قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №1037 

  2015 جىلعى 28 جەلتوقسان,استانا قالاسى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنە (تاۋارلارىنا, جۇمىستارىنا) تاريفتەردى (باعالاردى, الىم مولشەرلەمەلەرىن) مەملەكەتتىك رەتتەۋ ەنگىزىلەتىن ۇيىمداردا ەڭبەك نورمالارىن, ۇيىمدار جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ۇسىنۋ, قاراۋ جانە كەلىسۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015 جىلعى 23 قاراشاداعى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 16-بابىنىڭ 10) جانە 11) تارماقشالارىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنە (تاۋارلارىنا, جۇمىستارىنا) تاريفتەردى (باعالاردى, الىم مولشەرلەمەلەرىن) مەملەكەتتىك رەتتەۋ ەنگىزىلەتىن ۇيىمداردا ەڭبەك نورمالارىن, ۇيىمدار جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ۇسىنۋ, قاراۋ جانە كەلىسۋ قاعيدالارى بەكiتiلسiن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك دەپارتامەنتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدى; 2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونى مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرۋدى; 3) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرۋدى; 4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 1), 2) جانە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ب.ب. نۇرىمبەتوۆكە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى جانە رەسمي جاريالانۋعا ءتيىس. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى ت.دۇيسەنوۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 28 جەلتوقسانداعى № 1037 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنە (تاۋارلارىنا, جۇمىستارىنا) تاريفتەردى (باعالاردى, الىم مولشەرلەمەلەرىن) مەملەكەتتىك رەتتەۋ ەنگىزىلەتىن ۇيىمداردا ەڭبەك نورمالارىن, ۇيىمدار جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ۇسىنۋ, قاراۋ جانە كەلىسۋ قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنە (تاۋارلارىنا, جۇمىستارىنا) تاريفتەردى (باعالاردى, الىم مولشەرلەمەلەرىن) مەملەكەتتىك رەتتەۋ ەنگىزىلەتىن ۇيىمداردا ەڭبەك نورمالارىن, ۇيىمدار جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ۇسىنۋ, قاراۋ جانە كەلىسۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015 جىلعى 23 قاراشاداعى ەڭبەك كودەكسىنە جانە باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنە سايكەس ازىرلەنگەن. 2. وسى قاعيدالار تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ مەملەكەتتىك تىركەلىمىنە (بۇدان ءارى – تىركەلىم) ەنگىزىلگەن تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگاندار كورسەتەتىن اقىلى قىزمەتتەردىڭ مەملەكەتتىك تىركەلىمىنە (بۇدان ءارى – مەملەكەتتىك تىركەلىم) ەنگىزىلگەن اقىلى قىزمەتتەر كورسەتەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, رەتتەلەتىن تاۋار نارىعىندا ۇستەم نەمەسە مونوپوليالىق جاعدايعا يە نارىق سۋبەكتىلەرىنىڭ مەملەكەتتىك تىزىلىمىنە (بۇدان ءارى – ءتىزىلىم) ەنگىزىلگەن رەتتەلەتىن تاۋار نارىعىندا ۇستەم نەمەسە مونوپوليالىق جاعدايعا يە نارىق سۋبەكتىلەرىنىڭ (بۇدان ءارى – ۇيىم) ەڭبەك نورمالارىن (تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ نورماتيۆتىك سانىن قوسپاعاندا) جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ۇسىنۋ, قاراۋ جانە كەلىسۋدىڭ بىرىڭعاي ءتارتىبىن بەلگىلەيدى. 