1992
* 28 قاراشادا پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋاقىتشا يمپورتتىق كەدەن ءتاريفى تۋرالى» جارلىعى شىقتى.
* 1 جەلتوقساندا اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا عابيدەن ءمۇستافيننىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا ارنالعان سالتاناتتى كەش ءوتتى. ال «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتىنىڭ 2 جەلتوقسانداعى نومىرىندە كورنەكتى ادەبيەتتانۋشى, عالىم سەرىك قيراباەۆتىڭ «زامانا جىرشىسى» تاقىرىبىمەن ع.مۇستافين تۋرالى كولەمدى ماقالاسى جاريالاندى.
* 2 جەلتوقساندا ورتالىق كونتسەرت زالىندا روزا باعلانوۆانىڭ تۋعانىنا 70 جىل تولۋىنا ارنالعان كەش ۇيىمداستىرىلدى. جيىن بارىسىندا «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, حالىق جازۋشىسى ءابىش كەكىلباەۆ «قازىرگى جەر باسىپ جۇرگەن قازاق ءناسىلىنىڭ كەيىنگى جارتى عاسىر ىشىندە روزا ءانىنسىز, روزا ءۇنىنسىز كەشكەن ساعاتى بولسا بولار, روزا ءانىنسىز, روزا ءۇنىنسىز كەشكەن كۇنى بولعان جوق», – دەپ, جۇرەكجاردى لەبىزىن ءبىلدىردى.
* 4 جەلتوقساندا ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «كوپ بالالى وتباسىلارىن الەۋمەتتىك جاعىنان قولداۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعى شىقتى. جارلىققا سايكەس 18 جاسقا دەيىنگى ءتورت جانە ودان دا كوپ بالاسى بار وتباسىلارعا بىرقاتار جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتار بەلگىلەندى. سونداي-اق, وسى كۇنى پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ «مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارى لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ ءتارتىپ, قوعامدىق ءتارتىپ جانە قاۋىپسىزدىك جاعدايىنا جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى» قاۋلىعا قول قويدى.
* 7 جەلتوقساندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتى ستۋدەنتتەرىمەن جانە شىعارماشىلىق جاستار وكىلدەرىمەن كەزدەستى. قازاق مەملەكەتتىك ەكونوميكا ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن جيىندا ەلباسى جوعارى مەكتەپتى دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باعىتىنا توقتالا كەلىپ, ەڭ باسىم باعىتتاردىڭ قاتارىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ شىنايى ىزگىلەندىرىلۋى مەن دەموكراتيالاندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, ەكونوميكانىڭ نارىققا كوشۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق جانە جالپى ادامزاتتىق قازىنالار نەگىزىندە جەكە ادامنىڭ ءوسىپ-جەتىلۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋدى اتادى.
* 8 جەلتوقساندا الماتى جوعارى جالپى اسكەري كوماندالىق ۋچيليششەسىندە قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى باسشى قۇرامىنىڭ الدىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز سويلەپ, اسكەرىمىزدىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى پروبلەمالارىنا توقتالدى.
* 9 جەلتوقساندا پارلامەنت ۇيىندە جوعارعى كەڭەستىڭ ءىح سەسسياسى اشىلدى. العاشقى كۇنگى كەشكى ماجىلىستە پرەزيدەنت, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بايانداما جاساپ, كونستيتۋتسيانىڭ جوباسىن تالقىلاۋعا 3 ميلليوننان استام ادام قاتىسىپ, ولار 18 مىڭنان استام ۇسىنىستار مەن ەسكەرتۋلەر ەنگىزگەنىن, وعان قوسا, ەلدىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ باستى-باستى قاعيدالارىن تاراتا ايتىپ بەردى.
* 11 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك گيمنىنىڭ ءماتىنى بەكىتىلدى. اۆتورلارى – مۇزافار الىمباەۆ, قادىر مىرزاليەۆ, تۇمانباي مولداعاليەۆ, جادىرا دارىباەۆا. گيمن ءماتىنى نوتاسىمەن قوسا «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتىندە 15 جەلتوقسان كۇنى جاريالاندى.
*14 جەلتوقساندا الماتىدا قازاقستان حالىقتارىنىڭ تۇڭعىش فورۋمى ءوتتى. «ءبىز بارلىعىمىز قاراپايىم تۇرعىندار عانا ەمەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمىز! سوندىقتان ادامعا لايىق ءومىر جولىن تاڭداعان, ۇرپاقتار الدىندا جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا العان ءوز مەملەكەتىمىز ءۇشىن ماقتانىش سەزىمىنە بولەنىپ, ءبىرتۇتاس وتباسى سەزىمىن سەزىنۋگە, قازىر بۇكىل دۇنيەجۇزى بىلەتىن رەسپۋبليكا تۋىن, ەلتاڭباسىن, ءانۇرانىن ارداقتاپ, قۇرمەتتەۋگە ءتيىسپىز», – دەدى پرەزيدەنت فورۋمعا جينالعاندار الدىندا سويلەگەن سوزىندە. فورۋمدا پرەزيدەنتتىڭ بەيبىتشىلىك پەن رۋحاني تاتۋلىق سىيلىعى العاش رەت تاپسىرىلدى.
