاربىر بولىمگە كىرگەنىڭىزدە پوستىدا ۇستەرىنە حالاتتارىن كيىپ وتىرعان قىزدار, جىگىتتەرگە قاراپ اۋرۋحانا ىشىندە ەكەنىڭ ەسكە تۇسەدى. جاقسى ۇيىمداسقان جۇمىس قاجەت تۇسىندا بۇراپ نەمەسە باتەرەياسىن اۋىستىرا قويساڭ تىقىلداپ ءجۇرىپ كەتەتىن ساعات ءتارىزدى مە وسى؟ ورتالىق اۋانى وسى ويدى ءوز-وزىنەن الىپ كەلگەن. قانداي قيىن دا, كۇردەلى وپەراتسيالاردىڭ جاسالىپ جاتقانى, ءسات سايىن ءومىر مەن ءولىمنىڭ اراسىنداعى سان ءتۇرلى ارپالىستىڭ ءجۇرىپ جاتقانى ەش سەزىلمەيدى. توقتاۋسىز جۇرگەن مەحانيزمدە ابدىراماي, بولدىرتپاي, اركىم ءوز ورنىن, ءوز جۇمىسىن بىلىكتى اتقارۋىمەن ىڭ-شىڭسىز اتقارىلىپ, باستى بايلىق-دەنساۋلىققا قاۋىپ تونگەندە قاتەردەن قۇتقاراتىن, ەرتەڭگى كۇنگە ءۇمىت جالعايتىن قاسيەتتى دە قادىرلى ورىنعا اينالىپ كەتكەندەي. ويتكەنى مۇندا ادام ءومىرى جالعانۋدا, ۇزىلەيىن دەپ تۇرعان ءۇمىتتىڭ شالاسى مازداپ, ۇرەي ارقالاپ جەتكەن جان ۇيىنە دەرتىنە قوش ايتىپ وتباسىنا ورالادى. ۇلكەن قۋانىش قوي, جانە جەكە ادام ءۇشىن وراسان باقىت! وپەراتسيا ستولى. ومىرتقادا قاتەرلى ىسىك بار. ناركوزدا جاتقان پاتسيەنت ۇيقىدا. مىنە, حيرۋرگتەر اۋرۋ ومىرتقانى الىپ تاستاپ, ورنىنا تيتاننان جاسالعان ومىرتقا يمپلانتتى قويىپ ۇلگەرىپتى. دىمىمدى ىشكە تارتىپ, دارىگەردىڭ قيمىلىنا كوز تىگەمىن, بار زەيىنى پاتسيەنتكە اۋعان دارىگەردىڭ, اسسيستەنتىنىڭ, مەيىربيكەلەردىڭ ەشبىرىنىڭ مەنىمەن ءىسى جوق. تەك ءبىر مەيىربيكە, بايقاڭىز, اپپاراتۋرالاردان الشاعىراق تۇرساڭىز دەپ سىبىر ەتكەن. – بۇرىن مۇنداي دياگنوز قويىلعان جان ءۇشىن ءبىزدىڭ مەديتسينا دارمەنسىز بولاتىن, ال قازىر مەتاستازا باستالىپ كەتسە دە كۇرەسە الاتىن جاعدايعا جەتتىك. ەندى پاتسيەنت ءارى قاراي حيميا, ساۋلە تەراپيالارىن الىپ, ءارى قاراي ەمدەلە الادى, ويتكەنى اۋرۋ ومىرتقادان قۇتىلدى,– دەيدى سەرىك قۋاندىق ۇلى. تاعى دا وپەراتسيا ستولى. بۇل جولى ميداعى ىسىك الىنۋ ۇستىندە. مۇرىن قۋىسىنان ميعا جەتىپ ىسىكتى قالاي الىپ جاتقانىن مونيتوردان كورىپ تۇرمىن. تاعى دا سول سىرتتان ەنگەن بىزگە نازار سالعان ەش جان جوق. بار زەيىندەرى وپەراتسيا ستولىندا جاتقان ناۋقاسقا اۋعان. ساعات 14.30. ج ۇلىن نەيروحيرۋگياسى, شەتكى جۇيكە جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسى بولىمشەسىنە شورتاندىدان كەلگەن ۆيكتوريانىڭ ومىرتقاسىنداعى