قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №1036

2015 جىلعى 28 جەلتوقسان, استانا قالاسى جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەڭبەك نورمالارىن, ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى, قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى ازىرلەۋ, بەكىتۋ, اۋىستىرۋ جانە قايتا قاراۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015 جىلعى 23 قاراشاداعى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 16-بابىنىڭ 8) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەڭبەك نورمالارىن, ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى, قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى ازىرلەۋ, بەكىتۋ, اۋىستىرۋ جانە قايتا قاراۋ قاعيدالارى بەكiتiلسiن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك دەپارتامەنتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدى; 2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونى مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرۋدى; 3) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرۋدى; 4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 1), 2) جانە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ب.ب. نۇرىمبەتوۆكە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى جانە رەسمي جاريالانۋعا ءتيىس. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى ت.دۇيسەنوۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 28 جەلتوقسانداعى №1036 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەڭبەك نورمالارىن, ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى, قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى ازىرلەۋ, بەكىتۋ, اۋىستىرۋ جانە قايتا قاراۋ قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەڭبەك نورمالارىن, ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى, قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى ازىرلەۋ, بەكىتۋ, اۋىستىرۋ جانە قايتا قاراۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى — قاعيدالار) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015 جىلعى 23 قاراشاداعى ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس ازىرلەندى جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەڭبەك نورمالارىن ازىرلەۋ, ەنگىزۋ, اۋىستىرۋ جانە قايتا قاراۋ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سالالىق قاۋىمداستىقتارىنىڭ ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جۇمىسكەرلەردىڭ وكىلدەرىمەن كەلىسۋ بويىنشا قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى بەكىتۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيدى. 2. وسى قاعيدالاردا مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى: ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەر ء(وندىرىم جانە (نەمەسە) ۋاقىت جانە (نەمەسە) قىزمەت كورسەتۋ جانە (نەمەسە) سان) – ەكونوميكانىڭ ءبىر سالاسىنداعى ۇيىمدارداعى جۇمىستاردى ورىنداۋعا جۇمسالاتىن ەڭبەك شىعىندارىنىڭ رەگلامەنتتەلگەن ماندەرى (بۇدان ءارى —ۇلگىلىك ەڭبەك نورمالارى); قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەر ء(وندىرىم جانە (نەمەسە) ۋاقىت جانە (نەمەسە) قىزمەت كورسەتۋ جانە (نەمەسە) سان) – ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ بىرقاتار تۇرلەرى جانە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ءتيىستى جۇمىس تۇرلەرىندە جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەگىن نورمالاۋ كەزىندە ەتالون رەتىندە پايدالانۋى ءۇشىن وندىرىستەردىڭ ۇقساس جاعدايلارىندا بىردەي تەحنولوگيالار بويىنشا ءتۇرلى سالاداعى ۇيىمدارداعى جۇمىستاردى ورىنداۋعا جۇمسالاتىن ەڭبەك شىعىندارىنىڭ رەگلامەنتتەلگەن ماندەرى (بۇدان ءارى – سالاارالىق ەڭبەك نورمالارى); ءوتىنىم – جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سالالىق قاۋىمداستىقتارىنا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا ۇيىمنىڭ ۇلگىلىك نەمەسە سالاارالىق نورمالار مەن نورماتيۆتەردى قاراۋ جانە بەكىتۋ تۋرالى رەسمي مالىمدەمەسى ء(وتىنىشى); ۇيىمداعى ەڭبەك نورمالارى ء(وندىرىم جانە (نەمەسە) ۋاقىت جانە (نەمەسە) قىزمەت كورسەتۋ جانە (نەمەسە) سان نورمالارى) – جۇمىستاردىڭ جەكەلەگەن ەلەمەنتتەرىن (كەشەندەرىن) ورىنداۋعا, جابدىق بىرلىگىنە, جۇمىس ورنىنا, قۇرىلىمدىق بولىمشەگە قىزمەت كورسەتۋگە جۇمسالاتىن ەڭبەك شىعىندارىنىڭ (ۋاقىتتىڭ), سونىمەن قاتار ءوندىرىستىڭ ناقتى ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق جاعدايلارى مەن فاكتورلارىنا بايلانىستى وندىرىستىك, باسقارۋ فۋنكتسيالارىن جانە ولشەم بىرلىك رەتىندە قابىلدانعان جۇمىس كولەمىن ورىنداۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر كاسىبي-بىلىكتى قۇرام جۇمىسكەرلەرى سانىنىڭ رەگلامەنتتەلگەن ماندەرى (شامالارى). وسى قاعيدالاردا قولدانىلاتىن باسقا دا ۇعىمدار مەن تەرميندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس قولدانىلادى. 2. ەڭبەك نورمالارىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ ءتارتىبى 3. ۇيىمداعى ەڭبەك نورمالارىن جۇمىس بەرۋشى سالاارالىق جانە ۇلگىلىك ەڭبەك نورمالارى جوق جۇمىستارعا ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى. 4. ۇلگىلىك ەڭبەك نورمالارىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سالالىق قاۋىمداستىعى ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى (بۇدان ءارى – قاۋىمداستىق). 5. سالاارالىق ەڭبەك نورمالارىن جۇمىس بەرۋشى ازىرلەيدى جانە جۇمىسكەرلەر وكىلدەرىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى (بۇدان ءارى – پالاتا) بەكىتەدى. 6. ۇيىم ءتيىستى قۇرىلىمدارى بولعان كەزدە ەڭبەك نورمالارىن ءوزى ازىرلەيدى جانە (نەمەسە) ەڭبەك جونىندەگى بىلىكتى مامانداردى تارتادى نە كەلەسى تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن ۇيىمداردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ازىرلەۋگە تاپسىرىستى ورنالاستىرادى: ەڭبەكتى نورمالاۋ جونىندەگى نورماتيۆتىك ماتەريالداردى ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىراتىن باسشى مەن جۇمىسكەرلەردىڭ جوعارى ءبىلىمىنىڭ (ەكونوميكالىق, ينجەنەرلىك-ەكونوميكالىق, تەحنيكالىق) بولۋى; باسشى مەن جۇمىسكەرلەردىڭ كاسىپتىك بىلىمدەرىن, ءبىلىمىن (ديپلوم, سەرتيفيكات), عىلىمي جانە پراكتيكالىق قىزمەتىن راستايتىن قۇجاتتاردىڭ بولۋى, جۇمىس ورنى, ونەركاسىپتىك تاجىريبەسى جانە وسى سالاداعى ەڭبەك ءوتىلى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ جانە قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس باسقا دا اقپاراتتىڭ بولۋى. 