5 جىلدا 5 ميلليون كاتودتى مىس تاباعى ءوندىرىلدى

جۋىردا وسكەمەن مەتال­لۋرگيالىق كەشەنىنىڭ مىس ەلەكتروليزى تسەحى كونۆەيەرىندە كاتودتى مىستىڭ 5 ميلليونىنشى تاباعى ءوندىرىلدى. وسىلايشا, شىعىسقازاقستاندىق مەتاللۋرگتەر «قازمىرىش» تاريحىنىڭ تاعى ءبىر جارقىن بەلەسى بولعان مىس زاۋىتىنىڭ العاشقى 5 جىلدىق مەرەيتويىن لايىقتى قارسى الدى. مىس زاۋىتى بەس جىل بۇرىن «جاڭا مەتاللۋرگيا» اتتى اۋقىمدى جوبا اياسىندا ىسكە قوسىلعان بولاتىن. ياعني, وسكەمەن قورعاسىن-مىرىش كومبيناتى قۇرىلعان كەزدەن بەرى, ودان كەيىنگى «قازمىرىشتىڭ» ۋاقىتىمەن قوسا العاندا كاسىپ­ورىن ءتورتىنشى مارتە جاڭا تاۋارلى ءونىمدى وندىرىسكە شىعاردى. ايتالىق, 1947 جىلى – مىرىش, 1952 جىلى قورعاسىن وندىرىستەرى ىسكە قوسىلسا, 1992 جىلى باعالى مەتالل ءوندىرۋ قولعا الىندى, ال 2011 جىلى مىس زاۋىتى جۇمىس ىستەي باس­تادى. جاڭا زاۋىتتا باعاسى ۇستە­مەلەنگەن ءونىم – M00K جوعا­رى ماركالى كاتودتى مىس شى­عارىلۋدا. جوبانى جۇزەگە اسىرار كەزەڭدە ۇزدىك تەحنولوگيانى تاڭداۋ مىندەتى العا قويىلىپ, 14 ەلدىڭ (گەرمانيا, شۆەتسيا, فينليانديا, بەلگيا, كانادا, جاپونيا, قىتاي, رەسەي جانە باسقالار), سونىمەن بىرگە, قازاقستاندىق جەتەكشى زاۋىت­تاردىڭ جۇمىس تاجىريبەسى سارالاندى. قورىتىندىسىندا, ماماندار ەكولوگيالىق تۇرعىدان قاۋىپسىز جانە زاماناۋي Isasmelt تەحنولوگيا­سىنا توقتالدى. ادەتتە, الەمدە مۇن­داي زاۋىت­تاردى قۇرۋعا 10 جىل ۋا­قىت جۇمسالادى. «قازمىرىش» زاۋىت قۇ­رىلىسىن 3 جىلدا سالدى. بەس مىڭنان استام ادام ءبىر ىسكە جۇمىلدىرىلدى. تەح­نو­لوگيانى تاڭداۋ, جوبالاۋ, ەسەپتەۋ, قۇرىلىس, بارلىعى ءبىر ۋاقىتتا ءجۇردى. جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءوندىرىس ءبىر مينۋتقا توق­تاماي, قىسقا مەرزىمدە ەكولو­گيالىق تازا, تولىعىمەن اۆتو­­ماتتاندىرىلعان بىرەگەي ءوندى­رىسكە اينالدى. قۇرىلىسقا پاي­دالانىلعان تەحنولوگيالار سول كەزدەگىدەي ءالى دە الەم­دەگى ەڭ وزىعىنا جاتادى. – 5 جىل بۇرىن كاتودتى مىس­تىڭ تۇڭعىش تاباعى ءون­دى­رىلدى. بۇل مىس زاۋىتىنىڭ اشىلۋى عانا ەمەس, وتاندىق مە­تاللۋرگيانىڭ جاڭا دەڭ­گەيگە شىعۋى, ۇلكەن سەرپىلىسى بول­دى. ەرەكشە وقيعا تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەي­تويى­مەن تۇسپا-تۇس كەلدى. بيىل تاۋەلسىزدىككە – 25 جىل. شىر­قاۋ بيىكتەردى