ەلباسىعا وڭىردەگى وركەندى ىستەر كورسەتىلدى

كەشە تۇستەن كەيىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا كەلدى. مۇندا ول ورداباسى اۋدانى بادام اۋىلىنداعى قۇس فابريكاسىندا بو­­لىپ, كاسىپورىن جۇمىسىمەن جانە وبلىستىڭ ۇدەمەلى ين­دۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىمەن تانىستى. كوكتەم تۇستىكتە ءوز قۋاتىنا ابدەن مىنگەن ەكەن, كۇننىڭ قىزۋى توبە كۇيدىرەدى. اۋانىڭ تەمپە­را­تۋ­راسى بولسا  16-17 گرادۋس جى­لى­لىقتى كورسەتىپ تۇر. ەلبا­سى­نىڭ كورتەجى شىمكەنتتەن 30 شاقىرىم جەردەگى بادامعا كەلگەندە مۇنداعى حالىق جەڭىل كيىممەن جەلدىرىپ ءجۇر. بۇگىنگى كۇنگى سەرپىندى جو­با­لار­دىڭ بىرەگەيى – كۇركەتاۋىق ءوندىرىسى. وسى شارۋانى قولعا العاندا ءبىزدىڭ ماماندار قاي ەل­دىڭ كۇركەتاۋىعىنا تاڭداۋ سالا­مىز دەپ باس قاتىرعانعا ۇقسايدى. توقتاعانى – كانادا. دۇنيە­جۇ­زى­لىك رىنوكتا ءباسى جو­عا­رى, ءوسىمتال, ەتى ءدامدى, سالماعى اۋىر. ءبىر كۇركەتاۋىق 25-27 كيلو ەت بەرەدى. مۇنىڭىز – ەكى رەت قار باسقان قوي­دىڭ سالماعى.   “وردا­با­سى قۇس” جشس كانادادان 76 مىڭ دانا جۇمىرتقا ساتىپ العان. كانادادان الماتىعا ۇشاقپەن, الما­تىدان شىمكەنتكە ويلى-قىرلى جول­­دارمەن سالدىراعان ءماشي­نەمەن جەتكەن سول جۇمىرتقالاردان 70 مىڭ باس بالاپان جارىپ شىق­تى. بۇل – جاقسى كورسەتكىش, سا­پالى ءونىم. ورداباسى اۋدانىنىڭ بادام اۋىلىندا ورنالاسقان قۇس فاب­ري­كاسىنىڭ قۇنى 3 ملرد. 802 ملن. تەڭگە, ونىڭ 3 ملرد. 090 ملن. تەڭ­گەسى «قازاگروقارجى» اق جەلىسى بويىنشا قارجىلاندىرىلعان.   ءبىرىنشى كەزەڭدەگى جاڭا قۇس فاب­ريكاسىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى – جىلىنا بەس مىڭ تونناعا جۋىق كۇركەتاۋىق ەتى. بۇل رەتتە «قاز­اگروقارجى» اق ساراپشى­لارى­نىڭ باعالاۋى بويىنشا, كاسىپ­ورىن تولىق وندىرىستىك قۋاتقا شىق­قاندا بيۋدجەتكە تۇسەتىن قار­جى شامامەن 232,3 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, قۇس فابريكاسىنىڭ ىسكە قوسى­لۋى ايماقتاعى كەيبىر الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە دە ىقپالىن تيگىزبەك. بۇگىنگى تاڭدا 270 جۇمىس ورنى اشىلعان. ءوندىرىستىڭ دا­مۋى­مەن قاتار, قوسىمشا تاعى دا 230 مامان جۇمىسپەن قامتىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ايتا كەتكەن ءجون, قۇس فاب­ريكاسىن سالۋ ارقاسىندا جاقىن ورنالاسقان ۇيالى جار جانە ىن­تىماق اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى دا تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتىل­دى.  قۇس فابريكاسى كۇركە­تاۋ­ىق ۇستاۋ, ءوسىرۋ جانە ونەركاسىپتىك نەگىزدە كۇركەتاۋىق ەتىن وڭدەۋ بويىنشا بارلىق حالىقارالىق تالاپتارعا جانە ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى.     