ۇلتىن-جۇرتىن جارتى عاسىر بويى جىر جاۋھارىنا كەنەلتىپ, جاس اقىننان حاس اقىنعا اينالعان ارالىقتا, شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي جۇيتكىگەن تۇلپار اقىن ءشومىشبايدىڭ تابىسى مەن شابىسىنا تالعام تارازىسىمەن قاراساق, ونىڭ قازاق ولەڭىنە قوسقان ۇلكەن ۇلەسىنە ەرىكسىز ءتانتى بولاسىڭ.
جاس شايىر ءشومىشباي بالا كەزىنەن ارال ايدىنىنا قۇلاش ۇرىپ, ءوزى تۋىپ-وسكەن قامباش سۋىن قانىپ ءىشتى. تابيعاتپەن سىرلاس, تاعدىرلاسپەن مۇڭداس بولدى.
دالا تابيعاتى, قۇم مىنەزى, تەڭىز تولقىنى اقىن جۇرەگىن تەبىرەنتپەي قويمادى. ارالدىڭ اق شاعالاسىنىڭ شاڭقىلى اقىندى الا تاڭنان وياتىپ, تەڭىزدىڭ تولاسسىز تولقىنى – انا الاقانىنداي ايالادى.
قامباشتاعى مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ ارال تەڭىزىنىڭ ۇستىندە وتكەن جىر مەرەكەسىنە قاتىسۋى – ونىڭ اقىندىق ساپارىنىڭ العاشقى قادامى بولدى. قولىنا داپتەر ۇستاپ اتتانعان بالا شاكىرت مەكتەپكە قالام ۇستاپ قايتتى. قالامىنىڭ ۇشىندا جىر جالىنى ۇشقىن اتىپ, شابىت شىراعىنا اينالدى. ولەڭدەرى اۋداندىق, وبلىستىق گازەتتەرگە باسىلىپ, جاس شايىردىڭ اقىن اتاعى بىرتە-بىرتە شىعا باستادى. ءسويتىپ, سول كەزدەگى اقيىق اقىن, ارال جىرشىسى زەينوللا شۇكىروۆتىڭ نازارىنا ىلىگىپ, العاشقى ولەڭدەرىنىڭ تۇساۋىن كەستىرىپ, اق باتاسىن الدى.
زەينوللا شۇكىروۆتىڭ الەمدى شارلاپ كەتكەن ءشامشى انىنە جازىلعان «سىر سۇلۋى» ولەڭى ءون بويىن جالىنداي شارپىپ, جۇرەگىن شىمىرلاتتى. ونىڭ انگە سۇرانىپ تۇرعان تولقىنداي ءمولدىر, اسەم جىرلارىنا جاس ءشومىشباي دا ءۇن قوسىپ, بارا-بارا سول ءبىر اياۋلى اقىنعا ۇقساپ بارا جاتقانىن ءوزى دە بايقاماي قالدى. شابىتىنا شابىت قوسىپ, جىر شوعىن ۇرلەي باستاعان جاس شايىردىڭ جىرلارى ەلگە جاڭا-جاڭا تانىلا باستاعان تۇس ەدى.
مەكتەپتەگى ون جىلدىق وقۋىن ويداعىداي ءتامامداپ, الماتىعا بارۋعا ونشا اسىقپاي, اۋداندىق گازەتتە قيالىنا عانا ەرىك بەرىپ, قالامىن سەرىك ەتىپ قامسىز جۇرگەن جاس شايىردى ءبىر كۇنى ءوزى قۇرالپى ارالدىڭ تاعى ءبىر تالانتتى اقىنى جاراسقان ابدىراشەۆ ىزدەپ كەلىپ, تانىسپاسى بار ما؟ ءبىرىن-ءبىرى سىرتتاي بىلەتىن بالاۋسا اقىندار كورگەن بەتتە قاۋىشا قۇشاق اشىپ, ءتوس تاقاستىرىپ تابىسا كەتتى. سول كۇنى قاۋىشقان قوس اقىننىڭ قۇشاعى جاراسقان جارىق دۇنيەدەن وتكەنشە اجىراعان جوق. ولەڭى دە, ءومىرى دە بىرگە جۇپتاسىپ, ءبىر ارنادا توعىسىپ جاتتى. سونىڭ ءبىر ايعاعى – ەكەۋى قازاق تەلەۆيدەنيەسىنىڭ «تاماشا» ويىن-ساۋىق وتاۋىنىڭ ىرگەسىن قالادى. شاڭىراعىن كوتەرىسىپ, ۋىعىن بىرگە شانشىسقان شاپاعاتتى كۇندەردى سول كەزدەگى كورەرمەندەر ءالى ۇمىتا قويماعان شىعار.
