سەميناردا ايەلدەر ماسەلەسى قوزعالدى

جاقىندا سەمەيدە «ساياساتتاعى جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ماسەلەلەرىندەگى كەشەندى گەندەرلىك ءتاسىلدىڭ قاعيدالارى» اتتى سەمينار-ترەنينگ ءوتىپ, وندا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ وتىرعان گەندەرلىك ساياساتتى نىعايتۋ تەتىكتەرى مەن وتباسى الەۋەتىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى كەڭىنەن تالقىلاندى. سەميناردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ استانا قالاسىنداعى ورتالىعىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى. – ماقساتىمىز – جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىستارىن جانە الەۋمەتتىك سايا­ساتتى جەتىلدىرۋدەگى گەندەرلىك اسپەكتىلەردى قولدانۋ كەشەنىن وقىتۋ, – دەيدى ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى ەلەنا تاراسەنكو. – تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا دەموكراتيالىق قوعام قۇرۋدا گەندەرلىك تەڭدىككە كوڭىل ءبولىندى. بۇل تۇرعىدا قازاقستان ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. ەلباسىنىڭ تاپسىر­ما­سى­نا وراي الداعى ۋاقىتتا ەل­دىڭ قوعامدىق-ساياسي جانە ەكو­نوميكالىق سالالارىنا ايەلدەردى ءالى دە تارتۋ قاجەت. ەندى ۇلتتىق كو­ميسسيانىڭ باسشىلارى وبلىس اكىمى جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيانىڭ كوشپەلى وتىرىسىنا قاتىساتىن بولادى. – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ىشكى ساياساتىمىزعا قوسىپ وتىرعان ۇلەسى زور, – دەدى سەمەي قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نادەجدا شاروۆا. – مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتىپ, العا قاراي دامۋ ءۇشىن قاجەتتى تەتىكتەردىڭ ءبىرى – گەندەرلىك ساياسات ماسەلەسى. 2000 جىلعى قىركۇيەكتە وتكەن مىڭجىلدىق سامميتتە الەمنiڭ كوپتەگەن ەلدەرiنiڭ ليدەرلepi بۇۇ مىڭجىلدىق دەكلاراتسياسىن قابىلدادى, ونىڭ سەگiز ماقساتىنىڭ بiرi گەندەرلiك تەڭدiكتi قولداۋ بولىپ ايقىندالعان. بۇل ماسەلەگە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ «ايەل­دەر 2000 جىلى: ايەلدەر مەن ەر­لەر اراسىنداعى تەڭدiك, XXI عا­سىرداعى دامۋ جانە الەم» اتتى 23-ءشى ارنايى سەسسياسى ارنالدى. وسى سەسسياعا قاتىسۋشى ۇكiمەت­تەرگە ايەلدەردiڭ ءومiردiڭ بارلىق سالالارى مەن بارلىق دەڭ­گەي­لەرiنە تەڭ قول جەتكiزۋiن جانە تولىق اۋقىمدا قاتىسۋىن قامتا­ماسىز ەتۋ جونiندە شارالار قابىلداۋدى ۇسىندى. – پرەزيدەنتىمىزدىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنىپ وتىرعان گەن­دەرلiك ساياسات قوعامدىق ءومiر­دiڭ بارلىق سالالارىندا ەرلەر مەن ايەلدەردiڭ تەڭدiگiنە قول جەتكiزۋگە باعىتتالعان, – دەدى جيىنعا قاتىسۋشى ايگۇل نۇر­تا­سوۆا. – ەلىمىز تاۋەلسىزدىك جىلدارى گەندەرلىك ساياساتتى دامىتۋدا ۇلكەن جۇمىستار اتقاردى. 1998 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتi جانىنان وتباسى جانە ايەلدەر iستەرi جونiندەگi ۇلتتىق كوميسسيا قۇرىلدى. وسى كوميسسيانىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن قازاقستان ايەلدەرىنىڭ تۇڭعىش سەزىندە ءسوز سويلەگەن مەملەكەت باسشىسى ەلگە قيىن بولعان كەزەڭدە ايەل-انالار وتباسى مەن قوعام جۇگىن قايىسپاي, ەرلەرمەن قاتار كوتەرە بىلگەندىگىن اتاپ وتكەنى ەسىمىزدە. سونداي-اق, ەلباسى ايەلدەردىڭ ومىرلىك ماڭىزدى سالالاردا جۇمىس ىستەيتىندىكتەرىنە نازار اۋداردى ءارى انالاردى ارداقتاۋدى تاپسىردى. قوعامدا ايەل ادامداردىڭ اتقاراتىن ءرولى زور. بۇگىندە بارلىق پەداگوگتاردىڭ 73 پايىزى, دارىگەرلەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ 87 پا­يىزى, بارلىق بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ 60 پايىزى – ايەلدەر. تاۋەلسىزدىك العان 25 جىل ىشىندە ونداعان ايەل مينيستر جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى بولىپ تاعايىندالدى. كوپتەگەن حانىمدار پارلامەنت پەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارى بولىپ سايلاندى. مەملەكەتىمىزدىڭ 2006-2016 جىلدارعا ارنالعان گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارى اراسىنداعى ايەلدەر سانىن 30 پايىزعا ارتتىرۋ ماقساتى قويىلعان. سونىمەن قاتار, ەلباسىمىز ايەلدەردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ شەشىم قابىلداۋ دەڭگەيىندەگى ۇلەسىنىڭ وتە از ەكەندىگىن ەسكەرتكەن ەدى. بۇگىندە ۇكىمەت قۇرامىندا بىرنەشە مينيستر ايەل بولسا, وكىنىشكە قاراي, حانىمداردان شىققان بىردە-ءبىر وبلىس اكىمى جوق. وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى مەن كەيبىر اۋدان اكىمدەرى عانا ايەلدەر. وسى ماسەلەلەردى شەشۋگە پرەزيدەنت ۇكىمەتكە پرەزيدەنت اكىمشىلىگىمەن, ۇلتتىق كوميسسيا­مەن جانە «نۇر وتان» پارتياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ايەلدەردى جوعارى دەڭگەيدە شەشىمدەر قابىلداۋ دارەجەسىنە دەيىن جىلجىتۋ بويىنشا 2016 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان ناقتى جوسپارلار جاساۋدى تاپسىرعان بولاتىن. سەمەيدە وتكەن شارا تۇتاسىمەن وسى ماسەلەگە ارنالدى. راۋشان نۇعمانبەكوۆا سەمەي