18 اقپان, 2011

يگىلىگى مول «يجەۆسكي»

471 رەت
كورسەتىلدى
14 مين
وقۋ ءۇشىن
مەملەكەت باسشىسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ سارسەنبى كۇنى جۇمىس  بابىنداعى ساپارمەن ارشالى اۋدا­نىن­دا­عى يجەۆسكوە اۋىلىندا بو­لىپ, وسىنداعى كوپ سالالى وندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ جۇ­مى­سىمەن تانىسىپ, تۇر­عىن­داردىڭ جاراسىمدى تىنىس-تىرشىلىگىنە قانىقتى. اتى وب­لىستان تىسقارى جەرلەرگە دە كەڭىنەن ءمالىم كاسىپورىننىڭ ۋاقىت تالابىنداعى قارىش­تى دا قۋاتتى قادامى مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جات­قان اۋقىمدى شارالاردىڭ قايتارىمى مولدىعىن اي­قىن اڭعارتتى. ەلباسىنىڭ كورتەجى قالالىق ۇلگىدەگى اۋىلدىڭ اسەم كوشەلەرىن بويلاپ, بىردەن «يجەۆسكي» ءون­دىرىستىك الاڭدارىنا اتباسىن تىرەدى. اشىق الاڭداعى ونىمدەر كور­مەسىن, ونىمدىلىگى جوعارى زاما­نا­لىق تەحنيكالار تىزبەسىن تاماشالاپ, جاڭادان بوي كوتەرگەن ءوندى­رىس­تىك عيماراتتارداعى ەڭبەك ىر­عا­عىنا دەن قويعان نۇرسۇلتان  ءابىش ۇلى جينالعان قاۋىمعا ىقى­­لاس ءسوزىن ارنادى. – اقمولا وبلىسى – ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ ءىرى اگرارلىق-ونەركاسىپتىك ايماقتارىنىڭ ءبىرى, – دەدى ەلباسى. – اۋىل ەڭبەك­كەر­لەرىنىڭ ءونىم شىعارۋدا جەتەكشى ورىنداردان كورىنەتىن جاقسى ءداستۇرى بار. مەنىڭ ارنايى تاپ­سىر­مام بويىنشا بۇل ءوڭىر ەلى­مىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋ مەن استانا ما­ڭىندا ازىق ت ۇلىك بەلدەۋىن جاساۋ باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, ءناتي­جەلى ىستەر اتقارىپ كەلەدى. ونىڭ ىشىندە ەرەكشە كوزگە تۇسەرى – مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ قادام­دا­رىن, بورداقىلاۋ الاڭدارىن, ءىرى تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن ىسكە قو­سۋ جۇمىستارىن اتاۋعا ءتيىسپىز. ءوز­گەلەر ۇلگى الارلىق ىستەر, ءبۇ­گىنگى باسقوسۋىمىز ءوتىپ وتىرعان «يجەۆسكي» وندىرىستىك كووپەراتيۆىندە جاقسى جولعا قويىلعان. ءبىز بيىلدان باستاپ اگرارلىق سەكتوردا ەتتى مال شارۋا­شى­لى­عىن دامىتۋ جونىندە بۇرىن-سوڭ­دى بولىپ كورمەگەن جوبانى ءجۇ­زە­گە اسىرماقپىز. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن جەمشوپ, ونىڭ ىشىندە سۇرلەم مەن پىشەندەمە وندىرەتىن سالاعا زور ماڭىز بەرىپ وتىرمىز. سوڭعى ءۇش جىلدىڭ وزىندە وب­لىس­تا جاڭا ءوندىرىس قالىپتاستىرۋ, قاي­تا وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋ با­عىتىندا 40-تان استام بيزنەس-جوبا ىسكە اسىرىلدى. اۋىل شا­رۋا­شى­لىعى كاسىپورىندارىنىڭ كوپ­تەگەن