جاستار تەاترىنىڭ جاڭالىعى

رەجيسسەر ن.جاقىپبايدىڭ شىڭعىس حانى بۇعان دەيىن ساحنالانىپ كەلگەن تاريحي تۇلعا تۋرالى تۋىندىلارعا مۇلدەم ۇقسامايدى جاستار تەاترىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل ون جىل تولىپ وتىر. شىعار­ماشىلىق ۇجىم ءۇشىن بۇل وقيعانىڭ ءمانى دە, ماڭىزى دا ايرىقشا. مۇنى تىلگە تيەك ەتۋدەگى سەبەپ, ش.ايتماتوۆ پەن ءا.كەكىلباەۆتىڭ «شىڭعىسحان» ءافساناسى ومىرگە كەلگەلى بەرى دە وسىنشاما مەرزىم وتكەن. ون جىل بۇرىن ەلوردا تورىندە بوي كوتەرگەن جاس تەاتردىڭ وسى تۋىندىمەن اشىلۋى ءسىرا, تەگىن بولماسا كەرەك-ءتى. – «كەرەمەت جاڭالىق اشتىق دەپ ەسەپتەمەيمىز, بىراق جاستاردىڭ تالعامىنا ساي, سولاردىڭ تىلىندە, كوپسوزدىلىكتەن گورى وقيعانى ارە­كەتكە قاراي قۇرىپ, مۋزىكا مەن پلاستيكاعا باسىمدىق بەرىپ جۇمىس ىستەۋدەمىز. قازىرگى كومپيۋتەرمەن ءوسىپ كەلە جاتقان جاستار «مەنىڭ ەلىمدە نەگە ماسكەۋدەگىدەي, بولماسا ەۋروپانىڭ الۋان باعىتتاعى تەاترلارىنداي سان قىرلى تەاتر جوق؟ برودۆەي تەاترىنىڭ سپەك­تاكلدەرىندەي قويىلىمدى مەن نەگە ءوز ەلىمنەن تاماشالاي المايمىن؟» – دەپ نامىستانباسىن, الەمنەن ىزدەيتىن ەرەكشەلىكتى ءوز ەلىنەن, ۇلتتىق ونەرىنەن تاپسىن دەگەن ماقسات ءار قويىلىمدى قولعا العان سايىن كوكەيىمىزدە تۇرادى. ارينە, ءبىز قانشا ۇمتىلعانىمىزبەن, ەۋروپالىق, ماسكەۋلىك تەاترلار بولا المايمىز, الەمدىك كلاسسيكانى ساحنالاۋمەن باسى ءبۇتىن شەتەلدىك بولىپ كەتپەسىمىز تاعى انىق. قويىلىمدارىمىزدان ءبارىبىر قازاقتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرادى», – دەيدى بۇل جونىندە تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇرقانات جاقىپباي. «...جارتى الەمدى جاۋلاعان جاھان ءامىرشىسىن تىزە بۇكتىرگەن نەندەي كۇش؟», «سوڭعى دەمى ۇزىلگەنشە, اينالاسىن قاھارىمەن قالتىراتىپ كەلگەن ۇلى قاھاننىڭ اجالى ءالسىز ايەل­دەن بولدى دەسە, سەنەر مە ەدىڭىز؟», «ماڭدايعا جازىلعان تاعدىر­دان پەندە بىتكەننىڭ قاشىپ قۇتىلۋى مۇمكىن بە؟..» ۇلى ءامىرشى – شىڭعىس حاننىڭ تىلسىمعا تولى تالايلى تاعدىرىن وقيعا وزەگىنە اينالدىرعان قويىلىم ءومىردىڭ وسىنداي وزەكجاردى ساۋالدارىنا جاۋاپ ىزدەيدى. ءومىر مەن ءولىم, ءناپسى مەن سابىر, اقيقات پەن اڭىز اراسىنداعى ادام بالاسى ءتۇسىنىپ بولماس تىلسىم سىرلاردىڭ قاتپارلارىن اشۋعا ۇمتىلعان سۋرەتكەرلىك ساراپتاۋدان رەجيسسەردىڭ شىڭعىس حاندى وزگەشە كورۋگە, تۇلعا تاعدىرىن وزگەشە بايىپتاۋعا تالپىنعانىن كورەسىز. قويىلىم بۇعان دەيىن ءبىز تانىپ كەلگەن قاھارىنا مىنگەن ات پەن تاق ۇستىندەگى جەڭىمپاز قاھان ەمەس, قاراپايىم ادامي سەزىمدەردى سەرىك ەتكەن: قۋانا وتىرىپ مۇڭايعان, سەنە وتىرىپ جەرىنگەن, سۇيە وتىرىپ بەزىنگەن پەندە شىڭعىس حاننىڭ كۇيكى تىرلىكتىڭ كۇيبەڭىنە شىرمالعان كوڭىل قاتپارلارىنان سىر قوزعايدى. جانە ول بەينە اكتەر, مەملەكەتتىك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ءادىل احمەتوۆتىڭ ويىنىندا وزىندىك كوركەمدىك بيىككە كوتەرىلگەن. سونىسىمەن دە سپەكتاكل كورەرمەنىن بەي-جاي قالدىرمايدى. اللادان بەرىلگەن شىبىن جان پەندە بىتكەنگە: حانعا دا, قاراعا دا بىردەي قىمبات, بىردەي قاستەرلى ەكەندىگىن ۇعىناسىز. ءسويتىپ, ادامزات تىرىدە ەشقاشان ولمەيتىن ءومىردىڭ وسىنداي ۇلى ساۋالدارىنا جاۋاپ تاپقانداي, جۇرەككە تيەرلىك عالامات ءبىر تولقىنىسپەن شىمىلدىق جاباسىز. ونەردىڭ دىتتەگەنى دە وسى عوي... ءيا, «شىڭعىسحاننىڭ» مەرەي­تويلىق ماۋسىمنىڭ باستى جاڭا­لىعىنا اينالۋى تاريحي زاڭدىلىق سەكىلدى. جەڭىمپاز جايلى شىعار­مامەن تۋ تىككەن تەاتر, كۇنى بۇگىنگە دەيىن سول بايراقتى تومەن تۇسىرمەي, ونەر الامانىندا ءدايىم جەڭىمپاز بولىپ كەلەدى. ەسكە سالا كەتسەك, 2010 جىلى الماتىداعى ازيا مەملە­كەتتەرىنىڭ III حالىقارالىق تەاترلار فەستيۆالىندە اتالمىش قويىلىم «ۇزدىك رەجيسسۋرا» جانە «ۇزدىك شىڭعىسحان ءرولى» اتالىمىنداعى قوس بىردەي جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلاسا, وسى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ برەست قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق «بەلايا ۆەجا – 2016» فەستيۆالىندە «ەڭ اسەرلى قويىلىم» («زا زرەليششنوە ۆوپلوششەنيە پوەتيچەسكيح پريتچ») نوميناتسياسىندا جەڭىمپاز دەپ تانىلدى. بۇل – بايتاق ساپاردىڭ باسى عانا. الدا ءالى تالاي جەڭىستەر كۇتىپ تۇر... نازەركە جۇماباي استانا سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات