ەلىمىزدەگى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى وزدەرىنىڭ تەرروريزم مەن ءدىني ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس باعىتىندا اتقارعان جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىن مالىمدەدى. باق وكىلدەرىنە ارنالعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا تەرروريزمگە قارسى بارلاۋ شتابى ورتالىعىنىڭ باستىعى جانات سايپولداەۆ پەن وسى ورتالىقتىڭ وكىلى ساكەن مىڭباەۆ قاتىسقان بولاتىن. ماماندار جىل باسىنان بەرى بەيبىت ەلدىڭ بەرەكەسىن قاشىرىپ, قالىڭ بۇقارانى ۇرەي قۇشاعىندا قالدىرعان اتىشۋلى وقيعالاردىڭ جاي-جاپسارىن بايانداپ, تالداۋ جاسادى.
اتاپ ايتقاندا, اي مەن كۇننىڭ امانىندا وتانداستارىمىزدى ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسىرگەن اقتوبەدەگى تەرروريستىك شابۋىلعا قاتىستى قۇزىرلى ورگانداردىڭ وسى كۇنگى ءىس جۇرگىزۋ پروتسەسى مەن سەگىز ايدا سەزىكتى دەپ تانىلعان ادامداردى تەكسەرىپ, تەرگەۋدىڭ جانە جاۋاپقا تارتۋدىڭ قورىتىندىسى جاريالاندى. قولداعى دەرەك بويىنشا, جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارى تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك قىلمىس جاساعانى ءۇشىن 57 راديكال كۇدىكتىنى ۇستاعان.
ال ەندى قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى قوعام قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قانشالىقتى قاۋقارلى؟ ءابجىل ارەكەتكە بەيىم كوميتەت ماماندارى «جاۋ كەتكەن سوڭ قىلىشىن تاسقا شاپپاۋعا» قابىلەتتى مە؟!. ەندىگى ويدى وسى ماسەلە توڭىرەگىندە وربىتسەك.
سالا ماماندارىنىڭ راديكالدى توپتار ارەكەتىنىڭ الدىن الۋعا قاتىستى ۇسىنعان مالىمەتتەرىنە كوز جۇگىرتسەك, ولار سوڭعى كەزدەرى كوپتەگەن ب ۇلىكشىنىڭ جوسپارىن بۇزىپ, اتىس-شابىستىڭ الدىن الىپتى. ناقتىلاي تۇسسەك, وسىدان ەكى جۇما بۇرىن باتىس قازاقستان وبلىسىندا 8 ادامنان قۇرالعان توپ قۇرىقتالعان. ولار اقتوبە وقيعاسىنداعى سەكىلدى قارۋدى يەمدەنۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بولىمشەسى مەن ارناۋلى قىزمەت, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە شابۋىل جاساۋدى جوسپارلاعان ەكەن. ۇستالعانداردى ءتىنتۋ ناتيجەسىندە پنەۆماتيكالىق مىلتىق, قولدان جاسالعان پىشاقتار, ءارتۇرلى اقپاراتتىق نەگىزدەگى ەكسترەميستىك مازمۇنداعى ماتەريالدار الىنعان. توپ مۇشەلەرى حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ تاڭباسىن قولدان جاساپ, ونى ۇگىت-ناسيحات ماقساتىندا دا پايدالانىپ كەلگەن. سول سياقتى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا راديكالدىق ءبىر توپتىڭ شەكارا قىزمەتى مەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري بولىمدەرىنە, جوعارى قىزمەتتەگى كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ وكىلدەرىنە قارۋلى شابۋىل جاساۋعا نيەتتەنگەندىگى ءاشكەرەلەنىپ وتىر. سونىمەن قاتار, 18 تامىزدا قىرعىزستان ازاماتى مەن بۇرىن جالپى قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتى بولعان ەكى قازاقستان ازاماتى قاماۋعا الىنعان. ولار جيىن وتكىزىپ توپ باسشىسىن سايلاپ, وزگە مۇشەلەردىڭ ءرولىن بەلگىلەگەن. ءتىپتى, توپ مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى ءوزىن ءوزى جارۋعا نيەتتى ەكەنىن دە ءبىلدىرىپتى. ول ول ما, وسپادارلار وزدەرىنىڭ اقىلعا قونىمسىز وسىنداي ارەكەتتەرىنەن قوعامدىق پىكىر تۋعىزۋ ءۇشىن, ادامدار كوپ جينالاتىن ورىنداردا تەرروريستىك اكت جاساۋ جولىن قاراستىرعان ەكەن. ماسەلەن, سونداي ماقساتپەن تالدىقورعان قالاسىنداعى اۋەجايعا زەرتتەپ, بارلاۋ ءجۇرگىزىلگەن. تۇپكى نيەتتەرى 2001 جىلدىڭ 11 قىركۇيەگىندە اقش-تا بولعان شابۋىلدارعا ۇقساس اۋقىمدى تەرروريستىك اكتىنى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ازاماتتىق نەمەسە اسكەري ۇشاقتى ۇرلاپ اكەتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرعان.