جاقسىعا جاناسا بىلەتىن, كىشىگە قامقور, ۇلكەنگە ءۇيىر, جان ادامدى جاتسىنبايتىن جايساڭ اقىن ءشومىشباي الماتىعا كەلگەن سوڭ ادەبي ورتاعا بىردەن ءسىڭىسىپ, العاۋسىز ارالاسىپ كەتەدى. كەلگەن بەتتە ءوزىنىڭ جەرلەس اعالارى – ءابدىلدا تاجىباەۆ, مۇحامەتجان قاراتاەۆ, ءمۇسىلىم بازارباەۆ سىندى سىندارلى تۇلعالارمەن تابىسىپ, ىنىلىكتىڭ ىزگى جولىن جالعاستىرا ءبىلدى. سول كەزدەگى جىر دۇلدۇلدەرى ساعي, تۇمانباي, قادىر اعالارىنىڭ سوڭىنا ەرىپ, جىر جولىندا بىرگە ساپار شەكتى, عافۋ, سىرباي اعالارىنان تاعىلىم-ءتالىم الىپ, تالانتىن شىڭدادى.
ونىڭ ەڭ العاشقى ولەڭدەرىنىڭ ءبىرى:
جايسام دەيمىن مول وركەن,
گۇلدەي اراي جۇرەگىم.
وزباۋ ءۇشىن كولەڭكەم,
كۇنگە قاراي جۇرەمىن, – دەپ كەلەتىن جىر شۋماعى زيالى سىنشى زەينوللا قابدولوۆتىڭ كوزىنە شالىنىپ, جاقسى جىردى قالت جىبەرمەيتىن قادىرلى عالىمنىڭ ىقىلاسىنا بولەندى.
عالىم ۇستازدىڭ نازارىنا ىلىگىپ, ماقتاۋ-ماداققا يە بولعان وسىناۋ جىر شۋماقتارىن كەلە-كەلە جەرىنە جەتكىزىپ, تىلسىم سىر, تىڭ ويلارمەن ورنەكتەپ, ءوز ءورىسىن كەڭەيتە ءتۇستى. اقىن تاعى دا سول كولەڭكە تۋرالى:
قويىنىنا ەنەم جەردىڭ مەن ەرتەڭ,
ماعان لايىق جەر تابادى كەڭ ولكەم.
مەنىڭ وسى تىك تۇرا الار قالپىمدا,
تۋعان جەرگە اۋناپ جاتىر كولەڭكەم,
– دەيدى.
باياعى زەينوللا قابدولوۆ ماقتاعان «كولەڭكەنىڭ» كەرەمەت كورىنىسى ءوزىنىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىسىنەن ۇزىلمەي, تۇتاستىق تاپقان. بۇل باياعى جاس شايىردىڭ باس اقىنعا اينالعانعا دەيىنگى اياق الىسىنان اينىماي, جورعا ءجۇرىسىنەن جاڭىلماي, دىتتەگەن جەرىنە جەتە بىلگەندىگىن بايقاتادى.
ءبىزدىڭ وسى ويىمىزعا ءشومىشبايدىڭ ءوزى ۇستاز تۇتقان تاعى ءبىر اقىن اعاسى – عافۋ قايىربەكوۆتىڭ قاناتتى ءسوزى دالەل بولعانداي. «ءشومىشباي داۋىسى – ايقىن, ازاماتتىق داۋىس. ونىڭ ولەڭدەرىنەن ءوز ءداۋىرى, ءوز ۋاقىتىنىڭ لەبى ەسەدى. ءوز زامانداستارىنىڭ بەينەسى ەلەستەيدى. ەلدى, جەردى ءسۇيۋ, ونىڭ بۇگىنىن تانىپ, ەرتەڭىن بولجاۋ تالابى كوزگە ايقىن شالىنادى. بۇل جاعداي تەك اقىندىق قۋاتپەن عانا ەمەس, بىلىمدىلىك پەن ەڭبەكتى قوسقاندا عانا كەلسە كەرەك. ول ءۇشىن «تالاپتىڭ ءمىنىپ تۇلپارىن, تاس قياعا ءورمەلەتەتىن» قۇلاش, سەرپىن كەرەك».
عافەكەڭنىڭ وسىناۋ قاستەرلى ويىنا كەزىندە م.قاراتاەۆ, ءا.تاجىباەۆ, ءا.سارسەنباەۆ, ق.بەكحوجين سەكىلدى ءوز زامانىنىڭ ساقا اقىندارى ءۇن قوسىپ, لەبىز لەگىن جالعاستىرعان بولاتىن.
ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن سول لەبىزدەردىڭ ءبىر-ەكەۋىنە كەزەك بەرەلىك:
ءابدىلدا تاجىباەۆ: «ءشومىشباي دەرەكتى كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستارلىق, ءوز سەزىمىمەن تىكەلەي ساباقتاساتىن تاقىرىپتارعا كەلگەندە ايتقىر اقىن... اسىقپا, ءشومىشباي, تولدىم, بولدىم ەكەن دەپ اسىقپا دا, ماسىقپا. اقىن ءومىر بويى وقۋعا, وسۋگە مىندەتتى, ءبىز جەتپەگەنگە سەن جەت دەمەكپىن».
ال اقىن اعاسى, ارداگەر سىنشى مۇحامەتجان قاراتاەۆ نە دەگەن؟ «ءشومىشباي ساريەۆتىڭ ولەڭدەرى تابيعات, ءومىر سۋرەتتەرىن ەستەتيكالىق تالعامدا قابىلداۋىمەن, ليريكالىق كەيىپكەرلەرىنىڭ ءارى شىنايىلىعىمەن ءارى قاراپايىمدىلىعىمەن باۋرايدى.
دۋالى اۋىز سىنشى مۇحامەتجان قاراتاەۆ ايتقانداي, ليريكالىق كەيىپكەرلەرىمەن باۋراي بىلگەن ءشومىشباي, مىنە, بۇگىن ءوز وقىرمانىنا «پوەزيا پاديشاسى – ليريكا» دەگەن جىر كىتابىن ۇسىنىپ, ساردار سىنشىنىڭ ايتقان ۇدەسىنەن شىعىپ, ەلەۋلى ەڭبەگىن وقىرماندار سارابىنا سالىپ وتىر.
شەتەلگە ءجيى شىعاتىن اقىننىڭ وزگە ەلدەر جايلى وزەكتى جىرلارى وقىرماندى بەيجاي قالدىرمايدى. ونى وسى كىتاپقا ەنگەن لوندون شاھارىندا تۋعان جىرلاردان باعامداۋعا بولادى. ماسەلەن, ونىڭ «لوندون ءتۇنى» دەگەن ولەڭىنە نازار اۋدارىپ كورەيىكشى:
لوندون ءتۇنى شىرايلى,
كوڭىلىڭ قايدا قۇلايدى.
ساعىندى ما جۇرەگىم,
ەلدى ويلاپ مۇڭايدى.
لوندون ءتۇنى جۇماقتاي,
اققان كۇنى بۇلاقتاي.
كوگىمىزدەن سامعايدى,
جۇلدىزدارى سۇراقتاي.
ويلانتادى تۇنگى الەم,
نەگە كەلدىم مۇندا مەن؟!
كەيدە شالقىپ تاسامىن,
باتام كەيدە مۇڭعا مەن.
قۇنارلى ەكەن جەرى دە,
ۇلى بريتان ەلى دە.
لوندون ءتۇنى ۇيقىسىز,
ۇيىقتاتپايدى مەنى دە.
ءبىر ۇمىتكە جەتەرمىز,
كوز ىلمەدىك بەكەر ءبىز.
سىرلاسامىز ۇيقىسىز
لوندونمەن ەكەۋمىز!
مىنە, وسى ولەڭدى وقىپ وتىرىپ, اقىننىڭ جالپى ادامزات بالاسىنا ءتان ۇعىمى, سەزىمى, ەلدى, جەردى الالامايتىن ادال كوڭىلى ولەڭنىڭ ءار جولىنان ايقىن اڭعارىلىپ تۇرعانداي.
اقىن نەنى جىرلاسا دا, قاي تاقىرىپتى السا دا اعىنان جارىلىپ, ءوزىنىڭ ارالىمەن تابىسقانداي, الماتىسىمەن قاۋىشقانداي اسەردە بولادى.
