ءسابي دۇنيەگە كەلگەندە, بەسىك جىرىمەن الديلەپ قارسى الىپ, دۇنيەدەن وتكەندە, جوقتاۋمەن شىعارىپ سالادى. ەستە جوق ەسكى زامانداردان بەرى ۇردىسكە اينالىپ كەلە جاتقان وسى تاماشا ءداستۇر ءالى كۇنگە دەيىن جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. كەز كەلگەن ۇلتتىڭ وزىندىك كەسكىن-كەلبەتى مەن بولمىس-ءبىتىمىن ايقىندايتىن ۇعىمدى ونىڭ وزىنە ءتان ۇلتتىق مادەنيەتى دەيتىن بولساق, قازاق مادەنيەتىندەگى جىراۋلار ءداستۇرىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. وسى رەتتە تاياۋدا جىراۋلار پوەزياسىندا ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن ماڭعىستاۋ جىراۋلىق مەكتەبى ۇلكەن جيناقپەن تولىعىپ وتىر. «ءتىل تاڭبالى اقىندار» دەگەن اتاۋمەن جارىق كورگەن 5 تومدىق جيناقتا وسى تۇبەكتە تۋىپ-وسكەن اقىن-جىراۋلاردىڭ ولەڭ-جىرلارىنا ورىن بەرىلگەن.
اتالمىش كىتاپ جاقىن كۇندەرى «Aktau Open Fest-2016» فەستيۆالىنىڭ العاشقى كەشىندە كوپشىلىككە تانىستىرىلاتىن بولادى.
– بۇل ەڭبەكتىڭ باسپاعا دەيىنگى جۇمىستارى كەمىندە 10 جىل بۇرىن قولعا الىنعان, – دەدى جيناقتى قۇراستىرۋشى اقىن ءانۋار بيماعامبەت. – كىتاپقا جىراۋلار مۇراسىن جيناقتاۋدىڭ باسىندا مارقۇم جەتىباي جىلقىشى ۇلى تۇردى. سوندىقتان ونىڭ نەگىزگى قۇراستىرۋشىسى رەتىندە وسى كىسىنىڭ اتىن كورسەتتىك. جالپى, كوپ تومدىق جيناققا ۇلەس قوسۋشىلار سانى بىرەر جاناشىر اداممەن شەكتەلمەيدى. مۇندا ۇزاق جىلدار بويى تۇتاس ءبىر شىعارماشىلىق توپ ەڭبەك ەتتى دەگەنىمىز ءجون. ولاردىڭ اراسىندا قابيبوللا سىديىق ۇلى, سۆەتقالي نۇرجان, ەلدوس ەمىل, سۇلتانبەك قۇدايبەرگەن, اقىلبەك وتەش سەكىلدى ادەبي مۇرالاردى جيناستىرۋشىلار بولدى. كىتاپتىڭ كىرىسپەسىندە ونىڭ ماتەريالدارىن جيناپ, قۇراستىرۋعا اتسالىسقان بارلىق ازاماتتار اتالعان. كوزى تىرىسىندە ءابىش كەكىلباي ۇلى اعامىز بەن فاريزا وڭعارسىنوۆا اپامىز دا مۇرالارىمىزدى جيناقتاۋ جۇمىستارىنا باس-كوز بولىپ وتىردى. سول سياقتى كونە جىراۋلار شىعارمالارى تاريحيلىعىن زەرتتەگەن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇمات تىلەپوۆتىڭ, اقىن-جىراۋلاردىڭ تىلدىك ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەپ, ماتىندىك ساراپتاما, لينگۆو-ستيليستيكالىق, ەتيمولوگيالىق سيپاتتاما جاساعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءبيبىايشا ءنۇرداۋلەتوۆانىڭ دا ەڭبەكتەرىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون.
وسىلاي جارىققا شىققان «ءتىل تاڭبالى اقىندار» جيناعى ماڭعىستاۋ اقىن-جىراۋلارى شىعارمالارىنىڭ وزىندىك انتولوگياسى ىسپەتتەس. ول وتكەن عاسىرلاردا ءومىر سۇرگەن وگىزباي, ابىل, نۇرىم, اقتان اقىنداردان باستاپ, قازىرگى داۋىرگە دەيىنگى 52 اۆتوردى قامتيدى. بۇل جيناققا ءۇش عاسىردىڭ ءۇنىن توپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. كولەمى 5 تومنان تۇراتىن جيناق 130 باسپا تاباق مولشەرىمەن دايىندالدى. ازىرگە تارالىمى 1000 دانا بولعانىمەن, كەلەشەكتە قوسىمشا باسىپ شىعارىلىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن.
كىتاپتا كوپتەگەن بەلگىلى جانە بەيمالىم اۆتورلاردىڭ شىعارمالارى مەن ءومىر دەرەكتەرى, بۇعان دەيىن جاريا بولماعان مۇراعات قۇجاتتارى, ءۇنجازبالار مەن قولجازبالار بار. شىعارمالاردا كەزدەسەتىن ءدىني سوزدەردىڭ ماعىنالارى انىقتالىپ, كونە تۇركىلىك, كەيبىر ارابى-پارسي ءماتىن-cوزدەرگە تۇسىنىك بەرىلگەن. تۋىندىلار كەز كەلگەن وقىرمان ءۇشىن تۇسىنىكتى, جاتىق تىلدە جازىلعان. رۋحاني مۇراعا قىزىققان ادام بۇل جيناقتان كونە سوزدەردىڭ نارىنە قانىعىپ, ازاتتىقتى اڭساعان ارزۋ-ارمانىمەن تانىسا الادى. بۇل ءبىر جاعى ماڭعىستاۋ جىر مەكتەبىنىڭ نەگىزگى وقۋلىعى دا سياقتى.
شىعارۋشىلار كوپ تومدىق جيناقتىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا جارىق كورىپ وتىرعانىندا دا ءمان بار ەكەنىن ايتادى. بۇل ەڭ الدىمەن ادەبي-مادەني قاۋىمىنىڭ وسى تويعا وزىندىك تارتۋى ءىسپەتتەس. ەكىنشىدەن, وسى ەگەمەندىك بولماسا, مۇنداي جىر-جاۋھارلارىنىڭ ءبىرنەشە توم قۇراپ, ءبىر مەزگىلدە جارىق كورە قويۋى ەكىتالاي نارسە ەدى. سوندىقتان قۇراستىرۋشىلار كىتاپتىڭ جارىققا شىعۋىنا دەمەۋشىلىك جاساعان وبلىس باسشىلىعىنا العىس سەزىمىن بىلدىرەدى.
رۋسلان يگىلىك
ءسابي دۇنيەگە كەلگەندە, بەسىك جىرىمەن الديلەپ قارسى الىپ, دۇنيەدەن وتكەندە, جوقتاۋمەن شىعارىپ سالادى. ەستە جوق ەسكى زامانداردان بەرى ۇردىسكە اينالىپ كەلە جاتقان وسى تاماشا ءداستۇر ءالى كۇنگە دەيىن جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. كەز كەلگەن ۇلتتىڭ وزىندىك كەسكىن-كەلبەتى مەن بولمىس-ءبىتىمىن ايقىندايتىن ۇعىمدى ونىڭ وزىنە ءتان ۇلتتىق مادەنيەتى دەيتىن بولساق, قازاق مادەنيەتىندەگى جىراۋلار ءداستۇرىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. وسى رەتتە تاياۋدا جىراۋلار پوەزياسىندا ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن ماڭعىستاۋ جىراۋلىق مەكتەبى ۇلكەن جيناقپەن تولىعىپ وتىر. «ءتىل تاڭبالى اقىندار» دەگەن اتاۋمەن جارىق كورگەن 5 تومدىق جيناقتا وسى تۇبەكتە تۋىپ-وسكەن اقىن-جىراۋلاردىڭ ولەڭ-جىرلارىنا ورىن بەرىلگەن.
اتالمىش كىتاپ جاقىن كۇندەرى «Aktau Open Fest-2016» فەستيۆالىنىڭ العاشقى كەشىندە كوپشىلىككە تانىستىرىلاتىن بولادى.
– بۇل ەڭبەكتىڭ باسپاعا دەيىنگى جۇمىستارى كەمىندە 10 جىل بۇرىن قولعا الىنعان, – دەدى جيناقتى قۇراستىرۋشى اقىن ءانۋار بيماعامبەت. – كىتاپقا جىراۋلار مۇراسىن جيناقتاۋدىڭ باسىندا مارقۇم جەتىباي جىلقىشى ۇلى تۇردى. سوندىقتان ونىڭ نەگىزگى قۇراستىرۋشىسى رەتىندە وسى كىسىنىڭ اتىن كورسەتتىك. جالپى, كوپ تومدىق جيناققا ۇلەس قوسۋشىلار سانى بىرەر جاناشىر اداممەن شەكتەلمەيدى. مۇندا ۇزاق جىلدار بويى تۇتاس ءبىر شىعارماشىلىق توپ ەڭبەك ەتتى دەگەنىمىز ءجون. ولاردىڭ اراسىندا قابيبوللا سىديىق ۇلى, سۆەتقالي نۇرجان, ەلدوس ەمىل, سۇلتانبەك قۇدايبەرگەن, اقىلبەك وتەش سەكىلدى ادەبي مۇرالاردى جيناستىرۋشىلار بولدى. كىتاپتىڭ كىرىسپەسىندە ونىڭ ماتەريالدارىن جيناپ, قۇراستىرۋعا اتسالىسقان بارلىق ازاماتتار اتالعان. كوزى تىرىسىندە ءابىش كەكىلباي ۇلى اعامىز بەن فاريزا وڭعارسىنوۆا اپامىز دا مۇرالارىمىزدى جيناقتاۋ جۇمىستارىنا باس-كوز بولىپ وتىردى. سول سياقتى كونە جىراۋلار شىعارمالارى تاريحيلىعىن زەرتتەگەن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇمات تىلەپوۆتىڭ, اقىن-جىراۋلاردىڭ تىلدىك ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەپ, ماتىندىك ساراپتاما, لينگۆو-ستيليستيكالىق, ەتيمولوگيالىق سيپاتتاما جاساعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءبيبىايشا ءنۇرداۋلەتوۆانىڭ دا ەڭبەكتەرىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون.