3. وسى قاعيدالاردىڭ ماقساتتارى ءۇشىن مىناداي ۇعىمدار پايدالانىلادى: ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان – ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان نەمەسە ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ سالاسىنداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان; ەڭبەك (ۋاقىت, ءوندىرىم, ەڭبەك سىيىمدىلىعى, قىزمەت كورسەتۋ, سان) نورمالارى (بۇدان ءارى – ەڭبەك نورمالارى) – ەڭبەك شىعىندارىنىڭ ولشەمى جانە ءتيىستى بىلىكتىلىگى بار جۇمىسكەر ءۇشىن تەحنيكانىڭ, تەحنولوگيانىڭ, ءوندىرىس پەن ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋدىڭ قول جەتكىزىلگەن دەڭگەيىنە سايكەس بەلگىلەنەدى; كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنە (تاۋارلارىنا, جۇمىستارىنا) تاريفتەردى (باعالاردى, الىم مولشەرلەمەلەرىن) مەملەكەتتىك رەتتەۋ ەنگىزىلەتىن ۇيىمدار جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسىنىڭ ولشەمدەرى (بۇدان ءارى – ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەر) – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن ەڭبەككە اقى تولەۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەردى ساقتاي وتىرىپ, ۇيىمدار جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ شارتتارىن ايقىنداۋ; ماتەريالدار – ەڭبەك نورمالارىنا جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەرگە نورماتيۆتىك, ەسەپتىك جانە باسقا دا نەگىزدەمە ماتەريالدار; ءوتىنىم – ۇيىمنىڭ ۇيىمداردا ەڭبەك نورمالارىن جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى قاراۋ جانە كەلىسۋ تۋرالى ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانعا, ءتيىستى قىزمەت سالاسىنىڭ ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانىنا, ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ سالاسىنداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا رەسمي مالىمدەمەسى ء(وتىنىشى); ۋاكىلەتتى ورگان – ءتيىستى قىزمەت سالالارىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى, ال ۇيىم كوممۋنالدىق مەنشىكتە بولعان جاعدايدا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار. وسى قاعيدالاردا قولدانىلاتىن باسقا دا ۇعىمدار مەن تەرميندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس قولدانىلادى. 2. ۇيىمداردا ەڭبەك نورمالارىن جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ۇسىنۋ, قاراۋ جانە كەلىسۋ ءتارتىبى 4. ەڭبەك نورمالارىن كەلىسۋ تۋرالى ءوتىنىمدى ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانعا جانە ۋاكىلەتتى ورگانعا مەملەكەتتىك تىركەلىمگە, تىركەلىم مەن ءتىزىلىمنىڭ رەسپۋبليكالىق, تىركەلىم, ءتىزىلىمنىڭ جەرگىلىكتى بولىمدەرىنە ەنگىزىلگەن ۇيىم ۇسىنادى. ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى كەلىسۋ تۋرالى ءوتىنىمدى: ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانعا – مەملەكەتتىك تىركەلىمگە, تىركەلىم مەن ءتىزىلىمنىڭ رەسپۋبليكالىق بولىمدەرىنە ەنگىزىلگەن ۇيىم; ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ سالاسىنداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا – تىركەلىم, ءتىزىلىمنىڭ جەرگىلىكتى بولىمدەرىنە ەنگىزىلگەن ۇيىم ۇسىنادى. وتىنىمگە وسى قاعيدالاردىڭ 3-تاراۋىندا جازىلعان تىزبەلەرگە سايكەس قاجەتتى ماتەريالدار قوسا بەرىلەدى. 5. ۇيىم ۇسىنعان ءوتىنىمدى ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان ول كەلىپ تۇسكەن ساتتەن باستاپ كۇنتىزبەلىك وتىز كۇننىڭ ىشىندە قارايدى. 6. ۇسىنىلعان قۇجاتتاردى راستاۋ, ناقتىلاۋ جانە تەكسەرۋ ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان: 1) جۇمىس توبىن قۇرادى جانە زەرتتەلەتىن ۇيىمعا بارىپ, ەڭبەك نورمالارىنا ىرىكتەمەلى ساراپتامالىق زەرتتەۋ جۇرگىزەدى (نورمالاردى بەلگىلەۋ جونىندەگى تەكسەرۋ ەسەپتەرىن ورىنداۋ, نورمالاردىڭ قاۋىرتتىعىن جانە ولاردى ورىنداۋدىڭ ورتا پايىزىن بەلگىلەۋ, جەكەلەگەن جۇمىس, وپەراتسيا تۇرلەرى بويىنشا ىرىكتەمەلى فوتوحرونومەتراجدىق باقىلاۋلار جۇرگىزۋ جانە كەلىسۋگە ۇسىنىلعان نورمالاردى تەكسەرۋ ناتيجەسىندە بەلگىلەنگەن نورمالارمەن سالىستىرۋ) جانە سونىڭ نەگىزىندە قورىتىندى دايارلايدى. ساراپتاما ناتيجەلەرى بويىنشا قورىتىندى تۇتاستاي ەڭبەك نورمالارى بويىنشا بەرىلەدى; 2) ىرىكتەمەلى ساراپتامالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە باسقا ۇيىمداردىڭ, ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ەڭبەكتى نورمالاۋ جانە ەڭبەككە اقى تولەۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن ماماندارىن جانە (نەمەسە) ەڭبەك جونىندەگى نورماتيۆتەردى ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىراتىن تاۋەلسىز ساراپشىلاردى تارتادى; 3) ۇيىمنان سوڭعى ەكى جىلداعى ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى, جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ سانى تۋرالى مالىمەتتەر جانە كولەمدىك كورسەتكىشتەردى سۇراتادى. 7. ەڭبەك نورمالارىن جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان: جوبالارعا ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستار بولعان كەزدە ۇيىمعا ولاردى پىسىقتاۋ قاجەتتىگى تۋرالى دالەلدى قورىتىندى جولدايدى; ۇيىم وسى قاعيدالاردىڭ 3-تاراۋىندا كوزدەلگەن ماتەريالداردى ۇسىنباعان جاعدايلاردا ءوتىنىمدى قاراۋعا قابىلداۋدان باس تارتادى; وسى قاعيدالاردىڭ بارلىق تالاپتارى ورىندالعان كەزدە ۇيىمنىڭ ەڭبەك نورمالارىن جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەرىن كەلىسەدى جانە ولاردى ۋاكىلەتتى ورگانعا كەلىسۋگە جانە ۇيىمعا بەكىتۋگە جىبەرەدى. 8. ۇيىم بەكىتكەن ەڭبەك نورمالارىنىڭ (قاعاز جانە ەلەكتروندىق جەتكىزگىشتەردە) جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردىڭ (قاعاز جەتكىزگىشتە) مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندەگى ءبىر داناسى ولاردى بەكىتكەن ساتتەن باستاپ كۇنتىزبەلىك 10 كۇننىڭ ىشىندە ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا جىبەرىلەدى. 9. ەڭبەك نورمالارىن جانە (نەمەسە) ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان جانە ۋاكىلەتتى ورگان ءۇش جىلدان اسپايتىن مەرزىمگە قارايدى جانە كەلىسەدى. 3. ۇسىنىلاتىن ماتەريالداردىڭ تىزبەسى جانە ولاردىڭ مازمۇنى 10. ۇيىمنىڭ ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا ۇسىناتىن ەڭبەك نورمالارىن كەلىسۋ تۋرالى وتىنىمىنە مىناداي ماتەريالدار: 1) ۇسىنىلىپ وتىرعان ماتەريالداردىڭ تىزبەسى; 2) ەڭبەك نورمالارىنىڭ جوباسى; 3) ۇسىنىلعان ەڭبەك نورمالارىنىڭ نەگىزدەمەسى (ولاردى وپەراتسيالارعا جانە زەردەلەنىپ وتىرعان وپەراتسيانى ونى قۇراۋشى ەلەمەنتتەرگە بولە وتىرىپ, تەحنولوگيالىق, ەڭبەك (وندىرىستىك) پروتسەستەرىن حرونومەتراجدىق باقىلاۋدىڭ ناتيجەلەرى; ءتيىستى ەسەپتەر, فۋنكتسيالاردىڭ ماتريتسالارى, لاۋازىمدىق مىندەتتەر, قۇرىلىمدىق بولىمشەلەر تۋرالى ەرەجەلەر جانە باسقالارى); 4) قۇجاتتىق دالەلدەمەلەر نەمەسە ەڭبەكتى نورمالاۋدى ۇيىمداستىرۋ سالاسىنداعى بىلىكتى كادرلارمەن, ماماندارمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن راستايتىن ازىرلەۋشى تۋرالى باسقا دا اقپارات: ەڭبەكتى نورمالاۋ جونىندەگى نورماتيۆتىك ماتەريالداردى ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىراتىن باسشى مەن جۇمىسكەرلەردىڭ جوعارى ءبىلىمىنىڭ (ەكونوميكالىق, ينجەنەرلىك-ەكونوميكالىق, تەحنيكالىق) بولۋى; باسشى مەن جۇمىسكەرلەردىڭ كاسىپتىك بىلىمدەرىن, ءبىلىمىن (ديپلوم, سەرتيفيكات), عىلىمي جانە پراكتيكالىق قىزمەتىن راستايتىن قۇجاتتاردىڭ بولۋى, جۇمىس ورنى, وندىرىستىك تاجىريبەسى جانە وسى سالاداعى ەڭبەك ءوتىلى تۋرالى مالىمەتتەر; 5) ۇيىم ەڭبەك نورمالارىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە قولداناتىن ەڭبەك نورمالارى (بار بولسا); 6) ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ بۇرىن قولدانىستا بولعان تەحنيكالىق نەگىزدەلگەن نورمالاردى ۋاقىتشا (ەڭبەك نورمالارى ازىرلەنگەنگە دەيىن) قولدانۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ كوشىرمەسى قوسا بەرىلۋگە ءتيىس. 11. ۇيىمنىڭ ەڭبەككە اقى تولەۋ جۇيەسى بويىنشا ولشەمدەردى كەلىسۋ تۋرالى ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا ۇسىناتىن وتىنىمىنە مىناداي ماتەريالدار: 1) ۇسىنىلىپ وتىرعان ماتەريالداردىڭ تىزبەسى; 2) ۇجىمدىق شارتتىڭ (بار بولسا) كوشىرمەسى; 3) ۇيىم جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جانە ىنتالاندىرۋ تۋرالى ەرەجە, ول پەرسونال ساناتتارى بويىنشا لاۋازىمدىق ايلىقاقىلارعا (تاريفتىك مولشەرلەمەلەرگە) سارالانعان قوسىمشا اقىلار مەن ۇستەمە اقىلاردى, وتەماقى تولەمدەرىن, سىيلىقاقى بەرۋ جۇيەسى مەن باسقا دا سىياقىلاردى قوسقاندا, ەڭبەككە اقى تولەۋدىڭ نىسانى مەن جۇيەسىن قامتۋعا ءتيىس. مەملەكەتتىك