كەڭەس وداعى كەزىندە ءتۇپ-تۇقيانى قالىڭ بولسا دا وقۋلىعى جۇقا قازاقستاننىڭ شىن تاريحىنا جاقسى بويلاي المادىق. شىنتۋايتىنا كەلگەندە, سالقار دالاسى اينالاسىنداعى انتالاعانداردىڭ كوز قۇرتى بولعان حالقىمىزدىڭ تاعدىرى اتاقتى جۇبان اقىننىڭ «ءبىز, قازاق, مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» دەگەن جالعىز اۋىز سوزىنە سىيىپ تۇرعانداي كورىنەدى. تالاي رەت جەر بەتىنەن قۇرىپ كەتۋدىڭ از-اق الدىندا بولدىق. 1915 جىلعى ساناق ولشەمىمەن ەسەپتەگەندە, بۇگىندە 40-45 ملن بولىپ ورمانداي ۇيىسىپ وتىرۋعا ءتيىس قازاق تاۋەلسىزدىك العاندا عانا ەڭسەسىن تىكتەدى.
قازاقستان الەمدىك وركەنيەت ساناساتىن, ولاردىڭ قاتارىندا نىق تۇراتىن مەملەكەتكە اينالدى. ارينە, اۋەلى اللا, سودان سوڭ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وسىناۋ بيىككە كوتەرىلدىك.
ءيا, تاۋەلسىزدىك وڭاي كەلگەن جوق. ەلباسىمىز ايتقانداي, ەندى ونى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ ەڭبەكتەنۋىمىز كەرەك. تاۋەلسىزدىك بىزگە نە بەردى؟ 25 جىلدا قانداي جەتىستىكتەرگە جەتتىك؟ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى بولعاندىقتان, وسىندا بولعان بارلىق جاڭالىق, وزگەرىستەر كوز الدىمىزدا ءوتتى. ءتاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاتتى جەمىسىنىڭ باعاسىن ءبىلۋ ءۇشىن ءوزىمىز جاقسى بىلەتىن ايماقتىڭ 1991 جىلدان بەرگى جاعدايىن تارازىعا سالىپ, ساراپتاما جاساپ كوردىك.
ۋاقىت پەن تاريح كەڭىستىگىندەگى ءولشەممەن 25 جىل دەگەن از عانا مەرزىم بولعانىمەن, ەلىمىز وسى كەزەڭ ىشىندە تالاي بەلەستەردى باعىندىرا ءبىلدى. ءىرى ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. بارىمىزگە بەلگىلى, ەگەمەندىك العان 90-شى جىلدارى ەل ەكونوميكاسى تۇرالاپ, تىعىرىققا تىرەلىپ تۇرعان كەز بولاتىن. بارلىق وڭىرلەرمەن قاتار وڭتۇستىك قازاقستان دا اۋىر ساتتەردى باستان كەشىردى. بۇل ەلەكتر ەنەرگياسى, گاز, اۋىز سۋ, جىلۋ بەرىلمەستەن, حالىقتى ابدەن قاجىتقان جىلدار ەدى. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز قولدانىسقا ەنگەن 1993 جىلى وبلىستىڭ بيۋدجەتى 379,9 ملن تەڭگەنى قۇراعان بولسا, بيىلعى جىلى ول 559 034,9 ملن تەڭگەنى قۇراپ, 1471 ەسە كوبەيدى. 1993 جىلعى وبلىستىڭ بيۋدجەتىندە الەۋمەتتىك سالاعا 220,9 ملن تەڭگە كوزدەلگەن بولسا, بيىلعى جىلى ول 362 737, 5 ملن تەڭگەنى قۇراپ, 1642 ەسە ارتتى. بۇگىندە الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالاتىن قارجى وبلىس بيۋدجەتىنىڭ 65 پايىزىن الىپ وتىر. وبلىس بيۋدجەتىندە 2005 جىلعا دەيىن بيۋدجەتتىك دامۋ باعدارلامالارىنا قاراجات كوزدەلمەگەن. 2005 جىلى بيۋدجەتتىك دامۋ باعدارلامالارىنا 51 596,3 تەڭگە كوزدەلسە, بيىلعى جىلى 111 162,1 تەڭگە ءبولىندى.