باسشىلارى ۋاقىت تالا­بى­نا سايكەس جاڭاشا ويلاپ, سەرپىندى قيمىلداي باستادى. ونى «يجەۆسكي» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ تاجىريبەسىنەن دە ايقىن كورۋگە بولادى. ەلباسى ريزا سەزىمىن بىلدىرگەنىندەي, وتكەن جىلى كوپسالالى كووپەراتيۆ 1,8 ميلليارد تەڭگە­نىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ, ەل داستار­قا­نىن بايىتتى. جىلدىق ءوسىمنىڭ 118 پايىزدى قۇراۋى مۇنداعى قاي­تا وڭدەۋ قۋاتتارىنىڭ مىقتى­لى­عىن بايقاتادى. كاسىپورىن سا­عاتىنا 3000 باس قۇس ەتىن وڭدەي الادى. جەلتوقسان ايىندا قاتار­عا قوسىلعان قۇراماجەم زاۋىتى ءتاۋ­لىگىنە 480 توننا ءونىم دايىن­داۋ ارقىلى ۇجىمدى ۇتىمدى ۇم­تىلىستارعا باستاۋدا. شارۋا­شى­لىق ماكارون تسەحىنىڭ, ماي زاۋى­تىنىڭ, شۇجىق تسەحىنىڭ, ناۋ­باي­حانانىڭ, استىق قابىلداۋ پۋنك­تى­نىڭ, ديىرمەننىڭ, جۇمىرتقا ۇنتا­عىن شىعاراتىن تسەحتىڭ قۋاتىن ءتيىم­دى پايدالانىپ وتىر. كاسىپ­ورىن باسشىسى سوتسياليستىك ەڭ­بەك ەرى, اقمولا وبلىسىنىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى يبراگيم  جانعورا­زوۆ­تىڭ ىسكەرلىك قابىلەتى وزگە دە سالالارداعى ۇدەمەلى ۇردىستەردىڭ قايتارىمىنان ايقىن بايقالادى. ەلباسى, تۇتاستاي العاندا, بۇل بارلىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ور­تاق مىندەتى ەكەندىگىنە ەكپىن ءتۇ­سىر­دى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندى­رى­سىن دامىتۋدا ەكسپورتقا باعدار­لانعان ەتتىك مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ وزىق جوبالارىن ءجۇ­زەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. مەملەكەت وسى ماقساتقا 130 ميلليارد تەڭ­گەلىك نەسيە رەسۋرستارىن جۇ­مىلدىرادى. وبلىستىڭ شارۋا­شى­لىق نىساندارى اتالعان ءمۇم­كىندىكتى ءتيىمدى پايدالانۋى ءتيىس. بۇل ءوندىرىستى دامىتۋعا, جاڭا تەح­نولوگيالاردى ەنگىزۋگە, باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعارۋ ارقىلى كىرىس كوزىن تولىقتىرۋعا, جۇمىس ورىندارىن كوپتەپ اشۋ ارقىلى تۇرمىس  دەڭگەيىن كوتەرۋگە سەنىمدى جول سالادى. ءبىزدىڭ وسى با­عىت­تاعى ۇمتىلىستارىمىز الداعى ون جىلعا ەسەپتەلگەن كەڭ اۋقىمدى ءىسىمىزدىڭ نەگىزگى ءمان-ماعىناسى سانالادى. كووپەراتيۆتىڭ باسقارما ءتور­اعا­سى ي.جانعورازوۆ مەملەكەت باس­شىسىنا كاسىپورىننىڭ نەگىزگى سالاسى – قۇس فابريكاسىنىڭ جۇ­مىسى تۋرالى جان-جاقتى بايانداپ بەردى. «يجەۆسكيدىڭ» 60 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن (ۇن, ماكارون ونىمدەرى, سارى ماي, ىرىمشىك, قايماق, جۇمىرتقا, قۇس ەتى, ت.