كاسىپورىندار ءۇشىن – ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتكەن ۇيىم باسشىلارىن, ولاردىڭ ورىنباسارلارىن, باس بۋحگالتەرلەرىن ىنتالاندىرۋ تۋرالى ەرەجە قوسىمشا ۇسىنىلادى; 4) اعىمداعى جىلعا ۇيىم جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ قورىن (ەڭبەككە اقى تولەۋ شىعىستارىن) بەكىتۋ تۋرالى شەشىمنىڭ كوشىرمەسى; 5) جۇمىسكەرلەردىڭ, ونىڭ ىشىندە اكىمشىلىك پەرسونال بويىنشا شتاتتىق كەستەسىن بەكىتۋ تۋرالى, مەملەكەتتىك كاسىپورىندار ءۇشىن – باسشىلاردىڭ, ولاردىڭ ورىنباسارلارىنىڭ, باس بۋحگالتەرلەردىڭ لاۋازىمدىق ايلىقاقىلارىنىڭ مولشەرىن قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس بەكىتۋ تۋرالى شەشىمنىڭ كوشىرمەسى; 6) بەكىتىلگەن شتاتتىق كەستە مەن جۇمىسكەرلەردىڭ لاۋازىمدىق ايلىقاقىلارىنىڭ (تاريفتىك مولشەرلەمەلەرىنىڭ) مولشەرى (ولاردى رازريادتار بويىنشا بولە وتىرىپ) قوسا بەرىلەدى. 12. ۇيىم پەرسونالىنىڭ ساناتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ستاتيستيكا كوميتەتى توراعاسىنىڭ 2014 جىلعى 8 جەلتوقسانداعى № 71 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن (نورماتيۆتiك قۇقىقتىق اكتiلەردi مەملەكەتتiك تiركەۋ تiزiلiمiندە № 1025 بولىپ تىركەلگەن) ستاتيستيكالىق ەسەپتىلىككە (نىسان 1-ت) جانە اكىمشىلىك پەرسونالعا جاتاتىن جۇمىسكەرلەر لاۋازىمدارى اتاۋلارىنىڭ تىزبەسىنە سايكەس ايقىندالادى. 13. ماتەريالدار ەكى دانادا رەسىمدەلەدى, ولار كىتاپشالانعان, تىگىلگەن, نومىرلەنگەن بولۋعا, اتاۋى (مازمۇنى) بار, ءتيىستى كەلىسۋ, بەكىتۋ جانە ۇزارتۋ گريفتەرى بار تيتۋلدى پاراعىن قامتۋعا ءتيىس. ماتەريالدىڭ ءاربىر پاراعىنا ۇيىم باسشىسى نەمەسە باسشىسىنىڭ جەتەكشى ورىنباسارى قول قويادى. ەڭبەك نورماسىنىڭ قۇرىلىمى بىرىڭعاي جانە 3 ءبولىمدى: «جالپى بولىك», «ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋ», «نورماتيۆتىك بولىكتى» قامتيدى. «جالپى ءبولىم» بولىمىندە: 1) ەڭبەك نورمالارىنىڭ نە ءۇشىن ارنالعاندىعى; 2) نورماتيۆتەردىڭ جۇمىسكەرلەردىڭ قانداي لاۋازىمدارىنا, كاسىپتەرىنە, ساناتتارىنا بەلگىلەنگەنى; 3) ازىرلەۋ نەگىزىنە نە الىنعانى (جۇمىسكەرلەردىڭ ناقتى سانى, جۇمىس كولەمى تۋرالى دەرەكتەر, فوتوحرونومەتراجدىق باقىلاۋلاردىڭ نەگىزىندە جۇمىس ۋاقىتى شىعىنىن زەرتتەۋ ماتەريالدارى, ستاتيستيكالىق دەرەكتەر, ەڭبەك نورمالارىن ازىرلەۋدە پايدالانىلعان جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەك شىعىنىنا اسەر ەتەتىن سيپاتتاۋشى فاكتورلار, سونداي-اق اتالعان نورماتيۆتەرگە نەگىزدەۋ ءۇشىن قوسا بەرىلگەن باسقا نورماتيۆتىك اكتىلەر); 4) جۇمىسشىلاردىڭ كاسىپتەرى مەن قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارى اتاۋلارىنىڭ جۇمىستار مەن جۇمىسشى اسىپتەرىنىڭ بىرىڭعاي تاريفتىك-بىلىكتىلىك انىقتامالىعىنا جانە باسشىلار, ماماندار جانە باسقا دا قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارىنىڭ انىقتامالىعىنا سايكەستىگىنە سىلتەمە; 5) نورماتيۆتەردىڭ جۇمىس ورنىنا قىزمەت كورسەتۋگە جانە تىنىعۋ مەن جەكە قاجەتتىلىكتەر بويىنشا ۋاقىت ەسكەرىلە