قالدىرعان ءىزى ماڭگىلىك

مەن مەكتەپتە دە, ينستيتۋتتا دا ۇستاز مەيىرىمى مەن شاپاعاتىنا مەيلىنشە كەنەلگەن اداممىن. اسىرەسە, الدانىش نۇرىموۆ ءومىر جولىمدى دۇرىس تاڭداۋىما ۇلكەن ىقپال ەتتى. ءبىزدىڭ العاشقى تانىستىعىمىز «سىرت­تاي» بولدى. ينستيتۋتتىڭ ىشەكتەي سوزىلعان ۇزىن دالىزدەرىنىڭ بىرىندە تۇرعانبىز. كەنەت «بۋحگالتەرلىك ەسەپ» ماماندىعى بويىنشا وقىپ جۇرگەن ءبىزدىڭ ەكىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرى ءبىر-بىرىنە: – «ءبىزدىڭ جاڭا مەڭگەرۋشىمىز كەلە جا­تىر», – دەپ, سىبىرلاسىپ قويا بەردى. مەن دە قارادىم. سويتسەم, دالىزبەن ءجۇزى اشىق-جارقىن ءبىر كورىكتى كىسى كەلە جاتىر ەكەن. ال جۇزبە-ءجۇز كەزدەسۋىم ءۇشىنشى كۋرستىڭ سەمەسترىندە بولدى. ول كەزدە ا.نۇرىموۆ بىزگە «شارۋاشىلىق ىسىنە ساراپتاما» كۋرسى بويىنشا ءدارىس وقيتىن. ول كىسىنىڭ ءدارىسىنىڭ جۇرەككە تاعىلىمدى, قۇلاققا جاعىمدى بولاتىنى سونشا, تىم-تىرىس تىنا قالعان اۋديتوريادان شىبىننىڭ ىزىڭى ەستىلەتىن. نەگە دەسەڭ, ول شارۋاشىلىق ومىرىندەگى قىزىقتى مىسالداردى تەوريالىق بىلىممەن قىزىقتى ۇيلەستىرە بىلەتىن. بۇل ستۋدەنتتەر ءۇشىن كاسىپقويلىق پەن ساباقتى تەرەڭ ءبىلۋدىڭ ناعىز ۇلگىسى بولىپ تابىلدى. كوپ ۇزاماي الدانىش اعا مەنىڭ ديپ­لومدىق جۇمىسىما عىلىمي جەتەكشى بولدى. جەتەكشى بولعاندا «جوقتى تاپ» دەپ قيىن تاپسىرمانى ءۇيىپ تاستاعان جوق, مۇمكىن­دى­گىنشە شىعارماشىلىق ەركىندىك بەردى. ونىڭ قىسىم جاساعانىن ەشقاشان سەزىنگەن ەمەسپىن. ءتىپتى, وي-پىكىرىمىز ۇيلەسپەي جاتسا دا ول ءوزىنىڭ ۇستازدىق بيىگىنەن تومەندەگەن ەمەس. شالقار كولدەي كەڭدىگىنەن دە تارىلعان كەزىن كورمەپپىن. ءتورتىنشى كۋرستا الدانىش اعا ماعان وقۋدى بىتىرگەن سوڭ كافەدرادا, وزىنە اسسيسەنت بولىپ قالاتىنىمدى ايتتى. بۇل مەن ءۇشىن كۇتپەگەن جاڭالىق بولاتىن. ويتكەنى, ءبىزدىڭ كۋرسىمىزدا مەنەن دە جاقسى وقي­تىندار, سان ءتۇرلى قىرلارىمەن العا وزىپ كەتكەندەر جەتكىلىكتى بولاتىن. ال «قىزىل» ديپلومعا ۇمىتكەردىڭ سانى سەگىز ەدى. سون­دىقتان مەن: ويلانايىن, – دەدىم. سەنبىدەگى دارىستەن سوڭ كەيىن اۋىلعا تار­تىپ وتىردىم. اكەممەن اقىلداستىم. مە­نىڭ جاڭالىعىمدى اسىقپاي تىڭداعان اكەم: – ول اقىلدى جانە قاق-سوعى جوق دۇرىس ادام. سوندىقتان, اسسيسەنتىم بول دەسە, بول. سەنىڭ بويىڭنان ءبىر جاقسى قاسيەتتى تانىپ, باعالاعان شىعار, – دەدى. ءسويتىپ, الدانىش اعامەن ارىپتەس بولىپ شىعا كەلدىم. بۇرىنعى ۇستاز بەن ستۋدەنت اراسىنداعى كوزگە كورىنبەيتىن شىمىلدىق تا سىپىرىلدى. مىنە, سول تۇس­تا ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ونىڭ ەرۋ­دي­تسياسىنىڭ كەڭدىگىن, عى­لىم-بىلىمگە دە­گەن قاتال تالا­بىن, پرينتسيپشىلدىگىن بۇ­رىنعىدان دا تەرەڭ تاني باستادىم. كافەدرادا وت­ىر­عاندا ال­دانىش اعا بۇ­رىنعى ۇس­تاز­دارىن ءجيى ەسكە الاتىن. مەنىڭ بۇدان ۇققانىم, ول وزىنە ءبىلىم بەرىپ, تاربيە­لەپ وسىرگەن ۇستازدارىنا دەگەن ادال­دى­عى ەكەن. ءوز ءجاندۇ­نيە­سى, ءوز سەزىمى, ءوز اقىل-پا­راساتى ارقىلى سو­نى بىزگە جەتكىزگىسى كەلەدى ەكەن. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ اياعىندا ونىڭ پەداگوگ, عالىم جانە كافەدرا مەڭگەرۋشىسى رەتىندەگى سارقىلماس تالانتى وركەندەي ءتۇستى. الدانىش اعانىڭ ارقاسىندا ماسكەۋدىڭ قارجى, الماتىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعى ينستيتۋتتارىمەن بايلانىس جاقسارا ءتۇستى. كافەدرانىڭ جاس وقىتۋشىلارى مەن اسپي­رانت­تارى ءۇشىن بۇل وتە ءتيىمدى بولدى. اتال­مىش ينستيتۋتتارعا بارىپ, تاجىريبەدەن قي­نال­ماي ءوتىپ قايتاتىن. ويلاپ وتىرسام, ا.