الەم • 15 قىركۇيەك, 2016

قىتاي: شاراينا

421 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

وڭتۇستىك قىتاي تەڭىزىندەگى جاتتىعۋ رەسەي مەن قىتاي «تەڭىز ارىپتەستىگى – 2016» اسكەري-تەڭىز جاتتىعۋىن باس­تادى. وڭتۇستىك قىتاي تەڭىزىندە وتەتىن جاتتىعۋدا قىتايدىڭ كورشى ەلدەرمەن داۋى بار اۋماقتاعى ارالدار مەن قايراڭداردى «باسىپ الۋ جانە باقىلاۋ ورناتۋ» جايى پىسىقتالماق.

قىتاي: شاراينا

جاتتىعۋعا سۋاستى قايىقتارى مەن كەمەلەر, ۇشاقتار, امفيبيالار, اسكەري باسقا دا تەحنيكالار جانە تەڭىز اسكەرلەرى قاتىسادى. جاتتىعۋ ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك پەن دوستىق بايلانىس­تى نىعايتۋعا باعىتتالعان دەيدى قىتاي بيلىگى. بەيجىڭ مەن ماسكەۋ اراسىنداعى بىرلەسكەن جاتتىعۋلار سوڭعى جىلدارى بۇل ايماقتاعى اقش پەن ونىڭ وداقتاستارىنىڭ ارەكەتىنە قاتىستى ءجيى وتكىزىلەتىن بولدى. قازىرگى كەزدە قىتاي وڭتۇستىك قىتاي تەڭىزى اۋماعىنا اسكەري ينفراقۇرىلىمى بار جاساندى ارالدار سالا باستاعان.

اپاتقا قاتىستى جاڭا دەرەكتەر بار سياقتى پولشا پرەزيدەنتى ۇشاعىنىڭ 2010 جىلى رەسەيدىڭ سمولەنسك قالاسىنىڭ ماڭىندا اپاتقا ۇشىراۋىنىڭ سەبەبىن انىقتاۋ جونىندەگى كوميسسيا اپات بولعان كۇنى رەسەيلىك ديسپەتچەرلەردىڭ نە تۋرالى سويلەسكەنىن تالداي كەلىپ, ولار ۇشاق ەكيپاجىن شاتاستىرعان دەگەن پىكىرگە كەلگەن. كوميسسيا جەتەكشىسى ۆاتسلاۆ بەرچينسكيدىڭ ايتۋىنشا, كوميسسيا سمولەنسك اۋەجايىنىڭ باقىلاۋ مۇناراسىندا بولعان اڭگىمەلەردىڭ اۋديو­تاسپاسىن تىڭداعان كەزدە ديسپەتچەرلەردىڭ ۇشاق ەكيپاجىنا اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ الاڭىنىڭ قاي جەردەن باستالاتىنى تۋرالى اقپاراتتى قاتە بەرگەنىن انىقتاعان. تەرگەۋشىلەر بۇل جايت ۇشاق اپاتىنا سەبەپ بولۋى مۇمكىن دەپ سانايدى. كوميسسيا مۇشەلەرى 15 قىركۇيەكتە ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, اپات سەبەبىن تەرگەۋ ءىسى جايلى بارلىعىن بايانداپ بەرمەك. سمولەنسك تۇبىندەگى ۇشاق اپاتىنان پولشا پرەزيدەنتى لەح كاچينسكيمەن بىرگە 95 ادام قازا تاپقان ەدى.

 

ءۇمىتكەر دەنساۋلىعىندا نە كىنارات بار؟ اقش پرەزيدەنتىگىنە دەموكراتيالىق پارتيادان كانديدات حيللاري كلينتون ءوزىن جاقسى سەزىنەتىنىن جانە جۇمىسقا جارامسىز ادام رەتىندە وتىرا بەرۋ ۇنامايتىنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار, ول ءوزىنىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە تىلەكتەستىك بىلدىرگەندەردىڭ بارلىعىنا العىس ايتتى. «مەن ءوزىمدى جاقسى سەزىنەمىن جانە ساۋىعىپ كەلەمىن. جاقىن كۇندە سايلاۋالدى باسەكە كەزىندە قايتا كەزدەسەتىن بولامىز», – دەدى ساياساتكەر. وتكەن دۇيسەنبى كۇنى حيلاري كلينتوننىڭ سايلاۋالدى شتابى ءبىر اپتانىڭ ىشىندە كانديداتتىڭ دەنساۋلىعىنا قاتىستى قوسىمشا مالىمەتتەردى جاريا ەتۋگە ۋادە بەرگەن ەدى. سەنبى, 11 قىركۇيەكتە ح.كلينتون نيۋ-يوركتە 2001 جىلعى تەررورلىق اكتىدەن قۇربان بولعانداردى ەسكە الۋعا ارنالعان قارالى شارا كەزىندە ءوزىن ناشار سەزىنگەن بولاتىن. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا:

  • تۇركيانىڭ ۆان قالاسىنداعى جارىلىستان جارالانعان ادامداردىڭ سانى ەلۋگە جاقىندادى. جارىلعىش زات جاسىرىلعان كولىك بيلىكتەگى ادىلەت جانە دامۋ پارتياسىنىڭ ايماقتىق كەڭسەسىنىڭ ماڭىندا جارىلعان. كەڭسەگە جاقىن جەردە پوليتسيا بولىمشەسىنىڭ قىزمەت ورنى دا بار ەكەن.
  • اۆستريادا 2 قازانعا تاعايىندالعان پرەزيدەنت سايلاۋى كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇل جونىندە ەلدىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترى ۆولفگانگ سوبوتكا مالىمدەدى. سايلاۋ مەرزىمىن شەگەرۋگە پوشتا ارقىلى داۋىس بەرۋگە ارنالعان كونۆەرتتەردەگى ساپاسىز جەلىم سەبەپ بولعان.
  • سيريادا اسكەري قاقتىعىستى توقتاتۋ تۋرالى اقش پەن رەسەي ديپلوماتتارىنىڭ كەلىسىمى دۇيسەنبىدە جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 19.00-دە كۇشىنە ەندى. بىتىمگە كەلۋدىڭ باستالۋى قۇربان ايت مەيرامىنا بايلانىستى.
  • ارگەنتينا عالىمدارى ەلدىڭ سولتۇستىگىندەگى ەل-چاكو پروۆينتسيا­سىنان سالماعى 30 توننادان اساتىن مەتەوريت تاپتى. استرونومدار بۇل اۋماق ءتورت مىڭ جىل بۇرىن مەتەوريت «جاڭبىرىنا» ۇشىراعانىن ايتادى.

كەمەرون پارلامەنتتەن كەتەتىنىن حابارلادى ۇلىبريتانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى دەۆيد كەمەرون ءوزىنىڭ كونسەرۆاتيۆتىك پارتيادان بريتانيا پارلامەنتىنىڭ قاۋىمدار پالاتاسى مۇشەلىگىنە سايلانعان قىزمەتىنەن كەتەتىنىن حابارلادى. دەۆيد كەمەروننىڭ سوزىنە قاراعاندا, ول پارلامەنتتەگى جۇمىسىن وزىنە ارتىلعان سەنىم جانە ۇلكەن مارتەبە دەپ سانايدى. بىراق, بۇل لاۋازىمدا وتىرا بەرۋ ءوزى ءۇشىن قيىن جانە ول جاڭا ۇكىمەتتىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى جاساعىسى كەلمەيدى. سونداي-اق, كەمەرون پرەمەر-مينيستر كەزىندە ءوزى قارسىلىق بىلدىرگەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ جونىندەگى ۇكىمەتتىڭ جوسپارىنا بايلانىستى ەمەس ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى. ونىڭ پارلامەنتتەن كەتۋ شەشىمىن ەلدىڭ قازىرگى پرەمەر-ءمينيسترى تەرەزا مەي دە تۇسىنىستىكپەن قابىلداعان. د.كەمەرون وسى جىلدىڭ 24 ماۋسىمىندا ۇلىبريتانيانىڭ ەۋروپالىق وداققا مۇشەلىك تۋرالى رەفەرەندۋم ناتيجەسى بويىنشا وتستاۆكاعا كەتكەن ەدى.

 

بەلارۋس پارلامەنتىندەگى وپپوزيتسيونەر جەكسەنبى كۇنى بەلورۋسسيادا پارلامەنت سايلاۋى ءوتتى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, داۋىس بەرۋگە سايلاۋشىلاردىڭ 74,32 پايىزى قاتىسقان. پارلامەنت سايلاۋىنا تۇسكەن 521 كاندي­داتتىڭ 176-سى وپپوزيتسيا وكىلدەرى ەكەن. داۋىس بەرۋ بارىسىن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنان 400-دەن استام بايقاۋشى قاداعالاعان. كەيبىر اقپارات كوزدەرىنە قاراعاندا, بەلارۋس پارلامەنتىندەگى 110 ورىننىڭ كەمىندە بىرەۋىن وپپوزيتسيالىق پارتيا – بىرىككەن ازاماتتىق پارتيا وكىلى العان كورىنەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى ليديا ەرموشينانىڭ حاباردار ەتۋىنشە, بىرىككەن ازاماتتىق پارتيانىڭ مۇشەسى اننا كونوپاتسكايا مينسك قالاسىنداعى سايلاۋ وكرۋگتەرىنىڭ بىرىندە جەڭىسكە جەتكەن. وپپوزيتسيونەر 2015 جىلى بەلارۋس پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات رەتىندە سايلاۋعا تۇسكەن تاتيانا كوروتكەۆيچتىڭ ءوزىن ارتتا قالدىرىپتى.

يادرولىق قارۋىن سىناۋدى جالعاستىرادى وڭتۇستىك كورەيانىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءبىر شەنەۋنىكتىڭ سوزىنە سىلتەمە جاساۋ ارقىلى سولتۇستىك كورەيا تاعى ءبىر يادرولىق قارۋىن سىناقتان وتكىزۋگە دايىن دەپ حابارلادى. كورەيالىق اگەنتتىكتەردىڭ تاراتقان اقپاراتتارى بويىنشا, پحەنيان وزدەرىنىڭ پۋنگينە-ري اتالاتىن پوليگونىنداعى بۇرىن قولدانباعان جەر­استى تۋننەلدى سىناققا دايىنداۋ جۇمىستارىن تولىقتاي اياقتاعان. سولتۇستىك كورەيا 9 قىركۇيەكتە بەسىنشى رەت يادرولىق قارۋىن سىناقتان وتكىزگەن ەدى. سول كۇنى بۇۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى پحەنيانعا قوسىمشا سانكتسيالار سالۋ جونىندە كەڭەسكەن بولاتىن. سولتۇستىك كورەيا يادرولىق قارۋىن العاش رەت سىناعان 2006 جىلدان بەرى بۇل ەلگە بەسىنشى مارتە سانكتسيا سالىنىپ وتىر. اقش كحدر-عا سانكتسيا سالۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. ال پحەنيان وزىنە قارسى نارازى پىكىرلەردى ەلەمەيتىنىن ءبىلدىرىپ تە ۇلگەردى.

ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى  

سوڭعى جاڭالىقتار