وتىرىپ ازىرلەنگەنىن كورسەتۋ; 6) ەلەمەنتتەرىنىڭ ماعىناسىن اشا وتىرىپ, كەلۋ جانە تىزىمدىك سانىنىڭ ەسەپتەۋ فورمۋلالارى كەلتىرىلەدى. «ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋ» بولىمىندە: جۇمىستاردىڭ قانداي نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە جانە نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتاماعا سايكەس جۇرگىزىلەتىنى; ەڭبەكتىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق جاعدايلارى (قاۋىپسىزدىك شارالارى; قولدانىلاتىن قۇرال-سايماندار, جابدىق, تاسىلدەر); جيناقتا كورسەتىلگەن جۇمىستار قالاي جۇزەگە اسىرىلاتىنى; جۇمىستىڭ بۇكىل كەشەنىن جۇزەگە اسىراتىن ورىنداۋشىلاردىڭ سانى (ەڭبەك ءبولىنىسى كەزىندە); جۇمىس اياعىندا قۇجاتتامانىڭ رەسىمدەلۋى كورسەتىلەدى. «نورماتيۆتىك بولىك» بولىمىندە جۇمىستاردىڭ مازمۇنى (وپەراتسيانىڭ جالپى اتاۋى جانە ونىڭ ونى قۇراۋشى ەلەمەنتتەرگە ءبولىنۋى); ورىنداۋشىلاردىڭ قۇرامى, ورىنداۋشىلاردىڭ سانى كەلتىرىلەدى. 4. كەلىسۋگە ۇسىنىلاتىن ەڭبەك نورمالارىنا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپتار 14. ەڭبەك نورمالارى پروگرەسسيۆتى, كەشەندى تۇردە نەگىزدەلگەن, تالاپ ەتىلەتىن دالدىك دەڭگەيىنە سايكەس, جۇمىستى ورىنداۋدىڭ ءارتۇرلى ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق نۇسقالارىن نەعۇرلىم تولىق قامتىعان, ولار بويىنشا ناقتى ورىنداۋشىلاردىڭ ەڭبەك شىعىندارى نورمالارىن ەسەپتەۋگە ىڭعايلى بولۋعا ءتيىس. 15. ەڭبەك جونىندەگى نورمالاردى اۋىستىرۋ ءۇشىن نەگىزدەمەلەر بولماعان جاعدايدا, ۇيىم ەڭبەك جونىندەگى نورمالاردىڭ تۇپنۇسقاسىن, ولاردى نەگىزدەۋ بويىنشا ماتەريالدار مەن تۇسىندىرمە جازبانى مىندەتتى تۇردە ۇسىنعان كەزدە ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان جانە ۋاكىلەتتى ورگان ولاردىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتادى. ەڭبەك نورمالارىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدى ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان جانە ۋاكىلەتتى ورگان تۇپنۇسقاسىنىڭ تيتۋلدىق پاراعىندا ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ جانە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ نورماتيۆتەردىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى حاتتارىنىڭ كۇنى مەن ءنومىرىن كورسەتە وتىرىپ ءتيىستى بەلگى جانە ەلتاڭبالىق ءمور قويۋ جولىمەن رەسىمدەيدى. 5. قورىتىندى ەرەجەلەر 16. جۇمىسكەرلەر ەڭبەك نورمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن ۇيىم قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتەدى. 17. ەڭبەك نورمالارى ۇيىمنىڭ پەرسونالدىڭ نورماتيۆتىك سانىن, ەڭبەك شىعىندارى نورمالارىن ەسەپتەۋى ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى. 18. ۇيىمدار ەڭبەككە اقى تولەۋ ماسەلەلەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس شەشەدى. بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2015 جىلعى 30 جەلتوقساندا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №12659 بولىپ ەنگىزىلدى.