7. جۇمىس بەرۋشى ۇسىنعان سالارالىق نەمەسە ۇلگىلىك ەڭبەك نورمالارىن بەكىتۋگە ءوتىنىمدى قاۋىمداستىق نەمەسە پالاتا ول كەلىپ تۇسكەن ساتتەن باستاپ كۇنتىزبەلىك وتىز كۇننىڭ ىشىندە قارايدى. 8. پالاتا نەمەسە قاۋىمداستىق ەڭبەك نورمالارىن قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا: جوبالارعا ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستار بولعان كەزدە ولاردى پىسىقتاۋ قاجەتتىگى تۋرالى دالەلدى قورىتىندى جولدايدى; ۇيىم وسى قاعيدالاردىڭ 3-تاراۋىندا كوزدەلگەن ماتەريالداردى ۇسىنباعان جاعدايلاردا ءوتىنىمدى قاراۋعا قابىلداۋدان باس تارتادى; وسى قاعيدالاردىڭ بارلىق تالاپتارى ورىندالعان كەزدە: قاۋىمداستىق ۇلگىلىك ەڭبەك نورمالارىن بۇيرىعىمەن بەكىتەدى; پالاتا بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ەڭبەك نورمالارىن بۇيرىعىمەن بەكىتەدى. 9. پالاتا نەمەسە قاۋىمداستىق بەكىتكەن ەڭبەك نورمالارىنىڭ ءبىر داناسى مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندە (قاعاز جانە ەلەكتروندىق جەتكىزگىشتەردە) ولاردى بەكىتكەن ساتتەن باستاپ كۇنتىزبەلىك 10 كۇننىڭ ىشىندە ۇيىمعا جىبەرىلەدى. 3. ۇسىنىلاتىن ماتەريالداردىڭ تىزبەسى, ولاردىڭ مازمۇنى جانە كەلىسۋگە ۇسىنىلاتىن ەڭبەك نورمالارىنا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپتار 10. ۇيىم پالاتاعا نەمەسە قاۋىمداستىققا ۇسىناتىن ەڭبەك نورمالارىن كەلىسۋ تۋرالى وتىنىمگە مىناداي ماتەريالدار: 1) ۇسىنىلىپ وتىرعان ماتەريالداردىڭ تىزبەسى; 2) ەڭبەك نورمالارىنىڭ جوباسى; 3) ۇسىنىلعان ەڭبەك نورمالارىنىڭ نەگىزدەمەسى (ولاردى وپەراتسيالارعا جانە زەردەلەنىپ وتىرعان وپەراتسيانى ونى قۇراۋشى ەلەمەنتتەرگە بولە وتىرىپ, تەحنولوگيالىق, ەڭبەك (وندىرىستىك) پروتسەستەرىن حرونومەتراجدىق باقىلاۋدىڭ ناتيجەلەرى; ءتيىستى ەسەپتەر, فۋنكتسيالاردىڭ ماتريتسالارى, لاۋازىمدىق مىندەتتەر, قۇرىلىمدىق بولىمشەلەر تۋرالى ەرەجەلەر جانە باسقالارى); 4) ازىرلەۋشى ۇسىناتىن قۇجاتتىق دالەلدەمەلەر نەمەسە ەڭبەكتى نورمالاۋدى ۇيىمداستىرۋ سالاسىنداعى بىلىكتى كادرلارمەن, ماماندارمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن راستايتىن ازىرلەۋشى تۋرالى باسقا دا اقپارات; ەڭبەكتى نورمالاۋ جونىندەگى نورماتيۆتىك ماتەريالداردى ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىراتىن باسشى مەن جۇمىسكەرلەردىڭ جوعارى ءبىلىمىنىڭ (ەكونوميكالىق, ينجەنەرلىك-ەكونوميكالىق, تەحنيكالىق) بولۋى; باسشى مەن جۇمىسكەرلەردىڭ كاسىپتىك بىلىمدەرىن, ءبىلىمىن (ديپلوم, سەرتيفيكات), عىلىمي جانە پراكتيكالىق قىزمەتىن راستايتىن قۇجاتتاردىڭ بولۋى, جۇمىس ورنى, وندىرىستىك تاجىريبەسى جانە وسى سالاداعى ەڭبەك ءوتىلى تۋرالى مالىمەتتەر; 5) ۇيىم ەڭبەك نورمالارىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە قولداناتىن ەڭبەك نورمالارى (بار بولسا); 6) پالاتانىڭ نەمەسە قاۋىمداستىقتىڭ بۇرىن قولدانىستا بولعان تەحنيكالىق نەگىزدەلگەن نورمالاردى ۋاقىتشا (ەڭبەك نورمالارى ازىرلەنگەنگە دەيىن) قولدانۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ كوشىرمەسى قوسا بەرىلۋگە ءتيىس. 