يمامدار مەن كاسىبي تەولوگتار عانا ءدىني اعارتۋمەن اينالىسۋى ءتيىس

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ۇستىمىزدەگى جىلعى 29 قىركۇيەكتە وبلىستا باستالعان «حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسى بويىنشا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ۆەدومستۆوارالىق توپ ءبىر اي بويى قاربالاس جۇمىستى قورىتىندىلادى. توپ جەتەكشىسى باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ وبلىستىق اكىمدىكتە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جانە وبلىستىق باسقارمالار مەن دەپارتامەنتتەر باسشىلارى, قالا جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسىپ, اتقارىلعان جۇمىستاردى سارالادى, وسى باعىتتاعى وزىندىك وي-تۇجىرىمدارىمەن ءبولىستى. جيىندى قىسقاشا ءسوز سويلەپ اشقان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ توپ مۇشەلەرىنىڭ ورتاق ماسەلەلەردى بىرىگىپ شەشۋدەگى قولداۋ-كومەكتەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ەلىمىزدىڭ باس پروكۋرورى جاقىپ اسانوۆ ءوز كەزەگىندە رەس­پۋبليكالىق جۇمىس توبى مۇشەلەرى ۇستانعان جەتى باعىتتىڭ جۇزەگە اسۋ جايى تاراتا باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتاردىڭ پروبلەمالارىن بىرلەسىپ شەشۋ ماقساتىندا ەلدەن 230 ۇزدىك ساراپشى ىرىكتەپ الىنعان. ونىڭ قۇرامىندا 55 دارىگەر, 16 الەۋمەتتىك قىزمەتكەر مەن پسيحولوگ, 10 تەولوگ, 10 عالىم, 13 قار­جىگەر مەن كاسىپكەر, 14 يمام بار. ولاردان باسقا ءبىراز ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى دە تارتىلدى. ساراپشىلار ءاربىر التىنشى اقتوبەلىكتىڭ جاعدايىمەن تانىستى. باس پروكۋرور مۇنداي اۋقىمدى ءىس-شارانىڭ ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكىزىلىپ وتىرعانىنا نازار اۋدارا كەلىپ, بۇل جۇمىستىڭ مۇلدە جاڭا فورماتى ەكەنىن جەتكىزدى. جوبا اياسىندا 2,6 مىڭ ءىس-شارا وتكى­زىلىپ, وعان بەس اۋدان مەن اقتوبە قالاسىندا 145 مىڭ ادام قاتىستى. ورتالىقتان كەلگەن ماماندار جەرگىلىكتى جەردە بيزنەستىڭ بىرقا­تار وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە كومەكتەستى. باسقا وڭىرلەردەگىدەي, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ جارتىسى – اۋىل تۇرعىندارى. شىنى كەرەك, اۋىلدارعا ينۆەستور تارتۋ وڭاي ەمەس. وسى سەبەپتەن دە 108 اۋىل اكىمى حالىقپەن قالاي جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگى تۋرالى داعدىلاردى يگەر­دى, جەرگىلىكتى تۇرعىندار 850 بيزنەس-يدەيامەن قامتىلدى. 81 سەمينار مەن دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلىپ, 1 مىڭنان استام ادام ءوز بيزنەسىن ۇيىمداستىرۋعا جانە جۇرگىزۋگە وقى­تىلدى. 