ىسىككە وپەراتسيا جاسالىپتى. –وتاعا 2 كۇن دايىنداپ, كەشە جاسالعان سوڭ الدىمەن جانساقتاۋ بولىمىنە اپاردى. «قانداي كەرەمەت جاندار دەسەڭىزشى! جالپى ورتالىق جۇمىسىندا ءبىر ءمىن جوق. قىزىما ايتىپ دارىگەرلەرگە راحمەتتى سايتقا جازشى دەپ جاتىر ەدىم, قانداي جاقسى بولدى كەلگەنىڭىز, گازەت ارقىلى العىسىمدى جەتكىزەيىن, قۇدايدان وسىنداعى ادامداردىڭ قول-اياقتارىنا دەرت بەرمەسىن, دەندەرى ساۋ بولسىن, بارلىق تىلەكتەرى ورىندالسىن دەپ تىنباي دۇعا جاساۋدامىن»,– دەيدى ۆيكتوريا. گيستولوگيالىق پرەپارات كلينيكانىڭ ايناسى ساعات. 15.00. پاتولوگواناتوميالىق بولىمشە. ءبىز تومەنگى قاباتتا ورنالاسقان بولىمشەگە كىرگەنىمىزدە 2 دارىگەر جەدەل بيوپسيا جاساۋ ۇستىندە ەكەن. ارتىنان ۇققانىمىزداي, وتا جاساۋ كەزىندە ناۋقاستان الىنعان ۇلپا وسىندا جەتكىزىلىپ, دارىگەرلەر ونىڭ تابيعاتىن جەدەل انىقتاۋعا ءتيىستى. ەگەر وبىرعا شالدىقسا, سول جەردە وتانىڭ ءارى قارايعى جاسالۋ تاكتيكاسى تۇبەگەيلى وزگەرەدى. –بار جوعى 10-15 مينۋت ىشىندە انىقتاۋعا ءتيىستىمىز, باقىتجان امانگەلدىقىزى ەكەۋمىز ءبىر مەزگىلدە ميكروسكوپپەن قاراپ وتىرعاندا ويلارىمىزبەن بولىسپەيمىز, كورگەنىمىزدى جازىپ الىپ, قاراپ بولعاسىن شەشىمىمىزدى ايتامىز. ەگەر ەكەۋمىزدىڭ دە ءتۇيىنىمىز ءبىر بولسا, حيرۋرگتەرگە بىردەن جەتكىزەمىز دە, ال ءسال ءبىر جەردەن توعىسپاساق تاعى دا 15 مينۋت زەرتتەيمىز, ءبىزدىڭ بۇل شەشىمىمىز, قويعان دياگنوزىمىز وتە ماڭىزدى بولعاندىقتان, قاتەلەسۋگە ەش حاقىمىز جوق, ارتىندا ادام تاعدىرى... جاڭاعى قاراعان ۇلپا 57 جاستاعى ايەلدىڭ ومىرتقاسىنا تالعات كەرىمباەۆ جاساپ جاتقان وپەراتسيادان جەتكىزىلدى. ول ءوزىنىڭ بۇيرەكتىڭ قاتەرلى ىسىگىنە ۇشىراعانىن بىلمەگەن, مەتاستازا ءجۇرىپ, بۇيرەككە جاقىن تۇرعان ومىرتقا سىنىپ كەتكەن ەكەن. جالپى گيستوحيميالىق زەرتتەۋ اسا قاجەت جانە قىمباتقا تۇسەتىن شارۋا,–دەپ اڭگىمەلەي ءجۇرىپ بولىمشەنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىرعان بەرىك جەتپىسباەۆتى تىڭداي بەرگىڭ كەلەدى ەكەن. –بىراق دەگەن ول ء–بىزدىڭ كلينيكا باسشىلىعى ونىڭ ماڭىزىن جەتە ءتۇسىنىپ, ءبىزدىڭ بولىمشەنى انتيدەنەلەرمەن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالى, مىنا انتيدەنە ارقىلى ەتتىڭ وبىرى انىقتالادى. وسىنىڭ ءبىر تامشىسى زەرتتەلەتىن ۇلپاعا تامىزىلادى, ەگەر ول قوڭىر