ب.) استانا قالاسىنىڭ, اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ تۇتى­نۋ­شىلارى زور سۇرانىسپەن پاي­دا­لانادى. كەدەن وداعىنىڭ جۇ­مىس ىستەي باستاۋى جاڭا ەكس­پورت­تىق مۇمكىندىكتەرگە جول اشا­تىنى ايتىلدى. جىل ساناپ قۋاتتانىپ كەلە جات­قان كووپەراتيۆ ءوندىرىستى جاڭ­عىرتۋعا 1,6 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا جۇمىلدىرىپ وتىر. قازىر مۇندا 280 اۋىل شا­رۋا­شى­لىعى تەحنيكاسى, 83 اۆتوموبيل جۇمىسقا قوسىلعان. تەحنولو­گيا­لىق ۇدەرىستەردى جەتىلدىرۋ ءناتي­جە­سىندە ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتىپ, بۇرىنعى 1,5-1,6 مىڭ ادامنىڭ ءىسىن 700 بىلىكتى جۇمىسشى اتقارادى ەكەن. ساپا كورسەتكىشتەرىنە دە ءمىن تاعۋ قيىن. كاسىپورىن «قا­زاقستاندىق ساپا ورتالىعىنىڭ» ست رك يسو 9001:2001 سەرتي­في­كاتىمەن جۇمىس ىستەيدى. ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ ورتاشا ايلىق ەڭ­بەك­اقىسى 33 مىڭ تەڭگەدەن اسا­تىن وندىرىستىك كووپەراتيۆ الەۋ­مەتتىك سالانى وركەندەتۋگە جىل سايىن 3-4 ميلليون تەڭگە قارجى بولەدى. بىلتىر كاسىپورىننىڭ ءوز كۇشىمەن مادەنيەت ءۇيى قايتا جاب­دىقتالىپ, مەكتەپ پەن دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جاڭا قازاندىققا يە بولدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جۇمىرت­قا سۇرىپتاۋ تسەحىنداعى زامانا­لىق تەحنولوگياعا دەن قويدى. تسەح باستىعى يرينا يارۋللينا اۆتو­مات­تاندىرىلعان شاعىن عانا ەكى ماشينەمەن كۇن سايىن 380-400 مىڭ دانا جۇمىرتقانى سۇرىپتاپ, كەز كەلگەن ساتتە جونەلتۋگە دايىن ۇستايدى ەكەن. سالماعىنا قاراي جۇمىرتقا 5 كاتەگورياعا بولىنەدى. ەڭ جاقسىسى 78 گرامدىق, ودان كەيىن ءبىرىنشى, ەكىنشى سورتتار بو­لىپ كەتە بەرەدى. ءبىر جۇمىرت­قا­نىڭ ءوزىن­دىك قۇنى – 6 تەڭگە. وسى جەردە اڭگىمەگە ارالاسقان يبراگيم جان­عورازوۆ كووپەراتيۆتىڭ سونى ىزدەنىستەرى قازاقستاندا جاڭا كاسىپ­ورىن­داردىڭ اشى­لۋى­نا قوزعاۋ سالعانىن ايتتى. ءما­سەلەن, پاۆلو­دار­داعى كارتون-رۋبەرويد زاۋى­تىن­دا جۇمىرتقانى جايلاستى­را­تىن گوفروىدىس داي­ىن­دايتىن جەلى ىسكە قوسىلعان. پرەزيدەنت قوسىمشا قۇرىلىس جۇرگىزىلىپ, زامانالىق جاڭا جاب­دىقتار ورناتىلعان جۇمىسشى اس­حا­ناسىن ارالاپ كوردى. قۇس ءوسىرۋ­شى­­لەردىڭ قۇرمەت كورسەتە شاقى­رۋى­مەن داستارقان جايىلىپ, اشىق-جارقىن اڭگىمە ورىستەدى. ءدوڭ­گەلەك ۇستەل باسىندا ۇجىم ءمۇ­شەلەرىمەن قاتار, اۋىل تۇرعىن­دارى, اۋداننىڭ بەلگىلى ازامات­تا­رى ءار جىلعى جولداۋدىڭ يگىلىگىن, ەرتەڭگى كۇنگى جارقىن جوسپارلار­دىڭ شاراپا­تىن ايتقان تىلەك ءبىلدىردى. ەلەنا باتىەۆا, زووتەح­ني­كا­لىق زەرتحانانىڭ مەڭگەرۋشىسى: «ءبىزدىڭ قۇراماجەم زاۋىتى قا­زاقستان, بەل­گيا, گەرمانيا جانە رەسەي ونەر­تاپقىشتارىنىڭ بىرلەسكەن تۋىندىسى دەپ ايتۋعا بو­لادى. ول بىلتىرعى جىلى عانا ىسكە قوسىل­دى.  