كۇرەستەگى كۇندەرىم تۇسىمە كىرەدى

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتى سپورت قايراتكەرى», گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ مايتالمان شەبەرى جامبىل تاسەمەنوۆ وتكەن عاسىردىڭ 60-70-شى جىلدارى وداققا كەڭىنەن تانىلىپ, تالاي بايراقتى باسەكەلەردە توپ جاردى. قازاقستاننىڭ, وزبەكستان مەن قىرعىزستاننىڭ چەمپيونى, كسرو قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جاستار اراسىنداعى چەمپيونى, كسرو حالىقتارى ءىV سپار­تاكياداسىنىڭ جۇلدەگەرى اتانعان. ءبىز قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى تاجىريبەلى سپورتشى, تالىمگەر ۇستاز رەتىندە جاقسى بىلەتىن جامبىل سەرعازى ۇلىمەن جولىققاندا, سپورتقا قالاي كەلگەنىن سۇراعان ەدىك. – اۋىل بالاسىمىز عوي, جاس­تايىمىزدان شىنىعىپ وستىك. ءبىر شاڭىراقتا جالعىز تاربيەلەنسەم دە, اتا-انام كوپ ەركەلەتە قويعان جوق. اكەم سوعىستان مۇگەدەك بولىپ ورالعاندىقتان, ايتقانىن ەكى ەتپەيتىنمىن. قاي جۇمىسقا سالسا دا, ەڭسەرىپ تاستايمىن. جيىن-تويلاردا جاسىڭا, سالماعىڭا قاراماستان, بەلدەستىرە بەرەتىن. قارسىلاس شاق كەلتىرمەيتىنمىن. «كۇش اتاسىن تانىماس» دەگەن وسى شىعار. «بالۋان بالا» اتانىپ, كەۋدەمە نان ءپىسىپ ءجۇرىپ, كاسىبي كۇرەستىڭ قانداي ەكەنىنە ەسەيە كەلە كوزىم جەتتى. كۇرەس سەكتسياسىنا باراتىن اقىلباي بەكتاسوۆ دەگەن ستۋدەنت جىگىت وزىنەن الدەقايدا زور, دەنەسى ەڭگەزەردەي اۋىلداسىمىز ءالىم ءداۋىتوۆتى جەرگە الىپ ۇرعاندا, تاڭ­دانىسىمدى جاسىرا المادىم. وسىدان كەيىن بويىمدا كۇرەسكە دەگەن ەرەن قىزىعۋشىلىق وياندى. ونىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋىمە العاشقى ۇستازىم قاپەن ءابدىراحمانوۆ كوپ كومەكتەستى. ءبىر اياعىن مايدان دالاسىندا قالدىرعاندىقتان, قوس بالداققا سۇيەنىپ جۇرەتىن. دەنە شىنىقتىرۋ ساباعىندا جاتتىعۋ قيمىلدارىن كورسەتۋ ۇلكەن كۇشكە ءتۇ­سەتىندىكتەن, كومەكشىلىككە مەنى الا­تىن. «سەنەن تۇبىندە جاقسى سپورت­شى شىعادى» دەپ ماقتاپ قوياتىن. – بالا كەزىڭىزدەن ارمانداعان كۇرەسپەن ينستيتۋت قابىرعاسىندا جۇيەلى اينالىسقان بولارسىز؟ – 1962 جىلى قۇجاتتارىمدى الماتى اۋىل شارۋاشىلىعى ينس­تيتۋتىنا تاپسىرىپ, فيزيكادان – ءتورت, قالعان پاندەردەن بەس السام دا, كونكۋرستان وتە الماي, ەلگە ورالۋىما تۋرا كەلدى. ءبىر قۋانعانىم, پەتروپاۆل پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا ەمتيحانسىز قابىلداندىم. ءسويتىپ, اگروتەحنيكا فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, حيميا