نۇرىموۆ سول كەزدە كافەدرا وقىتۋشىلارىنىڭ پەداگوگيكالىق شەبەرلىگىن شىڭداۋعا, ونى جەتىلدىرۋگە, ۇجىم­نىڭ اۋىزبىرلىكتى بولۋىنا كوپ كۇش-قايرات جۇمساپتى. سول كىسىنىڭ ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا, ءبىزدىڭ كافەدرادا ءوزارا سىيلاستىق پەن پرينتسيپشىلدىك, جوعارى وقۋ ورنىنا, ونىڭ ءمار­تەبەسىنە, ەسەپ عىلىمىنا دەگەن سۇيىسپەن­شى­لىك جانە پاتريوتتىق سەزىم جوعارى بولدى. الدانىش اعامەن بىرگە وتكەن ەڭبەك جولىم بوسقا كەتكەن جوق. ول كەز سۇيىكتى ۇستازىڭنىڭ تاجىريبەسىنەن كەرەگىڭشە الۋ, كەرەگىڭشە قاجەتىڭە جاراتۋ, ونىڭ ومىرلىك مۇراتتارىن ۇلگى تۇتۋ, پەداگوگيكالىق شەبەرلىگىنەن ۇيرەنۋ دەگەن عيبراتتاردان تۇراتىن ۇلكەن اكادەميا ەدى دەسە دە بولادى. مى­سالى, مەن بۇگىن عىلىم سالاسىندا بولسىن, قىزمەت بابىندا بولسىن ازدى-كوپتى تابىسقا قول جەتكىزسەم, وندا الدانىش نۇرىموۆتىڭ ۇلكەن ۇلەسى بار. سالاماتتى ءومىر سالتى مەن سپورتتى سۇيە­تىن, ءازىل-قالجىڭدى ۇناتاتىن الدانىش اعا وسى قاراپايىم مىنەزىمەن-اق تالاي بيىكتى باعىندىرا ءبىلدى. ول عالىمدىق پەن ۇستاز­دىقتان بولەك, جامبىل وبلىستىق كومپارتياسىنىڭ ونەركاسىپ-كولىك ءبولىمىن باسقاردى, جامبىل وب­لىستىق اتقارۋ كوميتەتى ءتور­اعا­سىنىڭ ورىنباسارى بولدى. ود­ان كەيىن ارى قاراي ورلەپ, قا­زاقستان كومپارتياسى وك الەۋ­مەتتىك-ەكو­نوميكالىق ءبولىمى مەڭ­گە­رۋشى­سى­نىڭ ورىنباسارى, قازاق­ستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ باس سالىق ينسپەك­تسياسى باستىعىنىڭ ورىن­باسارى, قازاق كسر مينيسترلەر كەڭە­سى­نىڭ ءىس باسقارۋشىسىنىڭ ور­­ىن­با­سارى, پرەزيدەنت اپپارا­تىن­داعى قىزمەتى سياقتى ايتا بەر­سەك, ۇزاق سونار تىزىمگە ۇلا­سا­تىن كوپتەگەن لاۋازىمدى جۇ­مىس­تار اتقاردى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ال­عاش­قى سا­لىق زاڭىنىڭ ازىرلەنۋىنە قولعا­بىس ەتتى. وعان وزىندىك وي-تۇجى­رىم­­دا­رىن قوستى. وسىنداي ۇلكەن ۇلاعاتتى ەڭ­بەك جولىنان وتكەن الدانىش اعانىڭ قى­زىلوردا وبلى­سىن­داعى «سەكسەۋىل» بەكەتىندە دۇنيەگە كەلگەنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. تەمىر جول بەكەتىنىڭ بويىندا تۋىپ-وسكەن قازاقتىڭ قايسار بالاسى سول تەمىرجولمەن ارى-بەرى ءوتىپ جاتقان پوي­ىز­بەن باتىسقا قاراي باتىل جول تارتىپ, ءماس­كەۋ تەمىر جول ينجەنەرلەرىن دايىن­داي­تىن ينستيتۋتقا وقۋ­عا ءتۇستى. ودان كەيىن عىلىم جولىن قۋدى. ستۋ­دەنتتەر تاربيەلەپ, ءبىر توپ كورنەكتى عا­لىم­دار شوعى­رىنا جەتەكشىلىك ەتتى. ولار ءبۇ­گىندە ءوز الدىنا ءبىر توبە. ەڭبەك جايلى ءسوز بولعاندا الدانىش نۇ­رىموۆ ارىپتەستەرى مەن ستۋدەنتتەرىنە: «كەز كەلگەن جۇمىس پايدالى بولۋى كەرەك, بىراق بۇل از, ويتكەنى ول سونىمەن بىرگە قىزىقتى بولۋى كەرەك, بىراق بۇل دا از, ويتكەنى ول – سۇيكىمدى بولۋى كەرەك» دەيتىن. ءوزى دە وسى ءتارتىپتى ۇستاندى, ءبىزدى دە سوعان ۇيرەتتى. الدانىش اعا قازىر دە سول تالابىنان جاڭىلعان ەمەس. مۇرات اليەۆ, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. جامبىل وبلىسى. –––––––––––––––– سۋرەتتە: الدانىش نۇرىموۆ.