مۇنداي زاۋىت قا­زاقستاننىڭ وزگە وڭىرلەرىندە ءالى جوق. ءبىزدىڭ كەشەن تاۋلىگىنە 480 توننا قۇراما­جەم وندىرە الادى. بۇل ءاربىر ساعاتتا 20 توننا ءونىم شىعارى­لادى دەگەن ءسوز. ال بىزگە كۇنىنە 150 توننا دا جەتەدى, قال­عانىن سىرت­قا شىعارامىز. بىراق زاۋى­تىمىز ءالى تولىق كۇشىندە جۇ­مىس­قا كىرىسكەن جوق. وسى ونەركاسىپ كەشەنىندە بار بولعانى جەتى-اق ادام جۇمىس ىستەيدى. قول­داناتىن شيكىزاتىمىز تەحنيكا­لىق زەرتحا­نا­داعى تەكسەرىستەن وتە­دى. قۇراما­جەم­نىڭ ەڭ نەگىزگى شيكىزاتى ارپا بولىپ تابىلادى, ول ءوزىمىزدىڭ جەرىمىزدە وسىرىلەدى. قۇراجەم ءارتۇرلى جاستارداعى شوجەلەرگە ارنالعان. ارقايسىنا قاجەتتى ۆيتاميندەر كومپونەنت رەتىندە قۇراماجەمگە قوسىلىپ وتىرا­دى», – دەدى. ءوزىمىز زاۋىتتا بول­عا­نىمىزدا, قۇراماجەم­گە قوسى­لا­تىن كومپونەنتتەردىڭ ارا­سىندا ۇلۋ قابىرشىعى, كۇنباعىس مايى, بالىق ۇنى, اسكوربين قىش­قىلى جانە ت.ب. بارىن بايقادىق. گۇلميرا جۇماباەۆا, باس زووتەحنيك: «مەن قىرعىزستاننان كوشىپ كەلىپ ەدىم. جاعدايىمىز جاقسى, بالالارىم وقىپ جاتىر. ۇلكەن ۇلىم قۇس فابريكاسىندا جۇمىس ىستەيدى. ءبىز تاۋلىگىنە 400 مىڭنان استام جۇمىرتقا الامىز. بارىمىزگە, اسىرەسە, شەتەلدەن ەلى-جۇرتىم دەپ كەلگەن اعايىندارعا باۋىرمالدىق تانىتىپ, جاعداي جاساپ جاتقان ەلباسىنا ۇلكەن راحمەتىمىزدى ايتامىز. ەلىمىزدى ءاردايىم بيىكتەرگە باستاي بە­رىڭىز», – دەدى. ۇلتى كۇرد بولعانىمەن, قازاق تىلىندە ەركىن سويلەيتىن مال دارىگەرى يبو كاسىموۆ:  «اۋىلدا 27 ۇلتتىڭ وكىلى تاتۋ-ءتاتتى تۇرا­دى. مەن قازاقستاندا تۋىپ, قا­زاقستاندا ءوستىم. ادامعا قاجەتتى جاعدايلاردىڭ ءبارىن پايدالانۋ­دا­مىز. تسەلينوگراد اۋىل شارۋا­شىلىعى ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, 23 جىلدان بەرى وسىندا جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. ءسىزدى وسىندا قارسى العانىمىزعا قۋانىشتىمىز. ءبىز شوجەلەردى گوللانديا مەن رەسەيدەن الامىز, ول جاق ءبىرىنشى ۆاك­تسي­نانى جاسايدى, قالعان­دا­رىن, جۇ­مىرتقا تۋعا دەيىنگىلەرىن, ءوزىمىز جاسايمىز. العاش­قى­سى التى كۇن­دە, ودان كەيىن 18, 45, 56 كۇندە سولاي-سولاي كەتە بەرەدى. ەڭ سوڭعى ۆاكتسينا 95 كۇندە جاسالادى. وسى­دان كەيىن جۇ­مىرت­قالاي باستايدى. اراسىندا ءوزىمىزدىڭ زەرتحانادا 10 كۇن ساي­ىن ارالارىنان تاڭداپ الىپ, تەكسەرىپ, قاداعالاپ وتىرا­مىز», – دەدى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ول: «قادىرلى ەلباسى, ءبىزدىڭ حالقى­مىزدى 20 جىلدا ۇلكەن دارەجەگە كوتەر­دىڭىز. قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرىن سىزبەن بايلانىستىرىپ, قاتار ءجۇرىپ يگىلىك ءوندىرىپ جات­قانى­مىزعا قۋانامىز», – دەدى. وندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ تراك­تور-ەگىس بريگاداسىن ۆيتالي يۆانوۆ باسقارادى ەكەن. ءسىزدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن قول­داۋ ساياساتىڭىزدىڭ ارقا­سىندا ءبىز سوڭعى بەس جىلدا ماشينە-تراكتور پاركىن تولىق جا­ڭا­لادىق, دەدى ول. ماسەلەن, كەشەندى ءبىر تراكتور 5 ك-700-ءدى اۋىستىرا الادى. 15 مىڭ گەكتار جەرىمىزدى ءوزىمىز وڭدەيمىز. سونىڭ 25 پايىزىن جىلدا پارعا تاس­تاي­مىز. ۇجىمىمىز نەگىزىنەن قۇ­راما­جەم جانە تۇقىمنىڭ ەليتالى سورت­تا­رىن شىعارادى. ءسىزدىڭ «اۋىلدىڭ وركەندەۋى – قازاق­ستاننىڭ وركەن­دەۋى» دەگەن ۇرا­نى­ڭىز بارشا­مىزدى ىرگەلى ىستەرگە قانات­تاندىرادى. دەنساۋلىعىڭىز مىق­تى بولىپ, ەلىمىزدى العا باستاي بەرىڭىز. كۇلزيا توكەنوۆا,  قۇس ءوسىرۋشى وپەراتور: ءبىز  43 مىڭ باس قۇسقا كۇتىم جاسايمىز. ءسىزدىڭ كەلگە­نى­ڭىز ۇلكەن قۋانىش. مەن وسى اۋىلعا 1999 جىلى كوشىپ كەلدىم. تسەحىمىز تولىعىمەن اۆتوماتتان­دى­رىلعان, سونىڭ ارقاسىندا ءبىز­دىڭ جۇمىسىمىز جەڭىلدەپ, ساپا­سى دا ارتتى. 18 جاسار ۇلىم دا وسىندا ىستەيدى, ەكىنشى ۇلىم وقۋ بىتىرگەن سوڭ وسىندا كەلەدى. بۇل ءسىزدىڭ «ديپلوممەن – اۋىلعا» باس­تاماڭىزدىڭ تەرەڭ مازمۇنىن بىلدىرەدى. كوڭىلىمىز جاقسى, اۋى­لى­مىز وركەندەپ كەلە جاتىر. سىزگە جاقسىلىقتار تىلەيمىن», – دەدى. وسى جەردە ەلباسى باستاما­نىڭ باياندىلىعىن اتاپ كورسەتتى. قازىردىڭ وزىندە 13 مىڭنان استام جاس مامان اۋىلداردا جەمىستى جۇ­مىس ىستەپ جاتىر. مەنىڭ تاپسىر­مام بويىنشا ولاردىڭ بارلى­عى­نا ءتيىستى جاعداي جاسالۋدا. قوز­عا­لىس ءداستۇرلى جالعاسىن تابادى. جاڭا اڭگىمەگە ارالاسقان جاس جىگىت تە «يجەۆسكيدىڭ» قامقورلى­عىن كورىپ وتىر ەكەن. استانا اگرو­تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن ءبى­تىرگەن مال دارىگەرىنە ءۇي بەرىلىپ, قارجىلاي كومەك كورسەتىلگەنى قولداۋعا تۇرارلىق, دەدى ن.نازارباەۆ. مەكتەپتە  20 جىل ديرەكتور بولىپ ىستەگەن, قازىر ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ليۋبوۆ پان­كراتوۆا اۋىلداعى 240 زەينەت­كەر­دىڭ مەملەكەت قامقورلىعىنا ريزا كوڭىلىن جەتكىزدى. ءبارىمىز دە ءسىزدىڭ قولداۋىڭىزدى سەزىنۋدەمىز. قاڭتار ايىنان باستاپ, ارقاي­سى­مىزدىڭ زەينەتاقىمىز 10 مىڭ تەڭگەگە ءوستى. سىزگە كوپ راحمەت. مەن ءوزىم رەسەيدە تۋعانمىن, ءبىر­اق 43 جىل وسىندا تۇرامىن. قا­زاقستاندى ۇلكەن