11. ۇيىم پەرسونالىنىڭ ساناتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ستاتيستيكا كوميتەتى توراعاسىنىڭ 2014 جىلعى 8 جەلتوقسانداعى № 71 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن (نورماتيۆتiك قۇقىقتىق اكتiلەردi مەملەكەتتiك تiركەۋ تiزiلiمiندە № 1025 بولىپ تىركەلگەن) ستاتيستيكالىق ەسەپتىلىككە (نىسان 1-ت) جانە اكىمشىلىك پەرسونالعا جاتاتىن جۇمىسكەرلەر لاۋازىمدارى اتاۋلارىنىڭ تىزبەسىنە سايكەس ايقىندالادى. 12. ماتەريالدار ەكى دانادا رەسىمدەلەدى, ولار كىتاپشالانعان, تىگىلگەن, نومىرلەنگەن بولۋعا, اتاۋى (مازمۇنى) بار, ءتيىستى كەلىسۋ, بەكىتۋ جانە ۇزارتۋ گريفتەرى بار تيتۋلدى پاراعىن قامتۋعا ءتيىس. ماتەريالدىڭ ءاربىر پاراعىنا ۇيىم باسشىسىنىڭ نەمەسە باسشىنىڭ جەتەكشى ورىنباسارىنىڭ قولى قويىلادى. ەڭبەك نورمالارىنىڭ قۇرىلىمى بىرىڭعاي جانە 3 ءبولىمدى: «جالپى بولىك», «ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋ», «نورماتيۆتىك بولىكتى» قامتيدى. «جالپى بولىك» بولىمىندە: 1) ەڭبەك نورمالارىنىڭ نە ءۇشىن ارنالعاندىعى; 2) نورماتيۆتەردىڭ جۇمىسكەرلەردىڭ قانداي لاۋازىمدارىنا, كاسىپتەرىنە, ساناتتارىنا بەلگىلەنگەنى; 3) ازىرلەۋ نەگىزىنە نە الىنعانى (جۇمىسكەرلەردىڭ ناقتى سانى, جۇمىس كولەمى تۋرالى دەرەكتەر, فوتوحرونومەتراجدىق باقىلاۋ نەگىزىندە جۇمىس ۋاقىتى شىعىنىن زەرتتەۋ ماتەريالدارى, ستاتيستيكالىق دەرەكتەر, ەڭبەك نورمالارىن ازىرلەۋدە پايدالانىلعان جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەك شىعىنىنا اسەر ەتەتىن سيپاتتاۋشى فاكتورلار, سونداي-اق اتالعان نورماتيۆتەرگە نەگىزدەۋ ءۇشىن قوسا بەرىلگەن باسقا نورماتيۆتىك اكتىلەر) ; 4) جۇمىسشىلاردىڭ كاسىپتەرى مەن قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارى اتاۋلارىنىڭ جۇمىستار مەن جۇمىسشى كاسىپتەرىنىڭ بىرىڭعاي تاريفتىك-بىلىكتىلىك انىقتامالىعىنا جانە باسشىلار, ماماندار جانە باسقا دا قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارىنىڭ انىقتامالىعىنا سايكەستىگىنە سىلتەمە; 5) نورماتيۆتەردىڭ جۇمىس ورنىنا قىزمەت كورسەتۋ جانە تىنىعۋ مەن جەكە قاجەتتىلىكتەر بويىنشا ۋاقىت ەسكەرىلە وتىرىپ ازىرلەنگەنىن كورسەتۋ; 6) ەلەمەنتتەرىنىڭ ماعىناسىن اشا وتىرىپ, كەلۋ جانە تىزىمدىك سانىنىڭ ەسەپتەۋ فورمۋلالارى كەلتىرىلەدى. «ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋ» بولىمىندە: جۇمىستاردىڭ قانداي نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە جانە نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتاماعا سايكەس جۇرگىزىلەتىنى; ەڭبەكتىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق جاعدايلارى (قاۋىپسىزدىك شارالارى; قولدانىلاتىن قۇرال-سايماندار, جابدىق, تاسىلدەر); جيناقتا كورسەتىلگەن جۇمىستار قالاي جۇزەگە اسىرىلاتىنى; جۇمىستىڭ بۇكىل كەشەنىن جۇزەگە اسىراتىن ورىنداۋشىلاردىڭ سانى (ەڭبەك ءبولىنىسى كەزىندە); جۇمىس اياعىندا قۇجاتتامانىڭ رەسىمدەلۋى كورسەتىلەدى. «نورماتيۆتىك بولىك» بولىمىندە جۇمىستاردىڭ مازمۇنى (وپەراتسيانىڭ جالپى اتاۋى جانە ونىڭ ونى قۇراۋشى ەلەمەنتتەرگە ءبولىنۋى); ورىنداۋشىلاردىڭ قۇرامى, ورىنداۋشىلاردىڭ سانى كەلتىرىلەدى. 13. ۇيىمدارداعى ەڭبەك نورمالارى تالاپ ەتىلەتىن دالدىك دەڭگەيىنە سايكەس, جۇمىستى ورىنداۋدىڭ ءارتۇرلى ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق نۇسقالارىن نەعۇرلىم تولىق قامتىعان, ولار بويىنشا ناقتى ورىنداۋشىلاردىڭ ەڭبەك شىعىندارى نورمالارىن ەسەپتەۋگە پروگرەسسيۆتى جانە ىڭعايلى بولادى. 4. ەڭبەك نورمالارىن اۋىستىرۋ جانە قايتا قاراۋ ءتارتىبى 14. ەڭبەك نورمالارىن قايتا قاراۋ جانە اۋىستىرۋ ءۇشىن نەگىز ولاردىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىنىڭ اياقتالۋى, ولاردى ازىرلەۋ پروتسەسىندە ۇيىمداستىرۋشىلىق - تەحنيكالىق جاعدايلار دۇرىس ەسكەرىلمەگەن نەمەسە دايەكسىزدىككە جول بەرىلگەن قاتە بەلگىلەنگەن نورمالاردى انىقتاۋ, نورماتيۆتىك ماتەريالداردى قولدانۋداعى نە بولماسا ەسەپتەردى ورىنداۋ كەزىندەگى, سونداي-اق ءوندىرىستىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق جاعدايلارى وزگەرگەن كەزدەگى قاتەلىكتەر بولىپ تابىلادى. 15. جۇمىس بەرۋشى, پالاتا نەمەسە قاۋىمداستىق ەڭبەك نورمالارىن قايتا قاراۋ جانە اۋىستىرۋدى ءۇش جىلدا كەمىندە ءبىر رەت قامتاماسىز ەتەدى. 16. ۇيىمدارداعى ەڭبەك نورمالارى جۇمىس ورىندارىن اتتەستاتتاۋ مەن وڭتايلاندىرۋدى جۇرگىزۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا تەحنيكا, تەحنولوگيا جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق-تەحنيكالىق ءىس-شارالاردىڭ ەنگىزىلۋ شاماسىنا قاراي ولار بەكىتىلگەن مەرزىمگە بايلانىسسىز اۋىستىرىلۋعا جاتادى. ۇيىمداردا قاتە بەلگىلەنگەن نورمالاردى قايتا قاراۋ ولاردىڭ انىقتالۋىنا قاراي جۇرگىزىلەدى. 17. جەكەلەگەن جۇمىسكەرلەردىڭ ءوز باستاماسى بويىنشا ەڭبەكتىڭ جاڭا تاسىلدەرىن قولدانۋ جانە جۇمىس ورىندارىنىڭ جەتىلدىرىلۋى ارقىلى ءونىم ءوندىرۋدىڭ (قىزمەت كورسەتۋدىڭ) جوعارى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋى بۇدان بۇرىن بەلگىلەنگەن ۇيىمدارداعى ەڭبەك نورمالارىن قايتا قاراۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلمايدى. 18. ەڭبەك نورمالارىن قايتا قاراۋ جانە اۋىستىرۋ بويىنشا جۇمىس اياقتالعاننان كەيىن جۇمىس بەرۋشى: قاۋىمداستىققا ەڭبەك جونىندەگى ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى بەكىتۋگە; پالاتاعا قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارى ءۇشىن ەڭبەك جونىندەگى بىرىڭعاي جانە (نەمەسە) سالاارالىق ۇلگىلىك نورمالار مەن نورماتيۆتەردى بەكىتۋگە ءوتىنىم ۇسىنادى. وسى قاعيدالاردىڭ 14, 15, 16-تارماقتارىندا كوزدەلگەن نەگىزدەمەلەر بولماعان جاعدايدا, قاۋىمداستىق نەمەسە پالاتا ەڭبەك جونىندەگى نورماتيۆتەردىڭ تۇپنۇسقاسىن, ولاردى نەگىزدەيتىن ماتەريالدار مەن تۇسىندىرمە جازبانى مىندەتتى تۇردە ۇسىنعان كەزدە ەڭبەك نورمالارىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتادى. ەڭبەك نورمالارىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدى پالاتا نەمەسە قاۋىمداستىق تۇپنۇسقاسىنىڭ تيتۋلدىق پاراعىندا پالاتانىڭ نەمەسە قاۋىمداستىقتىڭ نورماتيۆتەردىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى حاتتارىنىڭ كۇنى مەن ءنومىرىن كورسەتە وتىرىپ ءتيىستى بەلگى جانە ەلتاڭبالىق ءمور قويۋ جولىمەن رەسىمدەيدى. 5. قورىتىندى ەرەجەلەر 19. ۇيىمدارداعى ەڭبەك نورمالارى پەرسونالدىڭ نورماتيۆتىك سانىن, ەڭبەك شىعىندارى نورمالارىن ەسەپتەۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى. 20. جۇمىسكەرلەر ەڭبەك نورمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن ۇيىم قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2015 جىلعى 31 جەلتوقساندا نورما­تيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №12736 بولىپ ەنگىزىلدى.