ۇكىمەتتىڭ كەزەكتى وتىرىسى بۇل اپتادا سەيسەنبىدەن ءسال سىرعىپ سارسەنبىگە سايكەس كەلدى. ارينە, ونىڭ سەبەبى بەلگىلى, الدىڭعى كۇنى استانادا القالى جيىن ءوتىپ, ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ كوبى سول فورۋمعا قاتىسقان. اۋقىمدى شاراعا شاقىرىلعان وبلىس اكىمدەرى دە استاناعا ات باسىن تىرەگەن ەدى. اكىمدەر كەشە ۇكىمەت وتىرىسىنا دا قاتىسىپ قايتتى. وسىلايشا, بۇرىن وتىرىسقا ونلاين رەجىمدە قوسىلاتىن اكىمدەر كەشە ۇكىمەت ۇيىنەن تابىلدى.
قارجى جەتكىلىكتى
ادەتتەگىدەي وتىرىسقا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ءتوراعالىق ەتتى. وندا نەگىزىنەن «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى تالقىلاندى. سونىمەن قاتار, قوعامدىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋ شارالارى, كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ, سالىق سالاسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى. ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بيشىمباەۆ باياندادى. ءمينيستردىڭ پايىمداۋىنشا, «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعدارلاماسى سوڭعى جىلدار ىشىندە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمىنىڭ جانە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ نەگىزگى تەتىگىنە اينالدى. ءماسەلەن, 2015 جىلى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ ءتيىمدىلىگى ءىجو وسىمىندە 1,3 پايىزدى قۇرادى, ال اعىمداعى جىلى 1,2 پايىز دەڭگەيىندە باعالانىپ وتىر. 2016 جىلى ۇلتتىق قوردان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا 769,6 ملرد تەڭگە بولىنگەن, ونىڭ ىشىندە 503,4 ملرد تەڭگە ماقساتتى ترانسفەرتتەر ءتۇرىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە جانە 266,2 ملرد تەڭگە ۇلتتىق حولدينگتەردىڭ وبليگاتسيالىق زايمدارى ارقىلى قاراستىرىلعان.يگەرىلمەي قالۋ قاۋپى دە بار
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ەگجەي-تەگجەيلى بايانداماسىنان سوڭ قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ ءسوز الدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەتتىڭ تامىز ايىندا وتكەن وتىرىسىندا بەرىلگەن تاپسىرماعا سايكەس, باعدارلاماعا ءبولىنگەن قارجىنى يگەرۋ جاڭا كەستە بويىنشا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنە سايكەس, بۇگىندە 330 ملرد تەڭگە نەمەسە وسى جىلعى جوسپاردىڭ 66 پايىزى يگەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 173 ملرد تەڭگەنى يگەرۋ قاجەت. الىنعان ترانسفەرتتەر بويىنشا جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ يگەرۋ قارقىنى وسى جىلعى جوسپاردىڭ 69 پايىزىن قۇرايدى, ال وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 72 ملرد تەڭگە يگەرىلۋى كەرەك. مينيستر, سونىمەن قاتار, جىل سوڭىنا دەيىن 12 ملرد تەڭگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ يگەرىلمەۋ قاۋپى بارى انىقتالعانىن اتاپ ءوتتى. قارجى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى وڭىرلەردە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىستى دا بىرقاتار ماسەلەلەر بار. «بۇگىنگى تاڭدا جەرگىلىكتى ورگانداردا 18 ملرد تەڭگەدەن استام ساتىپ الۋلارعا كەلىسىمشارت ءالى جاسالماعان», دەدى ول. جاريالانعان مالىمەتتەرگە سايكەس, مىندەتتەمەلەردىڭ ەڭ ءىرى كولەمى قىزىلوردا وبلىسىندا اتقارىلماۋدا, ياعني وندا 3,5 ملرد تەڭگە, اقتوبە وبلىسىندا – 2,5, اقمولا وبلىسىندا – 1,9, ماڭعىستاۋدا – 1,7, اتىراۋ وبلىسىندا 1,6 ملرد تەڭگە يگەرىلمەگەن.ءار تيىن باقىلاۋدا بولادى
مينيستر «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ءاربىر تيىنى باقىلاۋدا بولاتىنىن ايتتى. «ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىز مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ كامەرالدىق باقىلاۋىن قولدانامىز. ارينە, باسىندا بۇل يگەرۋدى باياۋلاتۋى مۇمكىن. بىراق تاجىريبە كورسەتكەندەي, مۇنداي باقىلاۋ كەشىكتىرىلۋدىڭ باستى سەبەبى ەمەس», دەپ مالىمدەدى مينيستر. ول سونداي-اق, بارلىعى 33 ملرد تەڭگەگە ەسكەرتۋلەر جىبەرىلگەنىن ايتتى. ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ اكىمشىلەرىمەن كەلىسىپ, 24 ملرد تەڭگەنىڭ كونكۋرستارىن رەتتەگەن. «وسىلايشا, انىقتالعان ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردى مەملەكەتتىك ورگاندار مويىندادى», دەدى ب.سۇلتانوۆ.جول جوندەۋگە جۇمسالدى
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترى جەڭىس قاسىمبەك ءوز كەزەگىندە «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 17 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەنىن, ونىڭ ىشىندە 16 جوبا كولىك سالاسىندا, ونىڭ ىشىندە اۆتوموبيل جولدارى سالاسىندا – 11, تەمىر جول سالاسىندا – 2, سۋ, ازاماتتىق اۆياتسيا جانە لوگيستيكا سالالارىندا 1 جوبا بار ەكەندىگىن ەسكە سالدى. سونداي-اق, نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي جانە ۇلەستىك سالىمداردى قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا 1 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. 2016 جىلى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا وسى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا 349,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە 171,3 ملرد تەڭگە ۇلتتىق قوردان بولىنگەن. بۇگىنگى كۇنى ونىڭ 64 پايىزى, ياعني 222,7 ملرد تەڭگە يگەرىلدى, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردان 116,9 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ال 127 ملرد تەڭگە يگەرىلۋى قاجەت. ونىڭ 54,4 ملرد تەڭگەسى ۇلتتىق قوردان. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, 2016 جىلعا ارنالعان اۆتوكولىك جولدارى جوباسىنىڭ بيۋدجەتى – 329,7 ملرد تەڭگە. قارجىلاندىرۋ جوسپارىنا ءسايكەس, وسى جىلدىڭ اقپان ايىنان قىركۇيەك ايىنا دەيىنگى ارالىقتا ءبولىنگەن قارجىنىڭ 61 پايىزى يگەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن قالعان قاراجات تولىقتاي يگەرىلىپ بىتەدى. بۇگىنگە دەيىن 756 شاقىرىم جولعا اسفالت جانە تسەمەنت-بەتون جابىنى توسەلگەن.كاسىپكەرلىككە قولداۋ از ەمەس
«بايتەرەك» ۇبح» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءلاززات يبراگيموۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن قولداۋ ماقساتىندا 2014 جىلدان بەرى ۇلتتىق قور قاراجاتىنان 545 ملرد تەڭگە بولىنگەن. «كاسىپكەرلەر ءۇشىن قولجەتىمدى قارجىلىق رەسۋرستار تۋرالى ايتار بولسام, وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋدىڭ ءبىرىنشى باعدارلاماسى بويىنشا, «دامۋ» قورى 200 ملرد تەڭگە ءبولدى. بۇگىندە نەسيەلەردى جاڭارتىپ بەرۋ بويىنشا اتالمىش سوما 292,9 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى», دەدى ل. يبراگيموۆا.قاداعالاۋ كۇشەيدى
جوعارىدا باعدارلاماعا بولىنگەن قارجىنىڭ وڭىرلەردە ءالى تولىق يگەرىلمەي جاتقانى ايتىلدى. سوعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ قالىس قالعان وبلىستاردىڭ اكىمدەرىنىڭ ەسەپتەرىن تىڭدادى. سودان سوڭ ماسەلەنى ءوزى قورىتىندىلاپ, پرەمەر-مينيستر ايماقتارعا جۇمىس بارىسىن جىلدامداتىپ, قايتا جۇيەلەۋدى تاپسىردى. ءاسىرەسە, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى ماسەلەلەرىنە ەرەكشە توقتالدى. «ەكى جىل ىشىندە نەبارى 385 شاقىرىم جولعا قايتا جوندەۋ ءجۇرگىزگەنبىز. جوسپارعا سايكەس قالعان ءبىر جىل ىشىندە تاعى 1 100 شاقىرىمدى جوندەۋگە ءتيىسپىز. وعان ءۇلگەرەمىز بە؟ وسىعان بايلانىستى بۇل ماسەلەلەردىڭ باقىلاۋعا الىنۋىن تاپسىرامىن. اسقار ۇزاقباي ۇلى, كەيىن ءبىز جايسىز جاعدايعا تاپ بولماس ءۇشىن وبلىستار بويىنشا قاي ءوڭىردە كوبىرەك پروبلەما تۋىنداپ وتىرعانىن قاداعالاڭىز», دەدى ب.ساعىنتاەۆ ءوزىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.مامينگە قاراتا ايتقان سوزىندە. سونىمەن قاتار, پرەمەر-مينيستر اكىمدەرگە اتالعان ماسەلەلەرگە زور كوڭىل ءبولۋدى تاپسىردى. «مەن باعدارلاما اياسىندا ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋ ءۇشىن مول قاراجات ءبولىنىپ جاتقانى تۋرالى جايدان-جاي ايتقان جوقپىن. بۇل شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن ۇلكەن قولداۋ. ەگەر ينفراقۇرىلىم جۇرگىزىلسە, شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ كەرەك. سوندىقتان ءبىز جۇمىسىمىزدى جىلدامداتىپ, قازىر جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار بارىسىن قايتا قاراستىرۋىمىز كەرەك», دەدى ب.ساعىنتاەۆ.قىلمىس ازايدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان كەلەسى ماسەلە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋدى كۇشەيتۋ شارالارى جايىندا ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ باياندادى. ءمينيستردىڭ ءمالىمدەۋىنشە, قازاقستاندا بيىلعى جىلى جالپى قىلمىستار سانى ازايعان. «ەلىمىزدە جالپى قىلمىستار سانى 3,5 پايىزعا ازايىپ, 256 مىڭدى قۇرادى. اۋىرلىعى از قىلمىستار سانى ءتورت ەسەگە تومەندەدى» دەدى ق.قاسىموۆ. مينيستر بۇرىنعىداي, بارلىق قىلمىستاردىڭ 60 پايىزدان استامىن ۇرلىق قىلمىستارى قۇراپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق, ەلىمىزدە كامەلەت جاسقا تولماعانداردىڭ زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراۋى 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا تومەندەگەن. «كامەلەت جاسقا تولماعاندارعا قارسى جاسالاتىن قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ماقساتتى شارالار قابىلدانۋدا. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ولاردىڭ سانى 41 پايىزعا قىسقاردى, كامەلەت جاسقا تولماعانداردى جىنىستىق زورلاۋمەن بايلانىستى قىلمىستار 15 پايىزعا, ونىڭ ىشىندە زورلىق-زومبىلىق 40 پايىزعا كەمىدى», دەدى مينيستر. ال ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكباەۆ 2016 جىلدىڭ 1 جارتىجىلدىعىندا ورىن العان قىلمىستاردىڭ 10 پايىزىن جاستار جاساعانىن مالىمدەدى. وتىرىستا سونداي-اق, قوعامدىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋ ماسەلەسى بويىنشا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا قوسىمشا بايانداپ, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى ءتارتىپ پەن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاستار تاربيەسىنە اسەرى, تاعى باسقا دا ءوز سالالارىنا قاتىستى ماسەلەلەر جايىندا ءسوز قوزعادى. بۇل ماسەلە جان-جاقتى تالقىلانعاننان سوڭ پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە جەرگىلىكتى ورگاندارمەن بىرلەسىپ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جونىندە ۇشجىلدىق جوسپار ازىرلەۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار ول بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى بارىنشا كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. «بىزگە حالىق پەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنا شىنايى ارقا سۇيەي وتىرىپ, بۇل جۇمىستاردى قايتا قاراۋ جانە جۇيەلەۋ قاجەت. بارلىعىنىڭ ناقتى ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى ب.ساعىنتاەۆ.تاسىمالعا قاتىستى تىڭ شەشىم
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ءۇشىنشى ماسەلە – سالىق سالۋ جانە كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ جۇمىستارى جايى. بۇل رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ق.بيشىمباەۆ قازاقستاندا قارجىلىق سەكتوردى دامىتۋ جانە ترانزيتتىك الەۋەتتى ارتتىرۋ ءۇشىن سالىق سالۋ جانە كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ اكتىلەرىنە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر اياسىندا جوسپارلانعان بىرقاتار شارالار تۋرالى ايتتى. زاڭ جوباسىن تانىستىردى. وندا 234 تۇزەتۋ كوزدەلگەن, ولاردىڭ ىشىندە, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ بويىنشا – 207 تۇزەتۋ, سالىق ساياساتى بويىنشا 27 تۇزەتۋ بار. ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر قولايلى كاسىپكەرلىك ورتا قۇرۋعا, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جانە اعىمداعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. «ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. وعان سايكەس تاۋارلاردى تەمىر جول-پارومدىق كولىكپەن تاسىمالداۋ حالىقارالىق دەڭگەيگە جاتقىزىلاتىن بولادى, ياعني ەندى مۇنداي تاسىمالداۋعا نولدىك ءمولشەرلەمە بويىنشا قوسىلعان قۇن سالىعى سالىنادى. بۇل نورما قازاقستان ارقىلى ترانزيتتىك تاسىمالداۋلاردى ىنتالاندىرۋعا جول اشادى», دەدى مينيستر. مينيستر سونىمەن قاتار, اتالعان زاڭ جوباسى اياسىندا قارجىلىق سەكتور بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قاراستىرىلعانىن جەتكىزدى. بۇل ماسەلەگە وراي ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆ تا قوسىمشا باياندادى. قورىتىندىسىندا زاڭ جوباسى بويىنشا ۇسىنىلعان شەشىمدەر قابىلداندى. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتى تۇسىرگەن شۇكىر شاحاي