ەلباسىعا “وردا­با­سى قۇس” جشس ديرەكتورى مۇرات تاعاەۆ قۇس كەشەنىندەگى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى بايانداپ بەردى. كۇركەتاۋىقتىڭ وزىندىك قۇنى – 420 تەڭگە. قاراشا ايىندا اكەلىنگەن جۇمىرتقادان شىققان كۇركەتاۋىقتاردىڭ ال­عاش­قى لەگى سويىسقا ءتۇستى. نەگىزىنەن ىشكى رىنوكقا, انىعىراق ايتقاندا, شىمكەنت, استانا جانە الماتى قالالارىنا شىعارىلىپ جاتىر. سىرت ەلدەردەن سۇرانىس بار. قازاقستان قۇسىنا رەسەي كوز سالىپ وتىرعانعا ۇقسايدى. قۇس ءوسىرۋ تەحنولوگياسى يزرايلدەن الىنعان. بۇگىن بارلىق تەحنولوگيالىق تالاپتار ساقتا­لىپ, ول ارناۋلى قوندىرعى ارقى­لى باقىلانىپ وتىرادى ەكەن. بارلىق پروتسەسكە قاجەتتى جىلۋ, جارىق, ىلعالدىق, ت.ت. وسى قون­دىرعىنىڭ باقىلاۋىندا. قۇس كەشەنىن ارالاپ, جۇمىسى­مەن تانىسقاننان كەيىن ەلباسى ن.نازارباەۆقا وبلىس اكىمى ا.مىر­زاحمەتوۆ ءوڭىردىڭ الەۋمەت­تىك-ەكو­نو­ميكالىق دامۋى ءجو­نىن­دە بايانداپ بەردى. «بيزنەستىڭ جول كار­تاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا وبلىس كاسىپكەرلەرى مەن سەرىكتەستىك باسشىلارى ءوز كاسىپ­ورىندارىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارى جانە بولاشاقتاعى جوسپارلارىمەن تانىستىردى. بۇل تۇرعىدا وبلىستا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىنداي باياندى ىستەر كوپ. وسىعان كوڭىلى توعايعان ەلباسى كاسىپكەرلەرمەن سۇحباتىندا: «ەلى­مىزدە ءوز وتباسىن اسىرايمىن دەگەن ازاماتتارعا بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتىر. ۇكىمەت جەڭىل نەسيەمەن قاتار, اۋىل شارۋا­شى­لى­عىنىڭ بارلىق سالاسىن سۋبسيديامەن قامتاماسىز ەتۋدە. ال, اۋىل­دا ەمەس, قالادا جۇمىس جاسايمىن دەگەن ازاماتتارعا يندۋستريالىق كەشەندەر دايىن تۇر. كوبىندە جۇمىس كۇشى جەتىسپەيدى. مۇندا دا مەملەكەت مامان دايىنداۋدى ءوز موينىنا الادى, تەگىن وقى­تا­دى. بۇگىنگى زامان – ارقانى كەڭگە سالىپ, جايباراقات جۇرەتىن زامان ەمەس, باسەكەنىڭ, ءبىلىمنىڭ, ءىلىمنىڭ زامانى. ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز وسى­عان لايىق بولۋى كەرەك», – دەدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن­دا­عى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ كوڭىل كونشىتەرلىك دارەجەدە ەمەستىگى تۋرالى سىني پىكىرلەر سوڭعى ۋاقىتقا دەيىن كوپ ايتىلىپ كەلگەنى جاسىرىن ەمەس. سونىڭ ىشىندە انا مەن بالا ءولىمىنىڭ كوپتىگى تۋرالى دا ءجيى ايتىلاتىن. بۇل ماسەلەنى ەلباسى ن.نازارباەۆ تا قاتتى سىنعا الىپ, ءوڭىر باسشىلى­عىنا جۇرەك-قان تامىرلارى سىر­قاتىنان, تۋبەركۋلەزدەن جانە انا مەن بالا ءولىمى سانىن ازايتۋ ماسەلەسىن شەشۋدى تاپسىرعان ەدى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن دە دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لاسىنا بولىنەتىن قاراجات كو­لە­مى ەسەلەپ ارتتىرىلعان. سونىڭ ار­قا­سىندا قازىر شىمكەنت قالا­سى­نىڭ وزىندە 3 پەريناتالدىق ور­تالىق­تىڭ قىزمەت ەتۋىنە جاعداي