تاۋەلسىزدىك وركەن جايىپ, ەل ەسىگى ارتاراپقا اشىلعاننان كەيىن, تورتكۇل دۇنيەگە كوز سالعان اقىننىڭ تاقىرىپ اياسى كەڭەيە تۇسكەندەي. ءشومىشباي جىرلارىنىڭ ءورىسىنىڭ كەڭ, تىنىسىنىڭ مول بولۋى – تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ جارقىن كەلبەتىن كورسەتە وتىرىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بۇگىنگى سارابدال ساياساتىنان تۋىنداعان كوركەم ويلارىن كورىكتى جىرلارىمەن كەستەلەي بىلۋىندە. كىتاپتاعى ەلباسى تۋرالى توپتاما جىرلار وقىرماندارىن بەيجاي قالدىرماسى حاق.
بۇرىن كەڭەستىك كەزەڭدە باۋىرلاس ەلدەر توڭىرەگىندە قالىپتاسقان قاتاڭ تۇسىنىكتىڭ كوبەسى سوگىلىپ, اۋقىمى ارتا تۇسكەنىنە كۋا بولامىز. ءشومىشباي بۇل تاقىرىپقا دا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بوپ تۇرەن سالعان.
«پوەزيا پاديشاسى – ليريكا» دەپ ات قويىپ, ايدار تاققان وسىناۋ كىتاپ كوز الدىمىزعا كوگىلدىر تۋىمىزدىڭ كەيپىن كەلتىرىپ, مۇقاباسى التىنمەن اپتالىپ, كۇمىسپەن كۇپتەلگەن جىر جيناعىنداعى ولەڭدەرىنەن ليريكانىڭ لەبى ەسىپ تۇر. ەندەشە, ءبىز دە وقىرمان ويىنا قوسىلىپ, «جولىڭ بولسىن, جىر پاديشاسى ليريكا» دەگىمىز كەلەدى.
سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى
ۇلتىن-جۇرتىن جارتى عاسىر بويى جىر جاۋھارىنا كەنەلتىپ, جاس اقىننان حاس اقىنعا اينالعان ارالىقتا, شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي جۇيتكىگەن تۇلپار اقىن ءشومىشبايدىڭ تابىسى مەن شابىسىنا تالعام تارازىسىمەن قاراساق, ونىڭ قازاق ولەڭىنە قوسقان ۇلكەن ۇلەسىنە ەرىكسىز ءتانتى بولاسىڭ.
جاس شايىر ءشومىشباي بالا كەزىنەن ارال ايدىنىنا قۇلاش ۇرىپ, ءوزى تۋىپ-وسكەن قامباش سۋىن قانىپ ءىشتى. تابيعاتپەن سىرلاس, تاعدىرلاسپەن مۇڭداس بولدى.
دالا تابيعاتى, قۇم مىنەزى, تەڭىز تولقىنى اقىن جۇرەگىن تەبىرەنتپەي قويمادى. ارالدىڭ اق شاعالاسىنىڭ شاڭقىلى اقىندى الا تاڭنان وياتىپ, تەڭىزدىڭ تولاسسىز تولقىنى – انا الاقانىنداي ايالادى.
قامباشتاعى مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ ارال تەڭىزىنىڭ ۇستىندە وتكەن جىر مەرەكەسىنە قاتىسۋى – ونىڭ اقىندىق ساپارىنىڭ العاشقى قادامى بولدى. قولىنا داپتەر ۇستاپ اتتانعان بالا شاكىرت مەكتەپكە قالام ۇستاپ قايتتى. قالامىنىڭ ۇشىندا جىر جالىنى ۇشقىن اتىپ, شابىت شىراعىنا اينالدى. ولەڭدەرى اۋداندىق, وبلىستىق گازەتتەرگە باسىلىپ, جاس شايىردىڭ اقىن اتاعى بىرتە-بىرتە شىعا باستادى. ءسويتىپ, سول كەزدەگى اقيىق اقىن, ارال جىرشىسى زەينوللا شۇكىروۆتىڭ نازارىنا ىلىگىپ, العاشقى ولەڭدەرىنىڭ تۇساۋىن كەستىرىپ, اق باتاسىن الدى.
