16 قىركۇيەك, 2016

وتاندىق اۆتوونەركاسىپتىڭ وڭتايلى قادامدارى

431 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن
3u4سوڭعى جىلدارى, اتاپ ايتقاندا, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قازاقستاندا اۆتوكولىك قۇراستىرۋ ءىسىنىڭ جاقسى جولعا قويىلعانى كوپشىلىككە ءمالىم. وعان وزدەرىنىڭ وركەندى ورىسىمەن اۋىزعا ءىلىنىپ جۇرگەن وسكەمەندەگى «ازيا-اۆتو» جانە قوستانايداعى «سارىارقا اۆتوپروم» كاسىپورىندارىن مىسال رەتىندە كەلتىرۋگە بولادى. وسى اتالعان كاسىپورىنداردا وڭتۇستىككورەيالىق, فرانتسيالىق جانە رەسەيلىك اۆتوكولىكتەردىڭ جۇرتشىلىققا جاقسى تانىمال كوپتەگەن ماركالارى قۇراستىرىلۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا «حيۋنداي», «كيا», «سان ەنگ» سياقتى وڭتۇستىك كورەيانىڭ, «پەجو» سياقتى فرانتسيانىڭ, «شكودا» سياقتى چەحيانىڭ, «يۆەكو» سياقتى يتاليانىڭ ماشينالارى مەن رەسەيدىڭ «لادا» ماركالى بىرقاتار اۆتوكولىكتەرىن اتاۋعا بولادى. جاپونيا, گەرمانيا جانە وڭتۇستىك كورەيا ەكونوميكالارى ءۇشىن وسى مودەلدىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى بولعانىن ەسكەرە كەلگەندە, قازاقستان ءۇشىن دە بۇل سالانىڭ پايدالى ەكەندىگىنە قانداي دا ءبىر كۇمان كەلتىرۋدىڭ ەش قيسىنى جوق. كەيبىر ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋ­ىنشا, ەلىمىزدە اۆتوكولىك قۇراستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ويلاعانداي دارەجەدە العا باسۋىنا قازاقستاننىڭ كەدەن وداعىنا مۇشە بولۋى دا بەلگىلى ءبىر ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. ويتكەنى, رەسەي رىنوگىنىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى كەدەن وداعىنىڭ نورمالارى ىشكى ءوندىرىستى 4 ەسەگە دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك تۋعىزدى. سونىمەن بىرگە ولار جاڭادان قۇرىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ دا اۆتوكولىك شىعارۋشىلار ءۇشىن ايتارلىقتاي ەركىندىكتەر بەرەتىنىن جوققا شىعارمايدى. اسىرەسە, رەسەي مەن باتىس ەلدەرى اراسىندا سانكتسيالىق قارسى تۇرۋشىلىقتار بە­لەڭ الىپ تۇرعان قازىرگىدەي كەزەڭدە قازاق­ستاندىق وندىرىسشىلەر ءۇشىن ءوز ونىمدەرىن كورشى ەل رىنوگىنا وتكىزۋ مۇمكىندىگى بۇرىنعىدان بەتەر ۇلعايا تۇسپەك. وسى ورايدا, بۇل سالاداعى ءوندىرىستىڭ ءوسۋ ىرعاعىنىڭ كۇنى كەشە عانا جىلىنا 110-120 پايىز قۇراعانىن, سونىڭ ارقاسىندا دەسەك بولار, قازاقستاندىق اۆتوونەركاسىپ ءومىر سۇرە باستاعان جىلدار ىشىندە جالپى سوماسى 650 ميل­ليارد تەڭگە بولاتىن 124 مىڭ اۆتوماشينا شىعارىلعانىن ەسكە سالا كەتۋدىڭ دە ەش ارتىقتىعى جوق. بەس جىل ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى قۇرىلىمىنداعى اۆتوكولىك ءوندىرىسىنىڭ كولەمى ءبىر پايىزدىق پۋنكتكە ءوسىپ, 2010 جىلعى 16 ميل­ليارد تەڭگەدەن 2015 جىلى 80 ميل­ليارد تەڭگەگە جەتۋ ارقىلى داعدارىستى كەزەڭ­نىڭ وزىندە جەڭىل ونەركاسىپتەگى كورسەت­كىشتەن ايتارلىقتاي اسىپ ءتۇستى. وسى­لايشا, وتكەن 2015 جىلى قازاقستاندا اۆتوكولىكتەر رىنوگى كولەمى 7,4 ملرد دوللاردى, اۆتوكولىكتەر ءوندىرىسى كولەمى 80 ملرد دوللاردى قۇراپ, سالا ءوندىرىسىنىڭ ورتاشا ءوسۋ قارقىنى 5 جىلدا 62 پايىزعا جەتتى. ال رەسمي ساۋدا قۇرىلىمىنداعى قازاقستاندىق اۆتوكولىكتەر ۇلەسى 2015 جىلدىڭ ناۋرىزىنداعى 11 پايىزدان 2016 جىلدىڭ ناۋرىزىندا 24 پايىزعا دەيىن ۇلعايدى. تىكەلەي وندىرىستەن جانە ارالاس سالالاردان تۇسكەن سالىقتار 2015 جىلى 361 ملن دوللاردى قۇراسا, وسى سالا بويىنشا 18 مىڭداي ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. شيكىزات باعاسىنىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى الەمدىك ەكونوميكادا ورىن العان كەيبىر قولايسىزدىقتاردىڭ قازاقستاندا شىعارىلعان اۆتوكولىكتەردى وتكىزۋ رىنوگىنا دا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە قيىندىقتار تۋىنداتقانى راس. دەگەنمەن, مۇنداي قولايسىزدىقتاردى ۋاقىتشا پايدا بولعان قيىندىقتار دەپ تۇسىنەر بولساق, اۆتوكولىككە دەگەن سۇرانىستىڭ كوپ ۇزاماي-اق قايتا قالپىنا كەلەرىنە ءۇمىت ارتۋعا بولادى. ونىڭ ۇستىنە, ءوزىمىز كەلتىرگەن ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, ەگەر رەسەيدە ءاربىر 1000 تۇرعىنعا 230 اۆتوكولىكتەن كەلەتىن بولسا, بۇل كورسەتكىش قازاقستاندا شامامەن 150-گە تەڭ ەكەن. ال بۇل ەلىمىزدىڭ ىشكى رىنوگىنىڭ وزىندە وتاندىق اۆتوكولىكتەرگە دەگەن سۇرانىس ازىرگە تومەندەي قويمايدى دەگەندى بىلدىرەدى. ولاي بولسا اۆتوكولىك ءوندىرىسىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسۋگە دەگەن قاجەتتىلىك وزىنەن-ءوزى كورىنىپ تۇر. ول از دەسەڭىز, وتاندىق كاسىپورىنداردا قۇراستىرىلعان اۆتوكولىكتەردى ساتىپ الۋشىلارعا جەڭىل­دىكپەن نەسيە بەرۋ باستاماسى دا وسى سالا ءوندىرىسىن دامىتۋ ماقساتىن كوزدەيتىن شارالاردىڭ قاتارىنا جاتادى. مىسال ءۇشىن ايتار بولساق, ەلىمىزدە قولجەتىمدى سەگمەنتتەگى اۆتوماشينالاردىڭ 60 پايىز­عا جۋىعى نەسيەگە ساتىلادى ەكەن. بۇگىندە ۇكىمەت الدىندا اسا ماڭىزدى مىندەت – جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ مىندەتى تۇر. وسى تۇرعىدا دا اۆتوكولىك قۇراستىرۋ ءىسىنىڭ ۇلكەن ماڭىزعا يە بولارى ءسوزسىز. سوعان وراي قازىرگى تاڭدا قوستانايدا ترانسۇلتتىق ماشينا قۇراستىرۋشى كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن يندۋستريالىق ايماق قۇرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلۋدا. سوڭعى التى جىلدىڭ ىشىندە مۇندا جەتى ءتۇرلى الەمدىك برەندتەردەن تۇراتىن 25 مىڭ ماشينانىڭ قۇراستىرىلۋى دا جوعارىدا ايتىلعان اڭگىمەنىڭ قيسىنسىز ەمەس ەكەندىگىن ايعاقتاي تۇسەدى. يندۋستريالىق ايماق قۇرىلىسىن بيىلعى جىلى باستاپ, كەلەر جىلى اياقتايتىن بولامىز, دەگەن بولاتىن وبلىس اكىمى ا.مۇحامبەتوۆ سول كەزدەگى ين­ۆەس­تيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ءا.يسە­كەشەۆتىڭ قوستاناي وبلىسىنا جۇمىس ساپارى كەزىندە. سول جولى قۇرىلىستىڭ الدىن الا ەسەپتەلگەن قۇنى­نىڭ 2 ميلليارد تەڭگەدەن استام قار­جى قۇرايتىندىعى دا ايتىلعان. ءسوز رەتىندە, قوستاناي جەرىندە بولعان وسىناۋ اڭگىمەگە قحر-دىڭ سمس ينۆەستيتسيالىق كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى لي گۋو حۋانىڭ دا قاتىسىپ, ءوز ويىن بىلدىرگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. – ءبىزدىڭ كومپانيا ءدال وسى قوستانايدا دامۋ بولاشاعىن كورىپ وتىر, دەگەن بولاتىن شەتەلدىك مەيمان سول جولعى سويلەگەن سوزىندە. – بىزدە كوپتەگەن يدەيالار بار, سولاردىڭ ءبىرى – اۆتوجيىنتىقتار قۇ­راس­تىرۋ. ءبىز قازىردىڭ وزىندە سىزدەردە جاقسى دامىپ كەلە جاتقان اۆتوكولىك وندىرىسىنە ينۆەستيتسيالار سالۋدامىز. ەگەر قىتايلىق بيزنەسمەن ءوز ۋادەسىندە تۇرار بولسا, ونىڭ ءوزى ەلىمىزدە اۆتوموبيل قۇراستىرۋ ءىسىنىڭ قارقىن الۋىنا بارىنشا جاعداي جاساماق. سونىمەن بىرگە, وتكەن كوكتەمدە «ازيا-اۆتو» كاسىپورنى وكىلدەرىنىڭ وسى 2016 جىلدان باستاپ رەسەيلىك لادا كالي­نا, گرانتا جانە پريورا ءتارىزدى مودەل­دەردى سەريالىق شىعارۋدى قولعا الاتىن­دىقتارىن ايتقانىن دا نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. بۇل باعىتتا وسكە­مەندە قازىردىڭ وزىندە ناقتىلى جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتىر. بيىلعى جىلى قوستانايدا ق.ساتى­بال­دى ۇلىنا قاراستى Alatau Invest Kapital قورى مەن «سارىارقااۆتوپروم» جانە «اگ­رو­ماشحولدينگ» كاسىپورىندارىنىڭ ءون­دى­رىستىك الاڭدارىنا يەلىك ەتەتىن AllurGroup كومپانياسى اراسىندا مەمو­ران­دۋمعا قول قويىلۋى دا ءبىز قوزعاپ وتىر­عان تاقىرىپتىڭ ەل ءومىرى ءۇشىن قان­شالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن دالەلدەسە كەرەك. – ءبىزدىڭ قور باسشىلىعى قانداي سالاعا ينۆەستيتسيالار سالۋعا بولاتىنىن مۇقيات زەرتتەي كەلىپ, اۆتوكولىك قۇرىلىسىن دۇرىس دەپ تاپتى. بۇل شىنىمەن دە ەڭ جاڭا تەحنولوگيالاردى قاجەت ەتەتىن سالا. وسىناۋ ماڭىزدى ىستە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جانە جەكەلەگەن ادامداردىڭ تاراپىنان قولداۋ تابامىز دەپ ويلايمىن. بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ كەلەشەكتە وسى جەردەن شىعارىلعان اۆتوكولىكتەرمەن جۇرەتىن كۇنى دە الىس ەمەس. ءبىز قازاقستاندا شىعارىلاتىن اۆتوبولشەكتەر سانىن ۇلعايتپاق نيەتتەمىز. سول ارقىلى ەلدە شى­عا­رىلاتىن اۆتوكولىكتەردەگى قازاقستان­دىق مازمۇن دا ارتا تۇسەتىن بولادى, – دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن جوعارىدا اتالعان قوردىڭ ارىپتەس باسقارۋشىسى ق.ساتىبالدى ۇلى مەموراندۋمعا قول قويۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە. جەرگىلىكتى كاسىپورىن باسشىسى ا.لاۆ­رەنتەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلعا قاراي قوستانايداعى يندۋستريالىق ايماق شەڭبەرىندە جىلىنا 40 مىڭ اۆتوكولىك قۇراستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ءبىر بولىگى ەكسپورتقا جونەلتىلمەك. العا قويىلعان جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 500-دەن استام جاڭا بىلىكتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ قاجەت بولادى. ءسوز سوڭىندا اۆتوكولىك قۇراستىرۋ باعىتىنداعى جوعارىدا ايتىلعان جانە باسقا دا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قازاق­ستان­نىڭ تەك كەدەن وداعى شەڭبەرىندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, حالىقارالىق رى­نوكتا دا اۆتوكولىك جاساۋ سالاسىنداعى باسە­كەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىت­تالىپ وتىرعانىن ايرىقشا اتاپ كورسەتۋ قاجەت. سەيفوللا شايىنعازى, «ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار