«بۇل – مەنىڭ تاعدىرىم»

29 تامىز – يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى قارساڭىندا جانە سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلۋىنا 25 جىل تولۋىنا وراي, «استانا» ۇلتتىق سۋرەت گالەرەياسىندا «يادرولىق قارۋسىز الەم» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. شاراعا قاتىسۋشىلار 40 جىل ىشىندە سەمەي يادرولىق سى­ناق الاڭىندا 456-عا تارتا جارى­لىستىڭ بولۋى, سونىڭ اسەرىنەن 1,5 ميلليوننان اسا ادامنىڭ زارداپ شەككەنى, قازاق جەرىنىڭ رادياتسيامەن ۋلانۋى توڭىرەگىن­دە اڭگىمە قوزعادى. سونداي-اق ەلباسىنىڭ باستاماسى نەگىزىندە بۇۇ باس اسسامبلەياسى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ جاريالاعانى, سول ۋاقىتتان باستاپ, حالىقارالىق قوعامداستىق اتالعان كۇندى جىل سايىن اتاپ ءوتىپ كەلە جاتقانى ايتىلدى. بۇل كۇنى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردىڭ اراسىندا «اتوم» جوباسىنىڭ قۇرمەتتى ەلشىسى, يادرولىق سىناقتارعا قارسى قوزعالىس بەلسەندىسى, تانىمال سۋرەتشى كارىپبەك كۇيىكوۆ تە بولدى. ول قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋ­­دان باس تارتۋى ەڭ دۇرىس شەشىم بولعانىن, سەبەبى ول وسىن­داي باتىل قادامعا بارعان بىردەن-ءبىر ەل ەكەنىن, سوندىقتان بۇل باس­تا­مانى الەمنىڭ بارلىق ەلى قۋات­تاپ, قولداۋ ءبىلدىرۋى كەرەكتىگىن جەتكىزدى. «مەن 1968 جىلى ەگىندىبۇلاق اۋىلىندا, قاراپايىم قازاق وتباسىندا ومىرگە كەلىپپىن. مەنىڭ الدىمدا 2 بالا – ۇل مەن قىز دۇنيە ەسىگىن اشىپ, ولار 1 جاس­قا تولماي شەتىنەپ كەتكەن ەكەن. بالا كەزىمدە ءبىزدىڭ اۋىل­داعى كوپتەگەن وتباسىندا نارە­س­تەلەردىڭ ءتۇرلى اۋرۋلارمەن, پسي­حيكالىق, يا بولماسا فيزيكا­لىق اۋىتقۋشىلىقتارمەن دۇنيە­گە كەلەتىنىنە كۋا بولدىم. ءبىز­دىڭ اۋىلىمىز سەمەي سى­ناق پوليگونىنان شامامەن 100 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان-تۇعىن. سول سەبەپتى, دە اۋىل تۇرعىندارى ۇيلەرىنىڭ توبەسىنە شىعىپ, جارىلىستاردى ءوز كوزدەرىمەن كورەتىن ەدى. بۇل – حالقىمىزدىڭ باسىنان وتكەن اۋىر قاسىرەت. ۋاقىت وتە كەلە مەن يادرولىق قارۋعا قارسى جۇرگىزىلگەن قوزعالىستىڭ بەلسەندى مۇشەسىنە اينالدىم. قازىر قاراپ وتىرسام, بۇگىنگە دەيىنگى عۇمىرىمنىڭ 26 جىلىن يادرولىق قارۋعا قارسى كۇرەسۋگە, ودان زارداپ شەككەندەرگە قولۇشىن سوزۋعا ارناعان ەكەنمىن. بۇل – مەنىڭ تاعدىرىم», – دەدى ءوز سوزىندە ك.كۇيىكوۆ. جيىندا كارىپبەك كۇيىكوۆتىڭ اپايى ساۋلە ارعىنباەۆا دا ءسوز الىپ, يادرولىق سىناقتاردىڭ اكەلگەن قاسىرەتى, زالال-زاردابى تۋرالى ويىن ءبىلدىردى. «كارىپبەك اتوم سىناعىنا قارسى قوزعالىستىڭ بەل ورتاسىندا جۇرگەن ازامات. كوپ ادامعا كومەك كورسەتتى, قولداۋ ءبىلدىردى. ءوز تاراپىمنان وعان از دا بولسا قولۇشىن سوزعىم كەلگەندىكتەن, ءاردايىم جانىندا جۇرۋگە تىرىسامىن. كەلەشەك ۇرپاق مۇنداي قاسىرەتتى كورمەسە ەكەن. مەنىڭ ەندىگى تىلەگىم – وسى», – دەدى ول. ءىس-شارا اياسىندا, سونداي-اق, مادەنيەت قايراتكەرى, سۋرەتشى قوڭىر مۇحامەديەۆ يادرولىق سىناقتىڭ حالىققا, قورشاعان ورتاعا تيگىزگەن الاپات زاردابىنا توقتالا كەلە, سەمەي پوليگونى­نىڭ قاسىرەتىن ءوزىنىڭ بىرقاتار تۋىندىلارىنا ارقاۋ ەتكەنىن جەتكىزدى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