25 جىل ىشىندە ەلىمىز جەدەل قارقىنمەن دامىپ, الەمدىك ەكونوميكالىق ارەنادا ءوزىن تانىتىپ, مويىنداتا ءبىلدى. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وڭىرىندە دە ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. وبلىسىمىزدا ونەركاسىپ سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى, ولاي دەيتىنىمىز, 25 جىل ىشىندە جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى ونەركاسىپتىڭ ۇلەسى 15 پايىزدان 28 پايىزعا دەيىن ءوستى. ءوڭىرىمىز يندۋستريالىق ايماققا اينالدى. قۇرىلىس يندۋسترياسىندا رەسپۋبليكادا العاشقى تامپوناجدى تسەمەنت وندىرەتىن «ستاندارت تسەمەنت» جشس, ماقتا وسىرۋدەن باستاپ دايىن بۇيىمداردى شىعارۋعا دەيىنگى تسيكلدى جۇزەگە اسىراتىن, ەۋروپالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالعان «AZALA Textile» فابريكاسى, تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق, جىلىنا 70 ملن دانا وتە سيرەك ۆاكۋمدى تۇتىك شىنى شىعاراتىن «ەكو-فارم ينتەرنەيشنل» جشس, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ كىلەم شىعاراتىن «بال-تەكستيل» جانە «نازار-تەكستيل» فابريكالارى, بۇدان باسقا دا ءىرى كاسىپورىندار اشىلدى.
1991 جىلى وبلىسىمىزدا ءبىلىم سالاسىنا 895 ملن تەڭگە قارجى قارالسا, قازىرگى تاڭدا 230 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 229,1 ملرد تەڭگەگە ارتتى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا 652 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ نىسانى بولسا, «وڭتايلاندىرۋ» جىلدارى بالاباقشالاردىڭ 84,5 پايىزى جەكەشەلەندىرىلدى, بالاباقشا عيماراتتارىنىڭ ءبىر بولىگى قاراۋسىز قالىپ, قيراتىلدى. سول كەزەڭدە وبلىستا 91 بالاباقشا عانا جۇمىس ىستەدى.
25 جىلدا وبلىستا جاڭادان 1491 بالاباقشا اشىلدى. بۇگىنگى كۇنى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار جەلىسى 1582-گە جەتىپ, وندا 170,6 مىڭ بالا تاربيەلەنىپ, قامتۋ كورسەتكىشى 83,3 پايىزدى قۇرادى. وبلىسىمىزدا 1991 جىلى 965 مەكتەپ, ال وندا وقيتىن بالالار سانى 437 901 بولسا, قازىرگى تاڭدا جالپى مەكتەپتەردىڭ جەلىسى 1022-ءنى قۇراپ, ونداعى وقۋشىلار سانى 612 499 وقۋشىعا جەتتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىمەن سالىستىرعاندا مەكتەپتەر سانى 6 پايىزعا, ونىڭ ىشىندە ورتا مەكتەپتەر سانى – 21,2 پايىزعا, وقۋشىلار سانى 29 پايىزعا ءوستى. جاڭا ۇلگىدەگى جالپى 444 مەكتەپ, 31 قوسىمشا قۇرىلىس سالىندى, 13 مەكتەپتە قايتا قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
90-شى جىلدارى ەلىمىزدىڭ نارىقتىق ەكونوميكاعا ءوتۋىنە, قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە بايلانىستى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جاعدايى ناشارلادى. وسى كەزدە مەديتسينالىق پۋنكتتەر, اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار جانە باسقا دا مەديتسينالىق مەكەمەلەر جابىلىپ, وبلىستىق, قالالىق جانە اۋداندىق اۋرۋحانالاردىڭ قۋاتى ازايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە حالىققا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزدى.