زەينوللا شۇكىروۆتىڭ الەمدى شارلاپ كەتكەن ءشامشى انىنە جازىلعان «سىر سۇلۋى» ولەڭى ءون بويىن جالىنداي شارپىپ, جۇرەگىن شىمىرلاتتى. ونىڭ انگە سۇرانىپ تۇرعان تولقىنداي ءمولدىر, اسەم جىرلارىنا جاس ءشومىشباي دا ءۇن قوسىپ, بارا-بارا سول ءبىر اياۋلى اقىنعا ۇقساپ بارا جاتقانىن ءوزى دە بايقاماي قالدى. شابىتىنا شابىت قوسىپ, جىر شوعىن ۇرلەي باستاعان جاس شايىردىڭ جىرلارى ەلگە جاڭا-جاڭا تانىلا باستاعان تۇس ەدى.
مەكتەپتەگى ون جىلدىق وقۋىن ويداعىداي ءتامامداپ, الماتىعا بارۋعا ونشا اسىقپاي, اۋداندىق گازەتتە قيالىنا عانا ەرىك بەرىپ, قالامىن سەرىك ەتىپ قامسىز جۇرگەن جاس شايىردى ءبىر كۇنى ءوزى قۇرالپى ارالدىڭ تاعى ءبىر تالانتتى اقىنى جاراسقان ابدىراشەۆ ىزدەپ كەلىپ, تانىسپاسى بار ما؟ ءبىرىن-ءبىرى سىرتتاي بىلەتىن بالاۋسا اقىندار كورگەن بەتتە قاۋىشا قۇشاق اشىپ, ءتوس تاقاستىرىپ تابىسا كەتتى. سول كۇنى قاۋىشقان قوس اقىننىڭ قۇشاعى جاراسقان جارىق دۇنيەدەن وتكەنشە اجىراعان جوق. ولەڭى دە, ءومىرى دە بىرگە جۇپتاسىپ, ءبىر ارنادا توعىسىپ جاتتى. سونىڭ ءبىر ايعاعى – ەكەۋى قازاق تەلەۆيدەنيەسىنىڭ «تاماشا» ويىن-ساۋىق وتاۋىنىڭ ىرگەسىن قالادى. شاڭىراعىن كوتەرىسىپ, ۋىعىن بىرگە شانشىسقان شاپاعاتتى كۇندەردى سول كەزدەگى كورەرمەندەر ءالى ۇمىتا قويماعان شىعار.
جاقسىعا جاناسا بىلەتىن, كىشىگە قامقور, ۇلكەنگە ءۇيىر, جان ادامدى جاتسىنبايتىن جايساڭ اقىن ءشومىشباي الماتىعا كەلگەن سوڭ ادەبي ورتاعا بىردەن ءسىڭىسىپ, العاۋسىز ارالاسىپ كەتەدى. كەلگەن بەتتە ءوزىنىڭ جەرلەس اعالارى – ءابدىلدا تاجىباەۆ, مۇحامەتجان قاراتاەۆ, ءمۇسىلىم بازارباەۆ سىندى سىندارلى تۇلعالارمەن تابىسىپ, ىنىلىكتىڭ ىزگى جولىن جالعاستىرا ءبىلدى. سول كەزدەگى جىر دۇلدۇلدەرى ساعي, تۇمانباي, قادىر اعالارىنىڭ سوڭىنا ەرىپ, جىر جولىندا بىرگە ساپار شەكتى, عافۋ, سىرباي اعالارىنان تاعىلىم-ءتالىم الىپ, تالانتىن شىڭدادى.
ونىڭ ەڭ العاشقى ولەڭدەرىنىڭ ءبىرى:
جايسام دەيمىن مول وركەن,
گۇلدەي اراي جۇرەگىم.
وزباۋ ءۇشىن كولەڭكەم,
كۇنگە قاراي جۇرەمىن, – دەپ كەلەتىن جىر شۋماعى زيالى سىنشى زەينوللا قابدولوۆتىڭ كوزىنە شالىنىپ, جاقسى جىردى قالت جىبەرمەيتىن قادىرلى عالىمنىڭ ىقىلاسىنا بولەندى.
عالىم ۇستازدىڭ نازارىنا ىلىگىپ, ماقتاۋ-ماداققا يە بولعان وسىناۋ جىر شۋماقتارىن كەلە-كەلە جەرىنە جەتكىزىپ, تىلسىم سىر, تىڭ ويلارمەن ورنەكتەپ, ءوز ءورىسىن كەڭەيتە ءتۇستى. اقىن تاعى دا سول كولەڭكە تۋرالى:
قويىنىنا ەنەم جەردىڭ مەن ەرتەڭ,
ماعان لايىق جەر تابادى كەڭ ولكەم.
مەنىڭ وسى تىك تۇرا الار قالپىمدا,
تۋعان جەرگە اۋناپ جاتىر كولەڭكەم,
– دەيدى.
باياعى زەينوللا قابدولوۆ ماقتاعان «كولەڭكەنىڭ» كەرەمەت كورىنىسى ءوزىنىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىسىنەن ۇزىلمەي, تۇتاستىق تاپقان. بۇل باياعى جاس شايىردىڭ باس اقىنعا اينالعانعا دەيىنگى اياق الىسىنان اينىماي, جورعا ءجۇرىسىنەن جاڭىلماي, دىتتەگەن جەرىنە جەتە بىلگەندىگىن بايقاتادى.
ءبىزدىڭ وسى ويىمىزعا ءشومىشبايدىڭ ءوزى ۇستاز تۇتقان تاعى ءبىر اقىن اعاسى – عافۋ قايىربەكوۆتىڭ قاناتتى ءسوزى دالەل بولعانداي. «ءشومىشباي داۋىسى – ايقىن, ازاماتتىق داۋىس. ونىڭ ولەڭدەرىنەن ءوز ءداۋىرى, ءوز ۋاقىتىنىڭ لەبى ەسەدى. ءوز زامانداستارىنىڭ بەينەسى ەلەستەيدى. ەلدى, جەردى ءسۇيۋ, ونىڭ بۇگىنىن تانىپ, ەرتەڭىن بولجاۋ تالابى كوزگە ايقىن شالىنادى. بۇل جاعداي تەك اقىندىق قۋاتپەن عانا ەمەس, بىلىمدىلىك پەن ەڭبەكتى قوسقاندا عانا كەلسە كەرەك. ول ءۇشىن «تالاپتىڭ ءمىنىپ تۇلپارىن, تاس قياعا ءورمەلەتەتىن» قۇلاش, سەرپىن كەرەك».
عافەكەڭنىڭ وسىناۋ قاستەرلى ويىنا كەزىندە م.قاراتاەۆ, ءا.تاجىباەۆ, ءا.سارسەنباەۆ, ق.بەكحوجين سەكىلدى ءوز زامانىنىڭ ساقا اقىندارى ءۇن قوسىپ, لەبىز لەگىن جالعاستىرعان بولاتىن.
ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن سول لەبىزدەردىڭ ءبىر-ەكەۋىنە كەزەك بەرەلىك:
ءابدىلدا تاجىباەۆ: «ءشومىشباي دەرەكتى كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستارلىق, ءوز سەزىمىمەن تىكەلەي ساباقتاساتىن تاقىرىپتارعا كەلگەندە ايتقىر اقىن... اسىقپا, ءشومىشباي, تولدىم, بولدىم ەكەن دەپ اسىقپا دا, ماسىقپا. اقىن ءومىر بويى وقۋعا, وسۋگە مىندەتتى, ءبىز جەتپەگەنگە سەن جەت دەمەكپىن».
ال اقىن اعاسى, ارداگەر سىنشى مۇحامەتجان قاراتاەۆ نە دەگەن؟ «ءشومىشباي ساريەۆتىڭ ولەڭدەرى تابيعات, ءومىر سۋرەتتەرىن ەستەتيكالىق تالعامدا قابىلداۋىمەن, ليريكالىق كەيىپكەرلەرىنىڭ ءارى شىنايىلىعىمەن ءارى قاراپايىمدىلىعىمەن باۋرايدى.
دۋالى اۋىز سىنشى مۇحامەتجان قاراتاەۆ ايتقانداي, ليريكالىق كەيىپكەرلەرىمەن باۋراي بىلگەن ءشومىشباي, مىنە, بۇگىن ءوز وقىرمانىنا «پوەزيا پاديشاسى – ليريكا» دەگەن جىر كىتابىن ۇسىنىپ, ساردار سىنشىنىڭ ايتقان ۇدەسىنەن شىعىپ, ەلەۋلى ەڭبەگىن وقىرماندار سارابىنا سالىپ وتىر.
شەتەلگە ءجيى شىعاتىن اقىننىڭ وزگە ەلدەر جايلى وزەكتى جىرلارى وقىرماندى بەيجاي قالدىرمايدى. ونى وسى كىتاپقا ەنگەن لوندون شاھارىندا تۋعان جىرلاردان باعامداۋعا بولادى. ماسەلەن, ونىڭ «لوندون ءتۇنى» دەگەن ولەڭىنە نازار اۋدارىپ كورەيىكشى:
لوندون ءتۇنى شىرايلى,
كوڭىلىڭ قايدا قۇلايدى.
ساعىندى ما جۇرەگىم,
ەلدى ويلاپ مۇڭايدى.
لوندون ءتۇنى جۇماقتاي,
اققان كۇنى بۇلاقتاي.
كوگىمىزدەن سامعايدى,
جۇلدىزدارى سۇراقتاي.
ويلانتادى تۇنگى الەم,
نەگە كەلدىم مۇندا مەن؟!
كەيدە شالقىپ تاسامىن,
باتام كەيدە مۇڭعا مەن.
قۇنارلى ەكەن جەرى دە,
ۇلى بريتان ەلى دە.
لوندون ءتۇنى ۇيقىسىز,
ۇيىقتاتپايدى مەنى دە.
ءبىر ۇمىتكە جەتەرمىز,
كوز ىلمەدىك بەكەر ءبىز.
سىرلاسامىز ۇيقىسىز
لوندونمەن ەكەۋمىز!
مىنە, وسى ولەڭدى وقىپ وتىرىپ, اقىننىڭ جالپى ادامزات بالاسىنا ءتان ۇعىمى, سەزىمى, ەلدى, جەردى الالامايتىن ادال كوڭىلى ولەڭنىڭ ءار جولىنان ايقىن اڭعارىلىپ تۇرعانداي.
اقىن نەنى جىرلاسا دا, قاي تاقىرىپتى السا دا اعىنان جارىلىپ, ءوزىنىڭ ارالىمەن تابىسقانداي, الماتىسىمەن قاۋىشقانداي اسەردە بولادى.
تاۋەلسىزدىك وركەن جايىپ, ەل ەسىگى ارتاراپقا اشىلعاننان كەيىن, تورتكۇل دۇنيەگە كوز سالعان اقىننىڭ تاقىرىپ اياسى كەڭەيە تۇسكەندەي. ءشومىشباي جىرلارىنىڭ ءورىسىنىڭ كەڭ, تىنىسىنىڭ مول بولۋى – تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ جارقىن كەلبەتىن كورسەتە وتىرىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بۇگىنگى سارابدال ساياساتىنان تۋىنداعان كوركەم ويلارىن كورىكتى جىرلارىمەن كەستەلەي بىلۋىندە. كىتاپتاعى ەلباسى تۋرالى توپتاما جىرلار وقىرماندارىن بەيجاي قالدىرماسى حاق.
بۇرىن كەڭەستىك كەزەڭدە باۋىرلاس ەلدەر توڭىرەگىندە قالىپتاسقان قاتاڭ تۇسىنىكتىڭ كوبەسى سوگىلىپ, اۋقىمى ارتا تۇسكەنىنە كۋا بولامىز. ءشومىشباي بۇل تاقىرىپقا دا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بوپ تۇرەن سالعان.
«پوەزيا پاديشاسى – ليريكا» دەپ ات قويىپ, ايدار تاققان وسىناۋ كىتاپ كوز الدىمىزعا كوگىلدىر تۋىمىزدىڭ كەيپىن كەلتىرىپ, مۇقاباسى التىنمەن اپتالىپ, كۇمىسپەن كۇپتەلگەن جىر جيناعىنداعى ولەڭدەرىنەن ليريكانىڭ لەبى ەسىپ تۇر. ەندەشە, ءبىز دە وقىرمان ويىنا قوسىلىپ, «جولىڭ بولسىن, جىر پاديشاسى ليريكا» دەگىمىز كەلەدى.
سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • بۇگىن, 08:20
عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:10
ايماقتار • بۇگىن, 08:05
ايماقتار • بۇگىن, 08:03
عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:00
ايماقتار • بۇگىن, 07:58
ميراس • بۇگىن, 07:55
ونەر • بۇگىن, 07:50
باسىلىم • بۇگىن, 07:45
ايماقتار • بۇگىن, 07:40
عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 07:35
الماتىدا «ورتالىق ازيا مۇراتى» اتتى جاڭا مونوگرافيا تانىستىرىلدى
ايماقتار • بۇگىن, 00:05