وسىلاي جارىققا شىققان «ءتىل تاڭبالى اقىندار» جيناعى ماڭعىستاۋ اقىن-جىراۋلارى شىعارمالارىنىڭ وزىندىك انتولوگياسى ىسپەتتەس. ول وتكەن عاسىرلاردا ءومىر سۇرگەن وگىزباي, ابىل, نۇرىم, اقتان اقىنداردان باستاپ, قازىرگى داۋىرگە دەيىنگى 52 اۆتوردى قامتيدى. بۇل جيناققا ءۇش عاسىردىڭ ءۇنىن توپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. كولەمى 5 تومنان تۇراتىن جيناق 130 باسپا تاباق مولشەرىمەن دايىندالدى. ازىرگە تارالىمى 1000 دانا بولعانىمەن, كەلەشەكتە قوسىمشا باسىپ شىعارىلىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن.
كىتاپتا كوپتەگەن بەلگىلى جانە بەيمالىم اۆتورلاردىڭ شىعارمالارى مەن ءومىر دەرەكتەرى, بۇعان دەيىن جاريا بولماعان مۇراعات قۇجاتتارى, ءۇنجازبالار مەن قولجازبالار بار. شىعارمالاردا كەزدەسەتىن ءدىني سوزدەردىڭ ماعىنالارى انىقتالىپ, كونە تۇركىلىك, كەيبىر ارابى-پارسي ءماتىن-cوزدەرگە تۇسىنىك بەرىلگەن. تۋىندىلار كەز كەلگەن وقىرمان ءۇشىن تۇسىنىكتى, جاتىق تىلدە جازىلعان. رۋحاني مۇراعا قىزىققان ادام بۇل جيناقتان كونە سوزدەردىڭ نارىنە قانىعىپ, ازاتتىقتى اڭساعان ارزۋ-ارمانىمەن تانىسا الادى. بۇل ءبىر جاعى ماڭعىستاۋ جىر مەكتەبىنىڭ نەگىزگى وقۋلىعى دا سياقتى.
شىعارۋشىلار كوپ تومدىق جيناقتىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا جارىق كورىپ وتىرعانىندا دا ءمان بار ەكەنىن ايتادى. بۇل ەڭ الدىمەن ادەبي-مادەني قاۋىمىنىڭ وسى تويعا وزىندىك تارتۋى ءىسپەتتەس. ەكىنشىدەن, وسى ەگەمەندىك بولماسا, مۇنداي جىر-جاۋھارلارىنىڭ ءبىرنەشە توم قۇراپ, ءبىر مەزگىلدە جارىق كورە قويۋى ەكىتالاي نارسە ەدى. سوندىقتان قۇراستىرۋشىلار كىتاپتىڭ جارىققا شىعۋىنا دەمەۋشىلىك جاساعان وبلىس باسشىلىعىنا العىس سەزىمىن بىلدىرەدى.
رۋسلان يگىلىك
سوڭعى جاڭالىقتار
حالىق جازۋشىسى مۇحتار شاحانوۆ دۇنيەدەن ءوتتى
قوعام • كەشە
ەلەنا رىباكينا شتۋتگارتتاعى تۋرنيردە توپ جاردى
سپورت • كەشە
كوشپەندىلەر قالاشىعىندا 500 ءتۇپ اعاش ەگىلدى
«تازا قازاقستان» • كەشە
قازاقستان الەمدەگى ەڭ باقىتتى ەلدەر رەيتينگىندە 33-ورىنعا كوتەرىلدى
قازاقستان • كەشە
استانادا قاي كوشەلەر جابىق تۇر؟
ەلوردا • كەشە
سولنەچنىي كەنتىندە جاڭا ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
«تازا قازاقستان»: الماتىدا 550-دەن استام ادام سەنبىلىككە شىقتى
«تازا قازاقستان» • كەشە