ايتسە دە, جاڭا ساياسي رەفورمالار مەن قابىلدانعان مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ ناتيجەسىندە ەل ەكونوميكاسى جاقساردى, دەنساۋلىق ساقتاۋ بيۋدجەتى 1850 ەسەگە ارتىپ, 1991 جىلى 50,8 ملن تەڭگەدەن 2015 جىلى 93,9 ملرد تەڭگەگە كوبەيدى. بۇگىنگى تاڭدا وبلىستىڭ مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ جابدىقتالۋى 25,3 پايىزدان 65,6 پايىزعا دەيىن ءوسىپ وتىر. شيرەك عاسىر ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 349 جاڭا نىسان سالىندى. سونىڭ كوبىسى زاماناۋي الدىڭعى قاتارلى مەديتسينالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالدى. بۇل ءبىزدىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇرەك, اعزا اۋىستىرۋ بويىنشا كۇردەلى وتالاردى جاساۋىنا مۇمكىندىك بەردى. وبلىس حالقىنىڭ جالپى ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 22,6 پايىزعا تومەندەدى. سابيلەر ءولىم-ءجىتىمى 1000 جاڭا تۋعان بالاعا شاققاندا 1991 جىلى 30,8-دەن 2015 جىلى 11,1-گە دەيىن 3 ەسە, انا ءولىمى 1991-2015 جىلدارى 79,8-دەن 11,4-كە دەيىن, ياعني 85,7 پايىزعا تومەندەدى.
ەگەمەندىك العاننان بەرى ءوڭىر حالقى 50 پايىزعا ءوستى جانە 2,8 ملن ادامدى قۇرادى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 14,3 پايىزدان 5,2 پايىزعا تومەندەدى, تابىسى تومەن حالىقتىڭ ۇلەسى 2000 جىلى 52,8 پايىزدان 2016 جىلى 5,2 پايىزعا دەيىن نەمەسە 10 ەسەگە, تابىسى كەدەيلىك شەگىنەن ءتومەن ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ سانى 2000 جىلى 13,7 پايىزدان 2016 جىلى 0,03 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ سانى 62 پايىزعا ءوستى. وسى مەرزىم ىشىندە 402 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. مۇقتاج ازاماتتارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋگە مەملەكەت تاراپىنان بولىنگەن قارجى 1993 جىلى 35,0 ملن تەڭگەدەن 2016 جىلى 5,0 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتى.
وڭتۇستىك ءوڭىرى ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى نەگىزگى سالا ەكەنى بەلگىلى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن رەفورمالاۋ 1991 جىلى باستالعان بولاتىن. 1992-1994 جىلدارى نارىقتىق قاتىناستارعا كوشۋدىڭ اۋىرتپالىعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دا تىس قالدىرعان جوق. وسىنىڭ اسەرىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى 1996-1997 جىلدارى اناعۇرلىم تومەندەدى. 1999 جىلدان باستاپ اۋىل ومىرىندە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر جانە ونى قارجىلىق ساۋىقتىرۋ باستالدى. ءاربىر اۋىلدا جۇمىس ىستەيتىن ادامعا م ۇلىكتىك پايى مەن شارتتى جەر ۇلەسىنە قۇقىق بەرەتىن كۋالىك بەرۋ ارقىلى ۇجىمدىق مەنشىك قالىپتاسىپ, شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ ءتۇرىن دەربەس تاڭداۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
اۋىلدى رەفورمالاۋ باستالعالى بەرى ازاماتتاردىڭ كوزقاراسى وزگەرىپ, ولار نارىقتىق ەكونوميكانىڭ جاعدايلارىنا كوندىگە باستادى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى ماسەلەلەرىن دەربەس شەشەتىن ناعىز جەر يەسى پايدا بولدى. وزدەرىنىڭ پايلارى مەن ۇلەستەرىن العان جاڭا مەنشىك يەلەرى دەربەس شارۋا قوجالىقتارىن قۇرىپ, قالاۋلارىمەن وندىرىستىك كووپەراتيۆتەرگە, اكتسيونەرلىك قوعامدارعا جانە ءتۇرلى سەرىكتەستىكتەرگە بىرىكتى. ناتيجەسىندە, 1999 جىلدىڭ اياعىندا بۇرىنعى 182 ۇجىمشار-كەڭشار جانە مەملەكەتتىك شارۋاشىلىقتار بازاسىندا جەكەمەنشىككە نەگىزدەلگەن 20,0 مىڭنان استام اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمى پايدا بولدى. بۇگىنگى كۇنگە ولاردىڭ سانى 70,0 مىڭنان استى. بۇل باسقا وڭىرلەرگە قاراعاندا ەڭ جوعارى كورسەتكىش.