وتانىم دەپ سا­ناي­مىن. ەلىن ەڭسەلەندىرگەن ەلباسىن ءبىز دە قولدايمىز. سىزگە ۇزاق عۇمىر, قاجىرلى ىستەر تىلەيمىن. بارشامىزدى جارقىن بولا­شاققا باستاي بەرىڭىز! دەگەن تولعانىسىن ءبىلدىردى ول. ۆلاديمير بيدجيەۆ, اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى: «مە­نىڭ باس دارىگەر بولىپ ىستەگەنىمە 29 جىلعا تاياپ قالدى. بۇل سالا­نىڭ بارلىق وزگەرىستەرى مەنىڭ كوز الدىمدا ءوتىپ جاتىر. سوڭعى 10 جىلدىقتى ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. جاقسى وزگەرىستەر بولدى. اۋدان­عا سوڭعى 5 جىلدا 200 ملن. تەڭگەنىڭ مەديتسينا قۇرال-جاب­دىقتارى كەلدى. ولاردى اۋدان كو­لە­مىندەگى مەديتسينا مەكەمەلەرىنە تاراتىپ بەردىك. اۋدانىمىزدا 28 اۋىل بار, سونىڭ 10 اۋىلىندا سانيتارلىق اۆتوكولىك بار. كەڭەس وكىمەتىندە دە ونداي مۇمكىنشىلىك بولعان جوق ەدى. قازىر, مىنە, سوعان قول جەتكىزدىك. سونىڭ ارقاسىندا بولار, كوكىرەك اۋرۋى مىڭ ادامعا شاققاندا 160-تان  90-عا ءتۇستى,  بالالار ءولىمى مىڭ ادامعا شاق­قاندا 21,7 ەدى, قازىر 5,4 ادامعا كەمىدى. 2007 جىلدان باستاپ بالا تۋى ارتىپ, ءولىم ازايدى. وسى اۋىلدا 140 ورىندىق اۋرۋحانا جانە ەمحانا بار. قازىر دارىگەردى تاڭداۋعا مۇمكىندىك بولسا دا سىرقات ادامدار وزىمىزدە ەمدەلىپ جاتىر», – دەدى. كەزدەسۋ سوڭىندا ەلباسى ن.نا­زارباەۆ: «سىزدەر ارقىلى بار­لىق اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسىپ وتىرمىن دەپ ەسەپتەيمىن. ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ 40 پايىزى اۋىلداردا تۇرادى. ءبىزدىڭ جاڭا باعدارلامالارىمىز الەۋمەتتىك الەۋەتتى ارتتىرۋعا باعدارلانعان. ادامعا جاقسىلىقتار جاساۋعا ۇمتىلۋ قاجەت. تاۋەلسىزدىك جىل­دارى 560 جاڭا مەكتەپ سالىندى. زامانالىق ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار سالۋ جالعاساتىن بولادى. دارىگەرلەردى وزىمىزدە عانا ەمەس, شەتەلدەردە دە وقىتىپ جاتىر­مىز. مەديتسينالىق ورتالىقتار اشتىق. ولار الەمدەگى ەڭ جەتىلدىرىلگەن ادىستەرمەن جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق, وقىتۋ ساپاسىن ارت­تى­رۋ باعىتىندا دا كوپتەگەن جۇ­مىس­تار ىستەلدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇل­تان نازارباەۆتىڭ ساپارى بارى­سىندا ونىڭ جانىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى اسلان مۋسين, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى سەرگەي دياچەنكو بىرگە بولدى. جاقسىباي  سامرات, باقبەرگەن  امالبەك. اقمولا وبلىسى. ----------------------------------------- سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
سوڭعى جاڭالىقتار