سونىمەن قاتار, ينتەرنەت ارقىلى تارالىپ جاتقان تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك يدەولوگيانىڭ ىقپالىمەن اقتوبە وبلىسىندا 11 ادامنان تۇراتىن توپ راديكالدانعانى ايقىندالدى. ولار تەرروريستىك اكتىنى جاساۋدىڭ الدىندا وزدەرىنىڭ ارەكەتىن ءدىني نەگىزدەمەدە ءتۇسىندىرەتىن بەينەروليك جاساۋدى جانە ونى ينتەرنەتكە ورنالاستىرۋدى جوسپارلاعان. ول ازداي, اشىق كۇندە جۇرىسىنەن جاڭىلىپ, اداسقاندار «قاسيەتتى سوعىسقا» دايىندىق جۇرگىزىپ, ءوز اينالاسىندا راديكالدىق يدەيالاردى بەلسەندى ناسيحاتتاعان. وعان قوسا, شەتەلدەگى تەرروريستەرمەن بايلانىسقا شىعۋدى دا جوسپارلاعان. 29 تامىز كۇنى ولاردى تۇتقىنداۋ ارقىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرىنە شابۋىل جاساۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە ءوزىن ءوزى جارىپ, قازاقستان مەن رەسەي اۋماعىندا تەرروريستىك ارەكەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا جول بەرىلمەدى. كەيىننەن, ۇستالعانداردىڭ قويماسىنان ءنومىرى وشىرىلگەن 16 كاليبرلى ەكى مىلتىق, وق-دارىلەر, تاپانشا, كالاشنيكوۆ اۆتوماتىنىڭ مۋلياجى, حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ سيمۆوليكاسى جانە ەكسترەميستىك ماتەريالدار تابىلعان.
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتى ماماندارىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتىنە سۇيەنسەك, وسى تاقىلەتتەس وقيعالاردىڭ تىركەلۋى سوڭعى جىلدارى جيىلەگەن. ولاردىڭ ءبارىن ءتىزىپ شىعۋ شارت ەمەس شىعار. بىراق, ەل ىشىندە ەرسى قىلىعىمەن ەرەكشەلەنگىسى كەلەتىن نەمەسە وزگە يدەولوگيانىڭ جەتەگىندە كەتىپ, جۇرتتى جازىم ەتۋگە بەيىل باسبۇزارلاردى بايقاساڭىز, جەدەل جەلى ارقىلى حابارلاۋعا بولادى. سونداي-اق, كوڭىلىڭىزگە كۇدىك ۇيالاعان جاعدايدا نەمەسە قانداي دا ءبىر تەرىس كوزقاراستاعى تۇسىنىكتىڭ اق-قاراسىن اجىراتۋعا قاتىستى ساۋال الاڭداتسا, تاۋلىك بويى قىزمەت كورسەتەتىن «110» ءنومىرىنە قوڭىراۋ سوعىپ, كەڭەس الۋىڭىزعا دا بولادى.
