«ۇلكەن جيىرمالىقتان» ۇلكەن ناتيجە كۇتەمىز

جاقىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتايعا وسى ەل توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن باردى. ساپارى اياسىندا ەلباسى قىتاي باسشىسىمەن كەزدەسىپ, كوپ ماسەلەنى تالقىلادى. وسىعان سايكەس, الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىنىڭ ونىمدەرى, ماسەلەن, استىق قىتاي نارىعىنا ەكسپورتتالاتىن بولادى. بۇل ءبىر عانا مىسال. بۇدان وزگە دە كەلىسسوزدەر جاسالدى. جالپى العاندا, بۇل كەزدەسۋ ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جانداندىرۋعا سەپ بولدى دەپ ويلايمىن. قىتاي – الپاۋىت مەملەكەت. رەسۋرسى وتە كوپ, الەۋەتى دە زور. ونىڭ توراعا بولىپ, ءسامميتتى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋى دا كورشى ەل دارەجەسىنىڭ قانداي ەكەنىن الەمگە تاعى ءبىر ايعاقتاي ءتۇستى. ءبىزدىڭ بۇل ەلمەن اراداعى سەرىكتەستىك بايلانىسىمىز ۋاقىت وتكەن سايىن جاندانىپ, ورتاق كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلۋدە, ورتاق جوبالار قولعا الىنۋدا. ءبىزدىڭ « ۇلى جىبەك جولىن» قايتا جانداندىرۋدا, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدا بىرلەسە اتقاراتىن جوبالارىمىز بار. بۇل رەتتە, كورشى ەلدىڭ قولداۋى اۋاداي قاجەت. مۇنداي كەزدەسۋلەر ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا ۇلكەن ىقپالىن تيگىزىپ قانا قويماي, پايدا اكەلەدى دەگەن ءۇمىتىم بار. ەندەشە, قول قويىلعان قۇجاتتارعا, قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەرگە سايكەس, ۇلكەن ناتيجەلەر كۇتەمىز. ال وسى الپاۋىت مەملەكەتتىڭ حانچجوۋ قالاسىندا وتكەن ءىنىڭ ورنى ءتىپتى ايرىقشا بولدى. جالپى, «ۇلكەن جيىرمالىقتىڭ» ءاربىر سامميتىندە ءتۇرلى ماسەلە كۇن تارتىبىنە قويىلادى. ول ماسەلەلەر قازىرگىدەي الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىس ۋاقىتىندا وتە وتكىر جانە وزەكتى. ولاردىڭ ناتيجەسىن, ارينە, ۋاقىت كورسەتەدى. قاۋىپسىزدىك قالقانى السىرەپ تۇرعان كەزەڭ­دە ەل پرەزيدەنتتەرى وسىلاي اۋىق-اۋىق كەزدەسىپ, كۇردەلى ماسەلەلەردى ءوزارا تالقىلاي بەرسە, بالكىم, شيەلەنىستى جايتتاردىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلىپ, قاتىپ قالعان توڭ ءجىبىر مە ەدى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ G20-نىڭ سام­ميتىنە قاتىسىپ, ءسوز سويلەۋى – ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن دارەجە ءارى مارتەبە. سوندىقتان بولاشاقتا بۇل جيىننىڭ ناتيجەسى بولادى دەگەنگە سەنىممەن قاراۋىمىز كەرەك. ەندى ەلباسى سامميتتە كوتەرگەن ماسەلە­لەر­گە توقتالساق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇگىندە الەمدىك ەكونوميكانىڭ, ساۋدا مەن كاپيتال قوزعالىسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى باياۋلاپ كەلەتىنىن العا تارتا كەلە, بۇل رەتتە, حالىقارالىق قار­جى سالاسىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى جونىندە ۇسى­نىسىن جەتكىزدى. بۇل – وتە دۇرىس كوتەرىلگەن ماسەلە. سەبەبى, قازىرگى تاڭدا الەمدە قالىپ­تاس­قان كۇردەلى جاعداي بارشامىزعا ايان. ال وسىنداي كەزەڭدە جاھاندىق دامۋدىڭ بۇدان ارعى جولى ەلباسى ايتقانداي, بۇكىل دۇنيە­جۇزى­لىك قوعامداستىقتىڭ ءىس-قيمىلىنىڭ جۇيە­لىلىگىنە بايلانىستى بولىپ تۇر. ەگەر مەملەكەتتەر بۇل باعىتتا كۇش بىرىكتىرسە, ولاردىڭ جاعدايى دا جامان بولماس ەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى «ۇلكەن جيىرما­لىق­تىڭ» جيىنىندا تەرروريزم, يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە اتوم قارۋىن تاراتپاۋ ماسەلەسىن دە كوتەردى. بۇل تەك قانا قازاقستاندى عانا مازالاماۋى ءتيىس. ونى, ەڭ الدىمەن, الەمدىك دەڭگەيدەگى ماسەلە رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك. ماسەلەن, سامميتتە ەلباسى «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىندە كوتەرىلگەن يادرولىق جانە جاپپاي قىرىپ-جويۋعا ارنالعان وزگە دە قارۋ تۇرلەرىنەن ازات الەم قالىپتاستىرۋ باستاماسى حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان قولداۋ تابادى دەپ سەنىم ءبىلدىردى, ال تەرروريزمدى تولىق جەڭۋ ءۇشىن G20-نىڭ بارلىق مۇشەسى مەن باس­قا دا مۇددەلى مەملەكەتتەردىڭ بىرلەسە كۇش جۇ­مىل­دىرۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. G20 – اۋقىمدى پىكىرتالاس جانە ءۇن­قاتىسۋ الاڭى. وعان قاتىسۋشىلار وتكىر تۇرعان دۇنيەلەردى جان-جاقتى تالقىلايدى, پىكىر الماسادى. اركىم ءوزىنىڭ ۇستانىمىندا تۇرعان كۇننىڭ وزىندە مۇنداي تالقىلاۋلار بەلگىلى ءبىر كەلىسىمگە كەلۋگە ىقپال ەتۋى مۇمكىن. ال قانداي ناتيجە بولۋى مۇمكىن دەگەنگە كەلسەك, ونى الداعى ءومىر كورسەتەدى. بولاشاقتا G20-عا مۇشە ەلدەر كوتەرگەن ماسەلەلەردىڭ بارلىعى بولماسا دا, بەلگىلى ءبىر دۇنيەلەر ءوز شەشىمىن تابادى دەپ ويلايمىن. ەلىمىز G20 قۇرامىندا ەمەس. الايدا, قحر توراعاسىنىڭ ارنايى جۇمىس ساپارىمەن شاقىرۋىنا وراي, ەلباسىمىزدىڭ القالى جيىنعا قاتىسىپ, وندا سويلەۋگە مۇمكىندىك الۋى – ەلىمىزدىڭ دارەجە­سىن كوتەرىپ قانا قويماي, ابىرويىن اسقاقتاتتى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەدەلىن كورسەتتى. تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ, قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى