باعانى باعىندىرۋدىڭ جولدارى قانداي؟

سوڭعى كەزدەردەگى كۇندەلىكتى تۇ­تى­نا­­تىن تاۋارلارعا دەگەن باعانىڭ شا­رىق­تاپ ءوسۋى كوپشىلىكتى الاڭداتۋدا. دە­پۋ­تاتتىق ساۋالداردا وسى پروبلەما­لار­دى شەشۋدىڭ جولىن قاراستىرۋ ءجو­نىندەگى ۇسىنىستار ۇكىمەت باسشى­سى­نىڭ اتىنا جولدانىپ كەلەدى. الايدا, جاعداي تۇزەلە قويماي وتىر. وسىعان وراي كەشە ءماجىلىس دەپۋ­تاتى پەتر دمي­تريەنكو ءباسپاسوز ءماس­لي­حاتىن ءوت­كىزىپ, باعانى اۋىزدىقتاۋ تۇر­عى­سىنداعى پايىمىمەن ءبولىستى. دەپۋتات ءوز سوزىندە اكىمشىلىكتىك شا­را­لاردى قولدانۋ ارقىلى جاعدايدى ءتۇ­زەۋ­گە بولادى, دەگەن ۇستانىممەن كەلىسپەيتىندىگىن كولدەنەڭ تارتتى. اكىم-قا­رالار ساۋدا ورىندارىندا باعانى ءوسىر­مەۋ تۋرالى شارالار قاراستىرعانمەن, ونىڭ ناتيجەسى كورىنبەيدى. ماسەلەن, بيداي باعاسى تونناسىنا 26-دان 40 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلىپ كەتكەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ناۋبايحانالار ءونىمى باعاسىنا اسەر ەتپەي قويمايدى. ماسەلەن, پەتروپاۆل نان ءپىسىرۋ كومبيناتىنا ءوز ونىمىنە باعانى 48 تەڭگەدەن اسىرماۋدى مىندەتتەۋ ونىڭ 5 فيرمالىق دۇكەنىن جابۋىنا الىپ كەلگەن. سونىڭ سالدارىنان اۋداندارعا نان جەتكىزىلۋ توقتاپ قالعان. مۇنداي جاعداي وزگەلەردى دە الاڭداتا باستاپتى. دەپۋتات پايىمىنشا, جاعداي­دىڭ بۇلاي قالىپتاسۋىنا كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا جاساۋشىلار ىقپال ەتۋدە. سوندىقتان, زاڭدىق تۇرعىدان ولارعا تا­بىستى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدەن اسىرماۋدى مىندەتتەيتىن نورما قاراستىرۋ قاجەت. باعانى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيگە دەيىن كوتە­رۋ­گە رۇقسات بەرۋ ارقىلى اۋىلداعى جەكە ساتۋشىدان باستاپ, كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا جاساۋشىلاردىڭ ارقايسىسى وزىنە تيەسىلى 25 پايىز ۇلەسىنە يە بولادى, دەپ سانايدى دەپۋتات. سوندا اۋىلداعى كارتوپ 40 تەڭگەدەن تىزبەك بويىنشا 125 تەڭگەگە دەيىن عانا وسەر ەدى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە سيىر ەتى 480 تەڭگە تۇرسا, كوتەرمە ساۋدا جاساۋشىلار ونى جاپپاي ساتىپ الۋدىڭ ارقاسىندا ەت باعاسى 3000 تەڭگەگە دەيىن شارىقتاپ كەتكەن. ال ءوز ونىمدەرىن ءتيىستى باعاسىنا وتكىزە الماعان, ونىڭ ۇستىنە جەمشوپتىڭ قىمباتتاعانىنا بايلانىستى شارۋالار مال باسىن ازايتۋدى ءجون كورگەن. بۇل ۇدەرىستى ءتىپتى توقتاتۋ مۇمكىن بولماۋدا, دەيدى دەپۋتات قىنجىلىپ. ەتكە كۆوتا بەرۋدى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە بەرۋ قاجەت, دەپ سانايتىن­دى­عى­مەن بولىسكەن دەپۋتات مۇنداي جاعداي ەت كومبيناتتارىنىڭ وندىرىسىنە كەرى اسەر ەتىپ وتىرعاندىعىن دا جاسىرمادى. شيكىزات جەتپەگەندىكتەن نەمەسە ونى 3 ەسە باعا­سىنا ساتىپ العاندىقتان, وڭدەۋشى كاسىپورىندار ءار ءتۇرلى قوسپالاردى پايدا­لانادى. ونداي ەت ونىمدەرىن يت تە جەۋدەن قاشقاقتايتىن كورىنەدى. قوسپاسى بار ءسۇتتى دە مىسىق ونشا ىشە قويمايدى. ءتۇ­رىك تەحنولوگياسى بويىنشا پىسىرىلگەن كۇل­شەنىڭ تەز جاناتىنىن ونىڭ قۇرامىن­دا مۇناي سينتەزىنەن دايىندالعان نەمىس مايىنىڭ بولۋىمەن بايلانىستىرۋ كەرەك ەكەن. باعانىڭ شارىقتاۋىنا اسەر ەتۋشى تاعى ءبىر فاكتور – ەنەرگەتيكاعا ءتاريفتىڭ ءوسۋى. وسى رەتتە دەپۋتاتتار وزدەرى ەنەر­گە­تيكا سالاسىنداعى ءتاريفتى الەمدىك دەڭ­گەيگە بىرتىندەپ جەتكىزۋ ماقساتىندا جىلىنا ءبىر رەت ءتاريفتى كوتەرۋگە زاڭدىق تۇرعىدان رۇقسات بەرگەندىگىن ايتا كەتۋ كەرەك. ونى پەتر گاۆريلوۆيچتىڭ ءوزى دە مويىنداپ وتىر. ەنەرگەتيكا ءتاريفىنىڭ 9 پايىزعا ارتۋى وزگە دە تاۋارلاردىڭ باعا­سى­نا اسەر ەتپەي قويمادى. سوندىقتان اتالعان زاڭدىق قۇجاتقا قايتا ورالۋ كەرەك, دەپ سانايدى ول. ەت باعاسى 1,5-2 مىڭ تەڭگە تۇرسا, دۇكەندەردە 600-800 تەڭ­گەدەن ساتىلىپ جاتقان كولباسا ءونىم­دەرىنىڭ باعاسى وسىنشالىقتى ارزان بولماۋى ءتيىس. سوندىقتان ءونىم قۇرامى ءار ءتۇرلى قوسپالارمەن تولتىرىلىپ تاس­تال­عان دەۋگە نەگىز بار. ەلباسىنىڭ حا­لىققا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتىپ, ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى قويىلعان, الايدا, ساپاسىز, قوسپاسى كوپ ازىق-ت ۇلىكتى تۇتىنۋدان, كەرىسىنشە, دەن­ساۋلىق ناشارلاماسا, جاقسارمايدى. قورىتا كەلگەندە, دەپۋتات اتالعان پروبلەمالاردى ساۋدا جانە ەنەرگەتيكا زاڭنامالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى شەشۋگە بولاتىندىعىمەن ءبولىستى. سونى­مەن قاتار, ەت وندىرۋگە كۆوتا ءبولۋ ماسە­لەسىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى اينالىسۋى ءتيىس. قالاي بولعان كۇندە دە دەپۋتات بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن ۇكىمەت اتقارۋى كەرەك, دەپ ەسەپتەيتىندىگىن ەسكەرتە كەتتى. اسقار تۇراپباي ۇلى.