ەلىمىزدەگى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى وزدەرىنىڭ تەرروريزم مەن ءدىني ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس باعىتىندا اتقارعان جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىن مالىمدەدى. باق وكىلدەرىنە ارنالعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا تەرروريزمگە قارسى بارلاۋ شتابى ورتالىعىنىڭ باستىعى جانات سايپولداەۆ پەن وسى ورتالىقتىڭ وكىلى ساكەن مىڭباەۆ قاتىسقان بولاتىن. ماماندار جىل باسىنان بەرى بەيبىت ەلدىڭ بەرەكەسىن قاشىرىپ, قالىڭ بۇقارانى ۇرەي قۇشاعىندا قالدىرعان اتىشۋلى وقيعالاردىڭ جاي-جاپسارىن بايانداپ, تالداۋ جاسادى.
اتاپ ايتقاندا, اي مەن كۇننىڭ امانىندا وتانداستارىمىزدى ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسىرگەن اقتوبەدەگى تەرروريستىك شابۋىلعا قاتىستى قۇزىرلى ورگانداردىڭ وسى كۇنگى ءىس جۇرگىزۋ پروتسەسى مەن سەگىز ايدا سەزىكتى دەپ تانىلعان ادامداردى تەكسەرىپ, تەرگەۋدىڭ جانە جاۋاپقا تارتۋدىڭ قورىتىندىسى جاريالاندى. قولداعى دەرەك بويىنشا, جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارى تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك قىلمىس جاساعانى ءۇشىن 57 راديكال كۇدىكتىنى ۇستاعان.
ال ەندى قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى قوعام قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قانشالىقتى قاۋقارلى؟ ءابجىل ارەكەتكە بەيىم كوميتەت ماماندارى «جاۋ كەتكەن سوڭ قىلىشىن تاسقا شاپپاۋعا» قابىلەتتى مە؟!. ەندىگى ويدى وسى ماسەلە توڭىرەگىندە وربىتسەك.
سالا ماماندارىنىڭ راديكالدى توپتار ارەكەتىنىڭ الدىن الۋعا قاتىستى ۇسىنعان مالىمەتتەرىنە كوز جۇگىرتسەك, ولار سوڭعى كەزدەرى كوپتەگەن ب ۇلىكشىنىڭ جوسپارىن بۇزىپ, اتىس-شابىستىڭ الدىن الىپتى. ناقتىلاي تۇسسەك, وسىدان ەكى جۇما بۇرىن باتىس قازاقستان وبلىسىندا 8 ادامنان قۇرالعان توپ قۇرىقتالعان. ولار اقتوبە وقيعاسىنداعى سەكىلدى قارۋدى يەمدەنۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بولىمشەسى مەن ارناۋلى قىزمەت, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە شابۋىل جاساۋدى جوسپارلاعان ەكەن. ۇستالعانداردى ءتىنتۋ ناتيجەسىندە پنەۆماتيكالىق مىلتىق, قولدان جاسالعان پىشاقتار, ءارتۇرلى اقپاراتتىق نەگىزدەگى ەكسترەميستىك مازمۇنداعى ماتەريالدار الىنعان. توپ مۇشەلەرى حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ تاڭباسىن قولدان جاساپ, ونى ۇگىت-ناسيحات ماقساتىندا دا پايدالانىپ كەلگەن. سول سياقتى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا راديكالدىق ءبىر توپتىڭ شەكارا قىزمەتى مەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري بولىمدەرىنە, جوعارى قىزمەتتەگى كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ وكىلدەرىنە قارۋلى شابۋىل جاساۋعا نيەتتەنگەندىگى ءاشكەرەلەنىپ وتىر. سونىمەن قاتار, 18 تامىزدا قىرعىزستان ازاماتى مەن بۇرىن جالپى قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتى بولعان ەكى قازاقستان ازاماتى قاماۋعا الىنعان. ولار جيىن وتكىزىپ توپ باسشىسىن سايلاپ, وزگە مۇشەلەردىڭ ءرولىن بەلگىلەگەن. ءتىپتى, توپ مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى ءوزىن ءوزى جارۋعا نيەتتى ەكەنىن دە ءبىلدىرىپتى. ول ول ما, وسپادارلار وزدەرىنىڭ اقىلعا قونىمسىز وسىنداي ارەكەتتەرىنەن قوعامدىق پىكىر تۋعىزۋ ءۇشىن, ادامدار كوپ جينالاتىن ورىنداردا تەرروريستىك اكت جاساۋ جولىن قاراستىرعان ەكەن. ماسەلەن, سونداي ماقساتپەن تالدىقورعان قالاسىنداعى اۋەجايعا زەرتتەپ, بارلاۋ ءجۇرگىزىلگەن. تۇپكى نيەتتەرى 2001 جىلدىڭ 11 قىركۇيەگىندە اقش-تا بولعان شابۋىلدارعا ۇقساس اۋقىمدى تەرروريستىك اكتىنى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ازاماتتىق نەمەسە اسكەري ۇشاقتى ۇرلاپ اكەتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرعان.