جانە بيولوگيا ماماندىعىن الىپ شىقتىم. وسىندا وقىپ جۇرگەندە, ءبى­لىكتى باپكەر ۆيكتور ۆيكتىڭ قا­را­­­ماعىندا جاتتىعىپ, ءتۇرلى جا­رىستارعا قاتى­سا باستادىم. باس­تاپقىدا ەركىن كۇ­رەسپەن اينا­لىستىم. العاشقى بەل­دەسۋىم ەسىمدە ۇمىتىلماستاي جاتتالىپ قا­لىپتى. بوز كىلەم ۇستىندە 52 كيلو سالماق دارەجەسى بويىنشا جەر­لەسىم, قازاقستاننىڭ چەمپيونى امانگەلدى حاميتوۆپەن بەلدەسىپ, جەڭىلىستىڭ اششى ءدامىن تاتتىم. كوپ ۇزاماي, كلاسسيكالىق (قازىرگى گرەك-ريم) كۇرەسكە ءبىرجولا اۋىستىم. وبلىستىق چەمپيوناتتىڭ اقتىق بەلدەسۋىندە تاجىريبەلى مي­حايل ءليدى ايقىن باسىمدىقپەن ۇتتىم. سەمەيدە وتكەن ستۋدەنتتەر ءبىرىن­شىلى­گىندە بىردەن ەۋروپا چەمپيونى ۆلاديمير باكۋلينمەن كەزدەسىپ, ۇپاي سانىمەن عانا ۇتىلدىم. – اراداعى 4 جىلدان كەيىن ماسكەۋدە وتكەن كسرو حالىقتارى­نىڭ سپارتاكياداسىندا قىرعىز­ستاننىڭ اتىنان بەلدەسىپ, ونىمەن يتجىعىس تۇسكەن جوقسىز با؟ – وندا الدىما يۆان كوچەرگين, ۆلاديمير باكۋلين, ميحايل باتوۆ سەكىلدى الەم, ەۋروپا چەمپيوندا­رىن العا سالىپ, جالپى ەسەپتە 4-ءشى ورىندى ەنشىلەدىم. بايراقتى باسە­كەنىڭ ەڭ جاس قاتىسۋشىسى, ءبىر جاعىنان سپورت شەبەرلىگىنە كانديدات بولا تۇرا, وليمپيادا, الەم چەمپيونى سەرگەي رىبالكونى ۇتۋىم قاتتى سۇيسىندىرسە كەرەك, كسرو كۇرەس فەدەراتسياسىنىڭ جەتەكشىسى يۆان كاتۋلين «سوۆەتسكي سپورت» گازەتىنە: «نەيزۆەستنىي بورەتس يز كيرگيزي جامبۋل تاسەمەنوۆ وچەن ۋداچنو ۆىستۋپيل نا سپارتاكيادە ي تەپەر ۆكليۋچەن ۆ سوستاۆ وليمپيسكوي سبورنوي سسسر», – دەپ جازدى. 1968 جىلى قازاقستان بىرىنشىلىگىندە ۆ. باكۋليندى 3 بالل ايىرماسىمەن ۇتىپ, كۇمىس مەدالدى قانجىعاعا ولجالادىم. – وزبەكستان مەن قىرعىزستان­نىڭ نامىسىن قالاي قورعاپ ءجۇرسىز؟ – 1964 جىلى ۆيكتور ۆيك ەكەۋىمىز وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىمىزدى وتەۋ ءۇشىن وزبەكستانعا جىبەرىلدىك. وندا بارعاسىن 52 كيلوگرامم سالماق بويىنشا تۇركىستان اسكەري وكرۋگىنىڭ, وزبەكستاننىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتاندىم. وزبەك اعايىندار تۇپكىلىكتى قالۋ جونىندە ۇسىنىستار ايتىپ, ازعىرا باستادى. وتىنىشتەرىن ورىنداۋدان باس تارتىپ ەدىم, قۇرامادان الىپ تاستادى. 