قازاقستان-ەۋروپالىق وداق: ءوزارا بايلانىستاردى ورىستەتۋ جولىندا

قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىعىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا ۇنقاتىسۋلارىن بەلسەندى ەتە تۇسۋدە. وسى ورايدا, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى-ەۋروپالىق وداق» ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ ءماجىلىسى مەن «ەۋروپالىق وداق-ورتالىق ازيا» مينيسترلىك كونفەرەنتسياسىنا قاتىستى. اتالعان شارالار بەلگيانىڭ استاناسى – بريۋسسەل قالاسىندا ءوتتى. ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ كەزدەسۋى قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى جاڭا كەلىسىمگە (كاىك) قول قويىلعاننان كەيىن جانە ونى ۋاقىتشا قولدانۋ ۋاقىتى باستالعان سوڭ ءوتىپ, ەكى تاراپتىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنە ارنالدى. ءماسليحاتتا ساۋدا-ساتتىق پەن ينۆەستيتسيا, ەنەرگەتيكا مەن كولىك سالاسىن دامىتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, سونداي-اق, ساياسي ىنتىماقتاستىق پەن جاڭا سىن-قاتەرلەرگە قارسى ءىس-قيمىل تانىتۋ تاقىرىپتارى تالقىلاندى. كۇن تارتىبىندە ەرەكشە ورىن قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ەو ەلدەرىنە ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ پەرسپەكتيۆالارى مەن قازاقستاننىڭ نارىقتىق ەكونوميكالى ەل مارتەبەسىنە قول جەتكىزۋىنە بايلانىستى ماسەلەلەرگە بەرىلدى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قايتادان قۇرىلعان ىنتىماقتاستىق كوميتەتىنىڭ وڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ەندى ونىڭ اياسىندا تەك ەكونوميكا مەن ينۆەستيتسيالار جانە ساۋدا-ساتتىق ماسەلەلەرى تالقىلاناتىن بولادى. كەلىسىم, سونداي-اق, كەدەن ماسەلەلەرى بويىنشا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى جاڭا شاعىن كوميتەت قۇرۋدى قاراستىرادى. – قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق الەۋەت ازىرشە تولىق اشىلعان جوق. جاڭا قۇرىلىمداردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى وسى الەۋەتتى ءارى قاراي دامىتىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا جان-جاقتى ىقپال ەتۋ بولۋى ءتيىس, – دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى. سونداي-اق, ە.ىدىرىسوۆ «ەۋروپالىق وداق-ورتالىق ازيا» مينيسترلىك كەزدەسۋىنە قاتىستى. وڭىردەگى بەس ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى مەن ەو-نىڭ سىرتقى ساياسات جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتى جونىندەگى جوعارعى وكىلى فەدەريكا موگەريني ورتالىق ازيا مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ەۋرووداقتىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى وڭىرلىك ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىنداعى قازىرگى جاعداي مەن ونىڭ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. ەو وكىلدەرى ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن جالپى قاۋىپ-قاتەرلەر مەن قاۋىپسىزدىك سىن-قاتەرلەرىنە قارسى تۇرۋ, سونداي-اق, اۋعانستاندى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرىندە ءوزارا ءىس-قيمىلدى بەلسەندى ەتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ادام قۇقىن نىعايتۋ مەن زاڭ جانە ازاماتتىق قوعام ۇستەمدىگى ماسەلەلەرىندەگى كونسترۋكتيۆتى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەردى. سونداي-اق, سۋ, گيدروەنەرگەتيكالىق, وتىن رەسۋرستارىن ورنىقتى پايدالانۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى زور ەكەنى اتاپ كورسەتىلدى. ە.ىدىرىسوۆتىڭ ەرەكشە نازار اۋدارعانىنداي, ەكى كەزدەسۋدە دە تالقىلانعان كوكەيكەستى ماسەلەلەر قازاقستاننىڭ 2017-2018 جىلدارعى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى جۇمىستارىنىڭ, سونداي-اق, استاناداعى ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ باسىمدىقتارىنا تولىقتاي سايكەس كەلەدى. سونىمەن قاتار, بريۋسسەلدە ە.ىدىرىسوۆ «ەۋروپالىق وداق-ورتالىق ازيا ەنەرگەتيكالىق ۇنقاتىسۋى» تاقىرىبىندا وتكەن بەرلين ەۋرازيالىق كلۋبىنىڭ (بەك) 18-ءشى ماجىلىسىنە قاتىستى. قازاقستان ءسىم-ءىنىڭ باسشىسى ماجىلىسكە قاتىسۋشىلاردى قازاقستاننىڭ ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار مەن ەو-مەن ىنتىماقتاستىق باسىمدىقتارى تۇرعىسىنان كەلگەندەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسىمەن تانىستىردى. استانادا وتەتىن ەكسپو-2017-ءنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى سانالاتىن ەنەرگيانىڭ قايتالاما كوزدەرى سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋدارىلدى. مينيستر ەۋرووداقپەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ەنەرگەتيكالىق بايلانىستاردىڭ بۇكىل كەشەنى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى ورىستەتۋ قاجەتتىگىن ەسەپكە الا كەلگەندە قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى كاىك-ءنى تاراپتاردىڭ جەدەل راتيفيكاتسيالاۋىنىڭ ماڭىزىن اتاپ كورسەتتى. گەرمانيانىڭ ەو-نىڭ سىرتقى ساياسات جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميتەتىنىڭ رەسمي وكىلى ميحاەل فليۋگگەر قازاقستان تاراپىنان ەۋروپانىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە وسى ماقساتتاردا كولىك مارشرۋتتارىن ءارتاراپتاندىرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالاردى جوعارى باعالادى. ال گەرمانيا ەكونوميكاسى شىعىس كوميتەتىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ميحاەل حارمس «جاسىل» ەكونوميكانى دامىتۋ بويىنشا گەرمانيا جانە قازاقستان ساياساتىنىڭ ۇقساستىعىن اتاپ ءوتتى. تۇتاستاي العاندا, بريۋسسەلدەگى كەزدەسۋلەر قازاقستان-ەۋروپا ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ بولاشاعى تەك قازبا قۋات كوزدەرىن سەنىمدى جەتكىزۋمەن عانا شەكتەلىپ قالماي, قازاقستاندا قازىردىڭ وزىندە بارلىق قاجەتتى قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلعان ەنەرگيانىڭ قايتالاما كوزدەرىن دامىتۋداعى بەلسەندى ءوزارا ءىس-قيمىلمەن بايلانىستى دەگەن پىكىرگە كەلدى. سامات مۇسا, «ەگەمەن قازاقستان»