ەگىن شارۋاشىلىعى بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇيەلى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ارقاسىندا 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا مايلى داقىلداردىڭ ەگىس كولەمى 73,0 مىڭ گا, باقشا 49,0 مىڭ گا, كوكونىس 27,0 مىڭ گا, كارتوپ 9,0 مىڭ گا ارتىپ, ەگىس كولەمىمەن قاتار الىنعان ءونىم كولەمى دە ەسەلەندى. 1991 جىلى وبلىستا 163,4 مىڭ توننا كوكونىس, 127,0 مىڭ توننا باقشا ونىمدەرى, 50 مىڭ توننا كارتوپ وندىرىلسە, بيىلعى جىلى 913,0 مىڭ توننا كوكونىس, 1379,0 مىڭ توننا باقشا داقىلدارى, 260,0 مىڭ توننا كارتوپ جينالدى.
وڭىردە ەگىس كولەمىن ۇلعايتۋ, يەسىز جەرلەردى يگەرۋ, زاماناۋي تەحنولوگيامەن تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن كەڭىنەن ەنگىزۋ, جىلىجايلار سالۋ, باۋ-باقشالاردى كوبەيتۋ, مال باسىن اسىلداندىرۋ بويىنشا ايتارلىقتاي جۇمىستار جۇرگىزىلدى. 1991 جىلى جەمىس-جيدەك جانە جۇزىمنەن 60,9 مىڭ توننا ءونىم الىنعان بولسا, بيىل ءونىمدىلىگى جوعارى 2100 گا ينتەنسيۆتى باۋلار ەسەبىنەن 198,0 مىڭ توننا ءونىم جيناۋ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار, بيىل 470 مىڭ توننا استىق جينالدى. بۇل تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى ەڭ ۇلكەن رەكوردتىق كورسەتكىش. رەسپۋبليكا حالقىن قىس جانە ەرتە كوكتەم مەرزىمدەرىندە ساپالى كوكونىس ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جىلىجايلار سالۋ ءىسى قولعا الىنىپ, بۇگىندە ولاردىڭ كولەمى 1 112 گا جەتتى, بۇل رەسپۋبليكاداعى بارلىق جىلىجايلاردىڭ 87 پايىزىن قۇرايدى. وسى جىلىجايلاردا سارىاعاش, قازىعۇرت اۋداندارىندا باسقا ونىمدەرمەن بىرگە العاش رەت تسيترۋس تۇقىمداس ليمون ءوسىرۋ قولعا الىندى.
وبلىسىمىز رەسپۋبليكادا ماقتا ءوسىرەتىن بىرەگەي ءوڭىر بولىپ تابىلادى. ادەتتە, ماقتادان ورتاشا ەسەپپەن گەكتارىنان 26-27 تسەنتنەر ءونىم الىنسا, تەرەڭ قوپسىتۋ تەحنولوگياسىن پايدالانۋدىڭ ارقاسىندا 40-45 تسەنتنەر ءونىم جينالدى. 1991 جىلى 213 مىڭ توننا ماقتا الىنعان بولسا, اعىمداعى جىلى 277,0 مىڭ توننا ماقتا جيناۋ كۇتىلۋدە.
مال شارۋاشىلىعى بويىنشا 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا ءىرى قارا مال سانى 1,7 ەسەگە – 464,3 مىڭ باستان 778,4 مىڭ باسقا, جىلقى سانى 2,3 ەسەگە – 91,1 مىڭ باستان 207 مىڭ باسقا, تۇيە سانى 23 پايىزعا – 17,8 مىڭ باستان 21,9 مىڭ باسقا ارتىپ وتىر. ەت ءوندىرۋ ءتىرى سالماقتا 1,8 ەسەگە – 107,8 مىڭ توننادان 202,4 مىڭ تونناعا, ءسۇت ءوندىرۋ 1,6 ەسەگە – 436,4 مىڭ توننادان 710,6 مىڭ تونناعا ارتتى.
قۇرىلىس سالاسىندا دا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. نىساندار قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى كولەمى 1993 جىلى 9,3 ملن تەڭگە بولسا, 2010 جىلعا دەيىن 122,0 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ال 2011-2015 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 233,2 ملرد تەڭگە قارالىپ, تولىعىمەن يگەرىلدى. وسى جىلدار ىشىندە الەۋمەتتىك قامتۋ سالاسىندا – 8 نىسان, سپورت سالاسىندا – 22 نىسان, مادەنيەت سالاسىندا – 22, مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن – 20 جانە وزگە دە 127 نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىسىمىزدا 25 جىل ىشىندە 8,9 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, 100 مىڭنان استام وتباسى باسپانالى بولدى. 1991-1999 جىلدار ارالىعىندا اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جاعدايى كوبىنەسە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى ەسەبىنەن كۇتىپ ۇستالعان. اۆتوموبيل جولدارىن سالۋعا جانە قايتا جاڭارتۋعا مۇلدەم قاراجات بولىنبەگەن بولاتىن. 2000-2015 جىلدارى وبلىس جولدارىنا 151,0 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 9 176,5 شاقىرىم جولدىڭ قۇرىلىس-جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ونىڭ ىشىندە 45 كوپىردىڭ قۇرىلىسى جانە 100 كوپىردىڭ جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇزەگە اسىرىلدى. سونىمەن قاتار, وبلىسىمىزدا عاسىر قۇرىلىسى دەپ تانىلعان اۋقىمدى جوبا – كوكساراي سۋ رەتتەگىشى سالىندى. كوكساراي سۋ رەتتەگىشى تۇرعىنداردى سىرداريانىڭ تاسۋىنان قۇتقارىپ, وڭتۇستىك قازاقستان مەن قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جاقسى مۇمكىندىك بەردى. بۇگىندە «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك كولىك ءدالىزىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان 25 جىل ءىشىندە 847 ەلدى مەكەننىڭ 268-ءى (31,6 پايىز),
1 608 989 تۇرعىن (57,2 پايىز) تابيعي گازبەن قامتىلعان. ىسكە اسىرىلعان سالالىق باعدارلامالاردىڭ ناتيجەسىندە ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قالالاردا – 91,7 پايىز, اۋىلدى ەلدى مەكەندەردە – 71,1 پايىز, گازبەن 57,2 پايىز تۇرعىن قامتىلدى.
ال ەندى سوناۋ ناۋبەت جىلدارى تارىداي شاشىراپ كەتكەن باۋىرلارىمىزدىڭ اتا-بابالارىنىڭ كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرگە ورالىپ جاتقانى دا ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىنىڭ ايعاعى, ويتكەنى تەك تاۋەلسىز مەملەكەت قانا ءوز ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى مەن قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرە الادى.
وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ءوڭىردىڭ العا ورلەۋىنە العىشارتتار دايىنداپ, ءار اۋدان, قالانىڭ دامۋ جوسپارىن ءجىتى قاداعالاپ, ەلباسىنىڭ تاپسىرمالارىنىڭ ۋاقىتىندا ورىندالۋىنا كۇش سالىپ كەلەدى. يندۋستريالىق ايماقتاردا جۇمىس جاندانا باستادى. ءوڭىر باسشىسى ەلىمىزدى كوكونىس, جەمىس-جيدەكپەن قامتۋدا وڭتۇستىكتىڭ الەۋەتى جەتەتىندىگىن ايتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كاسىپكەرلىك سالالارىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا ىقىلاستى شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتىپ جاتىر. ءوڭىر اگرارلىق بولعاندىقتان, باستى باستاما – اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن جەكە شارۋاشىلىقتاردى ءبىرىكتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋعا كۇش سالۋدا. از جىلدا وسى جۇمىستار جاقسى جەمىسىن بەرۋگە ءتيىس.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى مەملەكەت باسشىسى: «ءبىز – ءبىر ۇلتپىز! ءبىز – ءبىر حالىقپىز! ءبىر ەلمىز! وسىنى ساقتاپ قالساق, ون جىلدان كەيىن قازاقستان بۇگىنگى قيىنشىلىقتىڭ بارىنەن ارىلىپ, جىل سايىن العا ادىمداپ باساتىن جولعا تۇسەدى», دەگەن ەدى. وسى ويماقتاي وي ۋاقىت وتە ءومىر شىندىعىنا اينالدى. ەلدىڭ بەرەكەلى بىرلىگى مەن ىرىستى ىنتىماعىن باياندى ەتۋ باعىتىندا ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سياقتى ءۇيلەستىرۋشى بەدەلدى ينستيتۋت قۇرىلدى. كەزىندە تاعدىردىڭ جازۋىمەن قازاقتىڭ كەڭ دالاسىنا قونىس تەپكەن سان ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى بۇگىندە تەڭدىگى ءبىر, جانى ءبىر, مۇرات-ماقساتى ورتاق ءبىرتۇتاس حالىققا اينالدى. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايقىنداعان قوعامدىق كەلىسىم مەن ەل ءبىرلىگىنىڭ قازاقستاندىق مودەلى ۋاقىت سىنىنان ءوتىپ, تاريحپەن دالەلدەنگەن, الەم مويىنداعان ۇلگىگە اينالدى.
اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى دجوردج بۋشتان كسرو تاراپ, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر ءبولىنگەن كەزدە جۋرناليستەر: «وسى جاس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ىشىنەن كىم سەنىمدى باسشى بولا الادى؟» دەپ سۇراپتى, ول قىسقا عانا: «نازارباەۆ. ول بولاشاقتى الدىن الا بولجاي الادى», دەپ جاۋاپ قايتارعان ەكەن. اكادەميك سەرىك قيراباەۆ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە جازعان ماقالاسىندا وسى دەرەكتى كەلتىرگەن.
الەمدىك ساناتتاعى دارابوز ساياساتكەرلەردىڭ بىرەگەيى ۇلكەن بۋش ويعا مىڭ توقىماي پىكىر ايتاتىن ادام ەمەس. اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتىنىڭ ايتقانى ايداي كەلگەنىن بۇكىل دۇنيەجۇزى كورىپ وتىر. كۇنى كەشە عانا ءوز ەلى, ءوز جەرىندە ەسىك كوزىندە وتىرعان قازاق بۇگىندە ەلباسىنىڭ ارقاسىندا الەمدىك ارەنادا توردە وتىراتىن جاعدايلارعا جەتتى. وسىنىڭ ءبارى اتا-بابامىز ارمانداپ وتكەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جەمىسى.
تاۋەلسىز قازاقستان دامۋىنىڭ 25 جىلدىق تاريحى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەڭبەگىمەن ەتەنە بايلانىستى. ەلباسىمىزدىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تاۋەلسىز قازاقستان الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ ىقپالدى ءمۇشەسىنە اينالىپ وتىر. دەربەس مەملەكەت رەتىندە قول جەتكىزگەن جارقىن جەڭىستەرىمىز رەتىندە كەڭەستىك كەزەڭنەن كەيىنگى تمد ەلدەرى اراسىندا قازاقستاننىڭ العاشقى بولىپ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (ەقىۇ) توراعالىق ەتۋىن, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانۋىن, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋىن, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ استانا قالاسىندا وتكىزىلەتىنىن اتاپ وتۋگە بولادى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلى ىشىندە ەلىمىزدىڭ وسىناۋ بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ, قول جەتكىزگەن قوماقتى جەتىستىكتەرىندە ءاربىر قازاقستاندىق ازاماتتىڭ جەكە ۇلەسىنىڭ بار ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى جانە ماڭگىلىك ەل بولىپ قالۋى ءۇشىن بارشا قازاقستاندىقتار جۇمىلىپ, ۇلى مۇرات جولىندا تىنىمسىز ەڭبەك ەتۋى قاجەت. ەلىمىز ماڭگىلىك, تاۋەلسىزدىگىمىز باياندى بولعاي.
ابىلقاسىم دوسبولوۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى
