قىلمىستى بولدىرماۋدىڭ پارمەندى جۇيەسى قاجەت

ۇزىناعاشتاعى ءۇش بىردەي ازاماتتى ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا اتىپ ءولتىرىپ, مال-دۇنيەسىن توناپ كەتكەن وقيعادان كەيىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى بەكبولات تىلەۋحان مەن ازات پەرۋاشەۆ قوعامداعى وسىنداي قاسىرەتكە قاتتى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ەلدەگى اۋىر قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا, سونداي-اق, ولاردى جاساعان قىلمىسكەرلەرگە جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان شارالار تۋرالى اقپارات بەرۋدى سۇراعان ەدى. سول ساۋالعا جۋىردا ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆتان ۇزىن-سونار جاۋاپ كەلدى. ءبىز ونى قىسقارتىپ ۇسىنىپ وتىرمىز: «ەلىمىزدەگى قىلمىستىق دەڭگەيگە جۇرگىزىلگەن تالداۋ رەسمي ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر بويىنشا سوڭعى 5 جىلدا ادام ءولتىرۋ 1,5 ەسەگە (2011 جىلى 1414-تەن 2015 جىلى 860-قا دەيىن)تومەندەگەنىن كورسەتتى. ادام ءولتىرۋ ديناميكاسى مىنانداي: 2011 جىلى – 1 414, 2012 جىلى – 1 263, 2013 جىلى – 1 118, 2014 جىلى – 902, 2015 جىلى 860 وسىنداي قىلمىس جاسالعان. سوڭعى 3 جىلدا مال ۇرلاۋ سانى 11 مىڭنان (2013 جىلى) 8 مىڭعا (2015 جىلى) ازايعانىن اتاپ كەتەمىز. اعىمداعى جىلى وسى قۇقىق بۇزۋشىلىق تۇرلەرىنىڭ جاعدايى تۇراقتى بولىپ قالۋدا (5666-دان 5612-گە دەيىن 1%-عا تومەندەدى). ادام ءولتىرۋدى جانە بارلىق رەزونانستىق قىلمىستاردى اشۋ جانە تەرگەۋ بارىسى مينيسترلىكتىڭ باقىلاۋىندا تۇرادى, قىلمىستىق جانە ىزدەستىرۋ ىستەرى زەردەلەنەدى, ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىلەدى, قاجەت بولعاندا ورتالىق اپپاراتتىڭ تاجىربيەلى قىزمەتكەرلەرى وڭىرلەرگە ىسساپارعا جىبەرىلەدى. ودان باسقا, وتكىزىلەتىن ءىس-شارالاردى ۇيلەستىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مينيسترلىك «بوتەننىڭ مۇلكىن ۇرلاۋعا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان ۆەدومستۆولىق باعدارلاما ء(ىىم-ءنىڭ 2015 جىلعى 28 اقپانداعى №16 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن) قابىلدادى. قىلمىستىق جازالاۋدى قاتاڭداتۋمەن عانا مال ۇرلاۋ پروبلەماسىن شەشۋ مۇمكىن ەمەس, وسى قىلمىستىق قۇبىلىستىڭ الدىن الۋدىڭ پارمەندى جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن مال باعۋدى ورتالىقتاندىرىپ ۇيىمداستىرۋ, ونى تولىق ەسەپكە الۋ, سونداي-اق, مال شارۋاشىلىعى نىساندارىن تەحنيكالىق نىعايتۋ بويىنشا پراكتيكالىق شارالار كەشەنىن قابىلداۋ قاجەت. ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورلارى وسى باعىتتا ناقتى جۇمىس اتقارۋدا, ولار اعىمداعى جىلى حالىقپەن 9 مىڭنان اسا جيىن وتكىزدى, وندا ازاماتتارعا جانە فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار باسشىلارىنا ءوزىنىڭ مۇلكىن ساقتاۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى اقپارات ايتىلدى. جانۋارلاردى ۇستاۋ جانە باعۋ ماسە­لەلەرىن قۇقىقتىق رەتتەۋ تەتىكتەرىنىڭ, سونداي-اق, وسىنداي تالاپتاردى ورىنداۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بولماۋى مال ۇرلاۋدى كاسىپ ەتكەن ادامدارعا قولايلى جاعداي جاسايدى. سوندىقتان, مال ۇرلاۋ پروبلەماسىن تەك پوليتسيا كۇشىمەن جانە قولدانىستاعى زاڭنامانى وزگەرتپەي شەشۋ, وكىنىشكە قاراي, مۇمكىن ەمەس. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, اۋىلدىق وكرۋگ­تەردىڭ اكىمدەرىن بۇل پروتسەسكە بەلسەندى تارتۋ ءۇشىن «قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىن­داعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭعا تۇزە­تۋ­­لەر ەنگىزىپ, قالالار مەن ەلدى مەكەن­دەر­دىڭ اۋماقتارىن اباتتاندىرۋ قاعي­دا­ل­ارىن بەكىتۋ بويىنشا قۇزىرەتىنە ۇقساس وب­لىس­تىق ماسليحاتتارعا جانۋارلاردى ۇستاۋ جانە باعۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ قۇقى­­عىن بەرۋ قاجەت. سونىمەن قاتار, وسى قاعيدالاردى ساقتاماعانى ءۇشىن اكىم­شى­لىك جاۋاپكەرشىلىكتى بەلگىلەۋ كەرەك». ودان ءارى جاۋاپتا ۇزىناعاشتا بولعان قاندى وقيعالاردى تەرگەۋ بو­يىنشا كۇدىكتىلەر انىقتالىپ, ۇستالعانى جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزىلىپ جاتقانى ايتىلىپتى.