جا­سالعان. وسىنىڭ ۇستىنە 3 جىل بۇ­رىن ەلباسى جەكە ءوزى تارا­پىنان بىرىككەن اراب ءامىر­لىك­تە­رىنە ءوتى­نىش جاساپ, حاليفا بەن زايد ءال ناحايان اتىنداعى قايى­رىم­دىلىق قورىنان شىمكەنت قالاسىنا تاعى ءبىر جاڭا پەري­نا­تال­دىق ور­تا­لىق قۇرىلىسىن سالعىزۋعا قول جەتكىزدى. ءسويتىپ, قازىر شىمكەنت­تەگى انا مەن بالا ورتالىعىنىڭ سانى تورتەۋگە جەتتى. بۇل جىل سايىن بالا تۋ سانىن 70 مىڭعا جەتكىزىپ, ەلىمىزدە ءدۇ­نيەگە كەلگەن بارلىق شارانانىڭ تورتتەن ءبىرىن قۇراپ وتىرعان ءوڭىر ءۇشىن اسا ۇلكەن قاجەتتىلىك ەدى. جۋىردا, سول پەريناتالدىق ور­تالىقتىڭ اشىلۋ سالتاناتى بول­عان. مىنە, سول ورتالىقتى كورىپ, جۇمى­سى­مەن تانىسۋ ءۇشىن كەشە ن.نازارباەۆ وسىندا كەلدى. بۇل ورتالىق شىمكەنتتىڭ «نۇر­سات» اتتى جاڭا شاعىن اۋداندارىنىڭ بىرىندە اشىلعان. جوبانىڭ قۇنى 25,5 ملن. اقش دوللارىنان اسادى جانە ول تۇ­تاسىمەن, جوعارىدا ايتق­انى­مىز­داي, شەيح ءال ناحاياننىڭ قورى­نان قارجىلاندىرىلدى. قۇرى­لىس­تى جۇرگىزگەن قازاقستاندىق «ەريستايل-كازاحستان» جشس. وبلىستىق كولەمىندە جۇمىس ىستەيتىن ول 120 ورىنعا جاساق­تالعان. سونىڭ ىشىندە بالا تۋ ءبولىمى 80 ورىنعا شاقتالعان. ونىڭ 12 ورنى ۇلكەندەرگە ار­نالعان, 9-ى بوبەكتەرگە ارنالعان  جانساقتاعىش ورىندارى. جوعارى دارەجەدە جەتىلدىرىلگەن ەمدەۋ جابدىقتارىن الۋ ءۇشىن 5,5 ملن. اقش دوللارى كولە­مىن­دە قاراجات جۇمسالعان. سونىڭ ىشىندە ۋلترادىبىستى سكانەرلەرى بار ساندىق جابدىقتار جاپونيادان الىنىپتى. ال جوعارى جيىلىكتى جىلجىمالى رەنتگەن قوندىر­عى­سى يتاليادان اكەلىنىپ­تى. مۇنداي جابدىقتاردى ورتا­لىق قالالار­دان دا تابۋ قيىن ەكەن. ورتالىقتى ارالاپ شىققان سوڭ پرەزيدەنت قىزمەتكەرلەرمەن سويلەستى. ونداعى سوزىندە ن.نازارباەۆ انا مەن بالا دەنساۋلى­عىنا مەملەكەتتىڭ جىل سايىن قام­قورلىعى ارتا تۇسەتىنىن ايت­تى. باسقا دا الەۋمەتتى سىرقات تۇرلەرىنە قارسى بىلىكتى شارالار ۇيىمداستىرىلۋدا, سونىڭ ارقا­سىندا ادام ءولىمىنىڭ ازايعانىن جەتكىزدى. جينالعاندار اتىنان ءسوز العان ساۋىقتاندىرۋ ورتالىعى­نىڭ باس دارىگەرى ءتاشبيبى تى­نىش­تىقباەۆا ادام دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا جاسالىپ جاتقان ارەكەت­تەر ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ال ليتۆا ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەلگەن مامان انتاناس پۋجاس قازاق­ستانداعى ادام دەنساۋلىعىن جاق­سارتۋعا, سونىڭ ىشىندە انا مەن بالا ءولىمىن ازايتۋ ىسىنە باي­لانىستى جاسالىپ جاتقان شارا­لارعا ءوزىنىڭ كوڭىلى تولاتىنىن جەتكىزدى. پرەزيدەنت كورتەجى ۇزاپ كەتكەنشە انالار سابيلەرىن قۇشاق­تاپ, ۇزاق ۋاقىت بويى تاراماي, تەرەزەدەن قاراپ تۇردى. بۇگىن پرەزيدەنتتىڭ سا­پا­رى تۇركىستان قالاسىندا جالعاسادى. جاقسىباي سامرات, باقتيار تايجان, شىمكەنت. سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.