سونىمەن قاتار, ينتەرنەت ارقىلى تارالىپ جاتقان تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك يدەولوگيانىڭ ىقپالىمەن اقتوبە وبلىسىندا 11 ادامنان تۇراتىن توپ راديكالدانعانى ايقىندالدى. ولار تەرروريستىك اكتىنى جاساۋدىڭ الدىندا وزدەرىنىڭ ارەكەتىن ءدىني نەگىزدەمەدە ءتۇسىندىرەتىن بەينەروليك جاساۋدى جانە ونى ينتەرنەتكە ورنالاستىرۋدى جوسپارلاعان. ول ازداي, اشىق كۇندە جۇرىسىنەن جاڭىلىپ, اداسقاندار «قاسيەتتى سوعىسقا» دايىندىق جۇرگىزىپ, ءوز اينالاسىندا راديكالدىق يدەيالاردى بەلسەندى ناسيحاتتاعان. وعان قوسا, شەتەلدەگى تەرروريستەرمەن بايلانىسقا شىعۋدى دا جوسپارلاعان. 29 تامىز كۇنى ولاردى تۇتقىنداۋ ارقىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرىنە شابۋىل جاساۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە ءوزىن ءوزى جارىپ, قازاقستان مەن رەسەي اۋماعىندا تەرروريستىك ارەكەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا جول بەرىلمەدى. كەيىننەن, ۇستالعانداردىڭ قويماسىنان ءنومىرى وشىرىلگەن 16 كاليبرلى ەكى مىلتىق, وق-دارىلەر, تاپانشا, كالاشنيكوۆ اۆتوماتىنىڭ مۋلياجى, حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ سيمۆوليكاسى جانە ەكسترەميستىك ماتەريالدار تابىلعان.
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتى ماماندارىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتىنە سۇيەنسەك, وسى تاقىلەتتەس وقيعالاردىڭ تىركەلۋى سوڭعى جىلدارى جيىلەگەن. ولاردىڭ ءبارىن ءتىزىپ شىعۋ شارت ەمەس شىعار. بىراق, ەل ىشىندە ەرسى قىلىعىمەن ەرەكشەلەنگىسى كەلەتىن نەمەسە وزگە يدەولوگيانىڭ جەتەگىندە كەتىپ, جۇرتتى جازىم ەتۋگە بەيىل باسبۇزارلاردى بايقاساڭىز, جەدەل جەلى ارقىلى حابارلاۋعا بولادى. سونداي-اق, كوڭىلىڭىزگە كۇدىك ۇيالاعان جاعدايدا نەمەسە قانداي دا ءبىر تەرىس كوزقاراستاعى تۇسىنىكتىڭ اق-قاراسىن اجىراتۋعا قاتىستى ساۋال الاڭداتسا, تاۋلىك بويى قىزمەت كورسەتەتىن «110» ءنومىرىنە قوڭىراۋ سوعىپ, كەڭەس الۋىڭىزعا دا بولادى.
سوڭعى جاڭالىقتار
استانادا ءتۇرلى سالا قىزمەتكەرلەرى بىرلەسىپ اعاش وتىرعىزدى
«تازا قازاقستان» • كەشە
«تازا قازاقستان»: كەلەشەك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى سەنبىلىككە قاتىستى
«تازا قازاقستان» • كەشە
پرەزيدەنت كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ قورىنىڭ كەڭسەسىن ارالاپ كوردى
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ «تازا قازاقستان» جوباسىن جاڭا يدەولوگيانىڭ وزەگى دەپ اتادى
«تازا قازاقستان» • كەشە