237 ءوز ءىسىن باستاپ جاتقان ايەلدەر ۆيزاج بەن جارناما بويىنشا شەبەرلىكتەرىن شىڭدادى. دامۋ ينستيتۋتتارى جەلىسى بويىنشا دا اۋقىمدى جۇ­مىس اتقارىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا جالپى قۇنى 5 ميلليارد تەڭگەدەن استام سوماعا 227 جوبا قارالۋ ۇستىندە. جيىنتىعىندا دامۋ ينستيتۋتتارى 125 جوبا ءۇشىن 3,1 ميلليارد تەڭگە نەسيە بەردى. باس پروكۋرور تابىس تابامىن, كاسىپپەن اينالىسامىن دەگەن اۋىل تۇرعىندارىنا جەرگىلىكتى اكىمگە بارۋ­دى ۇسىندى. ولاردىڭ بۇل باعىتتا ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋگە, كومەكشى, كەڭەسشى بولۋعا مىندەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جاقىپ اسانوۆ وڭىردە ەلىمىزدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اۋىل اكىمدەرىنىڭ دەرەكتەر بازاسى ىسكە قوسىلعانىن, وندا ءاربىر تۇرعىننىڭ قانداي الەۋمەتتىك كومەك الاتىنى, وتباسىندا مۇگەدەكتەر بار ما, مەملەكەتتىڭ كومەگى قاجەت پە, سول جونىندەگى اقپارات بولاتىنىنان حاباردار ەتتى. اينالدىرعان ءبىر ايدا الەۋمەتتىك ماسەلە بويىنشا 46 مىڭ ادام قامتىلدى. سونىڭ ىشىندە 4,6 مىڭ ادامعا كومەك كورسەتىلدى. توپ مۇشەلەرى تۇرعىلىقتى جەردەگى 502 مۇگەدەككە بارىپ, ولاردىڭ 136-سى كومەك الدى. از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىلاردان شىققان 6,5 مىڭعا جۋىق ازاماتقا الەۋمەتتىك اتاۋلى كومەك الۋدىڭ ءتارتىبى ءتۇسىن­دىرىلدى. ساراپشىلاردىڭ قاتى­سۋىمەن بەس اۋداندا بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى وتكىزىلدى. ولارعا قاتىسقان 701 ادامنىڭ ارا­سىنان 123 جۇمىسسىز جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. ەڭبەكاقى تولەمەگەن 153 كاسىپورىن باسشىلارىمەن ءوت­كەن كەزدەسۋدەن كەيىن 232 جۇمىس­شى وسى كەزگە دەيىن الا الماي كەلگەن 9 ميلليون تەڭگە ەڭبەكاقىلارىنا قول جەتكىزدى. ساراپشىلار اۋداندارداعى 1960 جىلى دۇنيەگە كەلگەن ايەل­دەرمەن كەزدەسىپ, ولارعا زەينەت­كەرلىككە شىعۋ قارساڭىندا ەڭبەك ءوتىلىن رەتتەۋ, تاعى دا باسقا ماسە­لەلەر جونىندە كەڭەس بەردى. ايتا كەتەيىك, وڭىردە وسى جىلى تۋعان 5300 ايەل بار. وسى كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ ۇزدىك دارىگەرلەرى 9637 ازاماتتى تەك­سەرىپ, 1008 تۇرعىنعا كومەكتەستى. ولاردىڭ ىشىندە 301-ءىن رەسپۋب­ليكالىق ورتالىققا جىبەردى, ال 707 سىرقات بىردەن سول جەردە ەم الدى. اۋداندار بويىنشا «دەنساۋلىق» مەديتسينالىق پويىزى ءجۇرىپ وتىردى, ونىڭ دارىگەرلەرى 5 اۋداندا 5279 ادامدى تەكسەردى, ولاردىڭ ىشىندە 1921 ادامعا قوسىمشا ەم الۋ ءۇشىن مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جولداما بەرىلدى. 14899 مەكتەپ وقۋشىسى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن ءوتتى, ولاردىڭ ىشىندە 1055-ءى ساۋىقتىرۋعا الىندى. توپ مۇشەلەرى ءدىن ماسەلەلەرىنە بايلانىستى دا جان-جاقتى جۇمىس­تار جۇرگىزدى. جالپى العاندا, 20 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان 149 ءىس-شارا وتكىزىلدى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى 61 يمامدى اتتەستاتتاۋدان وتكىزىپ, ناتيجەسىندە ولاردىڭ ءاربىر التىنشىسى بۇل سىننان وتپەي قالدى. وسى كۇندەرى وبلىس تۇرعىن­دارىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا 20 جەرگىلىكتى يمامنىڭ بىلىكتىلىگى ارتتىرىلۋدا. 5 اۋداندىق جانە اۋىلدىق مەشىتتەردە ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن كەلگەن 6 ءتاجى­ريبەلى يمام تاعايىندالدى. اۋدان ورتالىقتارىندا 3 مەشىت ءۇل­گىلى ەتىپ جاساقتالدى. مەشىت قىز­مەتشىسىنىڭ ءمىنسىز بەينەسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن يمامدار مەن ءدىن وكىلدەرىنە «يمامنىڭ ءبىر كۇنى» ءفيلمى كور­سەتىلدى. بارلىق تەلەارنالاردان انتيتەررورلىق باعىتتاعى روليكتەر, سپەكتاكلدەر مەن فيلمدەر كورسەتىلدى. – تەك يمامدار مەن كاسىبي تەولوگتار عانا ءدىني اعارتۋ كوزدەرى رەتىندە قىزمەت ەتۋى ءتيىس, – دەپ اتاپ ءوتتى باس پروكۋرور. ول قازاقستاندىق ينتەرنەت سەگمەنتىندە ەكسترەميزم مەن راديكاليزمگە قارسى جارناما جاساۋدى ۇسىندى. – ءبىز اقتوبەدە جاستار ينتەر­نەتتەگى پسەۆدودىننىڭ قۇربانى بولعان وتباسىلىق تراگەديا جايلى «ەسىگىمدى قاققان كىم؟» اتتى سپەكتاكلدى كوردىك. سپەكتاكل قا­زىر ەل اۋماعىندا كورسەتىلۋدە. ونى اسىرەسە, مەكتەپتەردە, جوعارى وقۋ ورىندارىندا, بارلىق كينوتە­ا-­ترلاردا كورسەتۋ قاجەت. ءىت-مامان­دارعا ايتارىم, سىزدەر دە قوسى­لىڭىزدار, قازاقستاندىق ينتەرنەتتە ەكسترەميزم مەن راديكاليزم­گە قارسى جارناما بولاتىنداي جاع­داي جاسايىق, – دەدى جاقىپ اسانوۆ. الەۋمەتتىك جەلىدە 18 پرومو-روليك ورنالاستىرىلدى, 9 دەرەكتى فيلم مەن 2 سپەكتاكل كورسەتىلدى. ولاردى 13 مىڭ ادام قارادى. «ۇوuTubە» جەلىسىندە دە ارنايى «ءاntى تەrrوr» ارناسى جاسالدى. الەۋ­مەتتىك جەلىلەردە «ۇوuTubە» جەلى­سىنەن ەكسترەميزم مەن تەررو­ريزمگە شاقىراتىن بەينەلەردى ءوشىرۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق ورنالاستىرىلدى. – بۇگىنگى كۇنى ءبىز راديكالدىڭ تيپتىك الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق پورترەتىن جاسادىق. بۇل بەينەنىڭ ارتىندا نە كانىگى بانديت, نە مارگينال تۇرعانىن انىق بىلەمىز. دەسەك تە, ولاردىڭ كوپشىلىگى يسلامنىڭ نە ەكەنىن بىلمەيدى. بۇنى ءتۇسىنۋ بىزگە جاقىن ارادا ولارعا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋدىڭ تاسىلدەرىن تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى باس پروكۋرور. ءاربىر ازاماتتىڭ تەراكت بول­عاندا نەمەسە ونىڭ قاۋپى تونگەن كەزدە نە ىستەۋ كەرەكتىگىن ءبىلۋى ماق­ساتىندا ايماقتىڭ 23 مىڭ تۇرعىنىمەن 199 ءىس-شارا وتكىزىلدى. بۇل داعدىلارعا ۇيرەتۋ ءۇشىن 2,5 مىڭ مەكتەپ وقۋشىسى مەن مۇعالىمدەرگە 30 ساباق وتكىزىلدى. قوعامدىق ورىنداردا 12 مىڭ تۇرعىنعا تاقىرىپتىق كورنەكى بۋكلەتتەر تاراتىلدى. ادامدارعا تەراكت قاۋپى نەمەسە ول جاسالعان كەزدە نە ىستەۋ, بۇل تۋرالى كىمگە جانە قانداي ارنالار ارقىلى حابارلاۋ كەرەكتىگى, مۇنداي جاعدايدا ءوزىڭدى جانە جاقىندارىڭدى قالاي قورعاۋ قاجەتتىگى ايقىن ءتۇسىندىرىلدى.تە­راك­تىلەردەن قورعانۋ جۇيەسى 49 نىساندا جۇرگىزىلىپ, توتەنشە جاع­داي تۋىنداعان كەزدە جاسالاتىن ارەكەتتەر ۇيرەتىلدى. – ارينە, ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزعا باعا بەرۋ ءالى ەرتە. دەگەنمەن, قازىردىڭ وزىندە جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا الداعى ۋاقىتتا قايتا باعدار ۇستاۋ كەرەكتىگىن بىلەمىز. ءبىر ايدا جۇزەگە اسىرعان جۇمىستارىمىزدى مۇقيات تالدايمىز, ازاماتتاردىڭ ناقتى پروب­­لەمالارىن شەشۋدىڭ ۇلگى-مودەل­دەرىن جاساپ شىعارامىز جانە ولاردى باسقا ايماقتاردا دا پاي­دالا­نامىز, – دەپ تۇيىندەدى ويىن باس پروكۋرور. ونىڭ ايتۋىنشا, بارلىق با­عىتتار بويىنشا جەرگىلىكتى جەر­لەردە باسقارۋشىلىق شەشىم­دەر­دى ءتۇيىندى تۇردە جانە ءتيىمدى قا­بىلداۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ جۇمىسىندا نەنى جانە قالاي وزگەرتۋ كەرەكتىگى تۋرالى ۇسىنىستار جيناقتالعان. جۇمىس بارىسىندا زاڭدار مەن زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەردە كوپتەگەن كەمشىلىكتەر مەن توسقاۋىلدار انىقتالعان. توپ مۇشەلەرى ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى مەملەكەتتىك باعدارلاماعا تۇزە­تۋلەر دايىنداۋدى قولعا الۋدا. – ەگەر توپ قۇرامىندا كەلگەن دارىگەر ەڭ بولماسا ءبىر اقتوبەلىكتىڭ ءومىرىن قۇتقارسا, نە ءبىر شارۋا قوجالىعى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن السا نەمەسە راديكال بۇرىنعى ويىنان قايتىپ, ءداستۇرلى مازحابقا ورالسا, ءبىر اي بويعى جۇمىستىڭ زايا كەتپەگەنى, – دەدى باس پروكۋرور. جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ اكىم­شىلىك پەن جەرگىلىكتى قۇرى­لىمدار بارلىق باعىتتار بو­يىن­شا جۇمىستاردى جالعاس­تىراتىندىعىن ايتىپ, الداعى 10 قاراشا مەن 10 جەلتوقسان ارالىعىندا قالعان 7 اۋدان قام­تىلاتىنىن جەتكىزدى. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى ساراپشىلاردان وسىنداي توپتاردان باسقا ەكس­ترە­­ميزمدى قارجىلاندىرۋ كوز­دەرىن انىقتايتىن سەگىزىنشى توپ قۇرىلاتىنان حاباردار ەتتى. سونىمەن قاتار, وبلىستاعى وتكەن ءبىر اي ىشىندە اتقارىلعان جۇمىستار قورى­تىندىسى بويىنشا ايتىلعان بارلىق ۇسىنىستار قولداۋ تاباتىنىن جەتكىزدى. «حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ» جوباسىنىڭ قاراپايىم حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن وڭتايلى شەشۋگە دەگەن ىقپالى ايقىن اڭعارىلدى. بيلىكتىڭ بە­رەكەلى ىستەرگە بەتبۇرىس جاساۋى ادام­داردىڭ بويىندا ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمدىلىكتى بۇرىنعىدان گورى نىعايتا ءتۇستى. تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋدا بارشا جۇرت­تىڭ جۇمى­لۋى ناتيجەلى بولاتىنىنا كوزدەرى جەتتى. ال جەرگىلىكتى بيلىك­تىڭ بۇل باستامانى لايىقتى جال­عاستىرۋعا ىقىلاس تانىتۋى ونىڭ ءومىر­شەڭدىگىن كورسەتەدى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, «ەگەمەن قازاقستان» اقتوبە وبلىسى