تۇسكە بويالسا, وندا ساركوماعا دەگەن قاۋىپتىڭ راستالعانى. وسىنداي 7 ميلليليتر انتيدەنە 200 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ال بىزدە ونىڭ 56-سى بار. ويتكەنى دۇرىس دياگنوز قويىلماي, ەمنىڭ دۇرىس ءجۇرۋى ەش مۇمكىن ەمەس. ال مۇنداي جاعداي جاسالماعان جەردە اۋەلى وبىردىڭ ءبىر ءتۇرى دەگەن دياگنوز قويىلادى, ودان ماسكەۋگە بارىپ ەكىنشى ديگنوز, يزرايلدە ءۇشىنشى دياگنوز قويىپ جۇرگەندە ۋاقىت ءوتىپ كەتەدى. 600 زەرتتەۋگە ارنالعان مىنا 5 كىشكەنتاي قۇتىنىڭ باعاسى 840 مىڭ تەڭگە, وسىنىڭ ءار تامشىسىنىڭ سىرتىندا قانشا ءۇمىت, قانشاما ادامنىڭ ءومىرى, قۋانىشى مەن قايعىسى جاتىر,– دەگەن بەرىك بارلىباي ۇلى. ءبىز گيستولوگيالىق پرەپاراتتاردىڭ جاسالۋىنان ەشكىمنىڭ الدىندا ۇيالمايمىز. پرەپاراتتى كورگەن الەمدەگى ەڭ وزىق دەگەن كلينيكا ونىڭ وتە جوعارى دەڭگەيىنە باعا بەرەدى. پاتسيەنت يزرايل, گەرمانيا قاي ەلگە بولسىن دياگنوزىن انىقتاتۋ ءۇشىن ءوز پرەپاراتىن الىپ بارسا, ول ءبىزدىڭ كلينيكانىڭ ايناسى بولا الادى. ەندى ءبىر جاقسى جاڭالىعىمىز – جوعارىدا ايتقانداي مولەكۋليارلىق گەنەتيكانى دامىتۋدا يممۋننوگيستوحيميالىق زەرتتەۋلەردى باستاپ كەتسەك, جاقىندا ەندى ءبىر قادامىمىز–بيوبانك اشىلماقشى. توڭازىتقىشتا پاتسيەنتتەردىڭ كەلىسىمىمەن ونكوگيستوماتەريالدار ساقتالىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرەدى, بۇل اجالدى ءومىردىڭ جەڭۋىنە جاسالاتىن جول,– دەگەن. بالالار اۋىرماسا ەكەن  ساعات 16.00. بالالار نەيروحيرۋرگياسى بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشى عابيت ءىلياس ۇلىنىڭ ءوڭى شارشاۋلى كورىندى. وڭاي بولىپ پا, كىپ-كىشكەنتاي, ءومىردىڭ ءتاتتى ءدامىن تاتىپ ۇلگەرمەگەن بالدىرعانداردىڭ, ولاردىڭ اتا-انالارىنىڭ قينالىسىن كۇنبە كۇن كورۋ, جۇرەگىڭمەن سەزىنۋ. قارشاداي بالالار مي, ج ۇلىن ىسىكتەرىنىڭ جاندارىنا باتقان اۋرۋىنان, گيدروتسەفاليا ت.س.س. دەرتىنەن ايىعىپ, قۇلدىراڭداپ جۇگىرىپ جۇرگەن قاتارلارىنا قوسىلىپ كەتە الا ما, الماي ما؟ «مۇنداي اۋرۋ بالالاردى ەمدەۋ وڭايعا تۇسپەيدى, جانە تەك بالالارمەن عانا ەمەس, اتا-انانى پسيحولوگيالىق دايىنداۋعا, بالاعا قالاي كومەكتەسۋگە بولاتىن جولداردى تۇسىندىرۋگە كوپ كۇش-قايرات جۇمسايمىز. نەگىزى قازىرگى مەديتسينا كۇننەن كۇنگە العا باسۋ ۇستىندە, وپەراتسيالاردىڭ نەعۇرلىم كەسپەي, جاراقاتسىز جۇرەتىن ەندوسكوپيالىق, كىشىينۆازيالىق تۇرلەرىن قولدانامىز», – دەپ اڭگىمەسىن باستاعان ونىڭ ءسوزىن تەلەفون ءۇنى بۇزدى. جاقسى جەدەل بارامىن, دەپ ورنىنان تۇرعان دارىگەر اسىعا باسىپ پاتسيەنتىنە كەتتى. بولىمشەنىڭ حوللى بالاباقشا ءتارىزدى, ويىنشىقتارمەن ويناپ جاتقان بالالار ءبىرشاما ەكەن. ءوزىن ءبيبىايشامىن, قاراعاندىدان كەلدىم دەگەن انا بالاسىنىڭ ويناپ جۇرگەندە قۇلاپ ج ۇلىنىنا زاقىم كەلگەنىن, ودان قيسايىپ جۇرە الماي, ءبىر اياعى سەمىپ بارا جاتقاندا وسىندا كۆوتامەن كەلىپ وپەراتسيا جاسالىپ, قازىر ويناپ جۇرگەن بالاسىن كورسەتتى. الىبەك مارات ۇلىنىڭ قولىنىڭ جەڭىلدىگىنە, بىلىمدىلىگىنە رازى بولىپ, مەيىربيكەلەر مەن بارشا پەرسونالعا العىستى جاۋدىرىپ جاتىرمىن. ەرتەڭ شىعامىز, ۇيگە قۋانىپ قايتىپ بارامىز, – دەيدى. زەرتحانا زەرتتەۋلەرى ساعات 16.45. نەيروفيزيولوگيالىق زەرتحانا. ءلاززات نۇرعاليقىزى سىندى ءوز ىسىنە بەرىلگەن جانە ونىڭ بارلىعىن دۇرىستاپ تۇرىپ جەرىنە جەتكىزە ايتىپ بەرە الاتىن ماماندى ءجيى كەزىكتىرە بەرمەيسىز. سوندىقتان دا بولار ول كىسىمەن اراداعى اڭگىمەنىڭ قىزىقتىلىعى ءبىر باسقا, ال جاسالعان وپەراتسيالاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا دەگەن جانكەشتى ەڭبەگىنىڭ ءوزى ءبىر بولەك تاقىرىپ بولاتىنداي. «– بۇرىن دەيدى ول–وپەراتسياعا كىرەردە پاتسيەنتكە جۇيكە جۇيەسى تىم نازىك, وعان ءتيىپ كەتۋىن جوققا شىعارا المايمىز, سوندىقتان وپەراتسيادان كەيىنگى تاۋەكەل مىناداي دەپ ايتاتىنبىز. قازىر وپەراتسيا جاسالاتىن ادامعا ەلەكترودتار قويۋ تەحنولوگياسىن قولعا الدىق. ول نە؟ ناۋقاستىڭ دەنەسىنە ەلەكترودتار ورناتىلادى, ال ىسىكتى الىپ تاستاۋ كەزىندە حيرۋرگ پىشاعى نەرۆكە جاقىنداپ قالعان ساتتە ەلەكترودتاعى تەربەلىس, قوزعالىس ارتىپ كەتەدى. سول ۋاقىتتا حيرۋرگكە, نەرۆكە تىم تايانىپ كەتتىڭىز, باسقا جول ىزدەڭىز دەپ ايتامىز, ال بۇل دەگەنىمىز–وتا ساپاسىنىڭ ارتۋى, ادامنىڭ مۇگەدەك بولىپ قالماۋىنىڭ كەپىلى. جاقىندا ءبىر جاس قىزدىڭ ميىنداعى وتە ۇلكەن ىسىككە وپەراتسيا جاسالدى, ال ونىڭ جاعدايىندا مۇنداي وتاعا نەيروحيرۋرگتىڭ ءبارى بىردەي بارا بەرمەيدى. جانە بۇرىنعى كەزدە ىسىكتى العان كۇندە قىزدىڭ بەت اۋزىنداعى نەرۆتەرى ۇنەمى جىبىرلاپ, تارتىلىپ تۇرۋى دا مۇمكىن بولاتىن. ينترووپەراتسيالىق نەيرومونيتورينگ ارقاسىندا ول قاۋىپ سەيىلدى. بۇل-حالىقارالىق ستاندارت». ءلاززات تاناشەۆا ايتقان اڭگىمەنىڭ بارلىعىن جازۋعا گازەت بەتى كوتەرمەيدى, بىراق باستىسى – زەرتحانا شىن مانىندەگى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, ونى ادامنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت جاساتۋ ءۇشىن تىنباي ىزدەنىس ۇستىندە ەكەن. ساعات. 18.00. تاڭەرتەڭنەن كەلسەم دە, كورەتىن, تانىساتىن جاڭالىقتار مەن يگىلىكتەر قاتارى ازايار ەمەس. جان-جاقتان كەلگەن دارىگەرلەردى دايارلايتىن ترەنينگ ورتالىعى بار ەكەن. بۇرىن حيرۋرگتەر تەك وپەراتسيا زالىندا ءوز ارىپتەسى جاساعان وتانى قاراپ تۇرىپ ۇيرەنەتىن بولسا, قازىر كلينيكا ادام اعزاسىنان اينىمايتىن وتە قىمبات تۇراتىن مۋلياجدارعا ۆيرتاۋالدى وپەراتسيا جاساپ دايىندالاتىن كۇيگە جەتكەن. – ءبىز,  دەيدى سەرىك قۋاندىق ۇلى– مينيسترلىككە جوعارى سانات الۋعا سىناق تاپسىراتىن دارىگەرلەردى وسىنداي مۋلياجدارمەن جۇمىس جاساپ ەمتيحان تاپسىرۋ قاجەتتىگى جايىندا ۇسىنىس تۇسىردىك. بۇل– مەديتسينانىڭ بولاشاعى. قازىر ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا نەيروحيرۋرگتار كادىمگىدەي وتە كۇردەلى وپەراتسيالاردى جاساپ ءجۇر. شەتەلدەردەن دە كەلىپ ۇيرەنىپ, ترەنينگتەن ءوتىپ جاتقاندار دا بار. سىزگە ايتايىن ءبىزدىڭ كلينيكانىڭ سەنىمدىلىگىنىڭ ءبىر كورسەتكىشى–ازاماتى, ءىنىسى اقش –تا بىلىكتى نەيروحيرۋرگ سانالاتىن سول ەلدىڭ ازاماتى وسىندا كەلىپ وپەراتسيا جاساتتى. ءىنىسى ءبىزدىڭ ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ كورگەننەن كەيىن (الدىندا حالىقارالىق شاراعا كەلىپ كەتكەن ەكەن) اعاسىنا قازاق ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا وپەراتسيا جاساتۋعا كەڭەس بەرىپتى. جىل وتكەن سايىن بىزگە شەتەلدەن كەلىپ ەمدەلۋشىلەر سانى ارتا تۇسۋدە, قازىر كوپ ەمەس, ءار جىلى 1-2 دەن جوسپارلى تەكسەرۋگە كەلىپ كەتەتىندەر دە بار,– دەيدى سەرىك قۋاندىق ۇلى. كلينكاداعى ىستەردىڭ بارلىعىن جىپكە تىزگەندەي تولىق جازۋ مۇمكىن ەمەس, ءبىر ەمەس, ماقالالار سەرياسىن ارناساڭ دا ارتىق ەتپەيتىندەي. ال مەن ازىرگە وسىندا وتكىزگەن ءبىر جۇمىس كۇنگى ۋاقىتتا كوز الدىمدا جۇرگەن شەتى, شەگى جوق ىزگى ىستەرگە مارقايا دارىگەرلەرگە جاقسىلىق تىلەپ قوش ايتىستىم. بۇل شىنىمەن تاۋەلسىزدىك بەرگەن جەتىستىك!  انار تولەۋحانقىزى,  «ەگەمەن قازاقستان»