1967 جىلى ءماس­كەۋدە وتەتىن كسرو حالىقتارى سپار­تا­كياداسىنا قاتىسا المايتىنىمدى ويلاپ, قاتتى قينالدىم. ءاس­كەري ءبولىمنىڭ سپورت جونىندەگى باسشىسى ا. درۋجكونىڭ جاردەمىنىڭ ارقاسىندا اسكەري بورىشىمدى قىرعىزستاندا جالعاستىردىم. مۇندا دا ەل بىرىنشىلىگىن جەڭىپ الدىم. وبالى نەشىك, قىرعىز باۋىرلار ۇلتتىق قۇراماعا قابىلداپ, فرۋنزە قالاسىنان ەكى بولمەلى پاتەر تارتۋ ەتۋگە ۋادە ەتتى. بىراق اكە-شەشەمدى, تۋعان-تۋىستارىمدى, ق ۇلىن-تايداي تەبىسىپ وسكەن دوستارىمدى قيماي, ەلگە كەلدىم. وليمپيادا الدىندا ۇلتتىق قۇراما ساپىندا جاتتىعۋلارعا, ءىرى جارىستارعا قاتىستىم. ارگەن­تينا­داعى الەم بىرىنشىلىگى قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى ا.كولەسوۆ تسحادزورى قالاسىنا جاتتىعۋعا اپاردى. پوددۋبنىي اتىن­داعى بۇكىلوداقتىق تۋرنيردە ازەربايجان بالۋانى مەنەن ءبىر ۇپايمەن باسىم ءتۇستى. ول كەيىن وڭتۇستىك امەريكادا الەم ءتاجىن كيدى. ۆارشاۆاداعى پىتليسينسكي اتىنداعى ءى حالىقارالىق جارىس­تا پولياك يان ميحايليكتى ايقىن جەڭدىم. ول جارتى جىلدان كەيىن الەم چەمپيونى بولدى. مىنە, باپ كەلىسسە دە, كەيدە باق جانباي جاتادى. بارىنەن دە جۇيكەنى جۇقارتاتىنى, قازاقستاندىق بالۋانداردىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇسىپ تۇرسا دا, قۇراماعا كوبىنە رەسەيلىكتەر الىناتىن. بۇعان نالىساق تا, ىشتەي تىناتىنبىز. 1970 جىلى ۇلكەن سپورتپەن ءبىرجولا قوشتاستىم. – ءسىزدىڭ سپورتقا دارىندى بالا­لارعا مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتى اشۋداعى ەرەك­شە قاجىر-قايراتىڭىز بەن بەل­سەندىلىگىڭىز ەرەكشە اتالادى. – 1994 جىلى ماعان قاتارداعى مەكتەپ-ينتەرناتتى باسقارۋ سە­نىپ تاپسىرىلدى. بۇعان دەيىن وليم­پيادالىق رەزەرۆ دايىندايتىن سپورت ورتالىعىن اشۋ جونىندە ماسەلە كوتەرىپ جۇرگەنمىن. سونىڭ ورايى كەلگەنىن ءتۇسىنىپ, ءۇش جىلدىڭ ىشىندە سپورتتىق باعىتتاعى ءبىلىم ۇيىنە اينالدىردىق. قازىر مۇندا تاجىريبەلى باپكەرلەر جۇمىس ىستەيدى. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايىپ, رەسپۋبليكالىق مارتەبە الدى. شاكىرتتەرىم وزىمنەن وزدى, وعان تەك قۋانامىن. كيكبوكسشىلار ءامىر ءتىنالين, ميراس ءبىرىمجانوۆ, سامات قادىربەكوۆ, بالۋاندار ماقسات ءنۇسىپوۆ, رەنات نىعماتۋللين, جەڭىل اتلەتتەر مارگاريتا ماتسكو, اندرەي بەلوۋسوۆ, ۆەلوشاباندوزدار ناتاليا ستەفانسكايا, ەلەنا وباتۋروۆا, كون­كيشىلەر ناتاليا رىباكوۆا, ەلەنا ۋرۆانتسەۆا, دميتري بابەنكو, رومان كرەچ جانە باسقالارى الەم, ەۋروپا, ازيا بىرىنشىلىكتەرىندە تالاي رەت جەڭىمپاز, جۇلدەگەر بولدى. وتكەنىمە ءۇڭىلىپ, وي جىبەرەتىن بولسام, ءومىرىمدى سپورتسىز, ونىڭ ىشىندە كۇرەسسىز ەلەستەتۋ قيىن. اڭگىمەلەسكەن ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان   پەتروپاۆل