باعىن­دىرعان 25 جىل. بۇل بيىكتى باعىن­دىرۋ ءۇشىن كوپ كۇش-جىگەر, ءتوزىم­دىلىك پەن ءبىلىم جۇمسالدى. ءبىز باعىندىرعان بيىگىمىزدە توق­تاپ قالماۋىمىز كەرەك. ۇم­تىلىس جاڭا جەڭىستەرگە باس­تاي­دى. مەن زاۋىتتىڭ ماڭىز­دى مىندەت­تەرىن شەشۋدە ەرەن ەڭبەگىمەن بىرگە ۇلكەن جاۋاپ­كەرشىلىك پەن تۇسىنىستىك تانىت­قان ءار جۇمىسشىعا, مامانعا, جەتەكشىگە شىنايى العىس ايتامىن, – دەدى وسكەمەن مەتال­لۋرگيالىق كەشە­نىنىڭ ديرەكتورى, «قازمىرىش» جشس مە­تال­لۋرگيا بويىنشا اتقارۋ­شى ديرەكتورى تۇراربەك ازەكە­نوۆ. وسىدان كەيىن جوعارى ساپالى مىس وندىرۋدە 5 جىل بويى تىعىز بايلانىستا جۇمىس ءىس­تەگەن كومپانيانىڭ ءۇش ءبولىم­شەسىنىڭ وكىلدەرى كونۆەيەر نۇك­تەسىن سالتاناتتى تۇردە باستى. تۇعىرعا مىس زاۋىتى ەلەكتروليز تسەحىنىڭ تەحنولوگى ازامات تۇس­پاەۆ, «قازتسينك-اۆتوماتيكا» ءوندى­رىستىك كەشەنى قىزمەتىنىڭ جەتەك­شىسى ۆلاديمير لەپەحين جانە «كاز­تسينك-رەمسەرۆيس» جشس سەرۆيستىك قىز­مەتىنىڭ №8 تەلىمىنىڭ جونۋشى-ءجون­دەۋشىسى اركادي اندرەەۆ كوتەرىلدى. سالتاناتتى ءسات! كونۆەيەردەن شىققان مەرەيتويلىق ءونىم تۇعىرعا ورناتىلدى. قاز­مى­رىشتىقتار 5 ميلليونىنشى ونىمگە زور قوشەمەت كورسەتتى. كون­ۆەيەردەن شىعىپ, ىستىق-سۋىعى باسىلماعان مەرەيتويلىق مىس تاباعىمەن ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇسۋشى مەتاللۋرگتەردىڭ قاتارى قالىڭ بولدى. «كازتسينكتەح» جشس ديرەكتورى سەرگەي موسكالەنكو «5 جىل – ادام ءومىرى تۇرعىسىنان قاراساق, ەس ءبىلىپ قالعان بالانىڭ جاسى. ال قۇرىلىس جاعى­نان كەلگەندە, ماسەلەن, ءبىز ءۇشىن مىس زاۋىتى بالامىز ىسپەتتى. وعان بويىمىزدا بار جاقسى­لىقتىڭ ءبارىن بەردىك. سوندىقتان, ءبىزدىڭ ءۇمىتىمىزدى اقتايدى دەۋگە بولادى. مىس زاۋى­تى – ماقتانىشىمىز! ءبىزدىڭ ءونىم الەم­دەگى سۇرانىسقا يە تانىمال ونىمدەردىڭ ءبىرى بولادى», دەدى ىشكى تولقىنىسىن ىرىكپەي. – ءبىز قوسپاسى كوپ كۇردەلى شي­كى­زاتتى وڭدەيمىز. دەگەنمەن, ءتۇرلى كەزەڭدەگى تازالاۋ ساتىسى بىزگە م00ك جوعارى ماركالى مىس ءونى­مىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ماقتانۋعا تۇرارلىق دۇنيە. كوپ جۇمىس ىستەلىندى, الدىمىز­دا اتقارىلۋى ءتيىس شارۋا دا كوپ. ەڭ ءبىرىنشى ءارى ماڭىزدى ماقسات – جۇ­مىستىڭ قاۋىپسىزدىگى بولسا, ەكىن­شىسى جىلىنا 70 مىڭ توننا ءونىم ءوندىرۋ قۋاتىنا جەتۋ. بۇل مىندەتتى تولىعىمەن ورىن­دادىق. مىس زاۋىتىنىڭ ءارى قاراي تەح­نو­لو­گيالىق ۇدەرىستى جەتىلدىرۋ جانە ءوندىرىس قۋاتىن 87,5 مىڭ توننا­عا دەيىن جەتكىزۋ بويىنشا بەلگىلەن­گەن جوسپارلارى بار, – دەدى مىس زاۋىتىنىڭ ديرەكتورى دميتري تيليلياەۆ. «ءۇلبى» ورتالىق دەمالىس ۇيىندە وتكەن كەشتە «Kazzinc Holdings» جشس ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتور­اعاسى نيكولا ءپوپوۆيچتىڭ مىس زاۋىتى جوباسىن جۇزەگە اسى­رۋدى «اقىل-وي جەتەلەگەن سەنىم سالتاناتى» دەۋى بەكەر ەمەس. ن.پو­پو­ۆيچ كەزىندە «جاڭا مەتاللۋرگيا» جوباسىنىڭ باستاماشىسى ءارى جانداندىرۋشىسى بولعان ەدى. سونداي-اق, مىس قۇرامدى جەكە شيكىزاتتى قايتا وڭدەيتىن زاۋىت سالۋ تۋرالى يدەيانىڭ اۆتورى. يدەيا وتە اۋقىمدى بولعاندىقتان, باستاپقىدا ونى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەستەي كورىنگەن. الايدا, «قازمىرىش» ۇجىمىنىڭ المايتىن اسۋى جوق ەكەنىن ۋاقىت دالەلدەدى. توراعا زاۋىتتى جوبالاۋشىلار مەن سالۋشىلارعا, بارلىق جۇ­مىسشىلارعا ريزاشىلىق ءبىلدىردى. سونىمەن بىرگە, جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا جانىن سالىپ ەڭبەك ەتكەن, دۇنيەدەن وزعان ارىپتەستەرى – وسكەمەن مەتاللۋرگيالىق كەشەنىنىڭ ديرەكتورى بولعان حاميت جاقىپوۆ پەن مىس زاۋىتىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارعان ەربول يمانقۇلوۆتى ەسكە الدى. ءبىر ەرەكشەلىگى, اتالعان زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندە باستالدى. جوبانىڭ اۋقىمى مەن ميلليارد دوللارعا جۋىق قارجى قۇيىلۋى الەمدىك قوعامداستىقتى تاڭعالدىرعان ەدى. وسى ورايدا مەم­لەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بۇل بىرەگەي وقيعا ءبىز­دىڭ مەملەكەتىمىزگە عانا ارنال­عان جوق. الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلى سوڭ­عى جىلدارى ونەركاسىپتىك كاسىپ­ورىن­داردى دامىتۋعا مۇنداي ينۆەستيتسيا قۇيعان ەمەس» دەگەن بولاتىن. بۇل كەشتە مىس زاۋىتىنىڭ ۇجىمىن قۇتتىقتاۋشىلار قاتارى كوپ بولدى. سەرگەي موسكالەنكو دميتري تيليلياەۆكە زاۋىتتىڭ الداعى مەرەيتويلارعا تابىسپەن جەتۋى ءۇشىن «5 جىل» ءسوزى جازىلعان سيمۆولدىق كىلت سىيلادى. ال زاۋىت باسشىسى 10 ميلليونىنشى تاباقتىڭ 10 جىلدىققا جەتپەي كونۆەيەردەن شىعاتىنىنا ارىپتەستەرىن سەندىردى. مىس زاۋىتىنىڭ 32 قىزمەتكەرى «قازمىرىش» جشس, وسكەمەن مەتاللۋرگيالىق كەشەنى, «قازتسينك-اۆتوماتيكا» وندىرىستىك كەشەنى, «كازتسينك-رەمسەرۆيس» جشس, «كازتسينك-ترانس» جشس جەتەكشىلەرىنىڭ ماراپاتىنا يە بولدى. سونداي-اق, ينجەنەرلەر مەن جۇمىسشىلار دا ءوز لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. ماسەلەن, مىس بالقىتۋ تسەحىنىڭ بالقىتۋشىسى ءسالىم قابدۇلاشەۆ زاۋىت قۇرىلعان العاشقى كۇننەن بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. اسىرەسە, زاۋىتتى ىسكە قوسار كەزدە وڭاي بولعان جوق. تاجىريبە جيناقتادىق, جاڭا تەحنولوگيانى ۇيرەندىك. بۇگىندە ءجۇرىپ وتكەن جولىمىزبەن ماقتانامىز, دەدى ول. قازىرگى كەزدە جاس كاسىپورىننىڭ ءوز ءداستۇرى دە قالىپتاسىپ ۇلگەرگەن. ماسەلەن, اۋىسىمدار اراسىندا ماڭىزدى وندىرىستىك كورسەتكىشتەر بويىنشا جارىس ۇيىمداستىرىلادى. توقسان قورىتىندىسى بويىنشا ۇزدىك ماماندار مەن قىزمەتكەرلەرگە قۇرمەت كورسەتىلەدى. قىزمەتكەرلەر مىس زاۋىتىنىڭ مەنەدجەرى ناراين لال گويال سياقتى تاجىريبەلى شەتەلدىك مامانداردان تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى ەنگىزۋدى ۇيرەنۋدە. «مەن مىس زاۋىتىنىڭ ءوزىنىڭ تابىستى جولىن جالعاستىرىپ, تاياۋ جىلدارى الەمدىك مىس ءوندىرىسى جەتەكشىلەرىنىڭ بىرىنە اينالاتىنىنا سەنەمىن», دەيدى شەتەلدىك مەنەدجەر. جاس كاسىپورىن بولعانىنا قاراماستان, زاۋىتتىڭ كىشىگىرىم جەڭىستەرى مەن ءوز ەڭبەك اۋلەتتەرى قالىپتاسىپ ۇلگەردى. جۋىردا رىستوۆ (جالپى ەڭبەك ءوتىلى 7 جىل) جانە الديارحانوۆ (جالپى ەڭبەك ءوتىلى 10 جىل) اۋلەتتەرى «اۋلەت كۋالىگىن» الدى. مىس ەلەكتروليزى تسەحىندا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ تانىسقان جاستار فەدور مالىشەۆ پەن سۆەتلانا وستانينا كوڭىلدەرى جاراسىپ, وتباسىن قۇردى. ولاردىڭ شاڭىراعىندا 4 جاسار بوگدان ەسىمدى ۇل ءوسىپ كەلەدى. جاس قىزمەتكەرلەر ساناتىنداعى اۋىسىم شەبەرى الينا جانىكينا مەن مىس ەلەكتروليزى تسەحىنىڭ سۋ ەرىتىندىسى ەلەكتروليزشىسى دميتري گەراسيموۆ «جاس مەتاللۋرگتەر انتىن» قابىلدادى. بۇل دا الداعى ۋاقىتتا زاۋىتتىڭ ءوز ءداستۇرى بولىپ بەرىك ورنىعادى. مىس زاۋىتىنىڭ ءوز ءانۇرانى بار ەكەنىن دە ايتا كەتكەن ءلازىم. مەرەيتوي سالتاناتى مەتاللۋرگتەردىڭ وسى جاڭا انۇرانىمەن اياقتالدى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان» وسكەمەن