* 15 جەلتوقساندا الماتىداعى رەسپۋبليكا سارايىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءبىر جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىس ءوتتى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدىعى تۋرالى بايانداما جاسادى. باياندامانىڭ ءماتىنى «ەگەمەندى قازاقستان» گەزەتىنىڭ 16 جەلتوقسانىنداعى نومىرىنە باسىلدى.
*16 جەلتوقساندا الماتىداعى رەسپۋبليكا الاڭىندا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءبىرىنشى جىلدىعىنا ارنالعان ميتينگى ءوتتى. ميتينگىگە جينالعانداردى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەرەيلى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.
* 22 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ «قازاقستان ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى مەن كاكسر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ 1928 جىلعى 27 تامىزداعى «باي شارۋاشىلىقتاردى تاركىلەۋ تۋرالى», 1928 جىلعى 13 قىركۇيەكتەگى «اسا ءىرى جانە جارتىلاي فەودال بايلاردى تاركىلەۋ مەن جەر اۋدارۋعا قارسى ارەكەت جاساعانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپتىلىق تۋرالى» جانە 1930 جىلعى 19 اقپانداعى «جاپپاي ۇيىمداستىرۋ اۋداندارىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن سوتسياليستىك جولمەن قايتا قۇرۋدى نىعايتۋ جونىندەگى جانە كۋلاكتار مەن بايلارعا قارسى كۇرەس جونىندەگى شارالار تۋرالى» قاۋلىلارىن زەرتتەۋ جونىندەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ تورالقاسى كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىلارى مەن ۇسىنىستارى تۋرالى» قاۋلىسى جاريالاندى.
* 26 جەلتوقساندا الماتىداعى رەسپۋبليكالىق وقۋشىلار سارايىندا پرەزيدەنت شىرشاسى ۇيىمداستىرىلدى. سول جولى قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 650-گە جۋىق بالا جاڭا جىلدى قارسى الۋ قۋانىشىن ەلباسىمەن بىرگە ءبولىستى. بالالار ۇيلەرى مەن كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ ۇل-قىزدارى قاتىساتىن بۇل شارا كەيىننەن داستۇرگە اينالدى.
28 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق ءومىرىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى بويىنشا شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن ۇسىنىستار ازىرلەۋ, وكىمەتتىڭ وكىلەتتى جانە اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ كونسۋلتاتسيالىق كەڭەسۋشى ورگان – رەسپۋبليكا كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىعى شىقتى.
*29 جەلتوقساندا رەسپۋبليكا عىلىم اكادەمياسىنىڭ جالپى جينالىسىنىڭ سەسسياسى بولىپ ءوتتى. عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ومىرزاق سۇلتانعازين ەلدەگى عىلىمي-تەحنيكالىق ساياسات تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى تۋرالى بايانداپ بەردى. وسى كۇنى الماتىدا قازاقستان مەن ۋكراينا ۇكىمەت دەلەگاتسيالارىنىڭ كەلىسسوزى اياقتالدى. كەلىسسوزدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتە ماڭىزدى بەس كەلىسىمگە قول قويىلدى. ولاردىڭ ءبىرى ۋكراينانىڭ رۋبل ايماعىنان شىعۋىنا بايلانىستى ءوزارا قارىز مىندەتتەمەلەرى مەن نەسيە تالاپتارىن رەتتەۋدى كوزدەيدى.
* 31 جەلتوقساندا تاۋەلسىزدىك تاريحىنىڭ العاشقى تۇتاس جىلى اياقتالدى. «ەگەمەندى قازاقستاننىڭ» 31 جەلتوقسان كۇنگى نومىرىندە جاريالانعان رەداكتسيالىق ماقالاعا «ءالى كونستيتۋتسيالىق تۇرعىدا بەكىپ ۇلگەرمەگەن تاۋەلسىزدىگىمىز قاز باسىپ, اپىل-تاپىل قادام جاساپ, تۇساۋكەسەر شاعىنا جەتتى. قازاقستاندى الەمنىڭ قانشاما مەملەكەتى تانىپ, نەبىر ايدارىنان جەل ەسكەن ەلدەر رەسپۋبليكامەن ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتۋعا مۇددەلىلىك تانىتتى. قازاق ەلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى سەكىلدى دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىققا مۇشە بولىپ, الەمدىك كوپتەگەن قۇرىلىمدارعا قابىلداندى. بۇل – شىن مانىندە ەل ابىرويىن اسقاقتاتار وقيعالار»; «دەگەنمەن, 1992 جىلدىڭ تىنىستى تارىلتىپ, قابىرعانى قايىستىرعان قيىندىقتارى دا از بولعان جوق. ءوندىرىس قۇلدىراپ, قىمباتشىلىق اركىمنىڭ-اق قالتاسىن تاقىرلاتتى. ال تەسىك قالتا جانداردى تيتىقتاتىپ-اق تاستادى»; «سولاي بولساداعى 1992-گە ارتىق ءمىن تاعۋدىڭ ەش رەتى جوق. ول وتپەلى كەزەڭدەگى ءوزىنىڭ تاريحي مىندەتىن اتقارعان جىل بولدى. سول ءۇشىن دە ونى جىلى قاباقپەن, بارىمىزدى بازارلاي وتىرىپ شىعارىپ سالعان ءجون كورىنەدى», – دەگەن شۇكىرشىلىككە, قاناعاتشىلدىققا بوي الدىرا ايتىلعان سوزدەر ارقاۋ بولدى.
